Future in the Past кыргызча: was going to, would жана was about to
The Future in the Past
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз пландар, божомолдор жана болоюн деп калган нерселер жөнүндө өткөндөгү бир учурдан карап айта аласыз: was going to, would жана was about to колдонуп.
Негизги ой
Эски бир күндөлүк таап алдыңыз деп элестетиңиз. Бир бетинде мындай деп жазылган: "Tomorrow I'm going to tell her the truth." Ошол «эртең» эбак эле өтүп кеткен. Бул окуяны бүгүн айтып жатканда, өткөндөгү ошол учурда али келечекте болгон нерсени айтуунун жолу керек.
Англис тили муну жөнөкөй кылат: келечек формасын өткөн чакка коёт. am going to → was going to, will → would, am about to → was about to.
Грамматика көп учурда андан ары эмне болгонун айтпайт. Бирок was going to көп учурда өзгөрүп кеткен план жөнүндө айтат: I was going to call you, but my battery died. План бар болчу, бирок аракет болгон жок.
Бул формалар окуя айтууда B1-04 жана адамдардын айтканын берүүдө B1-12 өзгөчө пайдалуу.
Кыргыз тили жана англис тили
Жакшы жаңылык: кыргызча да өткөндөгү план үчүн даяр форма бар – -мак(чы) элем («сага чалмакчы элем, бирок телефонум өчүп калды»). Бул was going to менен абдан жакшы дал келет: экөө тең «план бар эле, бирок ишке ашкан жок» дегенди көп билдирет. Ошол эле -мак элем формасы шарттуу сүйлөмдө would («келсең, кубанмак элем») маанисин да берет, ошондуктан англисчеде тандоо керек: өткөндөгү план – was going to. Экинчи айырма кыйыр сөздө. Кыргызча деп / деди менен айтылган сөздүн ичинде чак өзгөрбөйт: «Ал посылка дүйшөмбүдө келет деди», «Бул китеп сага жагат деп ойлогом». Англисчеде said, thought, knew, promised сыяктуу өткөн чактагы этиштен кийин will would болот. Акырында, «болоюн деп калды» деген маани -айын деп турганымда же -ганы калды эле менен берилет; англисче бул was about to.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Сага чалмакчы элем, бирок телефонум өчүп калды. | I was going to call you, but my phone died. | Бул жерде да ушундай: «-макчы элем» → was going to |
| Ал карызымды кайтарам деп убада берди. | He promised he would pay me back. | «кайтарам деп» → would (will эмес) |
| Бул китеп сага жагат деп ойлогом. | I thought you would like this book. | «деп» ичинде чак өзгөрбөйт; англисче would |
| Ал кезде бул дүкөн дүйнөлүк бренд боло турганын эч ким билген эмес. | Nobody knew that this small shop would become a global brand. | «-а турганын» → would |
| Чыгып кетейин деп турганымда телефон шыңгырады. | I was about to leave when the phone rang. | «-айын деп турганымда» → was about to |
| Спорт залга бара жатканда аны көрдүм. | I was going to the gym when I saw her. | кыймыл → was going to + жер (Past Continuous, созулма өткөн чак) |
Кыскасы: «-макчы элем» → was going to + негизги форма; «… деп ойлогом / деди / убада берди» → would + негизги форма; «-айын деп турганымда» → was about to.
Түзүлүшү
| Азыркы көз караш | Өткөн көз караш | Мисал |
|---|---|---|
| am / is / are going to + негизги форма | was / were going to + негизги форма | I was going to take the bus. |
| will + негизги форма | would + негизги форма | I knew she would win. |
| am / is / are about to + негизги форма | was / were about to + негизги форма | We were about to leave when it started to rain. |
Тануу жана суроо формалары
| Формасы | Мисал |
|---|---|
| wasn't / weren't going to | I wasn't going to tell anyone. |
| Were you going to…? | Were you going to say something? |
| wouldn't | She promised she wouldn't be late. |
| wasn't / weren't about to | I wasn't about to give up. (= таслим болууну ойлогон да жокмун) |
Расмий was / were to (He was to become president) C1-16 сабагында.
