Can र Can't को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा
Can and Can't
यस पृष्ठमा
लक्ष्य
यो पाठपछि तपाईं आफूले के गर्न सक्नुहुन्छ र के सक्नुहुन्न भन्न, अनुमति माग्न (Can I…?), कसैलाई केही गरिदिन अनुरोध गर्न (Can you…?), के सम्भव छ भन्न, र can र can't लाई सुन्नेले फरक छुट्याउन सक्ने गरी उच्चारण गर्न सक्नुहुनेछ।
मुख्य विचार
Can को एउटा ठूलो विचार छ: केही सम्भव छ। ट्राफिक लाइट सम्झनुहोस्। Can हरियो बत्ती हो: बाटो खुला छ। Can't रातो बत्ती हो: बाटो बन्द छ।
बत्ती फरक कारणले हरियो हुन सक्छ। मसँग सीप छ (I can swim)। कसैले अनुमति दिएको छ (You can park here)। संसार नै यसरी चल्छ (You can buy tickets online)। अनि Can you help me? ले वास्तवमा सोध्छ: “तपाईंका लागि बत्ती हरियो छ?”
Can एउटा मोडल क्रिया (modal verb) हो: मुख्य क्रियामा अर्थ थप्ने विशेष सहायक क्रिया। can जस्ता मोडल क्रिया बदलिँदैनन्: न -s, न to, न do। I can, she can, they can, र यसपछि सधैँ मूल रूप: can swim, can help, can see।
नकारात्मक रूप can't (वा cannot) हो। प्रश्न बनाउन can लाई अगाडि सार्नुहोस्: Can you drive?
नेपाली र अङ्ग्रेजी
नेपालीमा can को काम धेरै शब्दले गर्छन्। सीपका लागि सक्छु (“म पौडी खेल्न सक्छु”) वा आउँछ (“मलाई पौडी खेल्न आउँछ”); अनुमतिका लागि मिल्छ / हुन्छ (“यहाँ बस्न मिल्छ?”); अनुरोधका लागि -दिनुहोस् / -दिनुहुन्छ?; सामान्य सम्भावनाका लागि सकिन्छ / पाइन्छ (“अनलाइन टिकट किन्न सकिन्छ”)। अङ्ग्रेजीमा यी सबैमा एउटै can आउँछ। ध्यान दिनुहोस्: नेपालीमा “सक्नु” अघिको क्रियामा -न लाग्छ (“खेल्न सक्छु”), तर अङ्ग्रेजीमा can पछि to लाग्दैन। अनि नेपालीमा विनम्रता क्रियाको आदरार्थी रूपबाट आउँछ (“दिनुहोस्”); अङ्ग्रेजीमा क्रियाको रूप बदलिँदैन, विनम्रता Can you…? र please बाट आउँछ।
| नेपाली | अङ्ग्रेजी | के फरक छ |
|---|---|---|
| म पौडी खेल्न सक्छु। | I can swim. | -न सक्छु → can + मूल रूप; to छैन |
| उनी तीनवटा भाषा बोल्न सक्छिन्। | She can speak three languages. | she सँग पनि can; -s छैन |
| यहाँ बस्न मिल्छ? | Can I sit here? | अनुमति: Can I…? |
| यहाँ गाडी राख्न पाइँदैन। | You can't park here. | नियम: You can't |
| नुन दिनुहोस् न। | Can you pass the salt, please? | नेपालीमा आदरार्थी क्रिया; अङ्ग्रेजीमा Can you…? + please |
| टिकट अनलाइन किन्न सकिन्छ। | You can buy tickets online. | सामान्य सम्भावना: you can |
| म भोलि आउन सक्दिनँ। | I can't come tomorrow. | नकारात्मक: can't, don't can होइन |
संरचना
सकारात्मक र नकारात्मक वाक्य
| कर्ता | can / can't | मूल रूप | बाँकी |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | can | speak | two languages. |
| he / she / it | can | swim | very well. |
| I / you / we / they | can't (cannot) | come | tonight. |
| he / she / it | can't (cannot) | drive. |
- सबै कर्तासँग एउटै रूप: she can, she cans कहिल्यै होइन।
- can पछि to छैन: can go, can to go कहिल्यै होइन।
- Cannot सामान्यतया एउटै शब्द का रूपमा लेखिन्छ। बोली र अनौपचारिक लेखाइमा can't सामान्य रूप हो।
हो / होइन प्रश्न र छोटो उत्तर
