SlowingoՔերականություն
A1 18 / 32

Can և Can't հայերենով. կարողություն, թույլտվություն և խնդրանք

Can and Can't

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք ասել, թե ինչ կարող եք (can) և ինչ չեք կարող (can't) անել, թույլտվություն խնդրել (Can I…?), ուրիշներին ինչ-որ բան խնդրել (Can you…?), ասել, թե ինչն է հնարավոր, և այնպես արտասանել can-ը և can't-ը, որ լսողը տարբերությունը լսի։

Հիմնական գաղափար

Can-ն ունի մեկ մեծ գաղափար. ինչ-որ բան հնարավոր է։ Պատկերացրեք լուսացույց։ Can-ը կանաչ լույսն է. ճանապարհը բաց է։ Can't-ը կարմիր լույսն է. ճանապարհը փակ է։

Լույսը կարող է կանաչ լինել տարբեր պատճառներով։ Որովհետև հմտություն ունեմ (I can swim)։ Որովհետև ինչ-որ մեկը թույլ է տալիս (You can park here)։ Որովհետև աշխարհն այդպես է աշխատում (You can buy tickets online)։ Իսկ Can you help me? հարցն իրականում հարցնում է. «Քեզ համար լույսը կանա՞չ է»։

Can-ը եղանակավորող բայ է (modal verb)՝ հատուկ օժանդակ բայ, որը գլխավոր բային իմաստ է ավելացնում։ Can-ի պես եղանակավորող բայերը չեն փոխվում. ոչ -s, ոչ to, ոչ do։ I can, she can, they can, և դրանից հետո միշտ բայի հիմնական ձևն է. can swim, can help, can see։

Ժխտական ձևը can't է (կամ cannot)։ Հարցի համար պարզապես can-ը տեղափոխեք առաջ. Can you drive?

Հայերեն և անգլերեն

Հայերենում «կարող» բառին միշտ հաջորդում է «եմ / ես / է». «կարող եմ լողալ», «կարող է օգնել»։ Անգլերեն can-ը ինքն է բայը, և դրա կողքին am / is չի դրվում. I can swim, ոչ թե «I am can swim»։ Երկրորդ. հայերենում «կարող»-ից հետո գալիս է անորոշ դերբայը՝ «լողալ», «օգնել», որը սովորողները հաճախ թարգմանում են to swim, to help։ Իսկ can-ից հետո միայն բայի հիմնական ձևն է՝ առանց to-ի։ Հմտության մասին հայերենում հաճախ ասում ենք նաև «գիտի»-ով. «Լողալ գիտեմ»։ Անգլերենում այստեղ ամենապարզը can-ն է (I can swim) կամ know how to (I know how to swim). «know to» չենք ասում։ Եվ վերջինը. «կարող է»-ն հայերենում նշանակում է նաև «գուցե». «Վաղը կարող է անձրև գա»։ Անգլերենում կոնկրետ իրավիճակի մասին ասում ենք might կամ may, ոչ թե can։

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Լողալ կարող եմ։I can swim.«կարող եմ», բայց անգլերենում միայն can, առանց am-ի
Կարող եմ լողալ։I can swim.«լողալ», բայց անգլերենում swim՝ առանց to-ի
Այսօր չեմ կարող գալ։I can't come today.«չեմ կարող» = can't, առանց don't-ի և am-ի
Կարո՞ղ ես օգնել ինձ։Can you help me?հայերենում հնչերանգը, անգլերենում can-ը գնում է առաջ
Լողալ գիտեմ։I can swim. / I know how to swim.«գիտեմ» → can կամ know how to, ոչ թե know to
Կարելի՞ է այստեղ նստել։Can I sit here?հայերենում անդեմ «կարելի է», անգլերենում Can I…?
Մեր սենյակից ծովը երևում է։You can see the sea from our hotel room.հայերենում «երևում է», անգլերենում you can see
Վաղը կարող է անձրև գա։It might rain tomorrow.«կարող է» = «գուցե» → might / may, ոչ թե can

