Present Perfect for-ითა და since-ით: „ხუთი წელია“ და „2015 წლიდან“ ინგლისურად
Present Perfect with For and Since
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, რამდენი ხანია გრძელდება რაღაც დღემდე – I've lived here for six years, I've known her since 2015 – იკითხოთ How long…? და აირჩიოთ for-სა და since-ს შორის.
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ სანთელი. წარსულში აანთეთ და ახლაც ანთია. ეს არის მდგომარეობა, რომელიც წარსულში დაიწყო და დღესაც გრძელდება: აქ ცხოვრობთ, სარას იცნობთ, ეს ტელეფონი გაქვთ.
ამაზე სალაპარაკოდ ინგლისური Present Perfect-ს (აწმყო სრული) იყენებს, რადგან მდგომარეობა წარსულსა და აწმყოს აერთებს: I've lived here for six years. Present Simple (მარტივი აწმყო – I live here) მხოლოდ ახლანდელს აღწერს; წარსულის ნაწილს ვერ იტევს.
სანთლის აღწერის ორი გზაა. For ზომავს, რამდენი ხანია იწვის: for six years, for ten minutes. Since მიუთითებს მომენტზე, როცა აანთეთ: since 2020, since Monday – როდის დაიწყო.
ხოლო როცა სანთელი ჩაქრა – მდგომარეობა დასრულდა – Past Simple (მარტივი წარსული) გამოიყენეთ: I lived in Rome for three years (ახლა იქ აღარ ვცხოვრობ).
ქართული და ინგლისური
ეს ქართველებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გაკვეთილია. ქართულად დღემდე გაგრძელებულ მდგომარეობას აწმყოთი ვამბობთ: „აქ ექვსი წელია ვცხოვრობ“, „სარას 2015 წლიდან ვიცნობ“, „რამდენი ხანია აქ ცხოვრობ?“. სიტყვასიტყვით გამოდის I live here six years, I know Sara from 2015, How long do you live here? – სამივე არასწორია. ინგლისურში, როცა მდგომარეობა წარსულში დაიწყო და ახლაც გრძელდება, საჭიროა have / has + past participle.
სამი პატარა ქართული ნიშანი გეხმარებათ. „ექვსი წელია“, „სამი თვეა“, „დიდი ხანია“ (-ია = „არის“) – ესე იგი, დღემდე გრძელდება → Present Perfect + for. „2015 წლიდან“, „ორშაბათიდან“ (-დან) → since (არა from). ხოლო თუ ქართულად „სამი წელი ვცხოვრობდი“ (-ია-ს გარეშე, წარსულში) – ეს დასრულებულია → Past Simple + for, და აქ ორივე ენა ერთნაირად მუშაობს. კიდევ ერთი: „ორი წლის წინ“ = two years ago – ეს „როდის“-ია, არა „რამდენი ხანი“.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ამ ქალაქში ექვსი წელია ვცხოვრობ. | I've lived in this city for six years. | ქართულად აწმყო + „წელია“; ინგლისურში Present Perfect + for |
| სარას 2015 წლიდან ვიცნობ. | I've known Sara since 2015. | „-დან“ → since; აწმყო → Present Perfect |
| რამდენი ხანია აქ ცხოვრობ? | How long have you lived here? | „რამდენი ხანია“ + აწმყო → How long have you…? |
| ტომი დიდი ხანია არ მინახავს. | I haven't seen Tom for ages. | „დიდი ხანია“ → for ages |
| რომში სამი წელი ვცხოვრობდი. | I lived in Rome for three years. | აქ ერთნაირია: დასრულებულია → წარსული დრო |
| ლონდონში ორი წლის წინ ჩამოვედი. | I came to London two years ago. | „წინ“ (როდის) → ago, Past Simple |
| აქ ერთი კვირით ვარ. | I'm here for a week. | აქ ერთნაირია: მთელი დაგეგმილი ვიზიტი, აწმყო |
| აქ უკვე ერთი კვირაა ვარ. | I've been here for a week. | „კვირაა“ = დღემდე → Present Perfect |
მოკლედ: „…წელია / თვეა / დიდი ხანია“ + აწმყო = have/has + past participle + for; „…-დან“ = since; „რამდენი ხანია…?“ = How long have you…?; დასრულებული პერიოდი („სამი წელი ვცხოვრობდი“) = Past Simple + for.
