SlowingoГрамматика
B2 21 / 30

Few пе, a few ма? Little мен a little қазақша: «аз» және «біраз» айырмашылығы

Few or A Few? Quantifiers in Depth

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз few пен a few, little пен a little арасынан дұрыс таңдау жасай аласыз, plenty of, a great deal of және a large number of сияқты мөлшер сөздерін қолдана аласыз, ал a number of пен the number of тіркестерінен кейін етістікті дұрыс қиыстыра аласыз.

Негізгі идея

Мөлшер сөздері (quantifiers) тек өлшемейді. Олар сөйлеушінің сол мөлшерге көзқарасын да көрсетеді.

Ішінде аздаған суы бар бір стақанға екі адам қарап тұр деп елестетіңіз. Біреуі: "There's a little water left — great, we can share it." Екіншісі: "There's little water left — we're in trouble." Мөлшер бірдей. Көзқарас керісінше.

Айырмашылықты кішкентай a сөзі жасайды. a болса, мағына оң: біраз, пайдаға жарайтындай. a болмаса, мағына теріс: жоқтың қасы, жеткіліксіз.

B2 деңгейінде мөлшер сөздерін зат есімнің түріне де сәйкестендіру керек: кейбірі тек саналатын зат есімдермен келеді (a large number of), кейбірі тек саналмайтындармен (a great deal of). Сондай-ақ мөлшер сөзі етістікті қашан өзгертетінін білу керек: A number of people are…, бірақ The number of people is…

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Жақсы жаңалық: қазақ тілінде де көзқарасты сөз таңдауы береді. Аз теріс естіледі («уақыт аз қалды»), ал біраз, аздап, бірнеше оң естіледі («әлі біраз уақыт бар»). Бұл ағылшынның little / a little айырмашылығына жақын. Айырмашылық басқа жерде. Біріншіден, қазақтың аз, көп, біраз сөздері саналатын және саналмайтын зат есімге бірдей жарайды («ақша аз», «дос аз»), ал ағылшыншада таңдау керек: саналатынға few / a few / a large number of, саналмайтынға little / a little / a great deal of. Екіншіден, қазақша мөлшер сөзінен кейін зат есім жекеше тұрады («бірнеше рет», «көп адам»), ал ағылшыншада several times, a few people көпше болады. Үшіншіден, «адамдардың көбі» деген бір тіркес жалпы мағынаны да (most people), нақты топты да (most of the people) береді, ал ағылшыншада of тек нақты топ үшін керек. Ақырында, «бірқатар рейс» → a number of + көпше етістік, ал «рейстердің саны» → the number of + жекеше етістік.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Дайындалуға уақытымыз өте аз болды.саналмайтын, терісWe had very little time to prepare.
Оның бұл қалада жақын достары өте аз.саналатын, терісShe has very few close friends in the city.
Әлі біраз ақшамыз қалды.саналмайтын, оңWe still have a little money left.
Баяндамаға бірнеше өзгеріс енгіздім.саналатын, оң; қазақша жекешеI've made a few changes to the report.
Тұманға байланысты бірқатар рейс кешіктірілді.көпше етістікA number of flights have been delayed.
2015 жылдан бері рейстердің саны екі есе өсті.жекеше етістікThe number of flights has doubled since 2015.
Сүт жоқтың қасы.жоқ дерлікThere's hardly any milk left.

