Артикль a, an, the монголоор: хэзээ ямрыг нь хэрэглэх вэ
A, An and The
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та өдөр тутмын өгүүлбэрт a, an, the эсвэл артикльгүй хувилбарыг сонгож чадна: олны дундаас нэг юм, ажил мэргэжил, хоёулаа мэддэг юм, ерөнхий утга.
Гол санаа
A, an, the бол артикль (articles). Тэд нэр үгийн өмнө ирж, сонсогчид аль нь эсвэл хэд гэдгийг хэлдэг жижиг үгс (determiners). Артикль нэг энгийн асуултад хариулна: сонсогч аль нь болохыг мэдэж байна уу?
Та «I have a dog» гэж хэлнэ. Найзын тань хувьд энэ шинэ нохой – сая сая нохойн нэг нь. Маргааш нь та «The dog is sick» гэнэ. Одоо найз тань аль нохой болохыг яг мэдэж байна. Үдэшлэг дээрх царайнуудыг төсөөлөөрэй: a/an бол шинэ царай – «нэг, аль нэг, шинэ хүн». The бол танил царай – та хоёр хоёулаа мэддэг хүн.
Юмыг ерөнхийд нь ярихад – нохой, хөгжим, ундаа болох кофе – шинэ ч, танил ч ямар нэг царайг хэлэхгүй тул ихэвчлэн артикль огт хэрэглэхгүй: Dogs are friendly. Music is fun.
A, an хоёрын сонголт зөвхөн авианаас хамаарна: эгшиг авианы өмнө an, гийгүүлэгч авианы өмнө a. Нүдээрээ биш, чихээрээ сонсоорой.
Монгол хэл ба англи хэл
Монгол хэлэнд артикль байхгүй. «Би машин авсан», «Машин гадаа байна», «Машин үнэтэй» – гурвуулаа зүгээр «машин». Англиар эдгээр гурван өөр: I bought a car. The car is outside. Cars are expensive. Тиймээс монголчуудын хамгийн түгээмэл алдаа бол артиклийг огт орхих.
Заримдаа монголоор «нэг» гэдэг үг a-тай төстэй ажилладаг: «Нэг найз маань Солонгост ажилладаг», «Би нэг сонин ном уншсан». Гэхдээ англиар «нэг»-ийг шууд one гэж орчуулбал ихэнхдээ буруу эсвэл хэт хүчтэй болно. Монголоор «тэр», «энэ» ч заримдаа the-тэй ойролцоо утга өгдөг («Тэр ном чинь хаана байна?»), харин англиар хоёулаа мэддэг юманд ердийн the хангалттай. Энд адилхан зүйл ч бий: хүн, хот, улсын нэрийн өмнө монголоор ч, англиар ч юу ч тавихгүй (Bat is in Darkhan).
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Би машин авсан. | I bought a car. | монголоор зүгээр нэр үг; англиар шинэ юм → a |
| Машин гадаа байна. | The car is outside. | хоёулаа мэддэг машин → the |
| Машин үнэтэй. | Cars are expensive. | ерөнхий утга → артикльгүй, олон тоо |
| Нэг найз маань… | A friend of mine… | «нэг» → ихэвчлэн a; my one friend биш |
| Нар хурц байна. | The sun is strong. | цор ганц юм → the |
| Ээж маань сувилагч. | My mother is a nurse. | ганц хүний ажил → a |
| Бат Дарханд байна. | Bat is in Darkhan. | энд адилхан: нэрийн өмнө юу ч байхгүй |
Товчхондоо: монголоор нэр үг дангаараа явдаг ч англиар ганц тооны тоолж болох нэр үг бараг хэзээ ч дангаараа явахгүй – шинэ бол a/an, мэддэг бол the; ерөнхий утгаар олон тоо эсвэл тоолж болохгүй нэр үг артикльгүй.
Бүтэц
Гурван сонголт
| Артикль | Юутай | Утга | Жишээ |
|---|---|---|---|
| a / an | тоолж болох нэг юм (ганц тоо) | олны нэг; шинэ мэдээлэл | I have a car. |
| the | ганц тоо, олон тоо, тоолж болохгүй нэр үг | хоёулаа мэддэг тодорхой юм | The car is outside. |
| артикльгүй | олон тоо, тоолж болохгүй нэр үг | ерөнхийд нь | Cars are expensive. |
Тоолж болохгүй нэр үг гэдэг нь тоолох боломжгүй юм: water, music. A1-24-ийг үзнэ үү.
