As if, as though, suppose va it's time oʻzbekcha: «xuddi … -dek» va xayoliy maʼno
As If, As Though, Suppose: Hypothetical Meaning
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz narsalar qanday koʻrinishini as if / as though / like bilan tasvirlay olasiz, suppose, supposing, what if va imagine bilan vaziyatlarni tasavvur qila olasiz, it's time bilan biror ish hozir boʻlishi kerakligini ayta olasiz hamda bu tuzilmalarning barchasini bogʻlab turgan «xayoliy oʻtgan zamon» (unreal past) ni taniy olasiz.
Asosiy gʻoya
Ingliz tilida real boʻlmagan narsalar haqida gapirishning aqlli usuli bor: feʼl bir qadam orqaga, oʻtgan zamonga suriladi. If I had a car… (mashinam yoʻq). I wish I knew (bilmayman). Bu yerda oʻtgan zamon shakli oʻtgan vaqtni bildirmaydi. U haqiqatdan uzoqlikni bildiradi.
Bu dars xuddi shu usulni yangi joylarda koʻrsatadi. as if va as though dan keyin taassurotni tasvirlaysiz. Taassurot rost boʻlishi mumkin boʻlsa, odatiy zamonni ishlating: She looks as if she is tired (balki charchagandir). Rost emasligini bilsangiz, oʻtgan zamonga bir qadam orqaga chekining: He talks as if he knew everything (u hamma narsani bilmaydi).
Odam boshi ustidagi xayol bulutini tasavvur qiling. Odatiy zamon yerda, real dunyoda qoladi. Xayoliy oʻtgan zamon esa bulutga koʻtariladi: u real vaziyatga oʻxshaydi, lekin hamma uning real emasligini biladi.
Suppose, what if, imagine va it's time ham xuddi shu bulutdan foydalanadi.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida taassurot xuddi … -dek / -gandek / -ganga oʻxshaydi bilan aytiladi: «xuddi uxlamagandek koʻrinasiz», «yomgʻir yogʻadiganga oʻxshaydi». Lekin «-dek» taassurot rostmi yoki yoʻqmi, farqlamaydi: «hamma narsani biladigandek gapiradi» da u aslida bilmaydi. Inglizchada esa buni zamon koʻrsatadi: rost boʻlishi mumkin → odatiy zamon; rost emas → oʻtgan zamon (as if he knew). Tasavvur qilishda oʻzbek tili ingliz tiliga juda oʻxshaydi: «Tasavvur qiling, bir yil toʻliq taʼtilda boʻldingiz. Uni qanday oʻtkazardingiz?» Bu yerda ham oʻtgan zamon va «-ardingiz» (→ would) keladi. Real ehtimol uchun esa -sa-chi? («poyezd kechiksa-chi?») ishlatiladi → What if the train is late? «Allaqachon … kerak edi» degan sabrsizlik inglizchada it's high time + oʻtgan zamon boʻladi, should bilan emas.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Xuddi butun hafta uxlamagandek koʻrinasiz. | rost boʻlishi mumkin | You look as if you haven't slept all week. |
| U xuddi hamma narsani biladigandek gapiradi. | rost emas | He talks as if he knew everything. |
| Poyezd kechiksa-chi? Aeroportga qanday yetib boramiz? | real ehtimol | What if the train is late? How will we get to the airport? |
| Tasavvur qiling, bir yil toʻliq taʼtilda boʻldingiz. Uni qanday oʻtkazardingiz? | xayoliy | Imagine you had a whole year off work. How would you spend it? |
| Uyga ketadigan vaqtimiz boʻldi. | hozir boʻlishi kerak | It's time we went home. |
| Shahar tirbandlik haqida allaqachon chora koʻrishi kerak edi. | sabrsizlik | It's high time the city did something about the traffic. |
| U onasiga oʻxshaydi. | oʻxshashlik | She looks like her mother. |
Tuzilish
Koʻrinish feʼllari + as if / as though
| Taassurot | as if / as though dan keyingi feʼl | Misol |
|---|---|---|
| rost boʻlishi mumkin | odatiy zamon | It looks as if it's going to rain. |
| rost emas (hozir) | Past Simple (were / was) | He acts as if he owned the place. |
| rost emas (oʻtmish) | Past Perfect | She looked at me as if I had said something terrible. |
As if I / he / she / it were rasmiyroq; kundalik nutqda was keng tarqalgan.
