Articles në anglisht: the, a/an apo pa nyje – emrat abstraktë, referimi gjenerik dhe emrat e përveçëm
Articles and Determiners: Final Nuances
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do t'i zgjidhni nyjet me saktësi me emrat abstraktë, në pohimet gjenerike, me emrat e panumërueshëm që marrin një përcaktor dhe me emrat e përveçëm – dhe do ta dini ku përdorimi ndryshon vërtet: në tituj gazetash, me sëmundjet, vaktet, stinët dhe pjesët e ditës.
Ideja kryesore
Nyjet i përgjigjen një pyetjeje: si identifikohet ky emër? Pa nyje do të thotë «gjëja në përgjithësi, si koncept». A/an do të thotë «një shembull i një lloji». The do të thotë «pikërisht ky – e dini cili».
Në C2, i njëjti emër lëviz midis këtyre pozicioneve sipas kuptimit. Life është e përgjithshme; the life of a nurse është një lloj jete i identifikuar; a life of luxury është një lloj ndër shumë jetë të mundshme. Edhe emrat e panumërueshëm mund të marrin a kur një mbiemër ose një fjali i kthen në «një lloj» të diçkaje: a good knowledge of statistics.
Mendojini nyjet si një objektiv zoom. Pa nyje është pamja më e gjerë – koncepti. A/an zmadhon deri te një shembull ose lloj. The zmadhon derisa në fokus mbetet vetëm një gjë. Emri mbetet i njëjtë; ndryshon vetëm rregullimi i objektivit. Shumë «përjashtime» janë thjesht raste ku zakoni e ka fiksuar objektivin, si te titujt ose te by bus.
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja ka trajtë të shquar (libri, jeta) dhe «një» për të pashquarën, por i përdor ndryshe. Kur flasim për diçka në përgjithësi, shqipja përdor trajtën e shquar: «Jeta është e shkurtër», «Durimi është virtyt», «Delfinët janë inteligjentë». Anglishtja këtu nuk përdor asnjë nyje: Life, Patience, Dolphins. Kjo është burimi kryesor i gabimeve. Në disa raste, përkundrazi, jemi njësoj: me mjetin e transportit («me autobus» – by bus), te shprehjet e ngurta («në teori» – in theory) dhe kur emri bëhet i caktuar nga një fjali («Arsimi që mora…» – The education I received…).
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Jeta është shumë e shkurtër. | Life is too short. | koncepti në përgjithësi: shqip trajtë e shquar, anglisht pa nyje |
| Delfinët janë shumë inteligjentë. | Dolphins are highly intelligent. | klasa në përgjithësi: shumësi pa nyje |
| Arsimi që mora në atë shkollë ma ndryshoi jetën. | The education I received at that school changed my life. | këtu është njësoj: e caktuar nga fjalia |
| Kam dhimbje koke. | I have a headache. | simptoma është e numërueshme: a |
| Shkuam me tren. | We went by train. | këtu është njësoj: pa nyje |
| Në teori funksionon. | In theory, it works. | këtu është njësoj |
| Ka njohuri të mira të statistikës. | She has a good knowledge of statistics. | shqip «njohuri» shpesh në shumës; anglisht knowledge s'ka shumës |
Shkurt: kur flisni për diçka në përgjithësi, hiqeni nyjen që ju sugjeron trajta e shquar e shqipes; the vjen vetëm kur emri është i caktuar.
Forma
Tri rregullime të objektivit
| Objektivi | Nyja | Shembull |
|---|---|---|
| koncepti / në përgjithësi | pa nyje | Education is a right. |
| një shembull / një lloj | a / an | She received an education that few could afford. |
| i caktuar, i identifikuar | the | The education I received was excellent. |
Referimi gjenerik: tri mundësi – jo të këmbyeshme
| Forma | Çfarë përshkruan | Regjistri | Shembull |
|---|---|---|---|
| shumës, pa nyje | klasën në përgjithësi | neutral, më i zakonshmi | Tigers are endangered. |
| a / an + njëjës | atë që vlen për çdo pjesëtar të vetëm | neutral; përkufizime | A tiger can swim well. |
| the + njëjës | klasën si një lloj (lloje kafshësh, shpikje, instrumente, organe) | zyrtar, shkencor | The tiger is endangered. |
A/an nuk mund të mbajë fakte për klasën si një e tërë – të qenit në rrezik, i zhdukur, i përhapur ose i shpikur në një vit të caktuar. Për një shpikje zgjedhja e natyrshme është the + njëjës (The telephone was invented in 1876); shumësi është më pak i natyrshëm me invent. The gjenerike + njëjës funksionon vetëm për lloje të mirënjohura (the tiger, the smartphone, the violin), jo për çdo frazë emërore (the red car nuk mund të thotë «makinat e kuqe në përgjithësi»).
