Will oʻzbekcha: qaror, taklif, vaʼda va bashorat (will, won't, shall)
Will: Decisions, Promises and Predictions
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz will va won't yordamida gapirayotgan paytingizda qaror qabul qila olasiz, yordam taklif qila olasiz, vaʼda bera olasiz, iltimos qila olasiz va fikringizga asoslanib kelajak haqida bashorat qila olasiz. Shuningdek, Shall I / Shall we bilan taklif va maslahat bildira olasiz.
Asosiy gʻoya
Will — can kabi modal feʼl: hamma ega uchun bitta shakl, undan keyin feʼlning asosiy shakli keladi, to ham, -s ham yoʻq. Going to kelajakni rejaga yoki koʻrib turgan dalilingizga bogʻlaydi (A2-03 ga qarang). Will esa kelajakni gapirayotgan paytingizda xayolingizdagi narsaga bogʻlaydi.
Will ni gapirayotgan paytda paydo boʻladigan nutq pufakchasi deb tasavvur qiling. «The phone's ringing.» — «I'll get it!» Buni hech kim rejalashtirmagan: qaror shu soniyada tugʻildi. Xuddi shu pufakcha takliflarni (I'll carry that), vaʼdalarni (I'll pay you back), iltimoslarni (Will you help me?) va kelajak haqidagi fikrlarni (I think she'll win) ham olib yuradi. Har safar gapiruvchi aynan hozir qaror qiladi, taklif qiladi, vaʼda beradi yoki ishonch bildiradi.
Demak, will ni tanlashdan oldin oʻzingizdan soʻrang: bu shu paytda xayolimdan chiqyaptimi yoki bu kelajak haqidagi fikrimmi? Javob «ha» boʻlsa, sizga will kerak.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbekchada qaror, taklif va vaʼdalar koʻpincha hozirgi-kelasi zamonning -a / -y shakli bilan aytiladi: «Derazani yopaman», «Yordam beraman», «Hech kimga aytmayman». Bu shakl odatni ham bildiradi, shuning uchun inglizchada Present Simple (I close the window) chiqib qoladi, u esa qarorni emas, odatni bildiradi. Bunday hollarda inglizchada will / 'll kerak. Taklif soʻraganda oʻzbekchada -aymi? va -aylikmi? ishlatamiz: ular Shall I…? va Shall we…? ga juda yaqin. Bashoratda oʻzbekcha «Menimcha, ular kelmaydi» deb inkorni feʼlga qoʻyadi; inglizchada koʻpincha I don't think they'll come deyiladi.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Bu yer sovuq ekan. Derazani yopaman. | hozir qilingan qaror | I'll close the window. |
| Xavotir olmang, yordam beraman. | taklif | I'll help you. |
| Hech kimga aytmayman, vaʼda beraman. | vaʼda (inkor) | I won't tell anyone, I promise. |
| Menimcha, ular kelmaydi. | fikr (inkor) | I don't think they'll come. |
| Chamadoningizni koʻtarishib yuboraymi? | taklif | Shall I carry your suitcase? |
| Vokzalda uchrashaylikmi? | birgalikdagi taklif | Shall we meet at the station? |
| Tuzni uzatib yuborasizmi? | iltimos | Will you pass me the salt, please? |
Tuzilish
Darak va inkor
| Ega | will / will not | base form | Qisqargan shakl |
|---|---|---|---|
| I / you / he / she / it / we / they | will | help. | I'll, you'll, he'll, she'll, it'll, we'll, they'll |
| I / you / he / she / it / we / they | will not | help. | won't |
Savollar va qisqa javoblar
| Savol | Qisqa javoblar |
|---|---|
| Will you be home at six? | Yes, I will. / No, I won't. |
| Will it be expensive? | Yes, it will. / No, it won't. |
| What time will you arrive? | Around eight. |
Ijobiy qisqa javobda qisqargan shakl ishlatilmaydi: Yes, I will (Yes, I'll emas).
