Whereas, Nevertheless, Much As: დაპირისპირება და დათმობა ინგლისურად
Whereas, Nevertheless, Much As: Advanced Contrast
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ორი რამის შედარებას whereas / while-ით, მოულოდნელი აზრის დამატებას nevertheless, nonetheless, even so, all the same-ით და that said-ით, და დათმობის გამოხატვას much as-ით, no matter how / what-ით, however + ზედსართავით, still-ით და yet-ით.
მთავარი იდეა
B1 დონეზე ისწავლეთ although, despite და however B1-26. ახლა დროა, ერთმანეთისგან გავმიჯნოთ ორი სხვადასხვა საქმე, რასაც ეს სიტყვები აკეთებს.
დაპირისპირება (contrast) ორ ფაქტს გვერდიგვერდ დებს, რომ აჩვენოს, რით განსხვავდება ისინი: My sister loves the city, whereas I prefer the countryside. აქ გასაკვირი არაფერია – უბრალოდ, განსხვავებულია.
დათმობა (concession) ერთ ფაქტს იღებს და შემდეგ ამბობს რაღაც მოულოდნელს, მიუხედავად ამ ფაქტისა: It was expensive. Nevertheless, we bought it. თქვენ ერთ აზრს „უთმობთ“ – ეთანხმებით – და მაინც თქვენსას აკეთებთ.
წარმოიდგინეთ სასწორი. დაპირისპირება ორ წონას სასწორზე დებს და ადარებს. დათმობა ერთ წონას დებს და ამბობს: „მიუხედავად ამისა, მეორე მხარე მაინც იმარჯვებს“.
ამ გაკვეთილის საშუალებები ორივე საქმეს უფრო ზუსტს ხდის – ფორმალური წერითი მაკავშირებლებიდან თბილ სასაუბრო ფრაზებამდე, როგორიცაა Much as I love him…
ქართული და ინგლისური
ქართულს ამ საქმეებისთვის მდიდარი საშუალებები აქვს, ამიტომ თავად იდეა ნაცნობია. განსხვავება წინადადების აგებაშია. ქართულად დათმობას ხშირად ორი სიტყვით ვაწყობთ: „მართალია, ძვირია, მაგრამ…“, „თუმცა დაღლილი ვარ, მაგრამ…“. ინგლისურში while, although და much as თავად აკავშირებს წინადადებებს – but მათ შემდეგ აღარ ემატება. მეორე: „მიუხედავად იმისა, რომ“ (although) და „ამის მიუხედავად“ (nevertheless) ერთსა და იმავე სიტყვაზეა აგებული, ინგლისურში კი სრულიად სხვადასხვა სიტყვაა: although წინადადებას იწყებს, nevertheless კი ორ ცალკე წინადადებას აკავშირებს. მესამე: „რაც არ უნდა“ ქართულად ყველაფერს ფარავს, ინგლისურში კი უნდა აირჩიოთ: no matter what (რა) თუ no matter how + ზედსართავი (რამდენად).