A уу, an уу? Эхний авиаг сонсоорой
| a + гийгүүлэгч авиа | an + эгшиг авиа |
|---|---|
| a book, a car | an apple, an egg |
| a university – «й» авиагаар эхэлнэ | an hour – h дуудагдахгүй |
| a uniform – «й» авиагаар эхэлнэ | an umbrella |
| a one-way ticket – «w» авиагаар эхэлнэ | an X-ray – «э» авиагаар эхэлнэ («ex») |
| a house | an old house – дараагийн үг шийднэ |
The хэзээ хэрэглэх вэ
| Шалтгаан | Жишээ |
|---|---|
| хоёр дахь удаагаа дурдах | I have a lamp. The lamp is blue. |
| нөхцөл байдлаас тодорхой | Where's the bathroom? |
| цор ганц юм | the sun, the moon, the internet |
Артикльгүй
| Хэзээ | Жишээ |
|---|---|
| ерөнхий утгатай олон тооны нэр үг | Cats are cute. |
| ерөнхий утгатай тоолж болохгүй нэр үг | Water is important. |
| хүн, хот, улсын ихэнх нэр | Maria is in Lisbon. |
Хэрэглээ
1Олны нэг, эсвэл шинэ юманд a/an
Тоолж болох нэг юм өөрийн төрлийн нэг жишээ бол, эсвэл анх удаа дурдаж байгаа бол a/an хэрэглэнэ.
2Ажил мэргэжилд a/an
Ганц хүний ажлыг хэлэхдээ a/an хэрэглэнэ. Олон хүний ажилд артикль хэрэглэхгүй.
3Хоёулаа мэддэг тодорхой юманд the
Сонсогч аль нь болохыг яг мэдэж байвал the хэрэглэнэ: өмнө нь дурдсан, эсвэл нөхцөл байдлаас тодорхой.
4Цор ганц юманд the
Манай ертөнцөд ганцхан байдаг юманд the хэрэглэнэ.
5Ерөнхий утга ба нэрэнд артикльгүй
Ерөнхий утгатай олон тооны эсвэл тоолж болохгүй нэр үгэнд артикль хэрэглэхгүй. Хүн, хот, улсын ихэнх нэр артикльгүй. (Зарим нэр the-тэй: B1-23-ийг үзнэ үү.)
6A уу, an уу? Авиаг сонсоорой
A эсвэл an-ийг дараагийн үгийн эхний үсгээр биш, эхний авиагаар сонгоно.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Би гэр авсан» → a/an-гүй ганц тоо. Монголоор нэр үг дангаараа явдаг: «Үеэл маань эцэст нь Зайсанд байр авлаа», «Би шинэ ажилд орсон». Үгчлэн орчуулбал ганц тооны тоолж болох нэр үг артикльгүй үлдэнэ. Англиар ийм нэр үг дангаараа явахгүй: шинэ бол a/an.
2. «Хаалгаа хаагаарай» → the-гүй мэддэг юм. Монголоор хоёулаа мэддэг юманд ч зүгээр нэр үг хэрэглэдэг: «Хөргөгчнөөс сүү аваад муурандаа өгчих», «Зурагт эвдэрсэн тул удирдлага хэрэггүй болсон». Англиар сонсогч аль нь болохыг мэдэж байвал the.
3. «Нар», «сар» → the-гүй. Монголоор «Нар жаргаж байна», «Өнөө шөнө сар тод харагдаж байна» гэдэг. Цор ганц юманд англиар the заавал.
4. «Миний нэг найз» → my one friend, one of my friend. Монголоор «нэг»-ийг «аль нэг» гэсэн утгаар их хэрэглэдэг: «Өчигдөр миний нэг хамт ажилладаг хүн бүх оффисдоо бууз авчирсан», «Ангийн найзуудын маань нэг нь одоо Тэрэлжид хөтөч хийдэг». Үгчлэн орчуулбал my one colleague гарна – англиар энэ нь «миний цорын ганц хамт ажилладаг хүн» гэж сонсогдоно. One of my… гэсний дараа монголоор ганц тоо хэвээр байдаг тул олон тоо мартагддаг. Англиар a colleague of mine эсвэл one of my colleagues.
Бүү андуураарай
a эсвэл the – A шинэ юмыг танилцуулна; the аль хэдийн мэддэг юмыг заана.
Ерөнхий эсвэл тодорхой – Артикльгүй = бүгд, ерөнхийд нь; the = яг эдгээр.
a/an эсвэл one – A/an зүгээр «олны нэг». Тоо чухал бол one хэрэглэнэ (тоо: A1-04-ийг үзнэ үү). Монголоор хоёуланд нь «нэг» гэж болох тул анхаараарай.