| Can | कर्ता | मूल रूप | छोटो उत्तर |
|---|---|---|---|
| Can | you | cook? | Yes, I can. / No, I can't. |
| Can | she | come to the party? | Yes, she can. / No, she can't. |
| Can | we | park here? | Yes, you can. / No, you can't. |
Wh- प्रश्न (Q-A-S-I, A1-16 हेर्नुहोस्): यहाँ can सहायक क्रिया हो।
| प्रश्नवाचक शब्द | can | कर्ता | मूल रूप + बाँकी |
|---|---|---|---|
| What languages | can | you | speak? |
| Where | can | I | buy a SIM card? |
प्रयोग
1सीप र क्षमता
सीप र आफूले गर्न सक्ने कुराका लागि can / can't प्रयोग गर्नुहोस्। विगतको क्षमता (I could swim when I was five) का लागि A2-24 हेर्नुहोस्।
2अनुमति
केही गर्न पाइन्छ कि पाइँदैन भनेर सोध्न Can I / Can we…? प्रयोग गर्नुहोस्। अनुमति दिन वा नदिन, वा नियमबारे भन्न You can / You can't प्रयोग गर्नुहोस्।
3अनुरोध
कसैलाई केही गरिदिन भन्न Can you…? प्रयोग गर्नुहोस्। मैत्रीपूर्ण सुनिन please थप्नुहोस्। Could you…? अलि बढी विनम्र हुन्छ: A2-23 हेर्नुहोस्।
4सामान्य सम्भावना
सामान्य रूपमा केही सम्भव छ भन्न can प्रयोग गर्नुहोस्: कुराहरू कसरी चल्छन्, कुनै ठाउँमा के पाइन्छ। It can be… को अर्थ “कहिलेकाहीँ हुन्छ” हो।
सामान्य गल्तीहरू
नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
1. “बजाउन सक्छ” → can to play। नेपालीमा “सक्नु” भन्दा अगाडिको क्रियामा सधैँ -न लाग्छ: “बजाउन सक्छ”, “बोल्न सक्छु”। स्कुलमा “-न = to” भनेर सिकिएकाले अङ्ग्रेजीमा can to भनिन्छ। can पछि सिधै मूल रूप आउँछ।
2. “पौडी खेल्न आउँछ” → I know to swim। नेपालीमा सीपका लागि “आउँछ” वा “जान्दछु” पनि भनिन्छ (“मलाई गाडी चलाउन आउँछ”)। त्यसैले know + to बाट वाक्य बनाइन्छ। अङ्ग्रेजीमा can भन्नुहोस्, वा know how to।
3. “पानी दिनुहोस्” → Give me water। नेपालीमा “दिनुहोस्” आफैँ आदरार्थी र विनम्र छ। शब्दशः अनुवाद गर्दा अङ्ग्रेजीमा सिधा आदेश बन्छ, किनभने अङ्ग्रेजी क्रियामा आदरको रूप हुँदैन। पसल, अफिस वा अपरिचितसँग Can you…, please? प्रयोग गर्नुहोस्।
4. “पानी पर्न सक्छ” → It can rain today। नेपालीमा “सक्छ” ले आजको सम्भावना पनि जनाउँछ (“आज पानी पर्न सक्छ”)। अङ्ग्रेजीको can भने सामान्य सम्भावनाका लागि हो (It can be very cold here in winter = कहिलेकाहीँ हुन्छ)। आज, अहिले वा भोलिको सम्भावनाका लागि might वा may प्रयोग हुन्छ (पछिका पाठमा)।
नझुक्किनुहोस्
बोलीमा can र can't — छिटो बोल्दा can't को t प्रायः सुनिँदैन। त्यसैले स्वर र जोड सुन्नुहोस् (हिज्जे र उच्चारण हेर्नुहोस्)।
Can you…? र Do you…? — Can you…? ले सीपबारे सोध्छ; Do you…? ले बानीबारे। A1-13 हेर्नुहोस्।
can र could — Could सामान्य क्षमताका लागि can को भूत रूप हो, र अनुरोधमा बढी विनम्र रूप पनि हो। A2-24 र A2-23 हेर्नुहोस्।
हिज्जे र उच्चारण
- सकारात्मक वाक्यमा can सामान्यतया कमजोर हुन्छ र यसमा जोड पर्दैन: /kən/। यसको स्वर नेपालीको छोटो “अ” जस्तै हुन्छ। जोड मुख्य क्रियामा पर्छ: I can swim /aɪ kən ˈswɪm/।
- Can't बलियो हुन्छ र यसमा जोड पर्छ: /kɑːnt/ (UK) — लामो, खुला, पछाडिको “आ”; /kænt/ (US) — नेपालीको “ए” भन्दा खुला /æ/। I can't swim.