Կարճ ասած՝ can-ը մեկ բառ է. «եմ / է» մի՛ ավելացրեք, հետո դրեք բայի հիմնական ձևը՝ առանց to-ի, իսկ «գուցե» իմաստով «կարող է»-ն թարգմանեք might։

Կառուցվածք

Հաստատական և ժխտական ձևեր

Ենթակաcan / can'tԲայի հիմնական ձևՄնացածը
I / you / we / theycanspeaktwo languages.
he / she / itcanswimvery well.
I / you / we / theycan't (cannot)cometonight.
he / she / itcan't (cannot)drive.
  • Բոլոր դեմքերի համար նույն ձևն է. she can, երբեք she cans։
  • can-ից հետո to չկա. can go, երբեք can to go։
  • Cannot-ը սովորաբար գրվում է մեկ բառով։ Can't-ը խոսքի և ոչ պաշտոնական գրավոր տեքստի սովորական ձևն է։

«Այո / ոչ» հարցեր և կարճ պատասխաններ

CanԵնթակաԲայի հիմնական ձևԿարճ պատասխաններ
Canyoucook?Yes, I can. / No, I can't.
Canshecome to the party?Yes, she can. / No, she can't.
Canwepark here?Yes, you can. / No, you can't.

Հարցական բառով հարցեր (Q-A-S-I, տե՛ս A1-16). can-ը օժանդակ բայն է։

Հարցական բառcanԵնթակաԲայի հիմնական ձև + մնացածը
What languagescanyouspeak?
WherecanIbuy a SIM card?

Գործածություն

1Կարողություն

can / can't օգտագործեք հմտությունների և այն բաների համար, որոնք կարող եք անել։ Անցյալի կարողության մասին (I could swim when I was five) տե՛ս A2-24։

I can swim, but I can't dive.
Լողալ կարող եմ, բայց սուզվել՝ ոչ։
but. տե՛ս A1-29
She can speak three languages.
Նա երեք լեզվով կարող է խոսել։
«երեք լեզու», բայց three languages
My son can't ride a bike yet.
Տղաս դեռ չի կարողանում հեծանիվ քշել։
Can you cook?
Ճաշ պատրաստել գիտե՞ք։
«գիտե՞ք» → can, ոչ թե know to
Yes, I can. My pasta is great.
Այո, գիտեմ։ Իմ մակարոնը հիանալի է ստացվում։
Our dog can open the door with its nose.
Մեր շունը քթով կարողանում է դուռը բացել։
its, որովհետև շունն այստեղ it է
What languages can you speak?
Ի՞նչ լեզուներով կարող եք խոսել։

2Թույլտվություն

Can I / Can we…?-ով հարցնում ենք, թե արդյոք ինչ-որ բան թույլատրված է։ You can / You can't-ով թույլ ենք տալիս կամ մերժում, կամ խոսում ենք կանոնների մասին։

Can I sit here?
Կարելի՞ է այստեղ նստել։
«կարելի՞ է» → Can I…?
"Can I pay by card?" "Yes, of course."
«Կարելի՞ է քարտով վճարել»։ «Այո, իհարկե»։
You can use my laptop this afternoon.
Այսօր կեսօրից հետո կարող ես իմ նոութբուքից օգտվել։
You can't park here. It's for taxis.
Այստեղ կայանել չի կարելի։ Տաքսիների համար է։
«չի կարելի» → you can't
"Can we leave early today?" "Yes, you can."
«Այսօր կարո՞ղ ենք շուտ գնալ»։ «Այո, կարող եք»։

3Խնդրանքներ

Can you…?-ով ինչ-որ մեկին խնդրում ենք ինչ-որ բան անել։ Ավելացրեք please, որ ընկերական հնչի։ Could you…? մի փոքր ավելի քաղաքավարի է. տե՛ս A2-23։