დაპირისპირებისთვის ქართულში გვაქვს „მაშინ, როცა“, „ხოლო“ და ნაწილაკი „კი“ („ძმას სპორტი უყვარს, მე კი – წიგნები“). ყველა ეს ინგლისურად whereas ან while-ია. „მაინც“ ზუსტად still-ის საქმეს აკეთებს – აქ ორივე ენა ერთნაირად ფიქრობს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ძმა ძალიან სპორტულია, მე კი წიგნის კითხვა მირჩევნია. | My brother is very sporty, whereas I'd rather read a book. | „კი“ / „ხოლო“ / „მაშინ, როცა“ → whereas / while |
| მართალია, ფილმი გრძელია, მაგრამ არასდროს მოგბეზრდება. | While the film is long, it never feels slow. | ქართულად ორი კავშირი; ინგლისურად მხოლოდ while, but-ის გარეშე |
| გამოცდა ძალიან რთული იყო. ამის მიუხედავად, სტუდენტების უმეტესობამ ჩააბარა. | The exam was extremely difficult. Nevertheless, most students passed. | „ამის მიუხედავად“ = nevertheless; „მიუხედავად იმისა, რომ“ კი although-ია |
| რაც არ უნდა თქვან, ჩემს ოცნებას გავყვები. | No matter what people say, I'm going to follow my dream. | „რაც არ უნდა“ (რა) → no matter what |
| როგორი დაღლილიც არ უნდა იყო, ძილის წინ მაკიაჟი ყოველთვის მოიშორე. | However tired you are, always take your make-up off before bed. | ზედსართავი კითხვით სიტყვას მოსდევს: however tired; აქ ერთნაირია: ქართულადაც „როგორი დაღლილი“ ერთადაა |
| ბილეთები ძვირი იყო. მაინც მშვენივრად გავატარეთ დრო. | The tickets were expensive. We still had a great time. | აქ ერთნაირია: „მაინც“ = still |
მოკლედ: „მართალია…, მაგრამ“ → while / although (but-ის გარეშე); „ამის მიუხედავად“ → nevertheless (ახალი წინადადების დასაწყისში); „რაც არ უნდა“ → no matter what, „როგორი…-ც არ უნდა“ → no matter how / however + ზედსართავი.
ფორმა
| საშუალება | რას აერთებს | ადგილი / პუნქტუაცია | მაგალითი |
|---|---|---|---|
| whereas / while | ორ წინადადებას (დაპირისპირება) | დასაწყისში ან შუაში; whereas-ის წინ ჩვეულებრივ მძიმე დგას | I'm an early bird, whereas my partner works best at night. |
| while (= although) | ორ წინადადებას (დათმობა) | ჩვეულებრივ დასაწყისში | While I agree with you, I think we should wait. |
| nevertheless / nonetheless | ორ ცალკე წინადადებას (დათმობა) | მეორე წინადადების დასაწყისში + მძიმე, ან წერტილმძიმის შემდეგ; შეიძლება შუაში ან ბოლოშიც | It was risky. Nevertheless, they went ahead. |
| even so / all the same / that said | ორ ცალკე წინადადებას (დათმობა, უფრო სასაუბრო) | მეორე წინადადების დასაწყისში + მძიმე (all the same – ბოლოშიც) | The hotel was basic. Even so, we loved it. |
| much as + წინადადება | დამოკიდებულ + მთავარ წინადადებას | დასაწყისში; დამოკიდებული წინადადების შემდეგ მძიმე | Much as I like him, I don't trust him. |
| no matter how / what / who / where + წინადადება | დამოკიდებულ + მთავარ წინადადებას | დასაწყისში ან ბოლოს | No matter what you do, don't press that button. |
| however + ზედსართავი / ზმნიზედა + ქვემდებარე + ზმნა | დამოკიდებულ + მთავარ წინადადებას | დასაწყისში ან ბოლოს | However hard I try, I can't remember her name. |
| still | მთავარი წინადადების შიგნით | შუა პოზიცია: ძირითადი ზმნის წინ, be-ს შემდეგ | It was raining. We still went for a walk. |
| yet | ორ წინადადებას | როგორც but, ოდნავ ფორმალური და უფრო მოულოდნელი | The plan was simple, yet it worked. |
გამოყენება
1Whereas / while – პირდაპირი შედარება
whereas-ით ან while-ით ორ განსხვავებულ ფაქტს ადარებთ. Whereas ოდნავ ფორმალურია და მხოლოდ ამ საქმისთვის გამოიყენება. While შეიძლება ნიშნავდეს „როცა / იმ დროს“ ან „თუმცა“-საც, ამიტომ კონტექსტს მიაქციეთ ყურადღება. ქართულად აქ ხშირად „კი“, „ხოლო“ ან „მაშინ, როცა“ დგას.