Колдонулушу
1Was / were going to – өзгөрүп кеткен пландар
Өткөндөгү план же ниет үчүн was / were going to колдонуңуз. Көп учурда план ишке ашкан эмес, жана кийинки бөлүк эмне үчүн экенин түшүндүрөт, адатта but менен. I was going to… өтүнүчтү же сунушту жумшак, сылык баштоонун да жолу. Кыргызча бул жерде «-макчы элем» же «-айын дегем».
2Was / were going to – өткөндөгү далилге негизделген божомол
Өткөндөн карап, was going to ошол учурда көрүнүп турган нерсеге негизделген божомолду да бере алат, азыркы далил үчүн going to сыяктуу эле A2-03.
3Would – өткөндөн караганда келечек
Would – will сөзүнүн өткөн формасы. Аны өткөндөн караган божомолдор, убадалар жана күтүүлөр үчүн колдонуңуз, айрыкча knew, thought, hoped, expected, promised, said сөздөрүнөн кийин жана кыйыр сөздө B1-12. Окуяларда баяндоочу кийин эмне болгонун айтуу үчүн да would колдоно алат. Кыргызча «деп» ичиндеги этиш учур же келер чакта калат, ошондуктан англисче would оңой унутулат.
4Was / were about to – болоюн деп калган
Өткөндөгү бир учурдан кийин абдан тез боло турган нерсе үчүн was / were about to колдонуңуз (учур чактагы be about to A2-05 сабагында). Андан кийин көбүнчө when + Past Simple (жөнөкөй өткөн чак) келет: бир нерсе тоскоол болгон. «Бир секунд мурун» деген маани үчүн just кошуңуз. Кыргызча «-айын деп турганымда», «-ганы калды эле».
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «… келет деди», «… болот деп ойлогом» → said it will / thought it will. Кыргызча кыйыр сөздө «деп / деди» ичиндеги этиш өзгөрбөйт: «Таксист аэропортко жыйырма мүнөттө жетебиз деди», «Сынак оңой болот деп ойлогом». Сөзмө-сөз которсок, said … will, thought … will чыгат. Негизги этиш өткөн чакта болсо жана сөз болгон окуя да өтүп кетсе, will → would.
2. «-мак элем» → would. Кыргызча -мак(чы) элем өткөндөгү пландын да, шарттуу would маанисинин да ордуна жүрөт: «Жума күнү Ошко учмакчы элек» (план) жана «Билет болсо, учмак элек» (шарт). Ошондуктан өткөндөгү план да would менен айтылып калат. Мындай сүйлөм грамматикалык жактан туура, бирок шарттуу же элестетилген маанини берет. Өткөндөгү план үчүн was / were going to колдонуңуз.
3. «Кескени калды эле» → was about cutting. Кыргызча «болоюн деп калган» маани көп учурда -ганы калды эле же -ганы турган менен айтылат: «Чоң энем тортту кескени калды эле, ошол маалда торт жерге түшүп кетти». -ган формасы көп учурда англисче -ing менен салыштырылып үйрөтүлгөндүктөн, about сөзүнөн кийин -ing коюлуп калат. Бул маанида about сөзүнөн кийин дайыма to + негизги форма келет: was about to cut.
Чаташтырбаңыз
was going to + этиш жана was going to + жер – To + негизги форма болсо, бул план. To + жер болсо, бул go этишинин Past Continuous формасы (кыймыл). Кыргызча айырма даана: «бармакчы элем» жана «бара жаткам».
would: өткөндөгү келечек, адат жана шарт – Маанини контекст чечет. B2-17 жана B1-06 караңыз. Кыргызча үч түрдүү форма: «-арын», «-чу», «-мак».
was going to жана was about to – Was about to убакыт боюнча абдан жакын: бир секунд мурун. Was going to бир нече күн же ай мурун болушу мүмкүн.
Жазылышы жана айтылышы
- Оозеки кепте этиштин алдындагы going to көбүнчө gonna /ˈɡʌnə/ сыяктуу угулат: I was gonna call you. Кадимки жазууда going to деп жазыңыз.
