Can, Can't తెలుగులో: సామర్థ్యం, అనుమతి, అభ్యర్థన ఇంగ్లీషులో
Can and Can't
ఈ పేజీలో
లక్ష్యం
ఈ పాఠం తర్వాత మీరు ఏం చేయగలరో (can), ఏం చేయలేరో (can't) చెప్పగలరు, అనుమతి అడగగలరు (Can I…?), ఇతరులను ఏదైనా చేయమని అడగగలరు (Can you…?), ఏది సాధ్యమో చెప్పగలరు, can, can't లను వినేవారికి తేడా తెలిసేలా పలకగలరు.
ముఖ్యమైన ఆలోచన
can కి ఒకే పెద్ద ఆలోచన ఉంది: ఏదో సాధ్యం. ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ని ఊహించుకోండి. Can పచ్చ లైటు: దారి తెరిచి ఉంది. Can't ఎర్ర లైటు: దారి మూసి ఉంది.
లైటు వేర్వేరు కారణాల వల్ల పచ్చగా ఉండవచ్చు. నాకు ఆ నైపుణ్యం ఉంది కాబట్టి (I can swim). ఎవరో అనుమతి ఇస్తున్నారు కాబట్టి (You can park here). ప్రపంచం అలా పనిచేస్తుంది కాబట్టి (You can buy tickets online). Can you help me? నిజానికి అడిగేది: “నీకు పచ్చ లైటు ఉందా?”
Can ఒక modal verb (ఒక రకం సహాయక క్రియ) – ముఖ్య క్రియకు అర్థం జోడించే ప్రత్యేక సహాయక క్రియ. can లాంటి modal verbs మారవు: -s లేదు, to లేదు, do లేదు. I can, she can, they can – తర్వాత ఎప్పుడూ మూల రూపం: can swim, can help, can see.
వ్యతిరేకం can't (లేదా cannot). ప్రశ్నలో can ని వాక్యం మొదటికి తీసుకురండి, అంతే: Can you drive?
తెలుగు, ఇంగ్లీష్ పోలిక
తెలుగులో ఈ పనిని కొన్ని రూపాలు పంచుకుంటాయి: “-గలను” (సామర్థ్యం: “నేను ఈదగలను”), “నాకు … వచ్చు” (నేర్చుకున్న నైపుణ్యం: “నాకు డ్రైవింగ్ వచ్చు”), “-వచ్చు / -వచ్చా” (అనుమతి, సాధ్యత: “ఇక్కడ కూర్చోవచ్చా?”, “టికెట్లు ఆన్లైన్లో కొనవచ్చు”). ఇంగ్లీషులో ఇవన్నీ ఒకే పదం: can. మంచి వార్త: “-గలను”, “-వచ్చు” లాగే can కూడా ఏ కర్తతోనైనా మారదు.
“నాకు డ్రైవింగ్ వచ్చు” లో కర్త “నాకు”, నైపుణ్యం నామవాచకం; ఇంగ్లీషులో కర్త I, తర్వాత can + క్రియ: I can drive (I know driving కాదు). తెలుగులో వ్యతిరేకం క్రియలోనే (“రాలేను”, “కూర్చోకూడదు”); ఇంగ్లీషులో can తనే వ్యతిరేకం అవుతుంది: can't, don't లేకుండా. “టికెట్లు ఆన్లైన్లో కొనవచ్చు” లో కర్త లేదు; ఇంగ్లీషులో కర్త కావాలి, మామూలుగా you: You can buy tickets online. అభ్యర్థనలో తెలుగులో “ఉప్పు ఇస్తారా?” అంటాం; ఇంగ్లీషులో Can you pass the salt, please?