Modele të veçanta
| Modeli | Nyja | Shembull |
|---|---|---|
| i panumërueshëm + mbiemër / fjali, si një lloj | a / an | a good knowledge of, a warmth that… |
| tituj, shënime, njoftime, etiketa | shpesh pa nyje | Man rescued from river. Exit. |
| by + transport / komunikim | pa nyje | by car, by train, by email |
| parafjalë + emër abstrakt (e ngurtë) | pa nyje | in theory, in practice, at risk, on purpose |
| mbiemri i familjes (shumës) | the | the Smiths |
| emri i artistit = një vepër | a | a Picasso |
| emër i përdorur si lloj | the / a | the Mozart of her generation, a modern Einstein |
Përdorimi
1Emrat abstraktë – në përgjithësi apo të caktuar
Emrat abstraktë dhe të panumërueshëm nuk marrin nyje kur kanë kuptimin e konceptit në përgjithësi, dhe marrin the kur bëhen të caktuar, shpesh nga një frazë me of ose nga një fjali përcaktore (B1-22). Një frazë me of nuk do automatikisht the: the history of art (një fushë e caktuar), por a history of violence (një lloj). Në shqip të dyja rastet kanë trajtë të shquar («arsimi», «lumturia») – vendos kuptimi, jo forma shqipe.
2Referimi gjenerik në tri mënyra
Për një klasë të tërë mund të flisni në tri mënyra. Shumësi pa nyje është më i zakonshmi dhe më i sigurti. A/an përshkruan çdo pjesëtar tipik të vetëm dhe u shkon përkufizimeve. The + njëjës e paraqet klasën si një lloj – sidomos llojet e kafshëve, shpikjet, instrumentet dhe pjesët e trupit – dhe tingëllon më zyrtare. Faktet për klasën si një e tërë duan shumësin ose the, jo a/an (me invent, zgjedhja e natyrshme është the + njëjës). Kujdes: shqipja thotë «Delfinët janë…» me trajtë të shquar, por anglisht The dolphins do të thoshte disa delfinë të caktuar.
3A/an me emra të panumërueshëm që marrin një përcaktor
Disa emra të panumërueshëm marrin a/an kur një mbiemër ose një frazë pas tyre përshkruan një lloj ose cilësi të caktuar. Kjo është e zakonshme me knowledge, understanding, education, warmth, honesty, patience, interest. Emri nuk bëhet i numërueshëm: nuk ka shumës dhe nuk merr numër. Në shqip «njohuri» përdoret shpesh në shumës – në anglisht kurrë knowledges.
4Pa nyje në tituj, njoftime dhe shprehje të ngurta
Titujt, njoftimet, etiketat dhe shënimet i heqin nyjet për të kursyer vend. Pa nyje është e ngurtë edhe pas by + mjet transporti ose komunikimi, dhe në shumë shprehje parafjalë + emër abstrakt. Këtu shqipja është shpesh njësoj («me tren», «në teori», «me qëllim»).
5Nyjet me emrat e përveçëm
Emrat e njerëzve zakonisht nuk marrin nyje (A1-06), por nyjet kthehen kur emri përdoret në mënyrë të veçantë: një familje e tërë, një vepër arti, një shembull i një lloji, një person që folësi nuk e njeh, ose «ai i famshmi». Emrat gjeografikë janë te B1-23.
6Sëmundjet, vaktet, stinët dhe pjesët e ditës – ndryshueshmëri dhe zgjedhje
Këtu përdorimi ndryshon, dhe shpesh të dyja mundësitë janë të sakta. Zgjidhni pa nyje për shprehjen e përgjithshme ose të ngurtë; shtoni nyjen kur emri është i caktuar ose i përshkruar. Shumica e emrave të sëmundjeve janë të panumërueshëm dhe nuk marrin nyje; simptomat si headache janë të numërueshme – ndryshe nga shqipja, ku themi thjesht «kam dhimbje koke».
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Durimi ka më shumë rëndësi…» → the + emër abstrakt. Në shqip koncepti në përgjithësi merr trajtën e shquar: «Në punën time durimi ka më shumë rëndësi se shpejtësia». Kjo trajtë kthehet lehtë në the. Në anglisht koncepti në përgjithësi nuk merr nyje.
2. «Bletët janë…» → the + shumës për gjithë klasën. «Bletët pjalmojnë një pjesë të madhe të frutave që hamë» – në shqip trajta e shquar e shumësit flet për bletët në përgjithësi. Në anglisht the bees tregon disa bletë të caktuara (këto këtu, ato të kopshtit).
