Articles: артиклийн нарийн дүрэм монголоор – хийсвэр нэр үг, The tiger / Tigers, a good knowledge, by bus, a Picasso
Articles and Determiners: Final Nuances
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та хийсвэр нэр үг, ерөнхий утгатай өгүүлбэр, тодотгосон тоолж болохгүй нэр үг, хүний нэртэй артиклийг нарийн сонгож чадна. Мөн хэрэглээ үнэхээр хэлбэлздэг газруудыг – гарчиг, өвчин, хоол, улирал, өдрийн цаг – мэдэх болно.
Гол санаа
Артикль нэг асуултад хариулдаг: энэ нэр үгийг хэрхэн тодорхойлж байна вэ? Артиклгүй бол «ерөнхийдөө, ойлголт болгон». A/an бол «нэг төрлийн нэг жишээ». The бол «яг энэ – та аль нь болохыг мэднэ».
C2 шатанд нэг нэр үг утгаасаа хамаарч эдгээр байрлалын хооронд шилждэг. Life ерөнхий; the life of a nurse бол тодорхойлсон нэг төрлийн амьдрал; a life of luxury бол олон боломжит амьдралын нэг төрөл. Тоолж болохгүй нэр үг ч тэмдэг нэр эсвэл өгүүлбэр түүнийг «нэг төрлийн» зүйл болгох үед a авч болно: a good knowledge of statistics.
Артиклийг камерын томруулдаг дуран гэж бодоорой. Артиклгүй нь хамгийн өргөн харагдац – ойлголт. A/an нэг жишээ эсвэл төрөл рүү ойртуулна. The зөвхөн ганц зүйл тод харагдтал ойртуулна. Нэр үг өөрчлөгддөггүй, дурангийн тохиргоо л өөрчлөгдөнө. Олон «үл хамаарах зүйл» бол гарчиг эсвэл by bus шиг заншил дурангаа нэг байрлалд тогтоосон тохиолдол.
Монгол хэл ба англи хэл
Монгол хэлэнд артикль байхгүй. «Тэмээ», «боловсрол», «аз жаргал» гэсэн нүцгэн нэр үг ерөнхий утга ч, тодорхой утга ч илэрхийлж болно – аль нь болохыг нөхцөл байдал шийднэ. Заримдаа «нэг» нь a-тай төстэй («Нэг Патель гэдэг хүн утсаар…»), «тэр», «энэ» нь the-тэй төстэй үүрэг гүйцэтгэдэг ч заавал биш. Англиар харин ердийн өгүүлбэрт (гарчиг, by train шиг тогтсон хэллэгээс бусад үед) тоолж болох ганц тооны нэр үг нүцгэн ирдэггүй, тодорхой болсон хийсвэр нэр үг the авна. Мөн монгол багажийн тийн ялгал «-аар» англиар with биш, by болдог тохиолдол олон.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Боловсрол хүн бүрт үнэгүй байх ёстой. | Education should be free for everyone. | энд адилхан: ерөнхий ойлголт, артиклгүй |
| Тэр сургуульд авсан боловсрол минь амьдралыг минь өөрчилсөн. | The education I received at that school changed my life. | монголоор тодотгол («авсан») хангалттай, артикль хэрэггүй; англиар тодорхой болсон нэр үг the авна |
| Далайн гахай их ухаантай. | Dolphins are highly intelligent. / The dolphin is… | монголоор нүцгэн ганц тоо; англиар олон тоо эсвэл the |
| Утсанд нэг Патель гэдэг хүн байна. | There's a Mr Patel on the phone for you. | «нэг» ≈ a |
| Бид Эдинбург руу галт тэрэгээр явсан. | We went to Edinburgh by train. | «-аар» → by, артиклгүй |
| Онолын хувьд болно, практик дээр хэтэрхий үнэтэй. | In theory, the plan works; in practice, it's too expensive. | тогтсон хэллэг: артиклгүй |
| Толгой өвдөж байна. | She has a headache. | монголоор үйл үг; англиар тоолж болох шинж тэмдэг + a |
Товчхондоо: монголоор нэр үг нүцгэн байж чадна, англиар тоолж болох ганц тооны нэр үг үргэлж a / the эсвэл олон тоо шаардана. Тодорхой болсон хийсвэр нэр үгэнд the, тээврийн хэрэгсэлд «-аар» биш by + артиклгүй.