| తెలుగు | ఇంగ్లీష్ | తేడా ఏమిటి? |
|---|---|---|
| నేను ఈదగలను. | I can swim. | “-గలను” = can + మూల రూపం |
| నాకు డ్రైవింగ్ వచ్చు. | I can drive. | తెలుగులో “నాకు … వచ్చు”; ఇంగ్లీషులో కర్త I + can + క్రియ |
| ఆమె మూడు భాషలు మాట్లాడగలదు. | She can speak three languages. | తెలుగులో కర్తను బట్టి ముగింపు; ఇంగ్లీషులో can అందరికీ ఒకటే |
| నేను రేపు రాలేను. | I can't come tomorrow. | తెలుగులో వ్యతిరేకం క్రియలో; ఇంగ్లీషులో can't, don't can కాదు |
| ఇక్కడ కూర్చోవచ్చా? | Can I sit here? | తెలుగులో కర్త లేకపోయినా సరే; ఇంగ్లీషులో Can + I |
| కొంచెం ఉప్పు ఇస్తారా? | Can you pass the salt, please? | అభ్యర్థన → Can you…, please? |
| టికెట్లు ఆన్లైన్లో కొనవచ్చు. | You can buy tickets online. | తెలుగులో కర్త లేదు; ఇంగ్లీషులో you |
| టికెట్ ఎక్కడ కొనవచ్చు? | Where can I buy a ticket? | ప్రశ్న పదం + can + కర్త + క్రియ |
క్లుప్తంగా: “-గలను”, “నాకు … వచ్చు”, “-వచ్చు” చాలాసార్లు అన్నీ can + మూల రూపం; వ్యతిరేకం can't; తెలుగులో కర్త లేని “కొనవచ్చు” ఇంగ్లీషులో you can buy.
రూపం
సాధారణ వాక్యం, వ్యతిరేక వాక్యం
| కర్త | can / can't | మూల రూపం | మిగతాది |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | can | speak | two languages. |
| he / she / it | can | swim | very well. |
| I / you / we / they | can't (cannot) | come | tonight. |
| he / she / it | can't (cannot) | drive. |
- అన్ని కర్తలతో ఒకే రూపం: she can, she cans ఎప్పుడూ కాదు.
- can తర్వాత to రాదు: can go, can to go ఎప్పుడూ కాదు.
- Cannot మామూలుగా కలిపి రాస్తారు. మాటల్లో, అనధికారిక రాతలో can't మామూలు రూపం.
అవును / కాదు ప్రశ్నలు, సంక్షిప్త సమాధానాలు
| Can | కర్త | మూల రూపం | సంక్షిప్త సమాధానాలు |
|---|---|---|---|
| Can | you | cook? | Yes, I can. / No, I can't. |
| Can | she | come to the party? | Yes, she can. / No, she can't. |
| Can | we | park here? | Yes, you can. / No, you can't. |
ప్రశ్న పదంతో ప్రశ్నలు (Q-A-S-I, చూడండి A1-16): can సహాయక క్రియ.
| ప్రశ్న పదం | can | కర్త | మూల రూపం + మిగతాది |
|---|---|---|---|
| What languages | can | you | speak? |
| Where | can | I | buy a SIM card? |
వాడుక
1సామర్థ్యం
నైపుణ్యాలకు, మీరు చేయగలిగే పనులకు can / can't వాడండి. గతంలో సామర్థ్యం (I could swim when I was five): చూడండి A2-24.
2అనుమతి
ఏదైనా చేయవచ్చా అని అడగడానికి Can I / Can we…?. You can / You can't అనుమతి ఇస్తుంది, నిరాకరిస్తుంది, లేదా నియమాల గురించి చెబుతుంది.
3అభ్యర్థనలు
ఎవరినైనా ఏదైనా చేయమని అడగడానికి Can you…?. please చేర్చితే ఇంకా స్నేహపూర్వకంగా ఉంటుంది. Could you…? కొంచెం ఎక్కువ మర్యాద: చూడండి A2-23. తెలుగులో అభ్యర్థనకు తరచుగా “ఇస్తారా?”, “చేస్తావా?” అంటాం; ఇంగ్లీషులో Can you…, please? పూర్తిగా మర్యాదగా ఉంటుంది.
4సాధారణ సాధ్యత
సాధారణంగా ఏది సాధ్యమో – పనులు ఎలా జరుగుతాయో, ఒక చోట ఏం దొరుకుతుందో – చెప్పడానికి can. It can be… అంటే “కొన్నిసార్లు … ఉంటుంది”. తెలుగులో ఇక్కడ కర్త లేకుండా “కొనవచ్చు”, “దొరుకుతుంది” అంటాం; ఇంగ్లీషులో కర్త మామూలుగా you.
సాధారణ తప్పులు
తెలుగు మాట్లాడేవారికి ఉచ్చులు
1. “వేయగలడు” → can able to. తెలుగులో “-గలను”, “చేయగలిగే సామర్థ్యం ఉంది” అంటాం; ఇంగ్లీషులో can, be able to రెండూ నేర్చుకుంటాం. అందుకే చాలామంది రెండిటినీ కలిపి can able to అంటారు. ఇది ప్రామాణిక ఇంగ్లీషులో తప్పు: can + మూల రూపం, లేదా is / are able to + మూల రూపం – రెండిటిలో ఒకటే.
