Could, Was Able To, Managed To. կարողությունն անցյալում և ապառնիում՝ հայերենով
Could, Was Able To, Managed To: Ability in Other Times
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք պատմել, թե ինչ էիք կարողանում անել անցյալում, ինչին հաջողվեց հասնել մեկ կոնկրետ դեպքում, և ինչ կկարողանաք անել ապագայում՝ օգտագործելով could, was able to, managed to և be able to՝ տարբեր ժամանակներում։
Հիմնական գաղափար
Can-ը կարողության բայն է, բայց այն ապրում է միայն ներկայում A1-17։ Կարողությունը այլ ժամանակներ տեղափոխելու համար անգլերենը երկու գործիք ունի։
Առաջինը could-ն է՝ can-ի անցյալը։ Այն նկարագրում է անցյալի ընդհանուր կարողություն՝ մի բան, որ կարող էիք անել ցանկացած ժամանակ. When I was five, I could swim. Պատկերացրեք այն որպես կրծքանշան ձեր բաճկոնին՝ հմտություն, որ ունեիք։
Բայց կրծքանշան ունենալը մի բան է, իսկ մի դժվար օր հաղթելը՝ այլ։ Մեկ կոնկրետ հաջողության համար անգլերենը օգտագործում է was able to կամ managed to. The water was rough, but I managed to swim to the boat. Սա գավաթ է մեկ հաղթանակի համար։ Managed to-ն ավելացնում է այն միտքը, որ դժվար էր։
Ժխտականն ավելի հեշտ է. couldn't-ը աշխատում է երկու դեպքում էլ։
Եվ վերջապես, can-ը չունի -ing ձև, to-ով անորոշ դերբայ և will-ով ձև։ Այդ պատճառով մյուս ժամանակների համար օգտագործեք be able to. will be able to, have been able to, want to be able to։
Հայերեն և անգլերեն
Այստեղ հայերենը շատ է օգնում, քանի որ նույն տարբերությունն ունի։ Ընդհանուր կարողության համար ասում ենք «կարողանում էի», «կարող էի» կամ «գիտեի» («Վեց տարեկանում արդեն լողալ գիտեի»), իսկ մեկ հաջողության համար՝ «կարողացա», «հաջողվեց» («Վերջապես կարողացա տաքսի գտնել»)։ Խնդիրն այն է, որ շատերը «կարողացա»-ն էլ ինքնաբերաբար թարգմանում են could, որովհետև դպրոցում սովորել են՝ could = can-ի անցյալ։ Իրականում «կարողացա» / «հաջողվեց» = was able to / managed to։
Երկրորդ տարբերությունը. հայերեն «կարողանալ» բայը ունի բոլոր ձևերը՝ «կկարողանամ», «չեմ կարողացել», «ուզում եմ կարողանալ»։ Անգլերեն can-ը այդ ձևերը չունի, ուստի այստեղ միշտ be able to է։ Եվ «գիտեմ»-ը հմտության իմաստով («Լողալ գիտեմ») անգլերենում can է, ոչ թե know to։
| Հայերեն | Իմաստը | Անգլերեն |
|---|---|---|
| Տատիկս երեք լեզու գիտեր։ | ընդհանուր կարողություն | My grandmother could speak three languages. |
| Չորս տարեկանում հեծանիվ քշել կարողանում էի։ | ընդհանուր կարողություն | I could ride a bike when I was four. |
| Վերջապես կարողացավ տպիչը սարքել։ | մեկ հաջողություն (դժվար) | She finally managed to fix the printer. |
| Տաքսի չկարողացանք գտնել։ | ժխտական (երկու իմաստով էլ) | We couldn't find a taxi. |
| Պատուհանից սարերը երևում էին։ | see, hear, understand | We could see the mountains. |
| Մի քանի ամսից կկարողանաք խոսել։ | ապառնի | You'll be able to have a conversation. |
| Ամբողջ օրը ակնոցս չեմ կարողացել գտնել։ | Present Perfect | I haven't been able to find my glasses. |