Can you help me with this box?
Կօգնե՞ս այս արկղը տեղափոխել։
հայերենում հաճախ ապառնիով, անգլերենում Can you…?
Can you pass the salt, please?
Աղը կփոխանցե՞ք, խնդրում եմ։
Can you call me back in ten minutes?
Տասը րոպեից կարո՞ղ ես հետ զանգել։
Can you open the window, please?
Պատուհանը կբացե՞ք, խնդրում եմ։

4Ընդհանուր հնարավորություն

can օգտագործեք, երբ ասում եք, որ ինչ-որ բան ընդհանրապես հնարավոր է՝ ինչպես են աշխատում բաները, ինչ կա որևէ տեղում։ It can be… նշանակում է «երբեմն լինում է»։

You can buy tickets online.
Տոմսերը կարելի է առցանց գնել։
հայերենում անդեմ, անգլերենում you can
You can see the sea from our hotel room.
Մեր հյուրանոցի սենյակից ծովը երևում է։
«երևում է» → you can see
You can get a taxi outside the station.
Կայարանի մոտ կարելի է տաքսի նստել։
It can be very cold here in winter.
Ձմռանն այստեղ կարող է շատ ցուրտ լինել։
ընդհանուր հնարավորություն. երբեմն լինում է
Where can I charge my phone?
Որտե՞ղ կարող եմ հեռախոսս լիցքավորել։
Can you hear me? The line is very bad.
Լսու՞մ եք ինձ։ Կապը շատ վատն է։
հեռախոսով. հայերենում «լսու՞մ եք», անգլերենում Can you hear…?

Հաճախակի սխալներ

❌She cans swim.
✅She can swim.
Եղանակավորող բայերը երբեք -s չեն ստանում։
❌I can to drive.
✅I can drive.
can-ից հետո to չկա։
❌He can speaks English.
✅He can speak English.
Can + բայի հիմնական ձև. գլխավոր բայը -s չունի։
❌Do you can help me?
✅Can you help me?
Can-ը հարցը ինքն է կազմում. do չկա։
❌I don't can come.
✅I can't come.
Can-ը ժխտականը ինքն է կազմում. don't չկա։
❌"Can you swim?" "Yes, I do."
✅"Yes, I can."
Պատասխանեք հարցի օժանդակ բայով։
❌I can speaking English.
✅I can speak English.
Բայի հիմնական ձևը, ոչ թե -ing։
❌Where I can buy a ticket?
✅Where can I buy a ticket?
Հարցում can-ը գալիս է ենթակայից առաջ։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Կարող եմ» → am / is can. Հայերենում «կարող»-ը միշտ «եմ / է»-ի հետ է. «Մեր հարևան Արմենը գրեթե ցանկացած մեքենա կարող է նորոգել», «Հիմա չեմ կարող խոսել»։ Այդ «է»-ն և «չեմ»-ը թարգմանվում են որպես is / am not, և ստացվում է երկու բայ։ Can-ն ինքն է բայը, և be չի ավելանում։

❌Our neighbour Armen is can fix almost any car.
✅Our neighbour Armen can fix almost any car.
is պետք չէ
❌Sorry, I'm not can talk now.
✅Sorry, I can't talk now.
«չեմ կարող» → can't

2. «Կարող է լուծել» → can to. Հայերենում «կարող»-ից հետո անորոշ դերբայն է՝ «լուծել», «խաղալ», որը շատերը սովոր են թարգմանել to-ով. «Գոռը կարող է այս գլուխկոտրուկը երկու րոպեում լուծել»։ Can-ից հետո միշտ բայի հիմնական ձևն է՝ առանց to-ի։

❌Gor can to solve this puzzle in two minutes.
✅Gor can solve this puzzle in two minutes.
can + solve, առանց to-ի

