Get, become, go, turn: როგორ ვთქვათ „გახდა“ ინგლისურად
Get, Become, Go, Turn: Changing States
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ აღწეროთ, როგორ იცვლებიან ადამიანები და საგნები – get tired, become famous, go grey, turn 40, grow older – და გაიგებთ და გამოიყენებთ get-ის ყველაზე ხშირ მნიშვნელობებს: მიღება, ყიდვა, მისვლა, გახდომა და გაგება.
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ ქამელეონი. ახლა ის მწვანეა: ეს მდგომარეობაა, მდგომარეობისთვის კი be-ს ვიყენებთ – It's green. ერთი წუთის შემდეგ ის ყავისფრდება. ახლა ცვლილების ზმნა გვჭირდება: It's turning brown. It's getting darker.
ინგლისურს ცვლილების რამდენიმე ზმნა აქვს და თითოეულს თავისი ხასიათი აქვს. Get ყოველდღიური, უნივერსალური ზმნაა: get tired, get dark, get married. Become იგივეს ნიშნავს, მაგრამ უფრო ფორმალურად ჟღერს და სწორედ ის მუშაობს არსებით სახელთან: become a doctor. Go ისეთი ცვლილებებისთვისაა, რომლებიც თქვენ გემართებათ, ხშირად უარესისკენ: go grey, go wrong, go bad. Turn ფერებისა და დაბადების დღეებისთვისაა: turn red, turn 30. Grow ნელი ცვლილებებისთვისაა: grow older.
ამიტომ კითხვა მხოლოდ ის კი არ არის, „შეიცვალა თუ არა?“, არამედ ისიც: „რა ტიპის ცვლილებაა და რამდენად ფორმალურად ვლაპარაკობ?“
ქართული და ინგლისური
ქართულში ცვლილებას ხშირად ერთი ზმნა გამოხატავს: „დავიღალე“ (I got tired), „ბნელდება“ (It's getting dark), „გაბრაზდა“ (He got angry), „გაწითლდა“ (He went red), „გაფუჭდა“ (It went bad / It went wrong). ინგლისურად კი ხშირად ორი სიტყვა გვჭირდება: ცვლილების ზმნა + ზედსართავი სახელი. როცა ქართულ ზმნაში „ზედსართავს“ ვერ ვხედავთ, ყველაზე ადვილად „გახდა“-ს ვთარგმნით და ყველგან become-ს ვამბობთ. Become სწორია, მაგრამ ყოველდღიურ ლაპარაკში ხშირად ზედმეტად ფორმალურად ჟღერს – იქ get ჯობია.
„ბნელდება“, „ცივდება“, „გვიანდება“ ქვემდებარის გარეშე ითქმის; ინგლისურად it აუცილებელია: It's getting dark. ასაკისთვის ქართულად „40 წლის გახდა“ ვამბობთ, ინგლისურად კი turn 40 – become-ის და years-ის გარეშე. „უფრო“ ქართულად ყველა ზედსართავთან დგას („უფრო ბნელი“), ინგლისურად კი მოკლე ზედსართავებს -er ემატება: darker, better. პროფესიასთან და როლთან („ექიმი გახდა“) ორივე ენა ერთნაირად მუშაობს: become a doctor.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ბნელდება. | It's getting dark. | ქართულად ერთი ზმნა, ქვემდებარის გარეშე; ინგლისურად it + get + ზედსართავი |
| ძალიან დავიღალე. | I got really tired. | ქართულად ზმნა; ინგლისურად get + ზედსართავი |
| ექიმი გახდა. | She became a doctor. | აქ ერთნაირია: არსებით სახელთან become |
| ჩემი ინგლისური უმჯობესდება. | My English is getting better. | ცვლილება მიმდინარეობს → getting + შედარებითი ხარისხი |
| ბოლოს გაწითლდა. | He went red. | უნებლიე ცვლილება → go + ზედსართავი |
| რძე გაფუჭდა. | The milk went bad. | „გაფუჭდა“ საკვებზე → go bad; ტექნიკაზე → go wrong / break |
| ბებია 90 წლის ხდება. | My grandmother turns 90. | ასაკი → turn + რიცხვი, become-ის და years-ის გარეშე |
| ივნისში დაქორწინდნენ. | They got married in June. | მოვლენა → get married; ვისზე? → to someone |
| დღეს წერილი მივიღე. | I got a letter today. | get = მიღება |
| სახლში გვიან მივედი. | I got home late. | get home – to-ს გარეშე |
მოკლედ: ცვლილებისთვის ყოველდღიურ ლაპარაკში get + ზედსართავი, არსებით სახელთან become, უნებლიე ცვლილებებისთვის go, ფერსა და ასაკთან turn; „ბნელდება“ → It's getting dark.