Like (norasmiy)
| Betaraf / rasmiy | Norasmiy (juda keng tarqalgan, ayniqsa amerika ingliz tilida) |
|---|---|
| It looks as if it's going to snow. | It looks like it's going to snow. |
Tasavvur qilish: suppose / supposing / what if / imagine
| Feʼl shakli | Maʼnosi | Misol |
|---|---|---|
| + hozirgi zamon | real ehtimol | What if it rains? We'll need a plan B. |
| + Past Simple | real emas yoki kamroq ehtimol | Suppose you won the lottery. What would you do? |
| + Past Perfect | real boʻlmagan oʻtmish | What if nobody had come? |
It's time
| Andoza | Maʼnosi | Misol |
|---|---|---|
| it's time + to-infinitive | aynan vaqti | It's time to go. |
| it's time + for sb + to-infinitive | biror kishi uchun aynan vaqti | It's time for you to decide. |
| it's time + ega + Past Simple | hozir boʻlishi kerak (va biroz kech) | It's time we left. |
| it's about time / it's high time + ega + Past Simple | kech: allaqachon boʻlishi kerak edi | It's high time the city did something. |
Qoʻllanish
1Look / sound / feel / seem as if: real ehtimol
Taassurot rost boʻlishi ehtimoli katta boʻlsa, as if / as though dan keyin real vaqtga mos zamonni ishlating.
2As if / as though + oʻtgan zamon: real boʻlmagan oʻxshatishlar
Oʻxshatish xayoliy yoki aniq rost emas boʻlsa, Past Simple (hozirgi vaziyat) yoki Past Perfect (oʻtmishdagi vaziyat) ga bir qadam orqaga chekining. Bu act, behave, talk va treat someone bilan koʻp uchraydi. Norasmiy nutqda hozirgi zamon ham eshitiladi (He talks as if he knows everything), lekin oʻtgan zamon real emasligini aniq koʻrsatadi.
3Norasmiy muqobil: like
Norasmiy nutqda, ayniqsa amerika ingliz tilida, ergash gap oldidan as if / as though oʻrniga juda koʻp like ishlatiladi. Rasmiy yozuvda undan qoching. (Oʻxshashlik uchun like + ot B1-24 da.)
4Suppose, supposing, what if, imagine: real yoki xayoliy
Bu soʻzlar kimnidir vaziyatni tasavvur qilishga chorlaydi. Hozirgi zamon bilan vaziyat real ehtimol, javobda koʻpincha will keladi. Oʻtgan zamon bilan vaziyat real emas yoki kamroq ehtimol, javobda would keladi. Past Perfect bilan esa boshqacha oʻtmishni tasavvur qilasiz. Suppose va supposing ning maʼnosi bir xil; nutqda eng koʻp what if ishlatiladi.
5It's time / it's about time / it's high time
Aynan vaqti kelganini aytish uchun it's time + to-infinitive ishlating. Biror ish hozir boʻlishi kerakligini va biroz kech qolinganini aytish uchun it's time + ega + Past Simple ishlating. About time va high time sabrsizlik yoki tanqid qoʻshadi. Oʻtgan zamon shakli xayoliy: gap hozir haqida. Norasmiy nutqda it's time we… dan keyin baʼzan hozirgi zamon eshitiladi, lekin standart shakl oʻtgan zamon.
6Xulosa: xayoliy oʻtgan zamon oilasi
Xuddi shu mantiq if, wish, would rather, as if, suppose va it's time dan keyin ishlaydi: real boʻlmagan hozirgi yoki kelajak uchun Past Simple, real boʻlmagan oʻtmish uchun esa (it's time dan tashqari) Past Perfect.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Xavotirlangandek koʻrinadi» → as if worried. Oʻzbekchada «-gandek» sifatdosh boʻlib, egasiz ishlatiladi. Inglizchada as if dan keyin ega + feʼl bor toʻliq gap kerak; aks holda as if ni olib tashlang.
2. «Onasiga oʻxshaydi» → looks like to. Oʻzbekchada «oʻxshamoq» «-ga» bilan keladi: «otamizga oʻxshaydi». Inglizchada look like dan keyin predlog qoʻyilmaydi.
3. «-sa-chi?» → What if … will. «Ertaga yomgʻir yogʻsa-chi?» kelajak haqida, shuning uchun will qoʻshib yuborish oson. Real ehtimol boʻlsa ham, what if dan keyin hozirgi zamon keladi; will esa javobda.
4. «Allaqachon … kerak edi» → It's high time … should. Oʻzbekchada sabrsizlik «kerak edi» bilan aytiladi, va «kerak» ni should deb oʻgirish odati bor. It's (high / about) time + ega dan keyin modal feʼl emas, Past Simple keladi.
5. «-ish vaqti» → It's time + -ing. «Darsni boshlash vaqti boʻldi» dagi «-ish» inglizcha -ing ga oʻxshab tuyuladi. It's time dan keyin to-infinitive (yoki ega + oʻtgan zamon) keladi.
Adashtirmang
look like + ot va look as if + ergash gap: Look like + ot = oʻxshamoq. Look as if (yoki norasmiy look like) + ergash gap = koʻrinmoq, taassurot qoldirmoq.
as (usul) va as if (oʻxshatish): As + ergash gap «… gandek, oʻsha usulda» degani; as if «… dek tuyuladigan tarzda» degani. Oʻzbekchada ikkalasiga ham «-dek» kelishi mumkin.
suppose (tasavvur qilmoq) va be supposed to (kutilgan): maʼnolari boshqa. Be supposed to B2-07 da.