3. «Գիտի թխել» → know to. Հմտության մասին հայերենում հաճախ ասում ենք «գիտի»-ով. «Ձեր խմբում որևէ մեկը լավաշ թխել գիտի՞»։ Բառացի ստացվում է know to, որը անգլերենում նշանակում է «գիտի, որ պետք է անել», ոչ թե «կարողանում է»։ Հմտության համար ասեք can կամ know how to։

⚠️Does anyone in your group know to make lavash?
✅Can anyone in your group make lavash? կամ Does anyone in your group know how to make lavash?
Քերականորեն ճիշտ է, բայց know to նշանակում է «գիտի, որ պետք է», ոչ թե հմտություն

4. «Կարող է ուշանամ» → can. Հայերենում «կարող է»-ն նշանակում է նաև «գուցե». «Ինձ մի՛ սպասեք, երեկոյան խցանման պատճառով կարող է ուշանամ»։ Անգլերենում կոնկրետ իրավիճակի մասին՝ «գուցե այդպես լինի», ասում ենք might կամ may։ Can-ը այս իմաստով անբնական է հնչում (It can be cold in winter-ը ընդհանուր հնարավորություն է)։

⚠️Don't wait for me. I can be late tonight because of the traffic.
✅Don't wait for me. I might be late tonight because of the traffic. կամ Don't wait for me. I may be late tonight because of the traffic.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց «գուցե» իմաստով կոնկրետ իրավիճակում պետք է might կամ may

Մի՛ շփոթեք

can, թե can't խոսքում – Արագ խոսքում can't-ի t-ն հաճախ դժվար է լսել։ Ուշադրություն դարձրեք ձայնավորին և շեշտին (տե՛ս «Ուղղագրություն և արտասանություն»)։

I can swim.
Լողալ կարող եմ։
կարճ, թույլ can, շեշտը swim-ի վրա
I can't swim.
Լողալ չեմ կարող։
ուժեղ, շեշտված can't

Can you…?, թե Do you…? – Can you…?-ն հարցնում է կարողության, Do you…?-ն՝ սովորության մասին։ Տե՛ս A1-13։

Can you play the piano?
Դաշնամուր նվագել գիտե՞ս։
հմտություն ունե՞ս
Do you play the piano?
Դաշնամուր նվագու՞մ ես։
դա քո զբաղմունքներից է՞

can, թե could – Could-ը can-ի անցյալն է ընդհանուր կարողության համար և ավելի քաղաքավարի ձև՝ խնդրանքների համար։ Տե՛ս A2-24 և A2-23։

Can you open the door?
Դուռը կբացե՞ս։
սովորական խնդրանք
Could you open the door, please?
Չէի՞ք բացի դուռը, խնդրում եմ։
ավելի քաղաքավարի

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • Հաստատական նախադասություններում can-ը սովորաբար թույլ է և անշեշտ՝ /kən/։ Ձայնավորը մոտ է հայերեն «ը»-ին, իսկ շեշտը գլխավոր բայի վրա է. I can swim /aɪ kən ˈswɪm/։
  • Can't-ը ուժեղ է և շեշտված՝ /kɑːnt/ (UK), երկար «ա»-ով. /kænt/ (US)։ I can't swim. /æ/ հնչյունը հայերենում չկա. բերանը լայն բացեք, ինչպես «ա»-ի ժամանակ, իսկ լեզուն պահեք առջևում, ինչպես «է»-ի ժամանակ։
  • Կարճ պատասխաններում և շեշտելիս can-ը ուժեղ է. Yes, I can /kæn/։
  • Հարցի սկզբում can-ը սովորաբար թույլ է. Can you help me? /kən jə ˈhelp miː/։
  • Բրիտանական անգլերենում տարբերությունը հիմնականում ձայնավորն է՝ թույլ /ə/ և երկար /ɑː/։ Ամերիկյան անգլերենում շեշտված can-ը և can't-ը նույն /æ/ ձայնավորն ունեն, ուստի ուշադրություն դարձրեք շեշտին և can't-ի վերջի կարճ կանգառին։
  • Can-ի և can't-ի /k/-ն շեշտված վանկում շնչեղ է, մոտ է հայերեն «ք»-ին, ոչ թե «կ»-ին։
  • Cannot /ˈkænɒt/ (UK), /ˈkænɑːt/ (US)։

