Past Continuous ინგლისურად: was / were + -ing ქართულად ახსნილი
Past Continuous: I Was Working
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, რას აკეთებდით წარსულის კონკრეტულ მომენტში, ამბის დასაწყისში აღწეროთ ფონი და ილაპარაკოთ ორ მოქმედებაზე, რომლებიც ერთდროულად მიმდინარეობდა. ამისთვის დაგჭირდებათ was / were + -ing ფორმა.
მთავარი იდეა
Past Simple (მარტივი წარსული: I cooked dinner) წარსულის მოქმედებას ერთ დასრულებულ მოვლენად გვიჩვენებს: დაიწყო, დამთავრდა, მორჩა. მაგრამ ზოგჯერ გვინდა წარსულის ერთ მომენტში შიგნით დავდგეთ და მიმოვიხედოთ. გუშინ საღამოს რვა საათზე რა ხდებოდა? მოქმედება ამ მომენტამდე დაიწყო და ჯერ კიდევ გრძელდებოდა. ის შუაში იყო.
წარმოიდგინეთ ფილმი და პაუზის ღილაკი. ფილმს ერთ მომენტში აჩერებთ და კადრში მოძრაობაში მყოფ მოქმედებებს ხედავთ: ვიღაც was cooking, წვიმა was falling, ბავშვები were playing. გაჩერებულ კადრში არაფერია დასრულებული. ეს არის Past Continuous (განგრძობითი წარსული).
ეს იდეა უკვე იცით Present Continuous-იდან (განგრძობითი აწმყო) – გახსოვთ „პირდაპირი ეთერი“ A1-22-დან (I'm cooking = ახლა მიმდინარეობს)? აქ წარსულის ფილმს ვაჩერებთ. Past Continuous იგივე იდეაა, ოღონდ წარსულში: am / is / are ხდება was / were, -ing ფორმა კი რჩება. -ing ფორმა ნიშნავს: „მოქმედების შუაში“.
ქართული და ინგლისური
კარგი ამბავი: ქართულს თავისი „პაუზის ღილაკი“ აქვს. ეს არის უწყვეტელი („ვამზადებდი“, „ვთამაშობდით“, „წვიმდა“). „რვა საათზე ვახშამს ვამზადებდი“ ზუსტად იგივეა, რაც At 8 pm I was cooking dinner. დასრულებულ მოვლენას კი ქართულად წყვეტილი გადმოსცემს („მოვამზადე“) – ინგლისურში Past Simple. ასე რომ, აქ ორივე ენა ერთნაირად ფიქრობს. ოღონდ ქართული ფორმა ერთი სიტყვაა და პირი ზმნაშივე ჩანს, ინგლისურს კი ორი ნაწილი სჭირდება: was / were + -ing ფორმა, და was / were ქვემდებარის მიხედვით ირჩევა.
ორ ადგილას ფრთხილად იყავით. პირველი: ქართული უწყვეტელი წარსულის ჩვევასაც გამოხატავს („ბავშვობაში ყოველ დილით ვვარჯიშობდი“). ინგლისურში წარსულის ჩვევა Past Simple-ით ითქმის და არა was / were + -ing-ით. მეორე: „ვიცოდი“, „მინდოდა“, „მიყვარდა“, „მქონდა“ ქართულად უწყვეტელის ფორმას ჰგავს, მაგრამ know, want, love, have (ფლობა) მდგომარეობის ზმნებია (state verbs) და ინგლისურში Past Simple-ში რჩება: I knew, I wanted.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| რვა საათზე ვახშამს ვამზადებდი. | At 8 pm I was cooking dinner. | აქ ერთნაირია: მოქმედება ამ მომენტში მიმდინარეობდა |
| ვახშამი მოვამზადე. | I cooked dinner. | აქაც ერთნაირია: დასრულებული მოვლენა → Past Simple |
| ბავშვები გარეთ თამაშობდნენ. | The kids were playing outside. | ქართულად ერთი სიტყვა; ინგლისურად were + -ing |
| წვიმდა. | It was raining. | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურს სჭირდება it |
| რას აკეთებდი ექვს საათზე? | What were you doing at six o'clock? | ქართულში დამხმარე ზმნა არ არის; ინგლისურში were ქვემდებარის წინ დგას |
| ბავშვობაში ყოველ ზაფხულს ზღვაზე დავდიოდით. | As children, we went to the sea every summer. | უწყვეტელი = ჩვევა → Past Simple, არა were going |
| პასუხი ვიცოდი. | I knew the answer. | „ვიცოდი“ უწყვეტელს ჰგავს, მაგრამ know მდგომარეობის ზმნაა → Past Simple |
მოკლედ: უწყვეტელი, რომელიც წარსულის ერთ მომენტში მიმდინარე მოქმედებას აღწერს = was / were + -ing; უწყვეტელი, რომელიც ჩვევას აღწერს, და „ვიცოდი“, „მინდოდა“ ტიპის ზმნები = Past Simple.