Бүтэц
Дурангийн гурван тохиргоо
| Дуран | Артикль | Жишээ |
|---|---|---|
| ойлголт / ерөнхийдөө | артиклгүй | Education is a right. |
| нэг жишээ / нэг төрөл | a / an | She received an education that few could afford. |
| тодорхой, танигдсан | the | The education I received was excellent. |
Ерөнхий утга илэрхийлэх гурван арга – бие биенээ орлохгүй
| Хэлбэр | Юуг тодорхойлох вэ | Хэв маяг | Жишээ |
|---|---|---|---|
| олон тоо, артиклгүй | ангиллыг ерөнхийд нь | энгийн, хамгийн түгээмэл | Tigers are endangered. |
| a / an + ганц тоо | дурын нэг гишүүнд үнэн зүйл | энгийн; тодорхойлолт | A tiger can swim well. |
| the + ганц тоо | ангиллыг нэг төрөл болгон (зүйл, шинэ бүтээл, хөгжмийн зэмсэг, эрхтэн) | албан, шинжлэх ухааны | The tiger is endangered. |
A/an ангиллын бүхэлд нь хамаарах баримтыг – устаж үгүй болох аюулд орсон, устсан, өргөн тархсан, тодорхой жил зохион бүтээгдсэн – илэрхийлж чадахгүй. Шинэ бүтээлийн хувьд the + ганц тоо хамгийн байгалийн (The telephone was invented in 1876); invent-тэй олон тоо бага байгалийн. Ерөнхий the + ганц тоо зөвхөн тогтсон төрөлд ажиллана (the tiger, the smartphone, the violin), дурын нэр үгийн хэллэгт биш (the red car «улаан машинууд ерөнхийдөө» гэсэн утгагүй).
Тусгай загварууд
| Загвар | Артикль | Жишээ |
|---|---|---|
| тоолж болохгүй нэр үг + тэмдэг нэр / өгүүлбэр, төрөл болгон | a / an | a good knowledge of, a warmth that… |
| гарчиг, тэмдэглэл, мэдэгдэл, шошго | ихэвчлэн артиклгүй | Man rescued from river. Exit. |
| by + тээвэр / харилцаа холбоо | артиклгүй | by car, by train, by email |
| угтвар үг + хийсвэр нэр үг (тогтсон) | артиклгүй | in theory, in practice, at risk, on purpose |
| овог (олон тоо) | the | the Smiths |
| зураачийн нэр = бүтээл | a | a Picasso |
| төрөл болгон хэрэглэсэн нэр | the / a | the Mozart of her generation, a modern Einstein |
Хэрэглээ
1Хийсвэр нэр үг – ерөнхий ба тодорхой
Хийсвэр болон тоолж болохгүй нэр үг ерөнхий ойлголтыг хэлэхдээ артиклгүй, ихэвчлэн of-хэллэг эсвэл харьцангуй өгүүлбэрээр тодорхой болохдоо the авна (B1-22). Of-хэллэг автоматаар the шаарддаггүй: the history of art (тодорхой салбар), харин a history of violence (нэг төрөл). Монголоор «тэр», «энэ» заавал биш тул тодорхой болсон нэр үгийн өмнө the-г мартах нь элбэг.
2Ерөнхий утгыг гурван аргаар
Бүхэл ангиллын тухай гурван аргаар ярьж болно. Артиклгүй олон тоо хамгийн түгээмэл, хамгийн найдвартай. A/an дурын ердийн нэг гишүүнийг тодорхойлж, тодорхойлолтод тохирно. The + ганц тоо ангиллыг нэг төрөл болгон – ялангуяа амьтны зүйл, шинэ бүтээл, хөгжмийн зэмсэг, биеийн эрхтэн – илэрхийлж, илүү албан сонсогдоно. Ангиллын бүхэлд хамаарах баримтад a/an биш олон тоо эсвэл the хэрэгтэй (invent-тэй бол the + ганц тоо). Монголоор «Далайн гахай ухаантай» гэж нүцгэн ганц тоогоор хэлдэг; англиар энэ боломжгүй.
3Тодотгосон тоолж болохгүй нэр үгтэй a/an
Зарим тоолж болохгүй нэр үг тэмдэг нэр эсвэл араас ирэх хэллэг нь тодорхой төрөл, чанарыг тодорхойлох үед a/an авдаг. Энэ нь knowledge, understanding, education, warmth, honesty, patience, interest-д түгээмэл. Нэр үг тоолж болох болдоггүй: олон тоо, тоо байхгүй.
4Гарчиг, мэдэгдэл, тогтсон хэллэг дэх артиклгүй хэлбэр
Сонины гарчиг, мэдэгдэл, шошго, тэмдэглэл зай хэмнэхийн тулд артиклийг орхидог. By + тээврийн эсвэл харилцаа холбооны хэрэгслийн дараа, мөн угтвар үг + хийсвэр нэр үгийн олон хэллэгт артиклгүй хэлбэр тогтсон байдаг.
