Can և Can't հայերենով. կարողություն, թույլտվություն և խնդրանք
Can and Can't
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք ասել, թե ինչ կարող եք (can) և ինչ չեք կարող (can't) անել, թույլտվություն խնդրել (Can I…?), ուրիշներին ինչ-որ բան խնդրել (Can you…?), ասել, թե ինչն է հնարավոր, և այնպես արտասանել can-ը և can't-ը, որ լսողը տարբերությունը լսի։
Հիմնական գաղափար
Can-ն ունի մեկ մեծ գաղափար. ինչ-որ բան հնարավոր է։ Պատկերացրեք լուսացույց։ Can-ը կանաչ լույսն է. ճանապարհը բաց է։ Can't-ը կարմիր լույսն է. ճանապարհը փակ է։
Լույսը կարող է կանաչ լինել տարբեր պատճառներով։ Որովհետև հմտություն ունեմ (I can swim)։ Որովհետև ինչ-որ մեկը թույլ է տալիս (You can park here)։ Որովհետև աշխարհն այդպես է աշխատում (You can buy tickets online)։ Իսկ Can you help me? հարցն իրականում հարցնում է. «Քեզ համար լույսը կանա՞չ է»։
Can-ը եղանակավորող բայ է (modal verb)՝ հատուկ օժանդակ բայ, որը գլխավոր բային իմաստ է ավելացնում։ Can-ի պես եղանակավորող բայերը չեն փոխվում. ոչ -s, ոչ to, ոչ do։ I can, she can, they can, և դրանից հետո միշտ բայի հիմնական ձևն է. can swim, can help, can see։
Ժխտական ձևը can't է (կամ cannot)։ Հարցի համար պարզապես can-ը տեղափոխեք առաջ. Can you drive?
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում «կարող» բառին միշտ հաջորդում է «եմ / ես / է». «կարող եմ լողալ», «կարող է օգնել»։ Անգլերեն can-ը ինքն է բայը, և դրա կողքին am / is չի դրվում. I can swim, ոչ թե «I am can swim»։ Երկրորդ. հայերենում «կարող»-ից հետո գալիս է անորոշ դերբայը՝ «լողալ», «օգնել», որը սովորողները հաճախ թարգմանում են to swim, to help։ Իսկ can-ից հետո միայն բայի հիմնական ձևն է՝ առանց to-ի։ Հմտության մասին հայերենում հաճախ ասում ենք նաև «գիտի»-ով. «Լողալ գիտեմ»։ Անգլերենում այստեղ ամենապարզը can-ն է (I can swim) կամ know how to (I know how to swim). «know to» չենք ասում։ Եվ վերջինը. «կարող է»-ն հայերենում նշանակում է նաև «գուցե». «Վաղը կարող է անձրև գա»։ Անգլերենում կոնկրետ իրավիճակի մասին ասում ենք might կամ may, ոչ թե can։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Լողալ կարող եմ։ | I can swim. | «կարող եմ», բայց անգլերենում միայն can, առանց am-ի |
| Կարող եմ լողալ։ | I can swim. | «լողալ», բայց անգլերենում swim՝ առանց to-ի |
| Այսօր չեմ կարող գալ։ | I can't come today. | «չեմ կարող» = can't, առանց don't-ի և am-ի |
| Կարո՞ղ ես օգնել ինձ։ | Can you help me? | հայերենում հնչերանգը, անգլերենում can-ը գնում է առաջ |
| Լողալ գիտեմ։ | I can swim. / I know how to swim. | «գիտեմ» → can կամ know how to, ոչ թե know to |
| Կարելի՞ է այստեղ նստել։ | Can I sit here? | հայերենում անդեմ «կարելի է», անգլերենում Can I…? |
| Մեր սենյակից ծովը երևում է։ | You can see the sea from our hotel room. | հայերենում «երևում է», անգլերենում you can see |
| Վաղը կարող է անձրև գա։ | It might rain tomorrow. | «կարող է» = «գուցե» → might / may, ոչ թե can |
Կարճ ասած՝ can-ը մեկ բառ է. «եմ / է» մի՛ ավելացրեք, հետո դրեք բայի հիմնական ձևը՝ առանց to-ի, իսկ «գուցե» իմաստով «կարող է»-ն թարգմանեք might։
Կառուցվածք
Հաստատական և ժխտական ձևեր
| Ենթակա | can / can't | Բայի հիմնական ձև | Մնացածը |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | can | speak | two languages. |
| he / she / it | can | swim | very well. |
| I / you / we / they | can't (cannot) | come | tonight. |
| he / she / it | can't (cannot) | drive. |
- Բոլոր դեմքերի համար նույն ձևն է. she can, երբեք she cans։
