Articles a, an, the kwa Kiwango cha Umahiri: Nomino Dhahania, Generic na Majina
Articles and Determiners: Final Nuances
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuchagua articles kwa usahihi pamoja na nomino dhahania (abstract nouns), kauli za jumla (generic), nomino zisizohesabika zilizoelezwa kwa kivumishi, na majina; na utajua mahali matumizi yanapotofautiana kweli — vichwa vya habari, magonjwa, milo, majira na nyakati za siku.
Wazo Kuu
Articles hujibu swali moja: nomino hii inatambulishwaje? Bila article (zero article) maana yake ni "kitu kwa ujumla, kama dhana". A/an maana yake ni "mfano mmoja wa aina fulani". The maana yake ni "hiki hasa — unajua ni kipi".
Katika C2, nomino ile ile huhama kati ya nafasi hizi kulingana na maana yako. Life ni ya jumla; the life of a nurse ni aina moja ya maisha iliyotambulishwa; a life of luxury ni aina moja kati ya maisha mengi yanayowezekana. Hata nomino zisizohesabika zinaweza kuchukua a pale kivumishi au kishazi kinapozigeuza kuwa "aina fulani" ya kitu: a good knowledge of statistics.
Fikiria articles kama lenzi ya kamera inayovuta karibu (zoom). Bila article ni mtazamo mpana zaidi — dhana. A/an huvuta karibu kwenye mfano mmoja au aina moja. The huvuta karibu mpaka kubaki kitu kimoja tu kinachoonekana. Nomino haibadiliki; mpangilio wa lenzi ndio hubadilika. "Mambo mengi yasiyo ya kawaida" ni pale tu desturi imeifunga lenzi, kama katika vichwa vya habari au by bus.
Kwetu wazungumzaji wa Kiswahili, hili ndilo eneo gumu zaidi la sarufi ya Kiingereza, kwa sababu Kiswahili hakina articles kabisa. Habari njema ni kwamba kufikiria kwa lenzi kunasaidia zaidi kuliko kukariri kanuni.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hakina a, an wala the. Kinaonyesha "kipi hasa" kwa muktadha, kwa maneno kama hiyo / ile au kwa relative clause (elimu niliyoipata), na "mmoja wa aina fulani" kwa mmoja au fulani inapohitajika tu. Kwa kauli za jumla, nomino husimama peke yake (Elimu ni haki), kama zero article ya Kiingereza kwa nomino dhahania. Lakini nomino moja ya kuhesabika haiwezi kusimama peke yake kwa Kiingereza: lazima uchague a, the au wingi. Na kwa ya Kiswahili ni pana kuliko by ya Kiingereza.
| Kiswahili | Kiingereza |
|---|---|
| Elimu ni haki. | Education is a right. (bila article: dhana) |
| Elimu niliyoipata ilikuwa bora. | The education I received was excellent. |
| Pomboo wana akili sana. | Dolphins are highly intelligent. (wingi, bila article) |
| Pomboo anahitaji kuibuka juu ya maji ili apumue. | A dolphin needs to surface to breathe. (kila pomboo mmoja) |
| Tulikwenda Edinburgh kwa treni. | We went to Edinburgh by train. |
| Nilikuja kwa gari langu. | I came in my car. (si "by my car") |
| Kuna Bw. Patel fulani kwenye simu. | There's a Mr Patel on the phone for you. |
Angalia safu za kwanza: kwa nomino dhahania za jumla, Kiswahili na Kiingereza vinafanya kazi sawa — hakuna neno la ziada. Tofauti inaanza nomino inapokuwa mahususi, au ikiwa nomino ya kuhesabika katika umoja.
