Adverbials në anglisht: vendi i ndajfoljeve – only, even, really don't apo don't really, frankly, technically
Adverbials: Position, Scope and Viewpoint
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do t'i vendosni only, even, just dhe also që të fokusohen pikërisht te fjalët e duhura, do ta kontrolloni shtrirjen e ndajfoljeve me mohimin (I really don't like it apo I don't really like it), do të përdorni ndajfolje fjalie si frankly, admittedly dhe technically për të treguar këndvështrimin tuaj, do ta shmangni paqartësinë midis ndajfoljeve të mënyrës dhe ndajfoljeve të fjalisë, dhe do t'i vendosni drejt rrethanorët e gjatë.
Ideja kryesore
Një rrethanor mund të veprojë mbi një fjalë, mbi një frazë ose mbi gjithë fjalinë. Ajo mbi të cilën vepron është shtrirja (scope) e tij, dhe në anglisht vendi është sinjali kryesor i shtrirjes.
Mendojeni ndajfoljen si një çadër: mbulon atë që vjen pas saj. Only Sara saw the email – çadra mbulon Sara; Sara saw only the email – mbulon the email. Një ndajfolje fjalie është një çadër e madhe mbi gjithë fjalinë: Frankly, the plan is a mess nuk tregon si është rrëmujë plani; i tregon lexuesit si po flet shkruesi.
Edhe not është çadër, dhe rendi i dy çadrave ka rëndësi. Te I really don't like it, really mbulon don't like: mospëlqim i fortë. Te I don't really like it, not mbulon really like: mospëlqim i butë, i sjellshëm. Në të folur, theksi mund ta lëvizë një çadër; në shkrim nuk ka theks, ndaj vendi duhet ta bëjë gjithë punën.
Shqipja dhe anglishtja
Parimi i çadrës ekziston edhe në shqip: «Vetëm Sara e pa email-in» dhe «Sara pa vetëm email-in e parë» ndryshojnë njësoj si në anglisht, dhe «vërtet nuk më pëlqen» është më e fortë se «nuk më pëlqen shumë». Ndryshimi kryesor është se rendi i fjalëve në shqip është shumë më i lirë: ndajfoljen e vendosim pa problem midis foljes dhe kundrinorit («Flet rrjedhshëm tri gjuhë», «Lexova me kujdes kontratën»). Në anglisht kundrinori i shkurtër qëndron ngjitur me foljen. Edhe «as» e shqipes kërkon «nuk» («As shefja nuk e dinte»), ndërsa not even në anglisht nuk merr një mohim të dytë.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Vetëm Sara e pa email-in. | Only Sara saw the email. | këtu është njësoj: fjala mbulon atë që vjen pas |
| Vërtet nuk më pëlqen kjo këngë. | I really don't like this song. | këtu është njësoj: e fortë |
| Kontrolloi me kujdes çdo shifër. | She checked every figure carefully. | shqip ndajfolja para kundrinorit; anglisht pas tij |
| Ndoshta nuk vjen sonte. | She probably won't come tonight. | këtu është njësoj: ndajfolja e sigurisë para mohimit |
| As ekspertët nuk e prisnin. | Even the experts didn't expect it. | shqip «as… nuk»; anglisht një mohim i vetëm |
| Sinqerisht, plani është rrëmujë. | Frankly, the plan is a mess. | këtu është njësoj: ndajfolje fjalie me presje |
Shkurt: shtrirja funksionon si në shqip; por mos e futni ndajfoljen midis foljes dhe kundrinorit, dhe mos i shtoni not even-it një mohim të dytë.