- can-ից հետո to չկա. can go, երբեք can to go։
- Cannot-ը սովորաբար գրվում է մեկ բառով։ Can't-ը խոսքի և ոչ պաշտոնական գրավոր տեքստի սովորական ձևն է։
«Այո / ոչ» հարցեր և կարճ պատասխաններ
| Can | Ենթակա | Բայի հիմնական ձև | Կարճ պատասխաններ |
|---|---|---|---|
| Can | you | cook? | Yes, I can. / No, I can't. |
| Can | she | come to the party? | Yes, she can. / No, she can't. |
| Can | we | park here? | Yes, you can. / No, you can't. |
Հարցական բառով հարցեր (Q-A-S-I, տե՛ս A1-16). can-ը օժանդակ բայն է։
| Հարցական բառ | can | Ենթակա | Բայի հիմնական ձև + մնացածը |
|---|---|---|---|
| What languages | can | you | speak? |
| Where | can | I | buy a SIM card? |
Գործածություն
1Կարողություն
can / can't օգտագործեք հմտությունների և այն բաների համար, որոնք կարող եք անել։ Անցյալի կարողության մասին (I could swim when I was five) տե՛ս A2-24։
2Թույլտվություն
Can I / Can we…?-ով հարցնում ենք, թե արդյոք ինչ-որ բան թույլատրված է։ You can / You can't-ով թույլ ենք տալիս կամ մերժում, կամ խոսում ենք կանոնների մասին։
3Խնդրանքներ
Can you…?-ով ինչ-որ մեկին խնդրում ենք ինչ-որ բան անել։ Ավելացրեք please, որ ընկերական հնչի։ Could you…? մի փոքր ավելի քաղաքավարի է. տե՛ս A2-23։
4Ընդհանուր հնարավորություն
can օգտագործեք, երբ ասում եք, որ ինչ-որ բան ընդհանրապես հնարավոր է՝ ինչպես են աշխատում բաները, ինչ կա որևէ տեղում։ It can be… նշանակում է «երբեմն լինում է»։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Կարող եմ» → am / is can. Հայերենում «կարող»-ը միշտ «եմ / է»-ի հետ է. «Մեր հարևան Արմենը գրեթե ցանկացած մեքենա կարող է նորոգել», «Հիմա չեմ կարող խոսել»։ Այդ «է»-ն և «չեմ»-ը թարգմանվում են որպես is / am not, և ստացվում է երկու բայ։ Can-ն ինքն է բայը, և be չի ավելանում։
2. «Կարող է լուծել» → can to. Հայերենում «կարող»-ից հետո անորոշ դերբայն է՝ «լուծել», «խաղալ», որը շատերը սովոր են թարգմանել to-ով. «Գոռը կարող է այս գլուխկոտրուկը երկու րոպեում լուծել»։ Can-ից հետո միշտ բայի հիմնական ձևն է՝ առանց to-ի։
3. «Գիտի թխել» → know to. Հմտության մասին հայերենում հաճախ ասում ենք «գիտի»-ով. «Ձեր խմբում որևէ մեկը լավաշ թխել գիտի՞»։ Բառացի ստացվում է know to, որը անգլերենում նշանակում է «գիտի, որ պետք է անել», ոչ թե «կարողանում է»։ Հմտության համար ասեք can կամ know how to։
4. «Կարող է ուշանամ» → can. Հայերենում «կարող է»-ն նշանակում է նաև «գուցե». «Ինձ մի՛ սպասեք, երեկոյան խցանման պատճառով կարող է ուշանամ»։ Անգլերենում կոնկրետ իրավիճակի մասին՝ «գուցե այդպես լինի», ասում ենք might կամ may։ Can-ը այս իմաստով անբնական է հնչում (It can be cold in winter-ը ընդհանուր հնարավորություն է)։
Մի՛ շփոթեք
can, թե can't խոսքում – Արագ խոսքում can't-ի t-ն հաճախ դժվար է լսել։ Ուշադրություն դարձրեք ձայնավորին և շեշտին (տե՛ս «Ուղղագրություն և արտասանություն»)։
Can you…?, թե Do you…? – Can you…?-ն հարցնում է կարողության, Do you…?-ն՝ սովորության մասին։ Տե՛ս A1-13։
can, թե could – Could-ը can-ի անցյալն է ընդհանուր կարողության համար և ավելի քաղաքավարի ձև՝ խնդրանքների համար։ Տե՛ս A2-24 և A2-23։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- Հաստատական նախադասություններում can-ը սովորաբար թույլ է և անշեշտ՝ /kən/։ Ձայնավորը մոտ է հայերեն «ը»-ին, իսկ շեշտը գլխավոր բայի վրա է. I can swim /aɪ kən ˈswɪm/։
- Can't-ը ուժեղ է և շեշտված՝ /kɑːnt/ (UK), երկար «ա»-ով. /kænt/ (US)։ I can't swim. /æ/ հնչյունը հայերենում չկա. բերանը լայն բացեք, ինչպես «ա»-ի ժամանակ, իսկ լեզուն պահեք առջևում, ինչպես «է»-ի ժամանակ։