Muundo
Mipangilio mitatu ya lenzi
| Lenzi | Article | Mfano |
|---|---|---|
| dhana / kwa ujumla | bila article | Education is a right. |
| mfano mmoja / aina moja | a / an | She received an education that few could afford. |
| mahususi, kinachojulikana | the | The education I received was excellent. |
Generic: njia tatu — hazibadilishani
| Umbo | Kinachoelezwa | Register | Mfano |
|---|---|---|---|
| wingi, bila article | kundi kwa ujumla | ya kati, ya kawaida zaidi | Tigers are endangered. |
| a / an + umoja | kilicho kweli kwa mwanachama yeyote mmoja | ya kati; fasili | A tiger can swim well. |
| the + umoja | kundi kama aina moja (spishi, uvumbuzi, ala za muziki, viungo vya mwili) | rasmi, ya kisayansi | The tiger is endangered. |
A/an haiwezi kubeba ukweli kuhusu kundi lote kwa pamoja — kuwa hatarini kutoweka, kutoweka kabisa, kuenea kila mahali, au kuvumbuliwa mwaka fulani. Kwa uvumbuzi, the + umoja ndilo chaguo la kawaida (The telephone was invented in 1876); wingi hausikiki wa kawaida sana pamoja na invent. The + umoja ya generic hufanya kazi kwa aina zinazotambulika vizuri tu (the tiger, the smartphone, the violin), si kwa kirai nomino chochote (the red car haiwezi kumaanisha "magari mekundu kwa ujumla").
Mifumo maalum
| Mfumo | Article | Mfano |
|---|---|---|
| isiyohesabika + kivumishi / kishazi, kama aina | a / an | a good knowledge of, a warmth that… |
| vichwa vya habari, madokezo, matangazo, lebo | mara nyingi bila | Man rescued from river. Exit. |
| by + usafiri / mawasiliano | bila | by car, by train, by email |
| preposition + nomino dhahania (misemo maalum) | bila | in theory, in practice, at risk, on purpose |
| jina la familia (wingi) | the | the Smiths |
| jina la msanii = kazi yake | a | a Picasso |
| jina kama aina | the / a | the Mozart of her generation, a modern Einstein |
Matumizi
1Nomino Dhahania — za Jumla na Mahususi
Nomino dhahania na zisizohesabika huwa bila article zikimaanisha dhana kwa ujumla, na huchukua the zikifanywa mahususi, mara nyingi kwa kirai cha of au relative clause (B1-22). Kirai cha of hakihitaji the moja kwa moja: the history of art (fani mahususi) lakini a history of violence (aina moja). Kiswahili hakina tofauti hii katika umbo (elimu / elimu niliyoipata), kwa hiyo jiulize kila mara: dhana au kitu mahususi?
2Generic kwa Njia Tatu
Unaweza kuzungumzia kundi lote kwa njia tatu. Wingi bila article ndio wa kawaida zaidi na salama zaidi. A/an huelezea mwanachama yeyote wa kawaida na hufaa fasili. The + umoja huwasilisha kundi kama aina moja — hasa spishi, uvumbuzi, ala za muziki na viungo vya mwili — na husikika rasmi zaidi. Ukweli kuhusu kundi lote kwa pamoja unahitaji wingi au the, si a/an (pamoja na invent, the + umoja ndilo chaguo la kawaida). Kwa Kiswahili, pomboo bila neno lolote mbele yake inaweza kumaanisha mnyama mmoja wa kawaida au spishi nzima, na kiambishi cha kitenzi ndicho huonyesha umoja au wingi; kwa Kiingereza lazima uchague umbo (wingi, a au the).
3A/an pamoja na Nomino Zisizohesabika Zilizoelezwa
Baadhi ya nomino zisizohesabika huchukua a/an kivumishi au kirai kinachofuata kinapoelezea aina au sifa fulani. Ni kawaida kwa knowledge, understanding, education, warmth, honesty, patience, interest. Nomino haigeuki kuwa ya kuhesabika: hakuna wingi wala namba. Na kanuni hii haihusu kila nomino isiyohesabika — advice, information, furniture hazichukui a hata zikiwa na kivumishi.