Ոսկե կանոն

Can-ը երբեք չի փոխվում, և դրանից հետո գալիս է բայի հիմնական ձևը. I can go, she can go. Can you go? I can't go. Ոչ -s, ոչ to, ոչ do, և ոչ էլ am / is, թեև հայերենում «կարող եմ» ենք ասում։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

Ընտրեք, լրացրեք կամ կազմեք նախադասություն։

  1. She ___ … play the guitar.
  2. I can ___ … a horse.
  3. Կազմեք հարց: you / can / swim
  4. Դարձրեք ժխտական: We can park here.
  5. "Can your brother drive?" "No, he ."
  6. Դասավորեք բառերը ճիշտ հերթականությամբ: can / where / I / a taxi / get / ?

B. Իմաստ

Որոշեք can-ի իմաստը. ability (կարողություն), permission (թույլտվություն), request (խնդրանք) կամ possibility (հնարավորություն)։ Պատասխանեք անգլերենով։

  1. Ability, permission, request, թե possibility: "Can you close the door, please?"
  2. Ability, permission, request, թե possibility: "You can see the mountains from my window."
  3. Ability, permission, request, թե possibility: "Can I use your phone?"
  4. Can-ը թո՞ւյլ է, թե՞ ուժեղ "Yes, I can." նախադասության մեջ (weak, թե strong):

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. He can plays chess.
  2. Do you can help me?
  3. I don't can come tomorrow.
  4. Can you speak Italian?

D. Համատեքստում

Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Օգտագործեք can կամ can't. յուրաքանչյուրը կարող եք օգտագործել այնքան անգամ, որքան պետք է։

A job interview
Manager: So, Anna, what languages 15 you speak?
Anna: English and Portuguese. And I 16 speak a little French.
Manager: Great. 17 you drive?
Anna: No, I 18. But I 19 ride a motorbike!
Manager: OK. 20 you start on Monday?
Anna: Yes, I can.

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Գրեք երկու բան, որ կարող եք անել, և մեկ բան, որ չեք կարող։
  2. Գրեք մեկ քաղաքավարի խնդրանք և մեկ թույլտվության հարց աշխատանքի կամ դպրոցի օրվա համար։

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. A1-13 Present Simple-ի ժխտական և հարցական ձևերը. don't, doesn't, do, does հայերենով
    you play the piano? (habit, not ability)
  2. A1-15 Always, usually, never. հաճախականության մակբայները հայերենով
    Դասավորեք բառերը ճիշտ հերթականությամբ: never / find / I / my keys / can
  3. A1-16 Հարցական բառեր անգլերենում (what, where, who, how). բառակարգը հայերենով
    languages do you speak?
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. can
  2. ride
  3. Can you swim?
  4. We can't park here. / We cannot park here.
  5. can't / cannot
  6. Where can I get a taxi?

B. Իմաստ

  1. request
  2. possibility
  3. permission
  4. strong

C. Գտեք սխալը

  1. He can play chess.
  2. Can you help me?
  3. I can't come tomorrow. / I cannot come tomorrow.
  4. ✓ Can you speak Italian?

D. Համատեքստում

  1. can
  2. can
  3. Can
  4. can't / cannot
  5. can
  6. Can

E. Ձեր հերթն է

  1. I can cook. I can speak two languages. I can't swim.
  2. Can you help me with this, please? Can I leave at four today?

F. Խառը կրկնություն

  1. Do
  2. I can never find my keys.
  3. What / How many / Which
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play