- छोटो उत्तर र जोड दिनुपर्दा can बलियो हुन्छ: Yes, I can /kæn/।
- प्रश्नको सुरुमा can प्रायः कमजोर हुन्छ: Can you help me? /kən jə ˈhelp miː/।
- UK अङ्ग्रेजीमा फरक मुख्यतया स्वरमा हुन्छ: कमजोर /ə/ र लामो /ɑː/। US अङ्ग्रेजीमा जोड पर्ने can र can't दुवैको स्वर /æ/ हो, त्यसैले जोड र can't को अन्त्यमा हुने छोटो रोकाइ सुन्नुहोस्।
- सुरुको /k/ मा अलिकति हावा फुत्कन्छ, नेपालीको “ख” जस्तो। नेपालीमा “क” र “ख” को फरक भएकाले यो तपाईंलाई सजिलो छ।
- Cannot /ˈkænɒt/ (UK), /ˈkænɑːt/ (US)।
सुनौलो नियम
Can कहिल्यै बदलिँदैन, र यसपछि मूल रूप आउँछ: I can go, she can go. Can you go? I can't go. न -s, न to, न do। नेपालीको “-न सक्छु” को “-न” अङ्ग्रेजीमा जाँदैन।
अभ्यास
A. संरचना
can को सही रूप प्रयोग गर्नुहोस्।
-
She ___ … play the guitar.
-
I can ___ … a horse.
-
प्रश्न बनाउनुहोस्: you / can / swim
-
नकारात्मक बनाउनुहोस्: We can park here.
-
"Can your brother drive?" "No, he ."
-
शब्दहरूलाई सही क्रममा राख्नुहोस्: can / where / I / a taxi / get / ?
B. अर्थ
हरेक वाक्यमा can ले के जनाउँछ? अङ्ग्रेजीमा उत्तर लेख्नुहोस्: ability, permission, request वा possibility।
-
Ability, permission, request or possibility? "Can you close the door, please?"
-
Ability, permission, request or possibility? "You can see the mountains from my window."
-
Ability, permission, request or possibility? "Can I use your phone?"
-
"Yes, I can." मा can कमजोर (weak) छ कि बलियो (strong)?
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ वा वाक्य सही छ। सच्याइएको वाक्य लेख्नुहोस् वा correct लेख्नुहोस्।
-
He can plays chess.
-
Do you can help me?
-
I don't can come tomorrow.
-
Can you speak Italian?
D. पाठभित्र
Word box: can, can't (जति पटक चाहिन्छ, प्रयोग गर्नुहोस्)
Manager: So, Anna, what languages 15 you speak?
Anna: English and Portuguese. And I 16 speak a little French.
Manager: Great. 17 you drive?
Anna: No, I 18. But I 19 ride a motorbike!
Manager: OK. 20 you start on Monday?
Anna: Yes, I can.
E. तपाईंको पालो
आफ्नो सीप र दैनिक जीवनबारे अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।
-
तपाईं गर्न सक्ने दुईवटा काम र गर्न नसक्ने एउटा काम लेख्नुहोस्।
-
अफिस वा स्कुलको एक दिनका लागि एउटा विनम्र अनुरोध र अनुमति माग्ने एउटा प्रश्न लेख्नुहोस्।
F. मिश्रित दोहोर्याइ
अघिल्ला पाठहरू दोहोर्याउनुहोस्।
-
A1-13 Present Simple मा Don't, Doesn't, Do र Does — सजिलो नेपालीमा you play the piano? (habit, not ability)
-
A1-15 Always, Usually, Never: कति पटक भन्ने — सजिलो नेपालीमा शब्दहरूलाई सही क्रममा राख्नुहोस्: never / find / I / my keys / can
-
A1-16 Question Words (What, Where, Who, How…) — सजिलो नेपालीमा languages do you speak?
उत्तरहरू
A. संरचना
- can
- ride
- Can you swim?
- We can't park here. / We cannot park here.
- can't / cannot
- Where can I get a taxi?
B. अर्थ
- request
- possibility
- permission
- strong
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
- He can play chess.
- Can you help me?
- I can't come tomorrow. / I cannot come tomorrow.
- ✓ Can you speak Italian?
D. पाठभित्र
- can
- can
- Can
- can't / cannot
- can
- Can
E. तपाईंको पालो
- I can cook. I can speak two languages. I can't swim.
- Can you help me with this, please? Can I leave at four today?
F. मिश्रित दोहोर्याइ
- Do
- I can never find my keys.
- What / How many / Which