Құрылым

Көзқарас: оң ба, әлде теріс пе

Оң (біраз, жетеді)Теріс (көп емес / аз)Зат есімнің түрі
a few friendsfew friendsсаналатын, көпше
a little timelittle timeсаналмайтын
quite a few people (= едәуір көп)very few / hardly any peopleсаналатын, көпше
plenty of time / ideas (= жетіп артылады)hardly any time / ideasекеуі де

Көп мөлшер

Мөлшер сөзіСаналатын, көпшеСаналмайтынСтиль
a lot of / lots of✅✅бейтарап / бейресми
plenty of✅✅бейтарап
quite a lot of✅✅бейтарап
quite a few✅—бейтарап / бейресми
a large number of✅—ресми
a great deal of / a good deal of—✅ресми
a large amount of(бейресми; ресми жазуда адамдар мен заттар үшін қолданбаңыз)✅ресми
several (екіден көп, бірақ көп емес)✅—бейтарап
numerous✅—ресми

Сан жағынан қиысу

ТіркесЕтістікМысал
a number of + көпше зат есім (= бірнеше, көп)көпшеA number of students have complained.
the number of + көпше зат есім (= сан, көрсеткіш)жекешеThe number of students has risen.

Most / many / much (+ of)

Жалпы (анықтауышсыз)Нақты (the / my / these / them / it)
Most people like music.Most of the people I know like jazz.
Many shops close on Sundays.Many of the shops in my town close early.
Much research is still needed. (ресми)Much of the information was out of date.

Қолданылуы

1Few / little: теріс мағына

Few (саналатын) және little (саналмайтын) «көп емес / аз, күткеннен не қажеттен кем» дегенді білдіреді. Жалғыз тұрғанда олар едәуір ресми естіледі. Сөйлеуде not many, not much, very few және very little жиірек айтылады.

Few people know that he was once a professional dancer.
Оның бір кездері кәсіби биші болғанын аз адам біледі.
«аз адам»: теріс мағына → few; қазақша «адам», ағылшынша people
There's little point in arguing now. The decision has been made.
Енді дауласудан пайда шамалы. Шешім қабылданып қойды.
point саналмайды → little
She has very few close friends in the city.
Оның бұл қалада жақын достары өте аз.
«аз» + саналатын → very few
We had very little time to prepare, so the presentation wasn't great.
Дайындалуға уақытымыз өте аз болды, сондықтан таныстырылым онша жақсы шықпады.
«аз» + саналмайтын → very little

2A few / a little / quite a few: оң мағына

A few (саналатын) және a little (саналмайтын) «біраз: аз мөлшер, бірақ пайдаға жарайды» дегенді білдіреді. Quite a few едәуір көп санды, көбіне күткеннен көпті білдіреді. Only a few / only a little «аз» мағынасын қайта әкеледі.

I've made a few changes to the report. Can you have a look?
Баяндамаға бірнеше өзгеріс енгіздім. Қарап шығасың ба?
«бірнеше өзгеріс»: қазақша жекеше, ағылшынша changes
Add a little salt and stir.
Аздап тұз қосып, араластырыңыз.
«аздап» → a little
We still have a little money left, so let's get a coffee.
Әлі біраз ақшамыз қалды, кофе ішейік.
«біраз»: оң мағына → a little
Quite a few of my colleagues work from home on Fridays.
Әріптестерімнің едәуірі жұма күндері үйден жұмыс істейді.
«едәуірі» → quite a few: едәуір көп
Only a few people came to the meeting.
Жиналысқа санаулы ғана адам келді.
«санаулы ғана»: аз, көңіл толмайды

3Көп мөлшер: plenty of, a great deal of, a large number of

Қажеттен де көп болса, plenty of қолданыңыз. Ресми жазуда саналмайтын зат есімдермен a great deal of, саналатын көпше зат есімдермен a large number of қолданыңыз. Numerous — many сөзінің ресми баламасы. Қазақтың «көп», «көптеген» сөздері екеуіне де жарайды, сондықтан зат есімнің түріне қараңыз.