- Сүйлөмдүн ортосунда was алсыз айтылат: /wəz/. were да алсыз: /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан бул кыска, бүдөмүк үндүүгө өзүнчө көнүү керек.
- was, were, would сөздөрүндөгү биринчи тыбыш /w/ кыргыз тилинде жок. Аны в деп айтпаңыз: эриндериңизди томолоктоңуз, тиштер эринге тийбейт.
- would ат атоочтордон кийин көбүнчө кыскарат: I knew she'd win /ʃiːd/. 'd сөзүнөн кийин негизги форма угулса (she'd win), бул would; үчүнчү форма угулса (she'd won), бул had.
Алтын эреже
Өткөндөгү бир учурдан алдыга кароо үчүн келечек формасын өткөн чакка коюңуз: going to → was going to, will → would, about to → was about to. Was going to көп учурда ишке ашпаган планды билдирет. Эсиңизде болсун: кыргызча «… келет деди» англисчеде said it would come.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Кашаадагы форманы өткөн көз карашка ылайыктап жазыңыз.
-
I (going to) buy a new laptop, but then prices went up.
-
She promised she (will) help me with the project.
-
We (about to) start dinner when the doorbell rang.
-
They (going to) visit us last weekend, but their car broke down.
-
I knew you (will) love this film.
-
Тануу формасына айлантыңыз: I (going to) say anything, but your shirt is inside out.
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: I … to the station when it started snowing. (= жолдо болчумун)
-
Туура жоопту тандаңыз: Nobody knew that the shy student … become a famous actor.
-
Кайсы сүйлөм «бир секунд мурун» дегенди билдирет?
-
Туура жоопту тандаңыз: I … email you, but I forgot.
-
«I was going to call you» көбүнчө эмнени билдирет?
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
He said he will be home by eight, but he arrived at ten.
-
I was about calling you!
-
We were going to went to the beach.
-
The sky was very dark. It was going to rain.
D. Текстте
Текстти толуктаңыз. Кашаадагы сөздөрдү колдонуп, туура форманы жазыңыз.
On the morning of the interview, I 16 (going to / take) the bus, but it was late, so I ran. I knew I 17 (will / be) late. When I arrived, the manager 18 (about to / start) the next interview. She smiled and said she 19 (will / see) me in ten minutes. At the time, I didn't know that this job 20 (will / change) my life.
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Ишке ашпай калган бир планыңыз жөнүндө жазыңыз. Was / were going to… but колдонуңуз.
-
Бир нерсе сизге тоскоол болгон учур жөнүндө жазыңыз. Was about to… when колдонуңуз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
B1-12 Reported Speech кыргызча: кыйыр сөз, «… деди» англисче кантип айтылат? "I can help you," she said. Кыйыр сөзгө айлантыңыз: She said she help me.can: only if it is still true now
-
B1-04 Narrative Tenses кыргызча: англисче окуяны кантип айтып беребиз? When I got to the station, the train (already / leave).
-
A2-05 Англисче келер чак: will, going to, Present Continuous же Present Simple? Hurry up! The film (about to) start.
-
B2-17 Would, Will жана Always + -ing кыргызча: адаттар жөнүндө кантип айтабыз? When I was a child, I … live in a small village.
Жооптор
A. Түзүлүшү
- was going to
- would / 'd
- were about to / were just about to
- were going to
- would / 'd
- wasn't going to / was not going to
B. Мааниси
- was going
- would
- I was about to leave when she arrived.
- was going to
- I planned to call you, but I didn't.
C. Катаны табыңыз
- He said he would be home by eight, but he arrived at ten. / He said he'd be home by eight, but he arrived at ten.
- I was about to call you!
- We were going to go to the beach.
- ✓ The sky was very dark. It was going to rain.
D. Текстте
- was going to take
- would be / 'd be
- was about to start / was just about to start
- would see / 'd see
- would change
E. Сиздин кезегиңиз
- I was going to study medicine, but I changed my mind and became a teacher.
- I was about to fall asleep when my phone rang.
F. Аралаш кайталоо
- could / can
- had already left
- is about to / 's about to
- used to