5Нэртэй артикль
Хүний нэр ихэвчлэн артиклгүй (A1-06), гэхдээ нэрийг онцгой утгаар хэрэглэхэд артикль буцаж ирнэ: бүхэл гэр бүл, урлагийн бүтээл, нэг төрлийн жишээ, ярьж буй хүнд үл таних хүн, эсвэл «тэр алдартай нь». Газрын нэр B1-23-т.
6Өвчин, хоол, улирал, өдрийн цаг – хэлбэлзэл ба сонголт
Энд хэрэглээ хэлбэлздэг бөгөөд ихэвчлэн хоёр хувилбар хоёулаа зөв. Ерөнхий эсвэл тогтсон хэллэгт артиклгүйг, нэр үг тодорхой эсвэл тодотгосон бол артиклийг сонгоорой. Ихэнх өвчний нэр тоолж болохгүй бөгөөд артиклгүй; headache шиг шинж тэмдэг тоолж болно. Монголоор «Толгой өвдөж байна» гэж үйл үгээр хэлдэг тул англиар a-г мартах нь элбэг.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Тарвага … нойрсдог» → нүцгэн ганц тоо. Монголоор амьтан, юмны тухай ерөнхий дүгнэлтийг нүцгэн ганц тоогоор хийдэг: «Тарвага жилийн зургаан сар орчим газар доор нойрсдог». Англиар тоолж болох ганц тооны нэр үг ганцаараа зогсдоггүй: олон тоо, a эсвэл the хэрэгтэй.
2. «Гэрийн айргийн амт» → the-гүй тодорхой хийсвэр нэр үг. Монголоор «Гэрийн айргийн амт дэлгүүрийнхээс огт өөр» гэхэд «амт» нь ямар амт болох нь тодотголоор тодорхой, нэмэлт үг хэрэггүй. Англиар of-хэллэгээр тодорхой болсон хийсвэр нэр үг the авна.
3. «Ханиалгаж байна» → a-гүй шинж тэмдэг. Монголоор шинж тэмдгийг үйл үгээр («ханиалгах», «толгой өвдөх») хэлдэг: «Сараа хоёр долоо хоног хүчтэй ханиалгаж байна». Тиймээс англи нэр үгийн өмнөх a-г мартах нь элбэг. Cough, headache, temperature гэх мэт шинж тэмдэг ихэвчлэн a авна.
4. «Мессежээр», «автобусаар» → with + хэрэгсэл. Монгол багажийн тийн ялгал «-аар / -ээр» нь багаж («хутгаар»), хэрэгсэл («мессежээр») хоёуланд хэрэглэгддэг: «Сургууль хаагдвал бид эцэг эхчүүдэд мессежээр мэдэгддэг». Тиймээс англиар бүгдийг with гэж буулгах нь элбэг. Тээвэр, харилцаа холбооны хэрэгсэлд by + артиклгүй.
Бүү андуураарай
the + ганц тоо (ерөнхий) ба the + олон тоо (тодорхой) – The tiger амьтны зүйлийг хэлж болно; the tigers тодорхой баруудыг хэлнэ.
by car ба in the car – By + тээвэр тогтсон, артиклгүй; in / on-той артикль эсвэл хамаатуулах төлөөний үг хэрэглэнэ.
тодотгосон тоолж болохгүй нэр үгтэй a/an ба тоолж болох нэр үг – A knowledge нь knowledge-ийг тоолж болох болгодоггүй: олон тоо, тоо байхгүй. A1-24-ийг үзнэ үү. Монголоор «олон мэдлэг» гэж хэлж болдог ч англиар knowledges болохгүй.
артикль ба бусад тодотгогч – such a, quite a, many a, half an hour гэх мэт хослолыг C2-07-д үзнэ.
Зөв бичих ба дуудлага
- The гийгүүлэгчийн өмнө ихэвчлэн /ðə/, эгшгийн өмнө /ði/: the end /ði end/. Олон хүн, ялангуяа US-д, эгшгийн өмнө ч /ðə/ хэрэглэдэг.
- /ð/ авиа монгол хэлэнд байхгүй: хэлний үзүүрийг дээд, доод шүдний хооронд хөнгөн хавчуулж, хоолойн чичиргээтэй амьсгал гаргана. «зэ», «дэ» гэж дуудахаас зайлсхийгээрэй.