2While დათმობის მნიშვნელობით
წინადადების დასაწყისში while ხშირად although-ს ნიშნავს: ერთ აზრს იღებს, სანამ მეორეს იტყვის. ეს ხშირია დისკუსიებში და თავაზიან უთანხმოებაში. ქართულად – „მართალია…, მაგრამ“, ინგლისურად კი but არ ემატება.
3Nevertheless, nonetheless, even so, all the same, that said
ეს სიტყვები ორ ცალკე წინადადებას აკავშირებს (ან ორ ნაწილს წერტილმძიმით). მეორე ნაწილი პირველის გათვალისწინებით მოულოდნელს ამბობს. Nevertheless / nonetheless ფორმალურია. Even so და all the same ნეიტრალური ან არაფორმალურია. That said ახლახან ნათქვამის საპირისპირო აზრს შემოიტანს. უფრო ფორმალური სიტყვები, როგორიცაა conversely და admittedly, იხ. C1-12-სა და C1-13-ში. ქართულად: „ამის მიუხედავად“, „მაინც“, „თუმცა“.
4Much as – დათმობა გრძნობებთან
Much as + წინადადება ნიშნავს „თუმცა ძალიან…“. მას გრძნობის ზმნებთან ვიყენებთ: like, love, want, admire, enjoy, respect. დახვეწილად ჟღერს და ხშირად იმედგამაცრუებელ გადაწყვეტილებას წინ უძღვის. ქართულად: „რაც არ უნდა მიყვარდეს…“, „როგორც არ უნდა მინდოდეს…“.
5No matter how / what / who; however + ზედსართავი
No matter + კითხვითი სიტყვა ნიშნავს „სულ ერთია, როგორ / რა / ვინ…“. However + ზედსართავი / ზმნიზედა + ქვემდებარე + ზმნა ნიშნავს „რა ზომითაც არ უნდა“. მთავარი წინადადება აჩვენებს, რომ შედეგი არ იცვლება. ორივეს შემდეგ თხრობითი სიტყვათა რიგია. ქართული „რაც არ უნდა“ აქ ორ ინგლისურ ვარიანტს ფარავს: what – საგანი ან მოქმედება, how + ზედსართავი – ზომა.
6Still და yet დაპირისპირების მნიშვნელობით
Still აჩვენებს, რომ რაღაც ჭეშმარიტია ნათქვამის მიუხედავად; შუა პოზიციაში დგას (ძირითადი ზმნის წინ, be-ს ან პირველი დამხმარე ზმნის შემდეგ B1-33). ქართულად ეს „მაინც“-ია. Yet but-ივით მუშაობს, მაგრამ უფრო მოულოდნელად და ოდნავ ფორმალურად ჟღერს: „და მაინც“.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „მართალია…, მაგრამ“ → While…, but. ქართულად დათმობას ორი სიტყვით ვაგებთ: „მართალია, კურსი ძვირია, მაგრამ ყოველ ლარად ღირს“, „თუმცა ცივა, მაგრამ…“. ინგლისურში while და although თავად აკავშირებს ორ ნაწილს – but ზედმეტია. აირჩიეთ ერთი: ან while / although, ან but.
2. „მიუხედავად იმისა, რომ“ და „ამის მიუხედავად“ → nevertheless + წინადადება. ორივე ქართული გამოთქმა „მიუხედავად“-ზეა აგებული, ამიტომ nevertheless ხშირად although-ის ადგილას გვხვდება. Nevertheless („ამის მიუხედავად“) წინა წინადადებას უბრუნდება და ახალს იწყებს; დამოკიდებულ წინადადებას ის ვერ შემოიტანს.
3. მძიმე „მიუხედავად ამისა“-ს წინ → , nevertheless. ქართულად ორ წინადადებას მძიმითა და „მიუხედავად ამისა“ ან „თუმცა“-თი ჩვეულებრივ ვაერთებთ: „მცხეთაში რომ ჩავედით, კოკისპირულად წვიმდა, მიუხედავად ამისა, ორივე ეკლესია მოვინახულეთ“. ინგლისურ წერაში nevertheless და however ორ სრულ წინადადებას მხოლოდ მძიმით ვერ შეაერთებს: გამოიყენეთ წერტილი, წერტილმძიმე ან but.