3. «Njohuri të mira» → knowledges. Në shqip «njohuri» përdoret natyrshëm në shumës: «Kandidatët duhet të kenë njohuri të mira të Excel-it». Në anglisht knowledge është i panumërueshëm: nuk ka knowledges; me mbiemër mund të marrë a.
4. «Kam kollë» → cough pa a. Në shqip simptomat nuk marrin «një»: «Kur kam kollë, pi çaj me mjaltë dhe limon». Në anglisht headache, cough, sore throat, temperature janë të numërueshme dhe marrin a.
Mos i ngatërroni
the + njëjës (gjenerik) apo the + shumës (i caktuar) – The tiger mund të thotë llojin; the tigers do të thotë disa tigra të caktuar. Në shqip «tigri» dhe «tigrat» mund të jenë të dyja gjenerike – në anglisht the tigers nuk mund të jetë.
by car apo in the car – By + transport është e ngurtë, pa nyje; me in / on përdorim nyje ose përemër pronor. Në shqip themi «me makinë» për të dyja.
a/an me të panumërueshmit apo emrat e numërueshëm – A knowledge nuk e bën knowledge të numërueshëm: as shumës, as numra. Shih A1-24.
nyjet apo përcaktorët e tjerë – Kombinimet si such a, quite a, many a dhe half an hour mësohen te C2-07.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- The zakonisht shqiptohet /ðə/ para tingujve bashkëtingëllorë dhe /ði/ para zanoreve: the end /ði end/. Shumë folës, sidomos në SHBA, përdorin /ðə/ edhe para zanoreve. Tingulli /ð/ është «dh» e shqipes – një avantazh për ju; mos e ktheni në «d» ose «z».
- The e theksuar /ðiː/, e gjatë dhe e fortë, do të thotë «ai i famshmi» ose «ai i vërteti»: You don't mean the Dylan Marsh?
- A zakonisht është /ə/, si një «ë» e shkurtër e shqipes; e theksuar /eɪ/ do të thotë «vetëm një» ose «çfarëdo»: I said a reason, not the reason.
- Në tituj dhe njoftime nyja mungon në shkrim; kur njerëzit flasin për një titull, zakonisht i rikthejnë nyjet.
Rregulli i artë
Pyesni çfarë do të thotë emri këtu: koncepti (pa nyje), një shembull ose lloj (a/an), apo një gjë e identifikuar (the). Për një fakt për gjithë klasën, përdorni shumësin ose the + njëjës (për shpikjet, the + njëjës) – jo a/an. Mos e ktheni trajtën e shquar të shqipes automatikisht në the. Atje ku përdorimi ndryshon (sëmundje, vakte, stinë), më shumë se një zgjedhje është e saktë.
Ushtrime
A. Forma
Rishkruani çdo fjali sipas udhëzimit. Ruani kuptimin.
-
Rishkruani duke filluar me "The education": I received an excellent education at that school.
-
Rishkruani me "a" + mbiemër + "understanding": She understands economics extremely well.
-
Rishkruani si titull gazete: A man has been arrested after a robbery at a bank in the city centre.
-
Rishkruani si pohim gjenerik zyrtar, me "the" + një emër në njëjës: Smartphones have transformed modern life.
-
Rishkruani me "by" + një mjet transporti: We took the train to Edinburgh.
-
Rishkruani me "a" + emrin e artistit: The museum has just bought a painting by Picasso.
-
Rishkruani me "the" + mbiemrin e familjes: Mr and Mrs Robinson and their children have moved to Canada.
B. Kuptimi
Lexoni situatën dhe zgjidhni fjalinë që i shkon më mirë.
-
Një libër biologjie shkruan një fakt për një lloj të tërë. Cila fjali i shkon?a/an cannot carry a fact about the whole class
-
Një artikull për historinë e teknologjisë. Cila fjali i shkon?an invention as a class: the + singular
-
Një fjalor për fëmijë përshkruan atë që vlen për çdo biçikletë të vetme. Cila fjali i shkon?a/an = any single member; the + plural = particular bicycles
-
Një bisedë për jetën e egër për publikun e gjerë; folësi ka parasysh tigrat në përgjithësi. Cila fjali i shkon?the + plural would mean particular tigers
-
Recepsionistja ju thotë se ju pret një grua që ajo nuk e ka parë kurrë më parë. Cila fjali i shkon?a + name = someone called this, unknown to the speaker
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
Most people would agree that the money can't buy happiness, although it certainly makes life easier.
-
Education I received at that small village school gave me a lifelong love of reading.