4Bila Article katika Vichwa vya Habari, Matangazo na Misemo Maalum
Vichwa vya habari, matangazo, lebo na madokezo huacha articles ili kuokoa nafasi. Bila article pia ni lazima baada ya by + njia ya usafiri au mawasiliano, na katika misemo mingi ya preposition + nomino dhahania.
5Articles pamoja na Majina
Majina ya watu kwa kawaida hayana article (A1-06), lakini articles hurudi jina linapotumika kwa njia maalum: familia nzima, kazi ya sanaa, mfano wa aina fulani, mtu asiyejulikana na mzungumzaji, au "yule maarufu". Majina ya mahali yako katika B1-23.
6Magonjwa, Milo, Majira na Nyakati za Siku — Tofauti na Uchaguzi
Hapa matumizi hutofautiana, na mara nyingi machaguo yote mawili ni sahihi. Chagua bila article kwa maana ya jumla au msemo maalum; ongeza article nomino ikiwa mahususi au ikielezwa. Majina mengi ya magonjwa hayahesabiki na hayana article (malaria, pneumonia); dalili kama headache zinahesabika.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Nomino moja ya kuhesabika bila article katika kauli ya jumla. Kwa Kiswahili, Simba huishi kwa makundi ni sahihi kabisa, bila neno lolote mbele ya simba. Kwa Kiingereza, nomino ya umoja inayohesabika haiwezi kusimama peke yake. Chagua wingi (ya kawaida), au the + umoja (rasmi).
2. "a useful advice", "a good information". Ukishajifunza a good knowledge of, ni rahisi kudhani kwamba kila nomino isiyohesabika ikipata kivumishi inachukua a. Sivyo. Advice, information, furniture, equipment, luggage hazichukui a kamwe; tumia some, a piece of, au bila article. (Kosa an advice ni la kawaida sana katika Kiingereza cha Afrika Mashariki.)
3. Kwa = by kila mara: "by my car", "by foot". Kwa ya Kiswahili ni pana: kwa gari langu, kwa miguu, kwa pikipiki ya rafiki yangu. Kwa Kiingereza, by + usafiri ni msemo maalum: bila article na bila possessive. Gari mahususi linahitaji in au on. By foot husikika, lakini umbo la kawaida ni on foot.
4. Mtu mmoja aitwaye… → "one John Mwangi". Katika magazeti na mazungumzo ya Afrika Mashariki, one + jina ni njia ya kawaida ya kumtaja mtu asiyejulikana: one John Mwangi was arrested. Ni Kiingereza cha zamani au cha kienyeji; kimataifa, tumia a man called au a + cheo + jina.
Usichanganye
the + umoja (generic) na the + wingi (mahususi) — The tiger inaweza kumaanisha spishi; the tigers humaanisha simbamarara fulani.
by car na in the car — By + usafiri ni msemo maalum bila article; pamoja na in / on tunatumia article au possessive.
a/an pamoja na zisizohesabika zilizoelezwa, na nomino zinazohesabika — A knowledge haifanyi knowledge iwe ya kuhesabika: hakuna wingi, hakuna namba. Tazama A1-24.
articles na determiners nyingine — Mchanganyiko kama such a, quite a, many a na half an hour unafundishwa katika C2-07.
Tahajia na Matamshi
- The kwa kawaida ni /ðə/ kabla ya sauti ya konsonanti na /ði/ kabla ya sauti ya irabu: the end /ði end/. Wazungumzaji wengi, hasa US, hutumia /ðə/ hata kabla ya irabu.
- Sauti /ð/ ni ile ile ya dh katika dhambi na dhahabu — faida kwa wazungumzaji wengi wa Kiswahili. Ukiwa unaibadilisha kuwa /z/ au /d/ ("ze", "de"), weka ncha ya ulimi kati ya meno na uache sauti itetemeke.
- The yenye msisitizo /ðiː/ (ndefu na yenye nguvu) humaanisha "yule maarufu" au "yule halisi": You don't mean the Dylan Marsh?