2. “శ్రీకాంత్కి డ్రైవింగ్ వచ్చు” → knows driving. తెలుగులో నైపుణ్యాన్ని “నాకు … వచ్చు”, “అతనికి … తెలుసు” తో చెబుతాం, నైపుణ్యం ఒక నామవాచకంలా వస్తుంది (“డ్రైవింగ్”, “స్విమ్మింగ్”). భారతీయ ఇంగ్లీషులో అందుకే he knows driving చాలా వినిపిస్తుంది. ప్రామాణిక ఇంగ్లీషులో నైపుణ్యం: can + క్రియ.
3. “యాప్లో బుక్ చేయవచ్చు” → కర్త లేని can. తెలుగులో “-వచ్చు” తో కర్త అవసరం లేదు: “ఆర్టీసీ యాప్లో బస్ టికెట్లు బుక్ చేయవచ్చు”, “ఇక్కడ బైక్లు పార్క్ చేయవచ్చు”. ఇంగ్లీష్ వాక్యానికి కర్త తప్పనిసరి. ఎవరైనా చేయగలరు అనే అర్థంలో కర్త you.
4. “ఎన్ని గంటలకు తీసుకోవచ్చు?” → what time I can collect? తెలుగులో ప్రశ్న పదం మధ్యలో ఉంటుంది, క్రమం మారదు: “సర్టిఫికెట్ ఎన్ని గంటలకు తీసుకోవచ్చు?”. అందుకే ఇంగ్లీషులో ప్రశ్న పదం తర్వాత నేరుగా కర్త వస్తుంది. ఇంగ్లీష్ ప్రశ్నలో can కర్తకు ముందు.
కలపకండి
మాటల్లో can, can't – వేగంగా మాట్లాడేటప్పుడు can't చివరి t వినడం కష్టం. బదులుగా అచ్చును, ఒత్తిడిని వినండి (చూడండి స్పెల్లింగ్, ఉచ్చారణ).
Can you…?, Do you…? – Can you…? నైపుణ్యం అడుగుతుంది; Do you…? అలవాటు అడుగుతుంది. చూడండి A1-13. తెలుగులో “మీకు … వచ్చా?”, “మీరు … చేస్తారా?”.
can, could – సాధారణ సామర్థ్యానికి could అంటే can యొక్క గత రూపం; అభ్యర్థనలో మరింత మర్యాద. చూడండి A2-24, A2-23.
స్పెల్లింగ్, ఉచ్చారణ
- సాధారణ వాక్యంలో can మామూలుగా బలహీనంగా, ఒత్తిడి లేకుండా: /kən/. ఒత్తిడి ముఖ్య క్రియ మీద: I can swim /aɪ kən ˈswɪm/. /ə/ చిన్న, వదులైన, అస్పష్టమైన అచ్చు – “క్యాన్” అని స్పష్టంగా పలకకండి.
- Can't బలంగా, ఒత్తిడితో: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). I can't swim. బ్రిటిష్ /ɑː/ నోరు బాగా తెరిచిన దీర్ఘమైన “ఆ”.
- సంక్షిప్త సమాధానంలో, ఒత్తి చెప్పేటప్పుడు can బలంగా: Yes, I can /kæn/. /æ/ కోసం తెలుగు “ఏ” కంటే నోరు ఎక్కువగా తెరిచి, నాలుకను కిందికి దించండి; “క్యాన్” లా “య” తో పలకకండి.
- ప్రశ్న మొదట్లో can మామూలుగా బలహీనంగా: Can you help me? /kən jə ˈhelp miː/.
- బ్రిటిష్ ఇంగ్లీషులో తేడా ముఖ్యంగా అచ్చులో: బలహీనమైన /ə/, దీర్ఘమైన /ɑː/. అమెరికన్ ఇంగ్లీషులో ఒత్తిడితో వచ్చే can, can't రెండిటిలో అదే అచ్చు /æ/, అందుకే ఒత్తిడిని, can't చివర వచ్చే చిన్న ఆగడాన్ని వినండి.
- can't చివర అచ్చు కలపకండి: “కాంటు” కాదు. /t/ తో ముగించండి; ఆ /t/ తెలుగు “ట” లా నాలుకను వెనక్కి మడవదు, “త” లా పళ్ళకు తగలదు – పై పళ్ళ వెనక చిగురు దగ్గర.
