Can en can't: kunnen en mogen in het Engels
Can and Can't
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je zeggen wat je wel en niet kunt (can / can't), toestemming vragen (Can I…?), iemand vragen iets te doen (Can you…?), zeggen wat mogelijk is, en can en can't zo uitspreken dat mensen het verschil horen.
Het idee
Can heeft één groot idee: iets is mogelijk. Denk aan een verkeerslicht. Can is het groene licht: de weg is open. Can't is het rode licht: de weg is dicht.
Het licht kan om verschillende redenen groen zijn. Omdat ik het kan (I can swim). Omdat iemand het toestaat (You can park here). Omdat de wereld zo werkt (You can buy tickets online). En Can you help me? vraagt eigenlijk: ‘Staat het licht voor jou op groen?’
Can is een modaal werkwoord (modal verb) – een speciaal hulpwerkwoord dat betekenis toevoegt aan het hoofdwerkwoord. Modale werkwoorden zoals can veranderen niet: geen -s, geen to, geen do. I can, she can, they can – en daarna altijd de basisvorm: can swim, can help, can see.
De ontkenning is can't (of cannot). Voor een vraag zet je can gewoon vooraan: Can you drive?
Nederlands en Engels vergeleken
Goed nieuws: can werkt grotendeels als het Nederlandse kunnen. Ook in het Nederlands krijgt hij kan geen uitgang, komt er geen te achter, en maak je een vraag door het werkwoord vooraan te zetten: Kun je zwemmen? – Can you swim? Het verschil zit in de plek van het hoofdwerkwoord: in het Nederlands staat het achteraan, in het Engels direct na can. En het Nederlands laat het hoofdwerkwoord vaak weg (Ik kan Engels, Dat kan); het Engels niet. Waar het Nederlands voor toestemming mogen zegt, gebruikt het Engels heel vaak can.
| Nederlands | Engels | Wat is anders? |
|---|---|---|
| Kun je zwemmen? / Ik kan niet zwemmen. | Can you swim? / I can't swim. | vraag en ontkenning: zoals in het Nederlands, zonder do |
| Kun je me met deze doos helpen? | Can you help me with this box? | hoofdwerkwoord direct na can, niet achteraan |
| Ze kan drie talen. | She can speak three languages. | het Engels heeft altijd een hoofdwerkwoord nodig |
| Mag ik hier zitten? | Can I sit here? | toestemming: mogen → can |
| Je mag hier niet parkeren. | You can't park here. | niet mogen → can't |
| Dat kan. / Kan dat? | That's fine. / Is that possible? | geen that can |
Vorm
Bevestigend en ontkennend
| Onderwerp | can / can't | Basisvorm | Rest |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | can | speak | two languages. |
| he / she / it | can | swim | very well. |
| I / you / we / they | can't (cannot) | come | tonight. |
| he / she / it | can't (cannot) | drive. |
- Dezelfde vorm voor alle personen: she can, nooit she cans.
- Geen to na can: can go, nooit can to go.
- Cannot schrijf je normaal als één woord. Can't is de normale vorm in spreektaal en informele teksten.
Ja/nee-vragen en korte antwoorden
| Can | Onderwerp | Basisvorm | Korte antwoorden |
|---|---|---|---|
| Can | you | cook? | Yes, I can. / No, I can't. |
| Can | she | come to the party? | Yes, she can. / No, she can't. |
| Can | we | park here? | Yes, you can. / No, you can't. |
Vragen met een vraagwoord (Q-A-S-I, zie A1-16): can is het hulpwerkwoord.
| Vraagwoord | can | Onderwerp | Basisvorm + rest |
|---|---|---|---|
| What languages | can | you | speak? |
| Where | can | I | buy a SIM card? |
Gebruik
1Kunnen (vermogen)
Gebruik can / can't voor vaardigheden en dingen die je kunt. Voor wat je vroeger kon (I could swim when I was five), zie A2-24.
2Toestemming
Gebruik Can I / Can we…? om te vragen of iets mag. Gebruik You can / You can't om toestemming te geven of te weigeren, of om over regels te praten. Het Nederlandse mogen wordt hier meestal can.
3Verzoeken
Gebruik Can you…? om iemand te vragen iets te doen. Zet er please bij om vriendelijk te klinken. Could you…? is nog wat beleefder: zie A2-23.
4Algemene mogelijkheid
Gebruik can om te zeggen dat iets in het algemeen mogelijk is – hoe dingen werken, wat een plek te bieden heeft. It can be… betekent ‘het is soms’.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. Can zonder hoofdwerkwoord. ‘Ik kan Engels’, ‘Mijn dochter kan al goed rekenen’ – in het Nederlands kan kunnen soms zonder ander werkwoord, vooral bij talen. In het Engels heeft can altijd een hoofdwerkwoord nodig.
2. Het hoofdwerkwoord achteraan. ‘Kun je dit woord voor me vertalen?’, ‘Ik kan vrijdag niet komen’ – in het Nederlands staat het hoofdwerkwoord aan het eind. In het Engels staat het direct na can / can't, en de rest komt erachter. Ook not hoort direct bij can: can't.