Don't rush. We've got plenty of time.
Асықпа. Уақытымыз жетіп артылады.
«жетіп артылады» → plenty of
The project required a great deal of effort.
Жоба көп күш-жігерді талап етті.
effort саналмайды → a great deal of
A large number of applications were rejected.
Көптеген өтінім қабылданбады.
«көптеген өтінім»: қазақша жекеше, ағылшынша applications + were
There are numerous studies on this topic.
Бұл тақырып бойынша көптеген зерттеулер бар.
numerous: ресми
We had quite a lot of rain last week.
Өткен аптада жаңбыр едәуір көп жауды.
rain саналмайды → quite a lot of

4A number of және the number of

A number of + көпше зат есім бірнеше / көп дегенді білдіреді, етістік көпше болады. The number of + көпше зат есім санның өзін білдіреді, етістік жекеше болады. Қиысудың басқа ережелері үшін B2-22 қараңыз.

A number of flights have been delayed because of the fog.
Тұманға байланысты бірқатар рейс кешіктірілді.
«бірқатар» → a number of + have
The number of flights has doubled since 2015.
2015 жылдан бері рейстердің саны екі есе өсті.
«саны» → the number of + has; «бері» → Present Perfect
A number of customers were unhappy with the new design.
Бірқатар клиенттің жаңа дизайнға көңілі толмады.
көпше етістік → were
The number of people working from home is still growing.
Үйден жұмыс істейтін адамдардың саны әлі де өсіп келеді.
«саны» → is

5Most / most of the; many of / much of + анықтауыш

Жалпы айтқанда most, many және much сөздерін зат есімнің дәл алдына қойыңыз. Анықтауыш (the, my, these, our) немесе есімдік (them, it) болса, of қосыңыз. Хабарлы сөйлемдегі much ресми естіледі; much of the / it барлық стильде жиі қолданылады. Қазақтың «-дың көбі» тіркесі екі мағынаға да жарайды, сондықтан өзіңізден сұраңыз: жалпы ма, әлде нақты топ па?

Most teenagers have a smartphone.
Жасөспірімдердің көбінде смартфон бар.
жалпы → Most teenagers, of жоқ
Most of the teenagers in my class have a smartphone.
Біздің сыныптағы жасөспірімдердің көбінде смартфон бар.
нақты топ → most of the
Many of my friends live abroad.
Достарымның көбі шетелде тұрады.
my → of керек
Much of the city was destroyed in the earthquake.
Жер сілкінісінен қаланың көп бөлігі қирады.
саналмайтын бөлік → much of the
I didn't like most of them.
Олардың көбі маған ұнамады.
есімдік → of

6Several және hardly any

Several = екіден көп, бірақ көп емес. Hardly any = жоқ дерлік; ол саналатын және саналмайтын зат есімдермен жұмыс істейді және сөйлеуде жиі кездеседі. Hardly өзі болымсыз, сондықтан оған no не not қоспаңыз. Қазақша «ешкім дерлік келмеді» деп екі болымсыздық айтамыз, ал ағылшыншада біреуі ғана.

I've been to Paris several times.
Парижде бірнеше рет болдым.
«бірнеше рет»: қазақша жекеше, ағылшынша times
The app has received several complaints about privacy.
Қосымшаға құпиялылыққа қатысты бірнеше шағым түсті.
«бірнеше шағым» → several complaints
There's hardly any milk left.
Сүт жоқтың қасы.
«жоқтың қасы» → hardly any
Hardly any of the guests stayed after midnight.
Түн ортасынан кейін қонақтардың ешқайсысы дерлік қалмады.
қазақшада екі болымсыздық, ағылшыншада біреуі: hardly any