- Өргөлттэй the /ðiː/ (урт, хүчтэй) «тэр алдартай нь» эсвэл «жинхэнэ нь» гэсэн утгатай: You don't mean the Dylan Marsh?
- A ихэвчлэн сул /ə/; өргөлттэй /eɪ/ «ганцхан» эсвэл «дурын нэг» гэсэн утгатай: I said a reason, not the reason.
- Гарчиг, мэдэгдэлд артикль хэвлэгдэхгүй; хүмүүс гарчгийн тухай ярихдаа ихэвчлэн артиклийг буцааж нэмдэг.
Алтан дүрэм
Энд нэр үг юу гэсэн утгатайг асуугаарай: ойлголт (артиклгүй), нэг жишээ эсвэл төрөл (a/an), эсвэл танигдсан ганц зүйл (the). Бүхэл ангиллын тухай баримтад олон тоо эсвэл the + ганц тоо (шинэ бүтээлд the + ганц тоо) хэрэглээрэй, a/an биш. Хэрэглээ хэлбэлздэг газарт (өвчин, хоол, улирал) нэгээс олон сонголт зөв. Монголчуудад: тоолж болох ганц тооны нэр үгийг хэзээ ч нүцгэн бүү үлдээгээрэй.
Дасгал
A. Бүтэц
Өгүүлбэр бүрийг зааврын дагуу дахин бичнэ үү. Утгыг хадгалаарай.
-
"The education"-оор эхлүүлж дахин бичнэ үү: I received an excellent education at that school.
-
"a" + тэмдэг нэр + "understanding" хэрэглэж дахин бичнэ үү: She understands economics extremely well.
-
Сонины гарчиг болгон дахин бичнэ үү: A man has been arrested after a robbery at a bank in the city centre.
-
"the" + ганц тооны нэр үг хэрэглэж албан ерөнхий мэдэгдэл болгон дахин бичнэ үү: Smartphones have transformed modern life.
-
"by" + тээврийн хэрэгсэл хэрэглэж дахин бичнэ үү: We took the train to Edinburgh.
-
"a" + зураачийн нэр хэрэглэж дахин бичнэ үү: The museum has just bought a painting by Picasso.
-
"the" + овог хэрэглэж дахин бичнэ үү: Mr and Mrs Robinson and their children have moved to Canada.
B. Утга
Нөхцөл байдлыг уншаад хамгийн тохирох өгүүлбэрийг сонгоно уу.
-
Биологийн сурах бичигт бүхэл зүйлийн тухай баримт өгч байна. Аль өгүүлбэр тохирох вэ?a/an бүхэл ангиллын тухай баримтыг илэрхийлж чадахгүй
-
Технологийн түүхийн тухай нийтлэл. Аль өгүүлбэр тохирох вэ?ангилал болгосон шинэ бүтээл: the + ганц тоо
-
Хүүхдийн толь бичигт дурын нэг унадаг дугуйд үнэн зүйлийг тодорхойлж байна. Аль өгүүлбэр тохирох вэ?a/an = дурын нэг гишүүн; the + олон тоо = тодорхой дугуйнууд
-
Олон нийтэд зориулсан зэрлэг амьтдын тухай яриа; илтгэгч баруудыг ерөнхийд нь хэлж байна. Аль өгүүлбэр тохирох вэ?the + олон тоо тодорхой баруудыг хэлнэ
-
Хүлээн авагч таныг урьд нь хэзээ ч уулзаж байгаагүй нэг эмэгтэй хүлээж байгааг хэлж байна. Аль өгүүлбэр тохирох вэ?a + нэр = ийм нэртэй, ярьж буй хүнд үл таних хүн
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
Most people would agree that the money can't buy happiness, although it certainly makes life easier.
-
Education I received at that small village school gave me a lifelong love of reading.
-
In the practice, the new rule is rarely applied, because most managers have never been trained to use it.
-
We decided to go to the airport by the bus, because parking there costs almost as much as the flight.
-
The job requires a good knowledge of local history and a genuine interest in working with visitors.
D. Нөхцөл байдалд
Музейн хөтөчийн энэ ноорогт артиклийн хэдэн асуудал бий. Дугаарласан хэсгүүдийг зааврын дагуу засварлана уу.
Welcome to our new gallery. (18) Elephant is the largest land animal, and this room tells its story. Sadly, (19) the elephants are now at risk in many parts of Africa. (20) In theory, they are protected by law; in practice, hunting continues. The paintings in the next room were donated by (21) a local family called Henderson, and the one on the left is (22) a painting by Turner. (23) Visitors who come with the bus can buy a discounted ticket at the desk. Our café serves lunch from twelve — so why not finish your visit with 24 long, relaxing lunch on the terrace?