Shall (asosan I va we bilan, savollarda)
| Vazifa | Shakl | Misol |
|---|---|---|
| taklif (yordam) | Shall I + base form? | Shall I open the window? |
| taklif (birga) | Shall we + base form? | Shall we take a taxi? |
| fikr soʻrash | What / Where shall we…? | What shall we do tonight? |
probably va definitely ning oʻrni
| Darak gap | Inkor |
|---|---|
| She'll probably be late. (will dan keyin) | She probably won't come. (won't dan oldin) |
| It'll definitely rain. | It definitely won't rain. |
Qoʻllanish
1Shu zahoti qilingan qarorlar
Gapirayotgan paytda qilgan qaroringiz uchun will ishlating.
2Takliflar va vaʼdalar
Kimgadir biror ishni qilib berishni taklif qilish yoki vaʼda berish uchun will ishlating.
3Will you…? bilan iltimos
Will you…? kimdandir biror ishni qilishni soʻraydi. U ancha toʻgʻridan-toʻgʻri eshitiladi; Can you…? va Could you…? koʻpincha yumshoqroq: A2-23 ga qarang.
4Fikrga asoslangan bashorat
Oʻylaganingiz, bilganingiz yoki ishonganingizga asoslanib kelajak haqida bashorat qilish uchun will ishlating. U koʻpincha I think, I don't think, probably, definitely, I'm sure va I hope bilan keladi. Fikrga asoslangan bashoratda going to ham toʻgʻri (I think it's going to rain); shunchaki bu soʻzlardan keyin will juda keng tarqalgan.
5Shall I / Shall we — takliflar
Shall asosan I va we bilan savollarda, yordam taklif qilish yoki birgalikda biror ish qilishni taklif qilish uchun ishlatiladi. U britan ingliz tilida koʻproq uchraydi; ayniqsa amerika ingliz tilida Should I…? va Do you want me to…? ham keng tarqalgan.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Yordam beraman» → I help. Oʻzbekchada «-aman» shakli shu zahoti qilingan qarorni ham, taklifni ham, vaʼdani ham bildiradi. Soʻzma-soʻz tarjima qilsangiz, inglizchada Present Simple chiqadi va u odatga oʻxshab eshitiladi. Qaror, taklif va vaʼda uchun I'll deng.
2. «-aymi?» → Do I…? Oʻzbekchada yordam taklif qilganda «Eshikni yopaymi?», «Non olib kelaymi?» deymiz. Buni Do I…? deb tarjima qilish oson, lekin Do I…? odat yoki fakt haqida soʻraydi. Taklif uchun Shall I…? (yoki Do you want me to…?) ishlating; birgalikdagi taklif («-aylikmi?») uchun Shall we…?
3. «Menimcha, … boʻladi» → Present Simple bilan bashorat. «Menimcha, kelasi yoz juda issiq boʻladi» gapidagi «boʻladi» kelajakni bildiradi, shuning uchun inglizchada ham is qoʻyib yuboriladi. Inglizchada Present Simple kelajak uchun asosan jadval va dasturlarda ishlatiladi (The film starts at eight). Fikrga asoslangan bashorat uchun will (yoki going to) kerak.
Adashtirmang
will va going to — Will = shu paytda qaror qilingan, taklif, vaʼda, fikrga asoslangan bashorat. Going to = gapirishdan oldin qaror qilingan yoki koʻrib turgan dalilga asoslangan bashorat (u fikrga asoslangan bashoratda ham ishlatiladi). A2-03 ga qarang; toʻliq taqqoslash A2-05 da.
won't va want — Ular har xil eshitiladi va har xil maʼno beradi. Won't = will not. Want = xohlamoq.
Imlo va talaffuz
- 'll egaga qoʻshilib ketadigan yumshoq, «qalin» l: I'll /aɪl/, you'll /jʊəl/ yoki /jɔːl/ (UK), /jʊl/ (US), it'll /ˈɪtl/, we'll /wiːl/ yoki /wɪl/. Tilning orqa qismi biroz koʻtariladi; oʻzbekcha ingichka «l» dan qalinroq eshitiladi.