Зөв бичих ба дуудлага
- a ихэвчлэн сул: /ə/, богино «ə» – a book /ə bʊk/. an ихэвчлэн /ən/, дараагийн үгтэйгээ холбогдоно: an egg /ə neɡ/ шиг холбогдож сонсогдоно.
- the гийгүүлэгч авианы өмнө /ðə/ (the car), эгшиг авианы өмнө ихэвчлэн /ði/ (the apple). Олон хүн хаа сайгүй /ðə/ гэдэг; хоёулаа зөв.
- /ð/ авиа монгол хэлэнд байхгүй: хэлний үзүүрийг дээд, доод шүдний хооронд хавчуулаад хоолойгоор дуу гаргаарай. «зэ» эсвэл «дэ» гэж хэлэхгүй.
- Хүчтэй the /ðiː/ голдуу онцлоход хэрэглэгддэг: This is the place for pizza. (= хамгийн шилдэг, алдартай газар)
- h дуудагдахгүй үгс: hour, honest, honour → an. h дуудагддаг үгс: house, hotel, holiday → a. Англи h бол зүгээр амьсгал, монгол «х» шиг хоолойн ард үрэлт гаргахгүй.
- Үсгээр нь харвал u эгшиг тул an university гэж бичих нь элбэг. Гэхдээ a / an-ийг англи дуудлагаар сонгоно: university, uniform /j/ буюу «й» авиагаар эхэлдэг тул a.
Алтан дүрэм
Шинэ юм, эсвэл олны нэг → a/an (авиагаар сонгоно). Хоёулаа мэддэг юм, эсвэл цор ганц юм → the. Ерөнхий утгатай олон тоо, тоолж болохгүй нэр үг → ихэвчлэн артикльгүй. Монголоор нэр үг дангаараа явдаг ч англиар ганц тооны тоолж болох нэр үгийн өмнө a/an эсвэл the-г бүү мартаарай.
Дасгал
A. Бүтэц
Зөв артиклийг сонгоно уу.
-
___ student …
-
___ hour …
-
___ university …
-
___ X-ray …
-
___ old house …
-
___ umbrella …
-
___ uniform …
B. Утга
Зөв хариултыг сонгоно уу.
-
I have a son and a daughter. Зөв хариултыг сонгоно уу: … son is five.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … moon is beautiful tonight.
-
Ерөнхий утгаар: … are independent animals.
-
Ерөнхий утгаар: … is sweet.
-
Миний өрөөнд ганц цонх бий. Зөв хариултыг сонгоно уу: … window is open.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: My parents are ….
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
My brother is engineer.
-
She is in the Madrid.
-
It's a hour from here.
-
They are a teachers.
-
The sun is very hot today.
D. Нөхцөл байдалд
Энэ кафе Анагийн хувьд шинэ газар. a, an, the гэж бичнэ үү, эсвэл артикль хэрэггүй бол no article гэж бичнэ үү.
Hi Ana! I'm in 19 new café near the station. 20 café is great, and 21 coffee here is really good. My friend Leo is here too. He's 22 artist. Oh, and 23 dogs are welcome here. 24 dogs are my favourite animals!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Өөрийнхөө эсвэл гэр бүлийнхнийхээ ажлын тухай бичнэ үү. a/an хэрэглээрэй.
-
Ерөнхий утгаар хоёр өгүүлбэр бичнэ үү. Артикль хэрэглэхгүй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-05 Англи нэр үгийн олон тоо (Plural Nouns): -s, -es, children, people монголоор one child, two
-
A1-03 To Be: үгүйсгэл, асуулт ба богино хариулт (isn't, aren't, Are you…?) монголоор Богино хариулт: "Is your sister a nurse?" "No, ."
Хариулт
A. Бүтэц
- a
- an
- a
- an
- an
- an
- a
B. Утга
- The
- The
- Cats
- Chocolate
- The
- doctors
C. Алдааг олоорой
- My brother is an engineer.
- She is in Madrid.
- It's an hour from here.
- They are teachers. / They are the teachers.
- ✓ The sun is very hot today.
D. Нөхцөл байдалд
- a
- The
- the
- an
E. Таны ээлж
- I'm a student. My father is an electrician, and my mother is a teacher.
- Music is important to me. Cats are great pets.
F. Холимог давталт
- children
- she isn't / she's not