4. „რაც არ უნდა რთული იყოს“ → No matter what difficult. ქართულად „რაც არ უნდა“ ზომასაც გამოხატავს: „რაც არ უნდა რთული იყოს გამოცდა…“. „რაც“ ინგლისურად what-ს ჰგავს, მაგრამ ზედსართავის წინ what შეუძლებელია – საჭიროა how ან however.
5. „მაშინ, როცა“ → when დაპირისპირებაში. ქართული „მაშინ, როცა“ შედარებისთვისაც გამოიყენება: „ზოგი ყოველდღე ვარჯიშობს, მაშინ, როცა მე კვირაში ერთხელაც ძლივს ვახერხებ“. ინგლისური when მხოლოდ დროს ნიშნავს; შედარებისთვის – whereas ან while.
არ აგერიოთ
whereas თუ although – Whereas ორ განსხვავებულ ფაქტს ადარებს (დაპირისპირება). Although ისეთ ფაქტს შემოიტანს, რომელიც მეორეს გასაკვირს ხდის (დათმობა). მოულოდნელი შედეგისთვის whereas არასწორად ჟღერს: თქვით Although the weather was bad, we enjoyed the trip. იხ. B1-26.
however (მაკავშირებელი) თუ however + ზედსართავი – მაკავშირებლად however-ს მძიმე მოსდევს. დათმობის სიტყვად კი პირდაპირ ზედსართავი ან ზმნიზედა მოსდევს.
while (დრო) თუ while (დაპირისპირება)
ზედსართავი + as + წინადადება – Tired as she was, she finished the report მონათესავე ემფატიკური სქემაა, რომელსაც C1-06-ში ისწავლით.
მართლწერა და გამოთქმა
- nevertheless და nonetheless ერთ სიტყვად იწერება. მახვილი ბოლო მარცვალზეა: /ˌnevəðəˈles/ (UK), /ˌnevərðəˈles/ (US); /ˌnʌnðəˈles/. /ð/ ქართულში არ არის: ენის წვერი კბილებს შორის მოათავსეთ და ხმით გაატარეთ ჰაერი – ნუ იტყვით დ-ს ან ზ-ს. შუა მარცვლები სუსტია (/ə/), ნუ წარმოთქვამთ ყველა ხმოვანს სრულად.
- whereas /weərˈæz/ (UK), /werˈæz/ (US): ერთი სიტყვაა, მახვილი მეორე მარცვალზე. /w/ ქართულ ვ-ს არ ჰგავს: ტუჩები დაამრგვალეთ და კბილებს ნუ შეახებთ. /æ/ ქართულში არ არის: პირი ფართოდ გააღეთ, ე-სა და ა-ს შორის.
- Nevertheless, / Even so, / That said,-ის შემდეგ მცირე პაუზა გააკეთეთ – წერაში მძიმე, მეტყველებაში პაუზაა.
- Much as I like him-ში მახვილი much-სა და like-ზეა. /ʌ/ (much) ქართულში არ არის: მოკლე, ღია ბგერაა, ა-სკენ მიდრეკილი, ტუჩები მოდუნებული.
- yet და still: ბოლო თანხმოვნები სუსტად ისმის, მაგრამ ნუ დაამატებთ ხმოვანს (stil, არა „სტილი“). l ბოლოში „მუქია“: ენის უკანა ნაწილი ოდნავ აწეულია.