ფორმა
For და since
| რა მოსდევს | მაგალითები | |
|---|---|---|
| for | პერიოდი (რამდენი ხანი) | for ten minutes, for two days, for six years, for a long time, for ages |
| since | საწყისი წერტილი (როდის დაიწყო) | since nine o'clock, since Monday, since May, since 2020, since last summer, since Christmas |
წინადადების სქემა
| ქვემდებარე | have / has (+ not) | past participle | for / since |
|---|---|---|---|
| I | have ('ve) | lived here | for six years. |
| She | has ('s) | worked here | since 2019. |
| We | haven't | seen him | for months. |
კითხვები How long…?-ით
| კითხვა | პასუხები |
|---|---|
| How long have you lived here? | For six years. / Since 2019. |
| How long has she known Tom? | For a long time. / Since university. |
| How long have they been married? | For ten years. |
შენიშვნა: since-ს შეიძლება მოკლე წინადადება მოსდევდეს Past Simple-ში: since I was a child, since we moved here. მეტი – B1-02-ში.
გამოყენება
1For + პერიოდი
for გამოიყენეთ, როცა ამბობთ, რამდენი ხანია გრძელდება მდგომარეობა დღემდე. ქართულად: „…წელია“, „…თვეა“, „დიდი ხანია“.
2Since + საწყისი წერტილი
since გამოიყენეთ დროსთან, დღესთან, თარიღთან, თვესთან, წელთან ან მოვლენასთან – იმ მომენტთან, როცა მდგომარეობა დაიწყო. ქართულად: „-დან“.
3How long…?
მდგომარეობის ხანგრძლივობაზე იკითხეთ How long + have/has + ქვემდებარე + past participle?-ით. უპასუხეთ for-ით ან since-ით, ან სრული წინადადებით. ქართულად: „რამდენი ხანია…?“ + აწმყო.
4უარყოფა – პერიოდის განმავლობაში არ მომხდარა
უარყოფითი Present Perfect for-ით ან since-ით ამბობს, რომ რაღაც მთელი პერიოდის განმავლობაში, დღემდე, არ მომხდარა.
5For + Past Simple – დასრულებული პერიოდი
თუ მდგომარეობა დასრულდა, Past Simple გამოიყენეთ for-ით. Since აქ ჩვეულებრივ არ გამოიყენება, რადგან ამ გაკვეთილში since საწყის წერტილს აწმყოსთან აკავშირებს. ქართულადაც ასეა: „სამი წელი ვცხოვრობდი“ (დასრულდა) და „სამი წელია ვცხოვრობ“ (გრძელდება).
ისეთ მოქმედების ზმნებთან, როგორიცაა live, work, study და wait, ინგლისურს Present Perfect Continuous-იც (განგრძობითი აწმყო სრული) აქვს: I've been waiting for an hour. ეს ფორმა B1-01-შია, შედარება კი – B1-02-ში. be-სთან, have-სთან (= ფლობა), know-სა და like-თან ამ გაკვეთილის ფორმა გამოიყენეთ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ოცი წელია მუშაობს“ → აწმყო და for-ის გარეშე. ქართულად „…წელია“ + აწმყო სრულიად საკმარისია: „ჩვენი მეზობელი ოცი წელია აეროპორტში მუშაობს“. სიტყვასიტყვით ინგლისურში ორი შეცდომა ჩნდება: აწმყო და დაკარგული for. საჭიროა have/has + past participle + for.
2. „ექვსი წლიდან“ → from + აწმყო. „-დან“ ქართულად from-საც ნიშნავს და since-საც: „ნიკა შვიდი წლიდან კარატეზე დადის“. როცა მდგომარეობა დღემდე გრძელდება, ინგლისურში since + Present Perfect გვჭირდება. ასაკზე: since he was seven.
3. „რამდენი ხანია…?“ → How long + აწმყო. ქართულ კითხვაში ზმნა აწმყოშია: „რამდენი ხანია, რაც თამარი შენი საუკეთესო მეგობარია?“ ინგლისურში How long-ის შემდეგ, როცა დღემდე ვკითხულობთ, have / has + past participle დგას – be-სთანაც.
4. „მთელი წელია არ ჭამს“ → უარყოფა აწმყოში. უარყოფაშიც ქართულად აწმყოა: „ლევანი მთელი წელია ხორცს არ ჭამს“. ინგლისურში დღემდე გაგრძელებული უარყოფა – haven't / hasn't + past participle + for / since.
არ აგერიოთ
for თუ since – For ხანგრძლივობას ამბობს. Since – დასაწყისს.