| Կուզեի հայրիկիս պես եփել կարողանալ։ | to-ից հետո | I'd love to be able to cook like my dad. |
Կարճ ասած՝ «կարողանում էի / գիտեի» = could, «կարողացա / հաջողվեց» = was able to / managed to, «չկարողացա» = couldn't, իսկ «կկարողանամ», «չեմ կարողացել», «կարողանալ» = be able to։
Կառուցվածք
Կարողություն անցյալում
| Իմաստը | Հաստատական | Ժխտական |
|---|---|---|
| ընդհանուր կարողություն | I could read when I was four. | I couldn't read until I was six. |
| մեկ կոնկրետ հաջողություն | We were able to / managed to fix it. | We couldn't / weren't able to / didn't manage to fix it. |
Հարցեր
| Ձև | Օրինակ |
|---|---|
| Could + ենթակա + բայի հիմնական ձև? | Could you swim when you were a child? |
| Was / Were + ենթակա + able to + բայի հիմնական ձև? | Were you able to find a parking space? |
| Did + ենթակա + manage to + բայի հիմնական ձև? | Did you manage to finish the report? |
Be able to այլ ժամանակներում և ձևերում
| Ձև | Օրինակ |
|---|---|
| Ապառնի. will be able to | You'll be able to drive after a few lessons. |
| Ապառնի ժխտական. won't be able to | I won't be able to come tomorrow. |
| Present Perfect. have / has been able to | She hasn't been able to sleep this week. |
| Մեկ այլ բայից հետո. to be able to | I'd like to be able to play the guitar. |
| Եղանակավորող բայից հետո. might / should be able to | We might be able to help. |
Ձևերը մեկ հայացքով
| could | was able to | managed to | |
|---|---|---|---|
| Անցյալ. ընդհանուր կարողություն | այո | այո | ոչ |
| Անցյալ. մեկ հաջողություն (հաստատական) | ոչ (բացի see, hear, understand…) | այո | այո |
| Անցյալ. ժխտական (երկու իմաստով էլ) | այո | այո | այո |
Գործածություն
1Could. ընդհանուր կարողություն անցյալում
Could + բայի հիմնական ձևն օգտագործեք այն հմտությունների կամ կարողությունների համար, որ ինչ-որ մեկն ունեցել է անցյալում որոշ ժամանակահատվածում։ Հայերենում՝ «կարողանում էր», «կարող էր», «գիտեր»։
2Was able to / managed to. հաջողություն մեկ դեպքում
Անցյալի մեկ իրավիճակի համար, որը հաջողությամբ ավարտվեց, օգտագործեք was / were able to կամ managed to, ոչ թե could։ Managed to-ն ցույց է տալիս, որ դժվար էր։ Հայերենում՝ «կարողացա», «հաջողվեց»։
3Couldn't. աշխատում է երկու դեպքում էլ
Ժխտականում couldn't-ը ճիշտ է և՛ ընդհանուր կարողության, և՛ մեկ դեպքի համար։ Wasn't able to-ն և didn't manage to-ն նույնպես հնարավոր են։
4Could՝ see, hear, smell, understand, remember բայերի հետ
Զգայական և մտածողության բայերի հետ could-ը սովորական է նույնիսկ մեկ կոնկրետ դեպքի համար։ Հայերենում այստեղ հաճախ ասում ենք «երևում էր», «լսվում էր»։
5Be able to այլ ժամանակներում
Can-ը չունի ապառնի, Present Perfect (ներկա կատարյալ) կամ to-ով անորոշ դերբայի ձև, ուստի օգտագործեք be able to։ (Ապագայի պայմանավորվածության համար can-ը ճիշտ է. I can see you tomorrow at ten. Նոր կարողության համար, որ դեռ չունեք, ասեք will be able to։)