Forma
Tri vendet kryesore
| Vendi | Rrethanorë tipikë | Shembull |
|---|---|---|
| përpara (shpesh + presje) | ndajfolje fjalie, fjalë lidhëse, kohë/vend i nxjerrë përpara | Frankly, I'm not convinced. |
| në mes (para foljes kryesore, pas foljes ndihmëse të parë, pas be) | only, even, just, also, shpeshtësia, siguria | She has probably forgotten. |
| në fund | mënyra, vendi, koha, rrethanorët e gjatë | He explained the rules carefully. |
Ndajfoljet e fokusit: vendi dhe shtrirja
| Fjalia | Çfarë mbulohet | Kuptimi |
|---|---|---|
| Only the manager can sign the contract. | the manager | askush tjetër nuk mundet |
| The manager can only sign the contract. | sign? the contract? | e paqartë në shkrim – prandaj shkruesit e kujdesshëm e lëvizin only |
| The manager can sign only the contract. | the contract | asgjë tjetër |
| Even the manager didn't know. | the manager | habi: as ai që duhej ta dinte më mirë nga të gjithë nuk e dinte |
| The manager didn't even know. | know | as minimumi: as që e dinte, e jo më të vepronte |
Shtrirja me mohimin: çadra e parë mbulon të dytën
| Fjalia | Kuptimi |
|---|---|
| I really don't like it. | e fortë: nuk më pëlqen fare |
| I don't really like it. | e butë: nuk jam shumë i dhënë pas saj |
| He deliberately didn't answer. | zgjodhi të mos përgjigjej |
| He didn't deliberately break it. | e theu, por pa dashje |
| That isn't necessarily true. | mund të jetë e vërtetë, mund të mos jetë |
| Not all the guests came. | disa erdhën, disa jo |
Ndajfoljet e fjalisë sipas funksionit
| Funksioni | Shembuj |
|---|---|
| si po flet folësi | frankly, honestly, seriously, briefly |
| nga cili këndvështrim | personally, technically, theoretically, legally, financially |
| vlerësim | fortunately, surprisingly, sadly, ironically, hopefully |
| lëshim / pranim | admittedly, granted (C1-13) |
| siguria dhe burimi | clearly, obviously, presumably, apparently (C1-08) |
Përdorimi
1Shtrirja e only, even, just dhe also
Në bisedë, only dhe even zakonisht shkojnë në mes, dhe theksi tregon ku fokusohen. Në shkrimin e kujdesshëm, vendosini menjëherë para fjalës ose frazës që mbulojnë, sepse lexuesi nuk e dëgjon theksin. Just (= only) dhe also ndjekin të njëjtin parim. Vendet bazë janë te B1-33.
2Shtrirja me mohimin: really don't apo don't really
Kur një ndajfolje dhe not vijnë bashkë, ajo që vjen e para mbulon tjetrën. Really, deliberately, completely, always dhe necessarily e ndryshojnë kuptimin sipas vendit. Ndajfoljet e sigurisë (probably, certainly, definitely) zakonisht shkojnë para foljes ndihmëse mohuese: She probably won't, jo She won't probably. Necessarily zakonisht vjen pas not. Një kryefjalë me all ose every + not mund të jetë e paqartë në shkrim, ndaj përdorni not all kur doni të thoni «disa jo» – si «jo të gjithë» në shqip.
3Ndajfoljet e fjalisë dhe këndvështrimi
Një ndajfolje fjalie komenton gjithë pohimin: sa i vërtetë është, si ndihet folësi për të, ose nga cili këndvështrim është i vërtetë. Zakonisht shkon përpara me presje, por edhe vendi në mes është i zakonshëm. Hopefully (= shpresoj) sot është standard në shumicën e regjistrave, megjithëse disa udhëzues stili shumë zyrtarë ende e shmangin.
4Ndajfolje mënyre apo ndajfolje fjalie?
Shumë ndajfolje mund të përshkruajnë si bëhet diçka (mënyra) ose të komentojnë gjithë fjalinë. Vendi dhe presjet i tregojnë lexuesit cilin kuptim doni. Në fund, ndajfolja zakonisht është e mënyrës; përpara me presje, zakonisht është ndajfolje fjalie.
5Vendi i rrethanorëve të gjatë
Rrethanorët e gjatë e duan fillimin ose fundin e fjalisë, jo mesin (C2-04). Mos e futni rrethanorin midis foljes dhe një kundrinori të shkurtër – në shqip kjo është normale, në anglisht jo. Nëse kundrinori është shumë i gjatë, end-weight lejon që një rrethanor i shkurtër të vijë para tij. Një ndajfolje e shkurtër midis to dhe foljes – «split infinitive» – është e pranueshme në anglishten moderne dhe ndonjëherë zgjedhja më e qartë; rrethanorët e gjatë aty janë të rëndë.