ფორმა
Be (მდგომარეობა) თუ ცვლილების ზმნები
| მდგომარეობა | ცვლილება | მაგალითი |
|---|---|---|
| be + ზედსართავი | get / become + ზედსართავი | It's dark. → It's getting dark. |
| be + არსებითი სახელი | become + არსებითი სახელი | She's a lawyer. → She became a lawyer in 2020. |
| be + past participle | get + past participle | They're married. → They got married last year. |
რომელი ცვლილების ზმნა?
| ზმნა | რასთან ერთად | ტიპური სიტყვები | სტილი |
|---|---|---|---|
| get | ზედსართავი / შედარებითი ხარისხი / past participle | tired, dark, cold, angry, better, worse, married, lost, dressed | ყოველდღიური |
| become | ზედსართავი / არსებითი სახელი | famous, popular, clear, a doctor, friends | უფრო ფორმალური; არსებით სახელთან მთავარი არჩევანი |
| go | ზედსართავი (ხშირად უარესისკენ, უნებლიე ცვლილება) | grey, bald, red, wrong, bad, quiet, blind, mad | ყოველდღიური |
| turn | ფერი / ასაკი / არსებითი სახელი into-თი | green, red, 40, cold; turn into a… | ყოველდღიური |
| grow | შედარებითი ხარისხი / ზოგი ზედსართავი | older, stronger, more confident; grow tired | ნელი ცვლილება; ცოტა ლიტერატურული |
get-ის მთავარი მნიშვნელობები
| მნიშვნელობა | სქემა | მაგალითი |
|---|---|---|
| მიღება | get + არსებითი სახელი | I got an email from her. |
| ყიდვა / მოტანა | get + არსებითი სახელი | Can you get some bread? |
| მისვლა / მიღწევა | get + ადგილი | We got home at midnight. / How do I get to the station? |
| გახდომა | get + ზედსართავი / შედარებითი ხარისხი | It's getting cold. |
| გაგება (არაფორმალური) | get + არსებითი სახელი / it | I don't get it. |
| საკუთარ თავს აკეთებთ / გემართებათ | get + past participle | Get dressed! / We got lost. |
ადგილთან get-ს to სჭირდება: get to work, get to the airport. მაგრამ home, here, there-თან to არ დგას: get home, get here.
გამოყენება
1get + ზედსართავი – ყოველდღიური ცვლილებები
Get + ზედსართავი ცვლილების აღწერის ყველაზე ხშირი გზაა ლაპარაკში. შედარებით ხარისხთან ის მიმდინარე ცვლილებას აჩვენებს: get better, get worse. Present Continuous (განგრძობითი აწმყო) – It's getting… – ახლა მიმდინარე ცვლილებას აღწერს. ქართულად აქ ხშირად ერთი ზმნაა.
2become – უფრო ფორმალური და არსებით სახელთან
Become იგივეს ნიშნავს, რასაც get + ზედსართავი, მაგრამ უფრო ფორმალურია და წერაში უფრო ხშირია. არსებით სახელთან გამოიყენეთ become და არა get. ქართული „გახდა“ ყველაზე ზუსტად აქ ემთხვევა.
3go + ზედსართავი – ცვლილებები, რომლებიც გემართებათ
Go + ზედსართავი ისეთ ცვლილებას აღწერს, რომელიც, როგორც წესი, თქვენ არ აგირჩევიათ და ხშირად უარყოფითი ან საბოლოოა: კანისა და თმის ფერი, საგნები, რომლებიც აღარ მუშაობს ან ფუჭდება, განწყობისა და ხმის უეცარი ცვლილება. go-სთან მხოლოდ გარკვეული ზედსართავები დგას, ამიტომ წყვილებად ისწავლეთ.