- A kwa kawaida ni /ə/ — sauti fupi dhaifu, mdomo umelegea. Wengi hutamka a kama /eɪ/ ("ei") kila mara, kama inavyoandikwa: /eɪ/ ni ya msisitizo tu, ikimaanisha "mmoja tu" au "yeyote": I said a reason, not the reason.
- Katika vichwa vya habari na matangazo, article haipo katika maandishi; watu wanapozungumzia kichwa cha habari, kwa kawaida huzirudisha articles.
Kanuni ya Dhahabu
Jiulize nomino inamaanisha nini hapa: dhana (bila article), mfano mmoja au aina moja (a/an), au kitu kimoja kinachojulikana (the). Kwa ukweli kuhusu kundi lote, tumia wingi au the + umoja (kwa uvumbuzi, the + umoja) — si a/an. Nomino ya umoja inayohesabika haisimami peke yake kamwe. Pale matumizi yanapotofautiana (magonjwa, milo, majira), zaidi ya chaguo moja ni sahihi.
Mazoezi
A. Muundo
Andika upya kila sentensi kama ulivyoelekezwa. Udumishe maana.
-
Andika upya, ukianza na "The education": I received an excellent education at that school.
-
Andika upya ukitumia "a" + kivumishi + "understanding": She understands economics extremely well.
-
Andika upya kama kichwa cha habari cha gazeti: A man has been arrested after a robbery at a bank in the city centre.
-
Andika upya kama kauli rasmi ya jumla, ukitumia "the" + nomino ya umoja: Smartphones have transformed modern life.
-
Andika upya ukitumia "by" + njia ya usafiri: We took the train to Edinburgh.
-
Andika upya ukitumia "a" + jina la msanii: The museum has just bought a painting by Picasso.
-
Andika upya ukitumia "the" + jina la familia: Mr and Mrs Robinson and their children have moved to Canada.
B. Maana
Soma hali na uchague sentensi inayofaa zaidi.
-
Kitabu cha biolojia kinaeleza ukweli kuhusu spishi nzima. Sentensi ipi inafaa?a/an haiwezi kubeba ukweli kuhusu kundi lote
-
Makala kuhusu historia ya teknolojia. Sentensi ipi inafaa?uvumbuzi kama kundi: the + umoja
-
Kamusi ya watoto inaelezea kilicho kweli kwa baiskeli yoyote moja. Sentensi ipi inafaa?a/an = mwanachama yeyote mmoja; the + wingi = baiskeli fulani
-
Mhadhara kuhusu wanyamapori kwa hadhira ya kawaida; mzungumzaji anamaanisha simbamarara kwa ujumla. Sentensi ipi inafaa?the + wingi ingemaanisha simbamarara fulani
-
Mpokezi anakuambia kwamba mwanamke ambaye hajawahi kukutana naye anakusubiri. Sentensi ipi inafaa?a + jina = mtu anayeitwa hivyo, asiyejulikana na mzungumzaji
C. Tafuta Kosa
Kila sentensi ina kosa moja, au iko sahihi. Andika sentensi sahihi. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
Most people would agree that the money can't buy happiness, although it certainly makes life easier.
-
Education I received at that small village school gave me a lifelong love of reading.
-
In the practice, the new rule is rarely applied, because most managers have never been trained to use it.
-
We decided to go to the airport by the bus, because parking there costs almost as much as the flight.
-
The job requires a good knowledge of local history and a genuine interest in working with visitors.
D. Katika Muktadha
Rasimu hii ya mwongozo wa jumba la makumbusho ina matatizo kadhaa ya articles. Hariri sehemu zenye namba kama ulivyoelekezwa.
Welcome to our new gallery. (18) Elephant is the largest land animal, and this room tells its story. Sadly, (19) the elephants are now at risk in many parts of Africa. (20) In theory, they are protected by law; in practice, hunting continues. The paintings in the next room were donated by (21) a local family called Henderson, and the one on the left is (22) a painting by Turner. (23) Visitors who come with the bus can buy a discounted ticket at the desk. Our café serves lunch from twelve — so why not finish your visit with 24___ long, relaxing lunch on the terrace?