6Ndajfoljet me dy forma (përsëritje)
Disa ndajfolje kanë një formë të thjeshtë dhe një formë me -ly me kuptime të ndryshme: forma e thjeshtë zakonisht është fjalë për fjalë (fly high, travel free, open wide, dig deep, work hard), kurse forma me -ly abstrakte ose «në shkallë të lartë» (highly, freely, widely, deeply, hardly). Bazat janë te A2-09.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Gjeta më në fund çelësat» → ndajfolja midis foljes dhe kundrinorit. Në shqip rendi është i lirë: «Gjeta më në fund çelësat e makinës nën divan». Në anglisht folja dhe kundrinori i shkurtër qëndrojnë bashkë; ndajfolja shkon para foljes ose pas kundrinorit.
2. «As shefja nuk…» → not even + mohim i dytë. Në shqip «as» kërkon gjithmonë «nuk»: «As shefja jonë nuk e kuptoi email-in». Në anglisht not even është vetë mohimi; një didn't i dytë e bën mohim të dyfishtë.
3. «Nuk ka kohë, ndoshta» → won't probably. Në shqip ndajfolja e sigurisë lëviz lirisht: «Besniku ndoshta nuk ka kohë sot» dhe «Besniku nuk ka kohë sot, ndoshta» thonë të njëjtën gjë. Në anglisht probably, certainly, definitely shkojnë para foljes ndihmëse mohuese.
4. «Nuk më pëlqen shumë» → don't really kur keni parasysh diçka të fortë. Në shqip «nuk më pëlqen shumë» mund të jetë e butë, por me ton të prerë mund të tingëllojë edhe e fortë. Në anglisht don't really është gjithmonë e butë: nëse ushqimi ju dukej i tmerrshëm, kjo nuk mjafton.
Mos i ngatërroni
really don't apo don't really – Fjala e parë mbulon të dytën. Really don't e forcon mohimin; don't really e zbut, dhe është një mënyrë e zakonshme dhe e sjellshme për të kundërshtuar ose për të refuzuar.
only në të folur apo only në shkrim – Në të folur, only zakonisht rri në mes dhe theksi tregon shtrirjen. Në shkrim, vendoseni pranë fjalëve që mbulon. Shih B1-33.
hopefully (ndajfolje fjalie) apo hopefully (mënyre) – Si ndajfolje fjalie do të thotë «shpresoj»; në fund do të thotë «plot shpresë».
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Ndajfoljet e fjalisë përpara ndiqen nga presje në shkrim dhe nga një pauzë e shkurtër në të folur: Frankly, … Kjo përputhet me shqipen («Sinqerisht, …»).
- Në të folur, only zakonisht është i patheksuar dhe theksi kryesor bie te fjala ku fokusohet: I only saw Tom. Even shpesh merr pak theks vetë, krahas fjalës së fokusit: Even the boss didn't know.
- Te I don't really like it, really shpesh ka intonacion zbritës-ngjitës, që sinjalizon mirësjellje ose rezervë: zëri zbret dhe ngjitet mbi really.
- Highly /ˈhaɪli/ – dy rrokje, pa «g» të shqiptuar: gh është e heshtur. Admittedly /ədˈmɪtɪdli/ – theksi te mit; presumably /prɪˈzjuːməbli/ (UK), /prɪˈzuːməbli/ (US) – theksi te rrokja e dytë. Shqipja e ka theksin shpesh në rrokjen e parafundit; këtu mos e lëvizni drejt fundit.
Rregulli i artë
Vendi tregon shtrirjen: ndajfolja mbulon atë që vjen pas saj. Në shkrim, vendosini only dhe even menjëherë para asaj që mbulojnë; me mohimin, fjala e parë mbulon të dytën (really don't = e fortë, don't really = e butë). Përdorni vendin përpara dhe presjen për një koment mbi gjithë fjalinë, mbajini rrethanorët e gjatë në skajet e fjalisë – dhe mos e ndani kurrë foljen nga kundrinori i saj i shkurtër.