I'm here for a week თუ I've been here for a week – Present Simple for-ით მთელ დაგეგმილ პერიოდზე ლაპარაკობს. Present Perfect დღემდე გასულ დროს ითვლის.
ago თუ for – Ago წარსულ დროსთან (ჩვეულებრივ Past Simple-თან) დგას, Present Perfect-თან არასოდეს, და ამბობს, როდის მოხდა რაღაც. For ამბობს, რამდენი ხანი. იხ. A1-26.
მართლწერა და გამოთქმა
- for დროის ფრაზის წინ ჩვეულებრივ სუსტია: /fə/ (UK), /fər/ (US): for ages /fər ˈeɪdʒɪz/. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ – აქ სრულ „ფორ“-ს ნუ იტყვით.
- since /sɪns/ ერითმება prince-ს. ხმოვანი მოკლეა, ი-სა და ე-ს შორის; გრძელ „ი“-ს ნუ გააგრძელებთ.
- been მახვილიანი /biːn/-ია, წინადადებაში კი ხშირად სუსტი /bɪn/: I've been here for an hour. I've-ის /v/ არ დაკარგოთ.
- How long have you… ლაპარაკისას ერთ ნაკადად ითქმის: /haʊ ˈlɒŋ əv ju/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv ju/ (US). long-ის ბოლოს /ŋ/ ცხვირისმიერი ბგერაა – g არ ისმის, ნუ იტყვით „ლონგ“.
- for ages არაფორმალურია და ნიშნავს „ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში“.
ოქროს წესი
მდგომარეობისთვის, რომელიც წარსულში დაიწყო და ახლაც გრძელდება, გამოიყენეთ have/has + past participle for-ით (რამდენი ხანი) ან since-ით (როდის დაიწყო) – და არა Present Simple, თუნდაც ქართულად აწმყოს ამბობდეთ („ხუთი წელია ვცხოვრობ“ = I've lived here for five years). თუ მდგომარეობა დასრულდა, Past Simple გამოიყენეთ for-ით.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
აირჩიეთ for ან since, ან ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
for თუ since? 2018
-
for თუ since? three weeks
-
for თუ since? last Friday
-
for თუ since? a long time
-
I (know) Ben since we were at school.
-
She (have) this job for six months.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … here since 2021.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: My grandfather … in a factory for forty years. He stopped in 2010.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: "How long have you been in Spain?" …
-
აირჩიეთ წინადადება, რომელიც ნიშნავს „შვიდი დღის წინ ჩამოვედი და ისევ აქ ვარ“:
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I know Maria for five years.
-
We've lived here since two years.
-
How long have you had your car?
-
He's been ill from Monday.
D. კონტექსტში
შეავსეთ ტექსტში გამოტოვებული სიტყვები. ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
I 15 (live) in Green Street for six years. My neighbour Tom has lived here 16 1998! We 17 (be) friends since my first week here. Before this, I 18 (live) in a small flat in the city centre for two years. I 19 (not / see) my old neighbours 20 ages.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
რამდენი ხანია თქვენს სახლში ცხოვრობთ? დაწერეთ ორი წინადადება: ერთი for-ით და ერთი since-ით.
-
დაწერეთ მეგობარზე: რამდენი ხანია იცნობთ?
-
დაწერეთ რაღაცაზე, რასაც გარკვეული პერიოდი აკეთებდით და ახლა აღარ აკეთებთ.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-17 Present Perfect: just, already და yet – „ახლახან“, „უკვე“, „ჯერ არ“ ინგლისურად Have you finished your homework ?already = გაკვირვება
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? ცხოვრებისეული გამოცდილება ინგლისურად She has (be) to Japan three times.
-
A1-26 Was და were ქართულად: be-ს წარსული, there was / there were I (be) born in 1998.
პასუხები
A. ფორმა
- since
- for
- since
- for
- 've known / have known
- 's had / has had
B. მნიშვნელობა
- have lived
- worked
- For two months.
- I've been here for a week.
C. იპოვეთ შეცდომა
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- We've lived here for two years. / We have lived here for two years.
- ✓ How long have you had your car?
- He's been ill since Monday. / He has been ill since Monday.
D. კონტექსტში
- 've lived / have lived / 've been living / have been living
- since
- 've been / have been
- lived / had lived
- haven't seen / have not seen
- for / in
E. თქვენი ჯერი
- I've lived in my flat for four years. I've lived there since 2022.
- I've known Lena since we were twelve. We've been friends for fifteen years.
- I played the piano for five years when I was a child.
F. შერეული გამეორება
- yet / already
- been
- was