- Qisqargan shakl qisqa va uni eshitmay qolish oson: I'll call you deyarli I call you kabi eshitilishi mumkin. l ga quloq soling, oʻzingiz gapirganda esa uni aniq ayting.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) unlisi go dagidek. Want ning unlisi boshqa va qisqaroq: /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US). Yozuvga qarab «vont» deb oʻqimang: ikkala soʻz ham /w/ bilan boshlanadi, lablar yumaloqlanadi, tishlar labga tegmaydi.
- Savollarda Shall kuchsiz aytiladi: Shall we go? /ʃəl wi ˈɡəʊ/ (UK), /ʃəl wi ˈɡoʊ/ (US). Unli deyarli eshitilmaydi.
Oltin qoida
Gapirayotgan paytda xayolingizdan chiqadigan narsalar uchun will / won't + base form: hozirgi qaror, taklif, vaʼda, iltimos yoki kelajak haqidagi fikringiz. Taklif uchun Shall I / Shall we…? Oʻzbekchada «-aman» yoki «-aymi?» desangiz ham, inglizchada qaror va vaʼda uchun I'll, taklif uchun Shall I…?
Mashqlar
A. Tuzilish
Gaplarni toʻldiring yoki koʻrsatilganidek oʻzgartiring.
-
"I'm thirsty." "I get you some water."
-
I promise I (not / be) late again.
-
I think the team (win) the match.
-
Shall we bilan taklif tuzing: go to the beach
-
Qisqa javob yozing: Will you be at the meeting? (No)
-
probably ni toʻgʻri joyga qoʻying: They won't agree.
B. Maʼno
Maʼnoga mos javobni tanlang yoki yozing.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: "It's dark in here." "… turn on the light."
-
Toʻgʻri javobni tanlang: … we go for a walk?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Look at those clouds! It … rain.
-
Gapiruvchi nima qilyapti? "I'll pay you back on Friday." …
-
you help me with these boxes?
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
He will helps you.
-
I don't will forget.
-
Do you will come to my party?
-
I'm sure you'll love the film.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring.
Ana: These boxes are so heavy!
Tom: 16 I help you?
Ana: Oh, yes please. Can you take the big one?
Tom: Sure. I 17 carry it to the car. And I 18 (drive) — you look tired.
Ana: Thanks! I think the new flat 19 (be) perfect for us.
Tom: I'm sure you 20 (love) it. I promise I 21 (not / be) late for the party next week!
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Doʻstingiz aytyapti: "I've got a terrible headache." I'll bilan yordam taklif qiling.
-
I think yoki probably bilan oʻn yildan keyingi hayotingiz haqida ikkita bashorat yozing.
-
Doʻstingizga bitta vaʼda yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-03 Be Going To oʻzbekcha: rejalar va koʻrinib turgan kelajak Toʻgʻri javobni tanlang: I decided last week — I … start running every day.
-
A1-17 Can va Can't oʻzbekcha: qila olaman, mumkinmi, yordam bera olasizmi? Xatoni toʻgʻrilang: Can you to help me?
-
A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor Toʻgʻri javobni tanlang: Did you … your homework?
Javoblar
A. Tuzilish
- will / can
- won't be / will not be
- will win / 'll win / is going to win / 's going to win
- Shall we go to the beach?
- No, I won't. / No, I will not.
- They probably won't agree.
B. Maʼno
- I'll
- Shall
- 's going to
- promise
- Will / Can / Could / Would
C. Xatoni toping
- He will help you.
- I won't forget. / I will not forget.
- Will you come to my party?
- ✓ I'm sure you'll love the film.
D. Kontekstda
- Shall / Can / Could / May / Should
- 'll / will / can
- 'll drive / will drive
- 'll be / will be / 's going to be / is going to be
- 'll love / will love / 're going to love / are going to love
- won't be / will not be
E. Sizning navbatingiz
- I'll get you some water. Sit down.
- I think I'll live in a bigger city. I probably won't have a car.
- I promise I'll call you every week.
F. Aralash takrorlash
- 'm going to
- Can you help me?
- finish