- Cannot /ˈkænɒt/ (UK), /ˈkænɑːt/ (US).
బంగారు సూత్రం
Can ఎప్పుడూ మారదు, తర్వాత మూల రూపం: I can go, she can go. Can you go? I can't go. -s లేదు, to లేదు, do లేదు, able to కూడా కలపకండి. “-గలను”, “నాకు … వచ్చు”, “-వచ్చా?” చాలాసార్లు can; కర్త లేని “కొనవచ్చు” ఇంగ్లీషులో you can buy.
అభ్యాసం
A. రూపం
సరైన రూపం ఎంచుకోండి, ప్రశ్న లేదా వ్యతిరేక వాక్యం తయారు చేయండి, లేదా పదాలను సరైన క్రమంలో పెట్టండి.
-
She ___ … play the guitar.
-
I can ___ … a horse.
-
ప్రశ్న తయారు చేయండి: you / can / swim
-
వ్యతిరేక వాక్యం తయారు చేయండి: We can park here.
-
"Can your brother drive?" "No, he ."
-
పదాలను సరైన క్రమంలో పెట్టండి: can / where / I / a taxi / get / ?
B. అర్థం
వాక్యం సామర్థ్యమా (ability), అనుమతా (permission), అభ్యర్థనా (request), సాధ్యతా (possibility)? జవాబు ఇంగ్లీషులో రాయండి.
-
Ability, permission, request or possibility? "Can you close the door, please?"
-
Ability, permission, request or possibility? "You can see the mountains from my window."
-
Ability, permission, request or possibility? "Can I use your phone?"
-
"Yes, I can." లో can బలహీనంగా (weak) వస్తుందా, బలంగా (strong) వస్తుందా?
C. తప్పును కనుక్కోండి
ప్రతి వాక్యంలో ఒక తప్పు ఉంది లేదా వాక్యం సరైనదే. సరిచేసిన వాక్యం రాయండి లేదా correct అని రాయండి.
-
He can plays chess.
-
Do you can help me?
-
I don't can come tomorrow.
-
Can you speak Italian?
D. సందర్భంలో
సంభాషణలోని ఖాళీలను can, can't తో నింపండి (ఒక్కో పదం ఎన్నిసార్లైనా రావచ్చు).
Manager: So, Anna, what languages 15 you speak?
Anna: English and Portuguese. And I 16 speak a little French.
Manager: Great. 17 you drive?
Anna: No, I 18. But I 19 ride a motorbike!
Manager: OK. 20 you start on Monday?
Anna: Yes, I can.
E. మీ సొంత వాక్యాలు
మీ గురించి, మీ పని రోజు గురించి ఇంగ్లీషులో రాయండి.
-
మీరు చేయగలిగే రెండు పనులు, చేయలేని ఒక పని రాయండి.
-
ఆఫీసులో లేదా కాలేజీలో ఒక మర్యాదపూర్వక అభ్యర్థన, ఒక అనుమతి అడిగే ప్రశ్న రాయండి.
F. కలగలుపు పునశ్చరణ
ముందు పాఠాల్లో నేర్చుకున్నది మళ్ళీ సాధన చేయండి.
-
A1-13 Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does – వ్యతిరేక వాక్యాలు, ప్రశ్నలు తెలుగులో you play the piano? (habit, not ability)
-
A1-15 Always, Usually, Never తెలుగులో: ఎంత తరచుగా అని ఇంగ్లీషులో ఎలా చెప్పాలి పదాలను సరైన క్రమంలో పెట్టండి: never / find / I / my keys / can
-
A1-16 Question Words తెలుగులో: What, Where, When, Who, Why, How తో ప్రశ్నలు languages do you speak?
సమాధానాలు
A. రూపం
- can
- ride
- Can you swim?
- We can't park here. / We cannot park here.
- can't / cannot
- Where can I get a taxi?
B. అర్థం
- request
- possibility
- permission
- strong
C. తప్పును కనుక్కోండి
- He can play chess.
- Can you help me?
- I can't come tomorrow. / I cannot come tomorrow.
- ✓ Can you speak Italian?
D. సందర్భంలో
- can
- can
- Can
- can't / cannot
- can
- Can
E. మీ సొంత వాక్యాలు
- I can cook. I can speak two languages. I can't swim.
- Can you help me with this, please? Can I leave at four today?
F. కలగలుపు పునశ్చరణ
- Do
- I can never find my keys.
- What / How many / Which