Ushtrime
A. Forma
Rishkruani çdo fjali sipas udhëzimit. Ndryshoni vetëm rrethanorin dhe atë që i duhet.
-
Rishkruani që refuzimi të tingëllojë i butë dhe i sjellshëm, jo i fortë: I really don't want to join the committee.
-
Rishkruani që të thotë «zgjodhi të mos përgjigjej»: He didn't deliberately answer the question.
-
Rishkruani për një raport me shkrim, që të thotë qartë «disa prej tyre nuk kaluan»: All the applicants didn't pass the first interview.
-
Rishkruani me "necessarily" që të thotë «një çmim i lartë nuk është garanci cilësie»: A higher price means better quality.
-
Rishkruani me "Clearly" si ndajfolje fjalie, që të thotë «është e qartë që nuk e shpjegoi»: He didn't explain the problem clearly.
-
Rishkruani me "probably" në vendin e tij të zakonshëm: The landlord won't agree to lower the rent.
-
Rishkruani me "in detail" para kundrinorit të gjatë, që kundrinori të vijë në fund: We discussed the proposals that the three regional committees had submitted over the summer in detail.
B. Kuptimi
Zgjidhni fjalinë më të mirë për kontekstin. Shënimi tregon pse.
-
Një koleg ju pyet nëse ju pëlqeu prezantimi i menaxherit të ri të shitjeve, dhe ju doni të tingëlloni i sjellshëm, jo armiqësor. Cila përgjigje i shkon?not before really softens the negative; really before not makes it strong
-
Një lajm: askush në kompani nuk dinte për bashkimin, përfshirë personin që duhej ta dinte më mirë se kushdo. Cila fjali e thotë këtë?even covers the subject: the least likely person
-
Një ankesë: recepsionistja nuk bëri as minimumin, e jo më ta zgjidhte problemin. Cila fjali e thotë këtë?even covers the verb: not even the minimum
-
Një menu e shtypur duhet ta bëjë të qartë që peshku i freskët shërbehet të premteve dhe në asnjë ditë tjetër. Cila fjali është më e qartë në shkrim?in writing, only goes directly before what it covers
-
Një avokat i thotë klientit se, në kuptimin e ngushtë juridik, qiraja ka mbaruar, megjithëse askush nuk i ka kërkuar të largohet. Cila fjali është më e saktë?technically = in strict terms; personally gives a private opinion, not a fact
-
Një biografi: shkruesi do të thotë «sigurisht që e pranoi ofertën». Cila fjali e thotë këtë?front position + comma = sentence adverb; at the end it describes manner
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim me një ndajfolje ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
According to the latest survey, it is wide believed that the new bypass has made the town centre noisier rather than quieter.
-
The inspector examined carefully every document before she signed the final report and sent it to the ministry.
-
The company hopes to more than double its profits over the next three years by opening new branches abroad.
-
She has worked very hardly all year, so it is no surprise that her manager has recommended her for promotion.
-
Admittedly, the hotel was a little noisy at night, but the staff were friendly and the breakfast was excellent.
D. Në kontekst
Redaktoni njoftimin që të thotë pikërisht atë që duan shkruesit. Rishkruani ose zgjidhni sipas udhëzimit.
(19) From 1 March, the finance team will only process expense claims on Fridays. (20) All claims sent by post will not be accepted. (21) Senior managers must even use the new online form; there are no exceptions. Last year many of you found the instructions confusing. (22) We did not explain the rules clearly, and we apologise. (23) Please note that we cannot really accept late claims under any circumstances. (24) We plan to, after a full consultation with every department, review the system in the autumn. If you have any questions, please contact the finance office.
-
Rishkruani (19) që në shkrim të thotë qartë se e premtja është e vetmja ditë.
-
Rishkruani (20) që të thotë qartë se asnjë kërkesë me postë nuk do të pranohet.
-
Rishkruani (21) që "even" të mbulojë "senior managers".
-
Te (22) shkruesit pranojnë se shpjegimi i tyre ishte i dobët. Cili version e thotë këtë?at the end, clearly describes manner; at the front it means "obviously"
-
Rishkruani (23) që të jetë një refuzim i prerë, jo i butë.