ფორმა
დადებითი
| ქვემდებარე | was / were | -ing ფორმა |
|---|---|---|
| I / he / she / it | was | working. |
| you / we / they | were | working. |
უარყოფითი
| ქვემდებარე | was not / were not | -ing ფორმა | შემოკლებული ფორმა |
|---|---|---|---|
| I / he / she / it | was not | sleeping. | wasn't |
| you / we / they | were not | sleeping. | weren't |
კითხვები და მოკლე პასუხები
| კითხვა | მოკლე პასუხები |
|---|---|
| Was she driving? | Yes, she was. / No, she wasn't. |
| Were they waiting? | Yes, they were. / No, they weren't. |
| What were you doing at ten? | I was studying. |
| Where was he going? | He was going to the gym. |
დადებით წინადადებაში was და were არ მოკლდება: I was working, we were working.
-ing ფორმის მართლწერა იგივეა, რაც Present Continuous-ში A1-22: make → making, stop → stopping, lie → lying.
გამოყენება
1მიმდინარე მოქმედება წარსულის მომენტში
Past Continuous-ით ამბობთ, რომ მოქმედება წარსულის კონკრეტულ მომენტში შუაში იყო: ამ მომენტამდე დაიწყო და ამ მომენტშიც გრძელდებოდა. ქართულად აქ ჩვეულებრივ უწყვეტელი დგას.
2ამბის ფონი
ამბავი ხშირად Past Continuous-ით იწყება – ის „სცენას აწყობს“: ამინდი, ადგილი, რას აკეთებდნენ ადამიანები. მთავარი მოვლენები შემდეგ Past Simple-ით მოდის – იხ. A2-02. ქართულადაც ფონი უწყვეტელით ითქმის.
3ორი მოქმედება ერთდროულად (while)
while-ით აჩვენებთ, რომ ორი ხანგრძლივი მოქმედება ერთსა და იმავე დროს მიმდინარეობდა. ჩვეულებრივ ორივე Past Continuous-შია. ქართულად: „როცა“ ან „სანამ“ და ორივე ზმნა უწყვეტელში.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ყოველ ზაფხულს ბებიასთან ვისვენებდი“ → I was spending every summer. ქართული უწყვეტელი წარსულის ჩვევასაც გამოხატავს: „ბავშვობაში ყოველ ზაფხულს სოფელში ვისვენებდი“. თუ უწყვეტელს ავტომატურად was / were + -ing-ად თარგმნით, ჩვევა „გაჩერებულ კადრად“ იქცევა. ინგლისურში განმეორებადი ჩვევა წარსულში Past Simple-ით ითქმის (ან used to-თი – იხ. A2-28).
2. „ვიცოდი“, „მყავდა“ → was knowing, was having. ამ ზმნების წარსული ფორმა ქართულად უწყვეტელს ჰგავს, ამიტომ მათი was + -ing-ით თარგმნა მაცდურია. მაგრამ know, want, like, love, have (ფლობის მნიშვნელობით) მდგომარეობის ზმნებია და Past Simple-ში რჩება.
3. „წვიმდა“, „ქროდა“ → it-ის გარეშე. ქართულ წინადადებას ამინდზე ქვემდებარე არ აქვს: „ძლიერად ქროდა და ტალღები იზრდებოდა“. ინგლისურს ქვემდებარე ყოველთვის სჭირდება; ამინდზე ეს it-ია.
4. „რატომ იცინოდი?“ → Why you were laughing? ქართულ კითხვაში დამხმარე ზმნა არ გვაქვს: კითხვითი სიტყვა, მერე ზმნა. ინგლისურში was / were ქვემდებარის წინ გადადის.
არ აგერიოთ
Past Continuous თუ Past Simple – Past Continuous მოქმედების შუას გვიჩვენებს, Past Simple – მთლიან მოქმედებას, დასაწყისიდან ბოლომდე. ქართულადაც ასეა: „ვწერდი“ (უწყვეტელი) თუ „დავწერე“ (წყვეტილი). როგორ მუშაობენ ისინი ერთად ამბავში, ნახეთ A2-02-ში.
Past Continuous თუ Present Continuous – ერთი და იგივე აგებულება, სხვადასხვა დრო: was / were წარსულისთვის, am / is / are ახლანდელისთვის. იხ. A1-22.