-
In the practice, the new rule is rarely applied, because most managers have never been trained to use it.
-
We decided to go to the airport by the bus, because parking there costs almost as much as the flight.
-
The job requires a good knowledge of local history and a genuine interest in working with visitors.
D. Në kontekst
Ky draft i një guide muzeu ka disa probleme me nyjet. Redaktoni pjesët me numër sipas udhëzimeve.
Welcome to our new gallery. (18) Elephant is the largest land animal, and this room tells its story. Sadly, (19) the elephants are now at risk in many parts of Africa. (20) In theory, they are protected by law; in practice, hunting continues. The paintings in the next room were donated by (21) a local family called Henderson, and the one on the left is (22) a painting by Turner. (23) Visitors who come with the bus can buy a discounted ticket at the desk. Our café serves lunch from twelve — so why not finish your visit with 24 long, relaxing lunch on the terrace?
-
Rishkruani (18) si pohim zyrtar për gjithë llojin.
-
Te (19) guida ka parasysh elefantët në përgjithësi. Rishkruajeni.
-
Cili version i (20) është i saktë?fixed preposition + abstract noun phrases: zero article
-
Rishkruani (21) më shkurt, me "the" + mbiemrin e familjes.
-
Rishkruani (22) më shkurt, me "a" + emrin e artistit.
-
Rishkruani (23) me "by" + një mjet transporti.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani tri fjali për një ide abstrakte si sinqeriteti, arti ose liria. Përdoreni emrin një herë në përgjithësi (pa nyje), një herë të caktuar me the + një frazë me of ose një fjali përcaktore, dhe një herë si një lloj cilësie me a / an + mbiemër.
-
Shkruani një zë enciklopedie me tri fjali për një shpikje ose një kafshë. Përfshini një përkufizim me a / an, një fakt për gjithë klasën me the + njëjës dhe një pohim të përgjithshëm me një emër në shumës pa nyje.
-
Shkruani një titull gazete për një ngjarje vendore, pastaj zgjerojeni në një fjali të plotë me të gjitha nyjet në vend.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-22 Articles: a / an, the apo pa nyje? Në përgjithësi, e caktuar dhe go to school Fqinja juaj shkon atje çdo javë për t'u lutur. Cila fjali i shkon?church for its main purpose: no article
-
B2-22 Subject-Verb Agreement: news is, police are – përshtatja e foljes me kryefjalën në anglisht Rishkruani me "The news" si kryefjalë: The reports we heard were better than we expected.
-
B1-23 The me emrat e vendeve: the Nile, the USA, por Paris dhe Lake Como Rishkruani me nyjet e sakta: We sailed down Danube to Black Sea.
Përgjigjet
A. Forma
- The education I received at that school was excellent.
- She has an excellent understanding of economics. / She has a deep understanding of economics. / She has a thorough understanding of economics.
- Man arrested after city centre bank robbery / Man arrested after bank robbery in city centre
- The smartphone has transformed modern life.
- We went to Edinburgh by train. / We travelled to Edinburgh by train.
- The museum has just bought a Picasso.
- The Robinsons have moved to Canada.
B. Kuptimi
- The dodo became extinct in the 17th century.
- The typewriter was invented in the 19th century.
- A bicycle has two wheels and is moved by pedals.
- Tigers are now endangered in most of Asia.
- There's a Ms Romero waiting for you at reception.
C. Gjeni gabimin
- Most people would agree that money can't buy happiness, although it certainly makes life easier.
- The education I received at that small village school gave me a lifelong love of reading.
- In practice, the new rule is rarely applied, because most managers have never been trained to use it.
- We decided to go to the airport by bus, because parking there costs almost as much as the flight.
- ✓ The job requires a good knowledge of local history and a genuine interest in working with visitors.
D. Në kontekst
- The elephant is the largest land animal.
- Sadly, elephants are now at risk in many parts of Africa.
- In theory, they are protected by law; in practice, hunting continues.
- the Hendersons, a local family / the Hendersons
- a Turner
- Visitors who come by bus can buy a discounted ticket at the desk.
- a
E. Radha juaj
- Honesty is not always easy. The honesty of her answer surprised the interview panel. She spoke with a quiet honesty that everyone respected.
- A bicycle is a vehicle with two wheels and pedals. The bicycle was invented in the 19th century. Today, bicycles are one of the most popular ways to travel in many cities.
- Mayor opens new bridge over river. / The mayor has opened a new bridge over the river.
F. Përsëritje e përzier
- She goes to church every Sunday morning.
- The news we heard was better than we expected. / The news was better than we expected.
- We sailed down the Danube to the Black Sea.