3. ‘Dat kan’ en ‘Kan dat?’ Deze korte Nederlandse zinnetjes kun je niet vertalen met can. Can heeft in het Engels altijd een onderwerp én een werkwoord nodig.
4. ‘Het kan zijn dat…’ → It can be that… Met ‘Het kan zijn dat ze ziek is’ zeg je dat iets misschien zo is. In het Engels zeg je dan maybe of might (zie A2-22). It can be betekent ‘het is soms zo’ (It can be very cold here in winter).
Niet verwarren
can en can't als je praat – In snelle spraak hoor je de t van can't vaak nauwelijks. Luister daarom naar de klinker en de klemtoon (zie Spelling en uitspraak).
Can you…? en Do you…? – Can you…? vraagt of je iets kunt; Do you…? vraagt of je het doet, als gewoonte. Zie A1-13.
can en could – Could is de verleden tijd van can voor algemeen kunnen, en een beleefdere vorm voor verzoeken. Zie A2-24 en A2-23.
Spelling en uitspraak
- In bevestigende zinnen is can meestal zwak en zonder klemtoon: /kən/, met een korte, doffe klinker – bijna alleen ‘k’ en ‘n’. Het hoofdwerkwoord krijgt de klemtoon: I can swim /aɪ kən ˈswɪm/. Nederlandstaligen zeggen can vaak te vol, als het Nederlandse ken of kan; dan klinkt het al snel als can't.
- Can't is sterk en krijgt klemtoon: /kɑːnt/ (UK) – een lange, open klank achter in de mond: je mond gaat wijd open en je tong ligt laag en ver naar achteren, dieper dan bij de Nederlandse aa – en /kænt/ (US), met een open /æ/. I can't swim.
- In korte antwoorden en met nadruk is can sterk: Yes, I can /kæn/. De /æ/ is open: je mond gaat verder open dan bij de e in pet.
- Aan het begin van een vraag is can meestal zwak: Can you help me? /kən jə ˈhelp miː/.
- In het Brits-Engels zit het verschil vooral in de klinker: zwak /ə/ tegenover lang /ɑː/. In het Amerikaans-Engels hebben can (met klemtoon) en can't dezelfde klinker /æ/; luister daar naar de klemtoon en naar het korte stopje aan het eind van can't.
- Cannot /ˈkænɒt/ (UK), /ˈkænɑːt/ (US).
Gouden regel
Can verandert nooit en wordt gevolgd door de basisvorm – direct erachter, niet aan het eind van de zin: I can go, she can go. Can you go? I can't go. Geen -s, geen to, geen do. En mogen is in het Engels meestal ook can.
Oefeningen
A. Vorm
Kies of vul de juiste vorm in, of maak een vraag of ontkenning.
-
She ___ … play the guitar.
-
I can ___ … a horse.
-
Maak er een vraag van: you / can / swim
-
Maak de zin ontkennend: We can park here.
-
"Can your brother drive?" "No, he ."
-
Zet in de goede volgorde: can / where / I / a taxi / get / ?
B. Betekenis
Wat betekent can hier: ability (kunnen), permission (toestemming), request (verzoek) of possibility (mogelijkheid)? Antwoord met het Engelse woord.
-
Ability, permission, request of possibility? "Can you close the door, please?"
-
Ability, permission, request of possibility? "You can see the mountains from my window."
-
Ability, permission, request of possibility? "Can I use your phone?"
-
Is can weak of strong in "Yes, I can."?
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
He can plays chess.
-
Do you can help me?
-
I don't can come tomorrow.
-
Can you speak Italian?
D. In context
Woorden: can, can't (je mag ze zo vaak gebruiken als nodig)
Manager: So, Anna, what languages 15 you speak?
Anna: English and Portuguese. And I 16 speak a little French.
Manager: Great. 17 you drive?
Anna: No, I 18. But I 19 ride a motorbike!
Manager: OK. 20 you start on Monday?
Anna: Yes, I can.
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels over wat je kunt, en over een dag op je werk of school.
-
Schrijf twee dingen die je kunt en één ding dat je niet kunt.
-
Schrijf een beleefd verzoek en een vraag om toestemming voor een dag op je werk of school.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
A1-13 Present Simple: ontkenning en vragen met don't, doesn't, do en does you play the piano? (gewoonte, niet vermogen)
-
A1-15 Always, usually, never: zeggen hoe vaak je iets doet in het Engels Zet in de goede volgorde: never / find / I / my keys / can
-
A1-16 Question words: vraagwoorden in het Engels (what, where, who, how…) languages do you speak?
Antwoorden
A. Vorm
- can
- ride
- Can you swim?
- We can't park here. / We cannot park here.
- can't / cannot
- Where can I get a taxi?
B. Betekenis
- request
- possibility
- permission
- strong
C. Vind de fout
- He can play chess.
- Can you help me?
- I can't come tomorrow. / I cannot come tomorrow.
- ✓ Can you speak Italian?
D. In context
- can
- can
- Can
- can't / cannot
- can
- Can
E. Jouw beurt
- I can cook. I can speak two languages. I can't swim.
- Can you help me with this, please? Can I leave at four today?
F. Gemengde herhaling
- Do
- I can never find my keys.
- What / How many / Which