Жиі кездесетін қателер

❌I have few money.
✅I have little money. немесе I don't have much money.
money саналмайды → little.
❌A great deal of people came.
✅A large number of people came. немесе A lot of people came.
a great deal of саналмайтын зат есімдер үшін.
❌The number of tourists have increased.
✅The number of tourists has increased.
the number of → жекеше етістік.
❌Most of people like summer.
✅Most people like summer. немесе Most of the people I know like summer.
Анықтауыш жоқ → of жоқ.
❌There are hardly no seats.
✅There are hardly any seats.
hardly өзі болымсыз.
❌We have plenty time.
✅We have plenty of time.
plenty of + зат есім.
⚠️Don't worry, I have few minutes — I can help you.
✅Don't worry, I have a few minutes — I can help you.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ few minutes «уақытым жоқтың қасы» дегенді білдіреді, бұл жағдайға сай емес.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Аз» → few, саналмайтын зат есіммен де. Қазақтың «аз» сөзі кез келген зат есіммен келеді: «ақпарат аз», «қар аз жауды». Мектепте «few = аз» деп жаттағандықтан, few саналмайтын зат есімге де қойылып кетеді. Саналмайтын зат есіммен little (немесе not much) қолданыңыз.

❌There is few information about this hotel online.
✅There is little information about this hotel online. немесе There isn't much information about this hotel online.
❌We had very few snow this winter.
✅We had very little snow this winter.

2. «Бірнеше», «көп» → жекеше зат есім. Қазақша мөлшер сөзінен кейін зат есім жекеше тұрады: «бірнеше рет», «бірнеше студент», «көп қате». Ағылшыншада a few, several, quite a few, a large number of сөздерінен кейін саналатын зат есім көпше болады.

❌I've visited Turkistan several time.
✅I've visited Turkistan several times.
❌Only a few student came to the lecture.
✅Only a few students came to the lecture.

3. «Біраз идеям бар» → few. Қазақша «аз» мен «біраз» арасындағы айырмашылықты біз сезінеміз, бірақ ағылшыншада ол бір ғана a сөзіне сыйып тұр. a түсіп қалса, оң мағына теріске айналады.

⚠️(Сізде жоба туралы бірнеше жақсы ой бар.) I have few ideas for the project — let me show you.
✅I have a few ideas for the project — let me show you.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ few ideas «ойым жоқтың қасы» дегенді білдіреді.

4. «Ешкім дерлік келмеді» → hardly nobody. Қазақша «ешкім», «ештеңе» болымсыз етістікпен бірге келеді: «Дәріске ешкім дерлік келмеді». Ағылшыншада hardly өзі болымсыз, сондықтан одан кейін any / anybody / anything келеді.

❌Hardly nobody came to the lecture.
✅Hardly anybody came to the lecture. немесе Hardly anyone came to the lecture.

Шатастырмаңыз

few және a few — сан бірдей аз, көзқарас әртүрлі.

Few students passed the exam.
Емтиханнан аз ғана студент өтті.
көңіл толмайды: жоқтың қасы
A few students passed the exam.
Емтиханнан бірнеше студент өтті.
кейбірі өтті

little және a little

There's little hope of finding the ring now.
Енді сақинаны табуға үміт аз.
үміт жоқтың қасы
There's still a little hope.
Әлі де біраз үміт бар.
«біраз» → a little

a number of және the number of — көпше етістік және жекеше етістік.

A number of problems have appeared.
Бірқатар мәселе пайда болды.
«бірқатар» → көпше етістік
The number of problems has fallen.
Мәселелердің саны азайды.
«саны» → жекеше етістік

Негіздері — much / many, a lot of және қарапайым a few / a little A2-10 сабағында. Each, every, all, none, both B1-30 сабағында.

Жазылуы мен айтылуы

  • a few және a little әлсіз a дыбысымен бір тұтас болып айтылады: /ə ˈfjuː/, /ə ˈlɪtl/. Тез сөйлегенде a өте қысқа, бірақ мағынаны дәл сол өзгертеді, сондықтан мұқият тыңдаңыз және өзіңіз анық айтыңыз.
  • Көзқарасыңызды көрсеткіңіз келсе, мөлшер сөзіне екпін түсіріңіз: There's little time. / There were quite a few. little сөзінде екпін бірінші буынға түседі; соңындағы /l/ қою, тіл ұшы тіс түбіне тиеді.
  • numerous /ˈnjuːmərəs/ (UK), /ˈnuːmərəs/ (US): екпін бірінші буынға түседі, соңғы буынға емес.
  • several сөйлеуде әдетте екі буынмен айтылады: /ˈsevrəl/. Екпін бірінші буында; қазақ тіліндегідей соңғы буынға екпін түсірмеңіз.
  • few /fjuː/: /uː/ созылыңқы дауысты. Қазақ тілінде дауыстылардың созылыңқы-қысқа айырмасы жоқ, сондықтан оны сәл ұзағырақ айтыңыз.