მართლწერა და გამოთქმა
- ჩვეულებრივ მეტყველებაში was და were სუსტად წარმოითქმის: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). ნეიტრალური /ə/ ქართულში არ არის: მოკლე და მოდუნებული ბგერაა, ენა მშვიდად დევს. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ამიტომ I was cooking-ში was ხშირად ზედმეტად მკაფიოდ გვესმის. მახვილი მთავარ ზმნაზე გადაიტანეთ: I was cooking.
- მოკლე პასუხში და წინადადების ბოლოს ისინი სრულად ისმის: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, they were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US). /ɜː/ ქართულში არ არის: ტუჩები მოდუნებულია, ენა შუაშია და ბგერა გრძელია.
- wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US) და weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) ჩვეულებრივ მახვილიანია.
- /w/ ქართული ვ არ არის: ქვედა ტუჩი კბილებს არ ეხება, ორივე ტუჩი მრგვალდება და წინ მოდის. was, were, while – ტუჩები მრგვალად.
- -ing-ის ბოლოს /ŋ/ ისმის: ენის უკანა ნაწილი რბილ სასას ეხება და ჰაერი ცხვირით გადის. ბოლოს ცალკე გ-ს ნუ დაამატებთ: working და არა „უორკინგ“.
- -ing ფორმის მართლწერა: მუნჯი e იკარგება (ride → riding), ერთი მახვილიანი მოკლე ხმოვნის შემდეგ ბოლო თანხმოვანი ორმაგდება (run → running, sit → sitting), -ie → -ying (die → dying).
ოქროს წესი
წარსულს პაუზაზე დააჭირეთ: was / were + -ing ფორმა = მოქმედება იმ მომენტში მიმდინარეობდა. I / he / she / it → was, you / we / they → were. ქართული უწყვეტელი ჩვევის ან „ვიცოდი“ ტიპის მნიშვნელობით → Past Simple.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით. გამოიყენეთ Past Continuous (was / were + -ing ფორმა).
-
At 7 am I (have) breakfast — I was in the middle of it when the phone rang.
-
When I got home at 4 pm, the house was quiet. The children (play) in the garden.
-
It (not rain) when we left the house.
-
you (sleep) at midnight? I called, but you didn't answer.
-
When you phoned Mia at 10 last night, what she (do)?
-
While I (cook), my brother (set) the table.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: At midnight I … a book in bed. I finished it at one.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … the answer.
-
მოკლე პასუხი: Were they working at noon yesterday? (No)
-
რომელი წინადადება ნიშნავს, რომ სამ საათზე მოქმედება მიმდინარეობდა?
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
We was waiting for the bus.
-
Did you watching TV at 9 pm?
-
He was sit on the sofa.
-
While I was reading, my sister was listening to music.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით Past Continuous-ში.
It was 9 pm on Sunday. Outside, it 15 (snow). In the living room, my dad 16 (read) the newspaper, and my mum 17 (watch) a film. My little brothers 18 (not sleep) — they 19 (play) a computer game in their room. And me? I 20 (do) my homework at the kitchen table.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
რას აკეთებდით გუშინ საღამოს რვა საათზე? დაწერეთ ორი წინადადება.
-
აღწერეთ ამბის დასაწყისის სცენა: ამინდი და ორი ადამიანი.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-28 Past Simple ქართულად: არაწესიერი ზმნები, did და didn't გაასწორეთ შეცდომა: Did you went to the party?
-
A1-22 Present Continuous ქართულად: I'm working – რა ხდება ახლა დაწერეთ -ing ფორმა: lie
-
A1-26 Was და were ქართულად: be-ს წარსული, there was / there were აირჩიეთ სწორი პასუხი: There … two cars outside the house.
პასუხები
A. ფორმა
- was having
- were playing
- wasn't raining / was not raining
- Were … sleeping
- was … doing
- was cooking … was setting
B. მნიშვნელობა
- was reading
- knew
- No, they weren't. / No, they were not.
- I was writing an email at 3 pm.
C. იპოვეთ შეცდომა
- We were waiting for the bus.
- Were you watching TV at 9 pm? / Did you watch TV at 9 pm?
- He was sitting on the sofa. / He sat on the sofa.
- ✓ While I was reading, my sister was listening to music.
D. კონტექსტში
- was snowing
- was reading
- was watching
- weren't sleeping / were not sleeping
- were playing
- was doing
E. თქვენი ჯერი
- At 8 pm yesterday I was cooking dinner. My sister was talking on the phone.
- It was raining. An old man was waiting at the bus stop, and a girl was reading a book.
F. შერეული გამეორება
- Did you go to the party?
- lying
- were