4turn და grow
Turn + ფერი ხშირია ბუნებაზე და შუქნიშანზე ლაპარაკისას; turn + ასაკი დაბადების დღისთვისაა. Turn into + არსებითი სახელი = რაღაც სხვად იქცევა. Grow + შედარებითი ხარისხი ნელ, თანდათანობით ცვლილებას აღწერს.
5get + past participle – dressed, lost, married
ბევრი მყარი გამოთქმა იყენებს get + past participle-ს (მესამე ფორმა) იმისთვის, რასაც საკუთარ თავს აკეთებთ ან რაც გემართებათ: get dressed, get changed, get washed, get lost, get married, get divorced, get stuck. ვნებითი გვარი get-ით (He got hired) იხ. B2-13. ქართულად აქ ისევ ერთი ზმნაა: „ჩაიცვა“, „დაიკარგა“, „დაქორწინდა“.
6get-ის სხვა მთავარი მნიშვნელობები
Get ლაპარაკში ძალიან ხშირია მნიშვნელობით: მიღება, ყიდვა ან მოტანა, მისვლა ან მიღწევა და (არაფორმალურად) გაგება. ფორმალურ წერაში ხშირად უფრო ზუსტი ზმნა ჯობია: receive, buy, arrive, understand.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ცივდება“ → Is getting cold. „ცივდება“, „ბნელდება“, „გვიანდება“ ქართულად ქვემდებარის გარეშე ითქმის. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება, ამინდისა და დროის აღწერისას კი ეს it-ია.
2. „გახდა“ → become ყველგან. ლექსიკონში „გახდა“ = become, ამიტომ ყოველდღიურ ცვლილებებშიც become გვისხლტება: „ძალიან მოწყენილი გავხდი“, „გაბრაზდა“. ეს სწორია, მაგრამ საუბარში მძიმედ ჟღერს; ბუნებრივი არჩევანია get.
3. „85 წლის გახდა“ → became 85 years. ქართულად ასაკის ცვლილებას „გახდა“-თი ვამბობთ და „წლის“ ფორმას ვიყენებთ. ინგლისურად დაბადების დღეზე turn + რიცხვი ითქმის; years მარტო ასაკს ვერ გამოხატავს (85 years old ან უბრალოდ 85).
4. „უფრო მოკლე ხდება“ → getting more short. ქართულად შედარებით ხარისხს ყოველთვის „უფრო“-თი ვაწარმოებთ. ინგლისურად მოკლე ზედსართავები -er-ს იღებს, და get-ის შემდეგაც ასეა.
5. „ცოლად შეირთო“ / „გაჰყვა“ → married with. ქართული „ცოლად შეირთო“, „გაჰყვა“, „დაქორწინდა“ ინგლისურ წინდებულს არ გვკარნახობს, ამიტომ „ვიღაცასთან ერთად“ ლოგიკით with ჩნდება. სწორია be / get married to someone ან marry someone (წინდებულის გარეშე).
არ აგერიოთ
be married თუ get married – Be married მდგომარეობაა; get married – მოვლენა (ქორწილის დღე). ქართულადაც: „დაქორწინებულები არიან“ და „დაქორწინდნენ“.
get + ზედსართავი თუ get + არსებითი სახელი – Get + ზედსართავი ნიშნავს „გახდომას“. Get + არსებითი სახელი ნიშნავს მიღებას / ყიდვას / მოტანას – არა „გახდომას“. სამსახურსა და როლზე ლაპარაკისას („მენეჯერი გახდა“) გამოიყენეთ become.
get used to – Get used to + არსებითი სახელი / -ing ფორმა ნიშნავს რაღაც ახალს ნელ-ნელა შეჩვევას. იხ. B1-21.
მართლწერა და გამოთქმა
- get – got – got (UK); get – got – gotten (US, უმეტეს მნიშვნელობაში): Prices have got higher (UK) / have gotten higher (US). ამერიკულ ინგლისურშიც ფლობისთვის have got got-ით რჩება.
- სწრაფ მეტყველებაში ამერიკულ ინგლისურში getting-ში t რბილდება და მოკლე /d/-ს ჰგავს, ზოგ ბრიტანულ აქცენტში კი ყელში წყდება. get it ერთ სიტყვასავით ისმის. ჯერ მოისმინეთ, მერე გაიმეორეთ.