-
Rishkruani (24) që rrethanori i gjatë të mos e ndajë paskajoren me to.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani një recension të shkurtër (3–4 fjali) për një kafene ose restorant për një faqe vendore. Kriteret: të paktën dy ndajfolje fjalie të ndryshme (p.sh. admittedly, surprisingly, personally) me presjet e sakta; only ose even menjëherë para fjalëve që mbulon; një mohim me really në vendin që i përgjigjet kuptimit tuaj.
-
Një shok ju ka kërkuar ndihmë për të ndërruar shtëpi në fundjavë, por ju nuk mundeni. Shkruani një mesazh të sjellshëm (2–3 fjali). Kriteret: një mohim i butë me don't really ose not necessarily; një ndajfolje fjalie; një ndajfolje fokusi (only, just ose even) para asaj që mbulon.
-
Shkruani dy fjali që përdorin të njëjtën ndajfolje në dy vende me kuptime të ndryshme (ndajfolje mënyre apo ndajfolje fjalie), dhe shtoni një shpjegim të shkurtër pas secilës.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
C2-04 Sentence Architecture: end-focus, end-weight dhe struktura paralele – rrjedha e informacionit në anglisht Rishkruani me dummy it që fjalia e rëndë të vijë në fund: That the shop closed so suddenly, after forty years on the high street, surprised everyone.
-
B1-33 Still, yet, even, only, also: ku vendoset ndajfolja në fjalinë angleze Rishkruani me "still" në vendin e tij të zakonshëm në mes: She is working at the same bank after all these years.
-
C1-08 Hedging and Distancing: It seems that, appear to, tend to, apparently – si të flisni me kujdes në anglisht Një abstrakt për një revistë akademike. Cila fjali është më e përshtatshme?hedging: academic claims are made cautiously
Përgjigjet
A. Forma
- I don't really want to join the committee.
- He deliberately didn't answer the question.
- Not all the applicants passed the first interview.
- A higher price doesn't necessarily mean better quality.
- Clearly, he didn't explain the problem.
- The landlord probably won't agree to lower the rent.
- We discussed in detail the proposals that the three regional committees had submitted over the summer.
B. Kuptimi
- I didn't really enjoy it, to be honest.
- Even the finance director didn't know about the merger.
- The receptionist didn't even apologise.
- We serve fresh fish only on Fridays.
- Technically, the lease ended last month, but nobody has asked you to leave.
- Naturally, she accepted the offer.
C. Gjeni gabimin
- According to the latest survey, it is widely believed that the new bypass has made the town centre noisier rather than quieter.
- The inspector carefully examined every document before she signed the final report and sent it to the ministry. / The inspector examined every document carefully before she signed the final report and sent it to the ministry.
- ✓ The company hopes to more than double its profits over the next three years by opening new branches abroad.
- She has worked very hard all year, so it is no surprise that her manager has recommended her for promotion.
- ✓ Admittedly, the hotel was a little noisy at night, but the staff were friendly and the breakfast was excellent.
D. Në kontekst
- From 1 March, the finance team will process expense claims only on Fridays.
- No claims sent by post will be accepted. / Claims sent by post will not be accepted.
- Even senior managers must use the new online form; there are no exceptions.
- We did not explain the rules clearly, and we apologise.
- Please note that we really cannot accept late claims under any circumstances.
- We plan to review the system in the autumn, after a full consultation with every department. / After a full consultation with every department, we plan to review the system in the autumn.
E. Radha juaj
- Admittedly, the service at Café Lumo is slow. Surprisingly, nobody seemed to mind: even the children waited patiently. Soup is served only at lunchtime. Personally, I don't really understand the fuss about the desserts, but the coffee is excellent.
- Honestly, I'd love to help, but I'm free only on Sunday evening, and even then just for an hour. I don't really think I'd be much use by then. Could I bring you dinner instead?
- Naturally, she answered the question. (= of course she answered it) She answered the question naturally. (= in a relaxed, natural way)
F. Përsëritje e përzier
- It surprised everyone that the shop closed so suddenly, after forty years on the high street.
- She is still working at the same bank after all these years.
- The results suggest that the drug may be effective.