-
(18)-г бүхэл зүйлийн тухай албан мэдэгдэл болгон дахин бичнэ үү.
-
(19)-д хөтөч зааныг ерөнхийд нь хэлж байна. Дахин бичнэ үү.
-
(20)-ийн аль хувилбар зөв вэ?угтвар үг + хийсвэр нэр үгийн тогтсон хэллэг: артиклгүй
-
(21)-ийг "the" + овгоор товчлон дахин бичнэ үү.
-
(22)-ийг "a" + зураачийн нэрээр товчлон дахин бичнэ үү.
-
(23)-ийг "by" + тээврийн хэрэгслээр дахин бичнэ үү.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Шударга байдал, урлаг, эрх чөлөө гэх мэт хийсвэр ойлголтын тухай гурван өгүүлбэр бичнэ үү. Нэр үгийг нэг удаа ерөнхийд нь (артиклгүй), нэг удаа the + of-хэллэг эсвэл харьцангуй өгүүлбэрээр тодорхой болгож, нэг удаа a / an + тэмдэг нэрээр нэг төрлийн чанар болгон хэрэглээрэй.
-
Нэг шинэ бүтээл эсвэл амьтны тухай гурван өгүүлбэртэй нэвтэрхий толийн бичлэг бичнэ үү. A / an-тай тодорхойлолт, the + ганц тоотой бүхэл ангиллын тухай нэг баримт, артиклгүй олон тооны нэр үгтэй нэг ерөнхий мэдэгдэл оруулаарай.
-
Нутгийн нэг үйл явдлын тухай сонины гарчиг бичээд, дараа нь бүх артиклийг нь буцааж тавьсан бүтэн өгүүлбэр болгон дэлгэнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B1-22 Артикль: ерөнхий ба тодорхой утга, go to school ба go to the school – монголоор тайлбарлав Хөрш тань тэнд долоо хоног бүр мөргөл үйлдэхээр явдаг. Аль өгүүлбэр тохирох вэ?үндсэн зориулалтаар нь: артиклгүй
-
B2-22 Subject-Verb Agreement: news is, police are – үйл үгийг өгүүлэгдэхүүнтэй зөв тохируулах "The news"-ийг өгүүлэгдэхүүн болгон дахин бичнэ үү: The reports we heard were better than we expected.
-
B1-23 Газар усны нэр ба the: the Gobi, the USA, Lake Khuvsgul – монголоор тайлбарлав Зөв артикльтай дахин бичнэ үү: We sailed down Danube to Black Sea.
Хариулт
A. Бүтэц
- The education I received at that school was excellent.
- She has an excellent understanding of economics. / She has a deep understanding of economics. / She has a thorough understanding of economics.
- Man arrested after city centre bank robbery / Man arrested after bank robbery in city centre
- The smartphone has transformed modern life.
- We went to Edinburgh by train. / We travelled to Edinburgh by train.
- The museum has just bought a Picasso.
- The Robinsons have moved to Canada.
B. Утга
- The dodo became extinct in the 17th century.
- The typewriter was invented in the 19th century.
- A bicycle has two wheels and is moved by pedals.
- Tigers are now endangered in most of Asia.
- There's a Ms Romero waiting for you at reception.
C. Алдааг олоорой
- Most people would agree that money can't buy happiness, although it certainly makes life easier.
- The education I received at that small village school gave me a lifelong love of reading.
- In practice, the new rule is rarely applied, because most managers have never been trained to use it.
- We decided to go to the airport by bus, because parking there costs almost as much as the flight.
- ✓ The job requires a good knowledge of local history and a genuine interest in working with visitors.
D. Нөхцөл байдалд
- The elephant is the largest land animal.
- Sadly, elephants are now at risk in many parts of Africa.
- In theory, they are protected by law; in practice, hunting continues.
- the Hendersons, a local family / the Hendersons
- a Turner
- Visitors who come by bus can buy a discounted ticket at the desk.
- a
E. Таны ээлж
- Honesty is not always easy. The honesty of her answer surprised the interview panel. She spoke with a quiet honesty that everyone respected.
- A bicycle is a vehicle with two wheels and pedals. The bicycle was invented in the 19th century. Today, bicycles are one of the most popular ways to travel in many cities.
- Mayor opens new bridge over river. / The mayor has opened a new bridge over the river.
F. Холимог давталт
- She goes to church every Sunday morning.
- The news we heard was better than we expected. / The news was better than we expected.
- We sailed down the Danube to the Black Sea.