- become – became – become: მახვილი მეორე მარცვალზეა, /bɪˈkʌm/. /ʌ/ ქართულში არ არის: მოკლე ბგერაა, ქართულ „ა“-ს ახლოს, ოღონდ უფრო მოკლე და პირი ნაკლებად იღება; ტუჩები არ მრგვალდება.
- grown /ɡrəʊn/ (UK), /ɡroʊn/ (US) ერითმება phone-ს: ორმაგი ხმოვანია, ბოლოს ტუჩები მრგვალდება. grow /ɡrəʊ/-ში w არ ისმის.
- got /ɡɒt/ (UK): მოკლე, ღია „ო“, ტუჩები ოდნავ მრგვალი. t ბოლოს ძალიან მსუბუქია – ნუ დაამატებთ ხმოვანს („გოტი“).
ოქროს წესი
მდგომარეობისთვის – be. ცვლილებისთვის – get ყოველდღიურ ინგლისურში, become უფრო ფორმალურ ინგლისურში და არსებითი სახელის წინ, go ბევრი უნებლიე ცვლილებისთვის (go grey, go wrong, go bad), turn ფერებისა და ასაკისთვის, grow + შედარებითი ხარისხი ნელი ცვლილებებისთვის. „ბნელდება“ = It's getting dark, „40 წლის გახდა“ = He turned 40.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით ფრჩხილებში მოცემული სწორი სიტყვა ან სიტყვის სწორი ფორმა.
-
It's ___ cold. Close the window. …
-
She ___ a famous writer after her second book. …
-
My grandfather ___ 80 next month. …
-
Something has ___ wrong with my laptop. …
-
Hurry up and get (dress).
-
As children grow (old), they become more independent.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
get-ის რომელი მნიშვნელობაა? "I got a text from my sister." …
-
get-ის რომელი მნიშვნელობაა? "We got to the hotel at ten." …
-
აირჩიეთ უფრო ფორმალური ვარიანტი ანგარიშისთვის: Unemployment … a serious problem.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The bananas have … brown.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
They got married with each other in Rome.
-
What time do you usually get to home?
-
My hair is going grey.
-
Take the cake out of the oven before it gets burn.
D. კონტექსტში
შეავსეთ ტექსტში გამოტოვებული სიტყვები. გამოიყენეთ get, go, become ან turn Past Simple-ში.
Yesterday everything 15 wrong. First, I couldn't find my keys, so I 16 dressed in a hurry and ran out. Then the bus 17 stuck in traffic for forty minutes, and I 18 to work late. My boss 19 angry, and I 20 red in front of everyone. In the evening, I 21 home, made a cup of tea and felt better.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად თქვენზე და თქვენს გარემოზე.
-
აღწერეთ, როგორ გრძნობთ თავს დღის სხვადასხვა დროს. გამოიყენეთ get + ზედსართავი.
-
დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, როგორ შეიცვალა თქვენი ქალაქი ან თქვენი ნაცნობი. გამოიყენეთ become, turn into ან grow.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-21 Used to, be used to, get used to ქართულად: „ადრე“, „მიჩვეული ვარ“ და „ვეჩვევი“ I can't get used to (wake) up so early.
-
B1-24 შედარებითი ხარისხი: much better, twice as big as, the more… the better Prices are getting and (high).
-
A1-22 Present Continuous ქართულად: I'm working – რა ხდება ახლა Look outside — it (get) dark.
პასუხები
A. ფორმა
- getting
- became
- turns
- gone
- dressed
- older
B. მნიშვნელობა
- receive
- arrive
- became
- gone / turned
C. იპოვეთ შეცდომა
- They got married in Rome. / They married each other in Rome. / They got married to each other in Rome.
- What time do you usually get home?
- ✓ My hair is going grey.
- Take the cake out of the oven before it burns. / Take the cake out of the oven before it gets burnt. / Take the cake out of the oven before it gets burned.
D. კონტექსტში
- went
- got
- got
- got
- got / became
- went / turned
- got / went
E. თქვენი ჯერი
- I get sleepy after lunch, and I get hungry again at about six.
- My village has turned into a busy little town. My younger brother has become very confident.
F. შერეული გამეორება
- waking
- higher … higher
- is getting / 's getting