-
Andika upya (18) kama kauli rasmi kuhusu spishi nzima.
-
Katika (19), mwongozaji anamaanisha tembo kwa ujumla. Iandike upya.
-
Toleo lipi la (20) ni sahihi?misemo maalum ya preposition + nomino dhahania: bila article
-
Andika upya (21) kwa ufupi zaidi, ukitumia "the" + jina la familia.
-
Andika upya (22) kwa ufupi zaidi, ukitumia "a" + jina la msanii.
-
Andika upya (23) ukitumia "by" + njia ya usafiri.
-
Jaza neno sahihi katika (24).
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Andika sentensi tatu kuhusu wazo dhahania kama uaminifu, sanaa au uhuru. Tumia nomino mara moja kwa ujumla (bila article), mara moja ikiwa mahususi kwa the + kirai cha of au relative clause, na mara moja kama aina ya sifa kwa a / an + kivumishi.
-
Andika maelezo ya sentensi tatu ya kamusi elezo kuhusu uvumbuzi au mnyama. Weka fasili kwa a / an, ukweli mmoja kuhusu kundi lote kwa the + umoja, na kauli moja ya jumla kwa nomino ya wingi bila article.
-
Andika kichwa cha habari cha gazeti kuhusu tukio la mtaani kwako, kisha kipanue kuwa sentensi kamili, articles zote zikiwa zimerudishwa.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
B1-22 Articles (a, an, the) kwa Kiswahili: Jumla, Maalum na Taasisi Jirani yako huenda huko kila wiki kusali. Sentensi ipi inafaa?church kwa kusudi lake kuu: bila article
-
B2-22 Subject-Verb Agreement kwa Kiswahili: News Is, Police Are na Nomino Ngumu Andika upya ukiwa na "The news" kama kiima: The reports we heard were better than we expected.
-
B1-23 The na Majina ya Mahali: the Nile, Lake Victoria, the USA Andika upya kwa articles sahihi: We sailed down Danube to Black Sea.
Majibu
A. Muundo
- The education I received at that school was excellent.
- She has an excellent understanding of economics. / She has a deep understanding of economics. / She has a thorough understanding of economics.
- Man arrested after city centre bank robbery / Man arrested after bank robbery in city centre
- The smartphone has transformed modern life.
- We went to Edinburgh by train. / We travelled to Edinburgh by train.
- The museum has just bought a Picasso.
- The Robinsons have moved to Canada.
B. Maana
- The dodo became extinct in the 17th century.
- The typewriter was invented in the 19th century.
- A bicycle has two wheels and is moved by pedals.
- Tigers are now endangered in most of Asia.
- There's a Ms Romero waiting for you at reception.
C. Tafuta Kosa
- Most people would agree that money can't buy happiness, although it certainly makes life easier.
- The education I received at that small village school gave me a lifelong love of reading.
- In practice, the new rule is rarely applied, because most managers have never been trained to use it.
- We decided to go to the airport by bus, because parking there costs almost as much as the flight.
- ✓ The job requires a good knowledge of local history and a genuine interest in working with visitors.
D. Katika Muktadha
- The elephant is the largest land animal.
- Sadly, elephants are now at risk in many parts of Africa.
- In theory, they are protected by law; in practice, hunting continues.
- the Hendersons, a local family / the Hendersons
- a Turner
- Visitors who come by bus can buy a discounted ticket at the desk.
- a
E. Zamu Yako
- Honesty is not always easy. The honesty of her answer surprised the interview panel. She spoke with a quiet honesty that everyone respected.
- A bicycle is a vehicle with two wheels and pedals. The bicycle was invented in the 19th century. Today, bicycles are one of the most popular ways to travel in many cities.
- Mayor opens new bridge over river. / The mayor has opened a new bridge over the river.
F. Marudio Mchanganyiko
- She goes to church every Sunday morning.
- The news we heard was better than we expected. / The news was better than we expected.
- We sailed down the Danube to the Black Sea.