Imlo va talaffuz
- though /ðəʊ/ (UK), /ðoʊ/ (US) go bilan qofiyadosh. Uni through /θruː/ yoki thought /θɔːt/ bilan adashtirmang. /ð/ uchun til uchini tishlar orasiga qoʻyib, ovoz bilan ayting: «zou» yoki «dou» emas.
- as if va as though da as kuchsiz: /əz ɪf/, /əz ðəʊ/. Unli toʻliq «a» emas, oxiridagi /z/ esa jarangli: uni «s» ga aylantirmang.
- supposing /səˈpəʊzɪŋ/ (UK), /səˈpoʊzɪŋ/ (US): urgʻu ikkinchi boʻgʻinda. Birinchi boʻgʻin kuchsiz /sə/.
- It's high time da high ga urgʻu bering: It's high time we left. h tovushi oʻzbekcha «h» kabi oson; uni «x» qilib aytmang.
- I'd I had ham, I would ham boʻlishi mumkin. as if I'd said da u I had: undan keyin past participle kelayotganini tinglang.
Oltin qoida
as if / as though dan keyin taassurot rost boʻlishi mumkin boʻlsa, odatiy zamonni ishlating; real emasligini koʻrsatish uchun oʻtgan zamonga bir qadam orqaga chekining. Xuddi shu qadam suppose, what if, imagine va it's time + ega dan keyin ham ishlaydi. Oʻzbekcha «-dek» bu farqni koʻrsatmaydi, shuning uchun har safar oʻylang: bu rostmi yoki xayolmi?
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing. Qavsdagi izohga eʼtibor bering.
-
You look as if you (need) a coffee. (you probably do)
-
He spends money as if he (be) a millionaire. (he isn't)
-
She looked as if she (see) a ghost.
-
It's high time you (start) looking for a new flat.flat (UK) = apartment (US)
-
Imagine you (can) speak ten languages. What would you do?
-
It's time for the children (go) to bed.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Qaysi gap rost boʻlmagan narsani tasvirlaydi?
-
Toʻgʻri javobni tanlang (real ehtimol): What if the train … late? We'll miss the flight.
-
Toʻgʻri javobni tanlang (xayoliy): Suppose you … a wallet in the street. What would you do?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: It sounds … they're arguing again.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: It's about time the council … this road.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
Suppose you would lose your passport — what would you do?
-
It looks like as if the shop is closed.
-
It seems as there's nobody at home.
-
They acted as if nothing had happened.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring. Biror narsa aniq rost boʻlmagan joyda xayoliy oʻtgan zamonni ishlating.
Kim: You look as if you 16 (not / sleep) for days.
Raj: I know. My neighbours had a party. It sounded as though they 17 (move) furniture all night!
Kim: Supposing you 18 (ask) them to keep the noise down — would they listen?
Raj: Maybe. But they act as if they 19 (own) the building.
Kim: Well, it's high time somebody 20 (say) something.
Raj: You're right. What if I 21 (write) them a polite note tonight?
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Suppose yoki Imagine + oʻtgan zamon bilan xayoliy savol bering, keyin unga javob bering.
-
Hayotingizda oʻzgarishi kerak boʻlgan biror narsa haqida It's (high) time + oʻtgan zamon bilan gap yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-08 I Wish va If Only oʻzbekcha: «Qani endi …» ingliz tilida I wish I (have) more free time.
-
B2-05 Would Rather, Had Better va Prefer oʻzbekcha: afzal koʻrish va qatʼiy maslahat I'd rather you (not / tell) anyone about this.
-
B2-04 I Wish I Had va Regret oʻzbekcha: oʻtmishdagi afsus va «… -sangiz-chi!» ingliz tilida If only I (listen) to your advice last year.
-
B2-20 Noun clauses oʻzbekcha: that, whether, what bilan ega va toʻldiruvchi ergash gaplar I'm not sure … or not they're coming.
Javoblar
A. Tuzilish
- need
- were / was
- had seen
- started
- could
- to go
B. Maʼno
- He acts as if he owned the place.
- is
- found
- like
- repaired
C. Xatoni toping
- Suppose you lost your passport — what would you do? / Supposing you lost your passport — what would you do?
- It looks like the shop is closed. / It looks as if the shop is closed. / It looks as though the shop is closed.
- It seems as if there's nobody at home. / It seems as though there's nobody at home. / It seems like there's nobody at home.
- ✓ They acted as if nothing had happened.
D. Kontekstda
- haven't slept / have not slept
- were moving
- asked
- owned
- said
- write / wrote
E. Sizning navbatingiz
- Suppose you could live anywhere in the world. Where would you go? I'd live by the sea.
- It's high time I cleaned out my wardrobe.
F. Aralash takrorlash
- had
- didn't tell
- had listened
- whether