ოქროს წესი
whereas / while-ით აჩვენეთ, რომ ორი რამ განსხვავებულია. nevertheless, even so, that said, much as, no matter how, however + ზედსართავი, still და yet გამოიყენეთ, როცა რაღაც ჭეშმარიტია ნათქვამის მიუხედავად. ქართულისგან განსხვავებით: while / although / much as + but არასოდეს; „ამის მიუხედავად“ = nevertheless, „მიუხედავად იმისა, რომ“ = although.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადაწერეთ ან შეაერთეთ წინადადებები მითითებული სიტყვით.
-
გადაწერეთ much as-ით: Although I really love chocolate, I'm trying to eat less of it.
-
გადაწერეთ however-ით: It doesn't matter how hard I try — I can't remember her name.
-
გადაწერეთ no matter-ით: It doesn't matter what people say — I'm going to follow my dream.
-
შეაერთეთ whereas-ით: My brother loves football. I can't stand it.
-
გადაწერეთ still-ით: It was expensive, but we bought it anyway.
-
შეაერთეთ nevertheless-ით: The test was hard. Most students passed.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: My dad loves jazz, … my mum prefers pop.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The test was hard. …, I think I passed.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: No matter … you choose, I'll support you.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The hotel was cheap; …, it was very clean.
-
რას ნიშნავს while წინადადებაში "While I understand your point, I can't agree"? …
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
Much as I enjoy parties, but I'm staying home tonight.
-
No matter how I am busy, I always call my mum on Sundays.mum (UK), mom (US)
-
However I try hard, I can't understand this.
-
She's a millionaire, yet she lives in a tiny flat.
D. კონტექსტში
შეავსეთ ტექსტში გამოტოვებული სიტყვები. სიტყვები: whereas, that said, much as, however, still (თითოეული ერთხელ გამოიყენეთ).
The rooms at the Harbour Inn are small, 16 the views are spectacular. The restaurant is overpriced. 17, the desserts are amazing. 18 we loved the staff, we found the noise from the bar hard to bear. 19 early you go to bed, you'll hear the music until midnight. The noise was bad, but we 20 had a great time.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
შეადარეთ საკუთარი თავი ნაცნობ ადამიანს whereas-ით ან while-ით.
-
დაწერეთ წინადადება much as-ით ან no matter how-ით თქვენს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-26 Although, Despite თუ However? „მიუხედავად“ და „თუმცა“ ინგლისურად … the rain, the match went ahead.
-
B1-26 Although, Despite თუ However? „მიუხედავად“ და „თუმცა“ ინგლისურად She went to work … she felt ill.
-
B2-22 Subject-Verb Agreement: ქვემდებარისა და ზმნის შეთანხმება ინგლისურად (news is, police are) Neither the manager nor the staff … happy.
-
B2-21 As If, As Though, Suppose, It's Time ქართულად: „თითქოს“, „წარმოიდგინე“ და „დროა“ It's high time we (leave).
პასუხები
A. ფორმა
- Much as I love chocolate, I'm trying to eat less of it.
- However hard I try, I can't remember her name. / I can't remember her name, however hard I try.
- No matter what people say, I'm going to follow my dream. / I'm going to follow my dream, no matter what people say.
- My brother loves football, whereas I can't stand it. / Whereas my brother loves football, I can't stand it.
- It was expensive, but we still bought it. / It was expensive. We still bought it.
- The test was hard. Nevertheless, most students passed. / The test was hard; nevertheless, most students passed. / The test was hard. Most students nevertheless passed. / The test was hard. Most students passed nevertheless.
B. მნიშვნელობა
- whereas
- Even so
- what
- nevertheless
- although
C. იპოვეთ შეცდომა
- Much as I enjoy parties, I'm staying home tonight.
- No matter how busy I am, I always call my mum on Sundays.
- However hard I try, I can't understand this.
- ✓ She's a millionaire, yet she lives in a tiny flat.
D. კონტექსტში
- whereas
- That said
- Much as
- However
- still
E. თქვენი ჯერი
- My sister is very organised, whereas I'm always losing things.
- Much as I loved my old job, I needed a change.
F. შერეული გამეორება
- Despite
- although
- were
- left