Алтын ереже

A few / a little = біраз (оң). Few / little = көп емес / аз (теріс). Саналмайтын зат есімдермен a great deal of, көпше зат есімдермен a large number of қолданыңыз. A number of көпше етістікпен, the number of жекеше етістікпен келеді. Қазақтың «аз» сөзін аударғанда, алдымен зат есім саналатын ба, жоқ па, соны тексеріңіз; «бірнеше», «көп» сөздерінен кейін ағылшынша зат есімді көпше етіңіз.

Жаттығулар

A. Құрылым

Нұсқау бойынша сөйлемді толықтырыңыз немесе өзгертіңіз.

  1. Нақты топқа айналдырыңыз: Most students live nearby. (the students in my class)
  2. few немесе little сөзімен толықтырыңыз: We had very time to prepare.
  3. few немесе little сөзімен толықтырыңыз: Very people know his real name.
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: A number of flights … been cancelled.
  5. Дұрыс жауапты таңдаңыз: The number of students … doubled.
  6. Толықтырыңыз: We've got of time — there's no need to rush.

B. Мағына

Мағынасына қарай дұрыс жауапты таңдаңыз немесе сұраққа жауап беріңіз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Don't worry — we still have … time before the train leaves.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: … people understood the joke, so hardly anyone laughed.
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I've got … minutes. What do you need?
  4. Қай сөйлемнің мағынасы оңырақ?
  5. "Quite a few of my colleagues work from home." Бұл нені білдіреді?

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. Most of people in my office drink coffee.
  2. There's hardly no fuel in the tank.
  3. A great deal of tourists visit the castle every year.
  4. The number of people working from home is still growing.

D. Мәтін ішінде

Мәтінді оқып, жақшадағы сөздердің дұрысын таңдаңыз.

Our town in numbers
16 (A / The) number of people living in the town centre has fallen. 17 (A / The) number of families have moved to the suburbs, where there is 18 (plenty / numerous) of space. Sadly, 19 (few / a few) young people stay after school — most leave for the city. Still, there is 20 (little / a little) good news: 21 (several / much) new cafés have opened this year.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Қалаңызды немесе жұмыс орныңызды a few, few, quite a few немесе hardly any арқылы сипаттаңыз.
  2. Бос уақытыңыз туралы екі сөйлем жазыңыз: біреуі a little арқылы, екіншісі little арқылы.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. Most of the students in my class live nearby.
  2. little
  3. few
  4. have
  5. has
  6. plenty / lots / a lot / loads / quite a lot / a great deal

B. Мағына

  1. a little
  2. Few
  3. a few
  4. She has a few close friends.
  5. a fairly large number

C. Қатені табыңыз

  1. Most people in my office drink coffee. / Most of the people in my office drink coffee.
  2. There's hardly any fuel in the tank.
  3. A large number of tourists visit the castle every year. / A lot of tourists visit the castle every year. / Lots of tourists visit the castle every year. / Many tourists visit the castle every year. / Numerous tourists visit the castle every year.
  4. ✓ The number of people working from home is still growing.

D. Мәтін ішінде

  1. The
  2. A
  3. plenty
  4. few
  5. a little
  6. several

E. Сіздің кезегіңіз

  1. There are quite a few good restaurants in my town, but hardly any parks.
  2. I have a little time to read in the evenings. At weekends I have little time for myself because of the kids.

F. Аралас қайталау

  1. much
  2. Every
  3. both
  4. was going to
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play