- Կարճ պատասխաններում և շեշտելիս can-ը ուժեղ է. Yes, I can /kæn/։
- Հարցի սկզբում can-ը սովորաբար թույլ է. Can you help me? /kən jə ˈhelp miː/։
- Բրիտանական անգլերենում տարբերությունը հիմնականում ձայնավորն է՝ թույլ /ə/ և երկար /ɑː/։ Ամերիկյան անգլերենում շեշտված can-ը և can't-ը նույն /æ/ ձայնավորն ունեն, ուստի ուշադրություն դարձրեք շեշտին և can't-ի վերջի կարճ կանգառին։
- Can-ի և can't-ի /k/-ն շեշտված վանկում շնչեղ է, մոտ է հայերեն «ք»-ին, ոչ թե «կ»-ին։
- Cannot /ˈkænɒt/ (UK), /ˈkænɑːt/ (US)։
Ոսկե կանոն
Can-ը երբեք չի փոխվում, և դրանից հետո գալիս է բայի հիմնական ձևը. I can go, she can go. Can you go? I can't go. Ոչ -s, ոչ to, ոչ do, և ոչ էլ am / is, թեև հայերենում «կարող եմ» ենք ասում։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Ընտրեք, լրացրեք կամ կազմեք նախադասություն։
-
She ___ … play the guitar.
-
I can ___ … a horse.
-
Կազմեք հարց: you / can / swim
-
Դարձրեք ժխտական: We can park here.
-
"Can your brother drive?" "No, he ."
-
Դասավորեք բառերը ճիշտ հերթականությամբ: can / where / I / a taxi / get / ?
B. Իմաստ
Որոշեք can-ի իմաստը. ability (կարողություն), permission (թույլտվություն), request (խնդրանք) կամ possibility (հնարավորություն)։ Պատասխանեք անգլերենով։
-
Ability, permission, request, թե possibility: "Can you close the door, please?"
-
Ability, permission, request, թե possibility: "You can see the mountains from my window."
-
Ability, permission, request, թե possibility: "Can I use your phone?"
-
Can-ը թո՞ւյլ է, թե՞ ուժեղ "Yes, I can." նախադասության մեջ (weak, թե strong):
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
He can plays chess.
-
Do you can help me?
-
I don't can come tomorrow.
-
Can you speak Italian?
D. Համատեքստում
Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Օգտագործեք can կամ can't. յուրաքանչյուրը կարող եք օգտագործել այնքան անգամ, որքան պետք է։
Manager: So, Anna, what languages 15 you speak?
Anna: English and Portuguese. And I 16 speak a little French.
Manager: Great. 17 you drive?
Anna: No, I 18. But I 19 ride a motorbike!
Manager: OK. 20 you start on Monday?
Anna: Yes, I can.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երկու բան, որ կարող եք անել, և մեկ բան, որ չեք կարող։
-
Գրեք մեկ քաղաքավարի խնդրանք և մեկ թույլտվության հարց աշխատանքի կամ դպրոցի օրվա համար։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-13 Present Simple-ի ժխտական և հարցական ձևերը. don't, doesn't, do, does հայերենով you play the piano? (habit, not ability)
-
A1-15 Always, usually, never. հաճախականության մակբայները հայերենով Դասավորեք բառերը ճիշտ հերթականությամբ: never / find / I / my keys / can
-
A1-16 Հարցական բառեր անգլերենում (what, where, who, how). բառակարգը հայերենով languages do you speak?
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- can
- ride
- Can you swim?
- We can't park here. / We cannot park here.
- can't / cannot
- Where can I get a taxi?
B. Իմաստ
- request
- possibility
- permission
- strong
C. Գտեք սխալը
- He can play chess.
- Can you help me?
- I can't come tomorrow. / I cannot come tomorrow.
- ✓ Can you speak Italian?
D. Համատեքստում
- can
- can
- Can
- can't / cannot
- can
- Can
E. Ձեր հերթն է
- I can cook. I can speak two languages. I can't swim.
- Can you help me with this, please? Can I leave at four today?
F. Խառը կրկնություն
- Do
- I can never find my keys.
- What / How many / Which