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Կարողացա» → could. Հայերենում մեկ հաջողությունը հստակ է՝ «Հեռախոսի լիցքը գրեթե վերջացել էր, բայց Նարեկը կարողացավ նկարներն ուղարկել ղեկավարին»։ Բայց շատերը «կարողացա»-ն թարգմանում են could, որովհետև could = «can-ի անցյալ»։ Հաստատական նախադասության մեջ մեկ դժվար դեպքի համար could-ը հնչում է որպես ընդհանուր հմտություն։
2. «Կկարողանամ» → will can. Հայերենում «կարողանալ»-ը սովորական բայ է և ունի ապառնի՝ «Երբ տատիկը նոր ակնոց ունենա, նորից կկարողանա իր սիրած գրքերը կարդալ»։ Անգլերեն can-ը will-ից հետո չի գալիս։
3. «Չեմ կարողացել» → haven't could. «Ձեռքը կոտրելուց հետո Դավիթը դաշնամուր նվագել չի կարողացել»։ Հայերենում «կարողացել» ձևը կա, իսկ անգլերենում can-ը երրորդ ձև (past participle) չունի։
4. «Ուզում եմ կարողանալ» → want to can. «Ուզում եմ կարողանալ հյուրերի հետ անգլերենով խոսել». հայերենում «կարողանալ»-ը սովորական անորոշ դերբայ է։ Անգլերենում to-ից հետո can չի դրվում։
5. «Լողալ գիտեի» → knew to swim. Հմտության մասին հայերենում հաճախ ասում ենք «գիտեմ», «գիտեի»՝ «Պապիկս ոչ մի գործիք նվագել չգիտեր, բայց հրաշալի երգում էր»։ Անգլերենում հմտությունը can / could է. know to-ն նշանակում է «գիտեմ, որ պետք է անել», ոչ թե «կարողանում եմ»։
Մի՛ շփոթեք
could (ընդհանուր հմտություն), թե was able to (մեկ հաջողություն) – Կարողության նույն գաղափարն է, բայց ժամանակին այլ կերպ ենք նայում։ Հայերենում՝ «կարողանում էի», թե «կարողացա»։
could՝ անցյալի կարողություն, թե could՝ հնարավորություն – Could-ը նշանակում է նաև «հնարավոր է» A2-22, իսկ քաղաքավարի խնդրանքներում էլ է օգտագործվում A2-23։
couldn't (կարողություն), թե couldn't have (ենթադրություն անցյալի մասին) – She couldn't have known-ը տրամաբանական ենթադրություն է, ոչ թե կարողություն։ Տե՛ս B2-06։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- could /kʊd/. l-ը չի արտասանվում։ Նախադասության մեջ հաճախ թուլանում է՝ /kəd/. թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։
- couldn't /ˈkʊdnt/-ն երկու վանկ ունի։ d-ի և n-ի միջև «ը» մի՛ ավելացրեք։
- able /ˈeɪbl/. շեշտը առաջին վանկին է (AY-bl), իսկ վերջում ձայնավոր չկա. մի՛ ասեք «էյբըլ» հստակ «ը»-ով։ was able to-ում բառերը միանում են՝ /wəz ˈeɪbl tə/։
- managed /ˈmænɪdʒd/-ն երկու վանկ ունի, շեշտը առաջինին է. managed to հնչում է MAN-ijd-tuh։ Վերջի -ed-ը առանձին վանկ չէ։ /æ/-ն հայերենում չկա. «է» մի՛ ասեք, բերանն ավելի լայն բացեք։ /dʒ/-ն հայերեն «ջ»-ն է։
- I'll be able to /aɪl bi ˈeɪbl tə/. won't be able to /wəʊnt bi ˈeɪbl tə/ (UK), /woʊnt bi ˈeɪbl tə/ (US)։ won't-ի /w/-ն «վ» չէ. շրթունքները կլորացրեք։
Ոսկե կանոն
Could = ընդհանուր հմտություն անցյալում («կարողանում էի», «գիտեի»)։ Was able to / managed to = մեկ հաջողություն («կարողացա», «հաջողվեց»), բայց could see / hear / understand-ը ճիշտ է։ Couldn't = երկու դեպքում էլ։ Որտեղ can-ը ձև չունի՝ will-ից, have-ից կամ to-ից հետո, օգտագործեք be able to։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Լրացրեք։
-
Next year, I'll able to drive.
-
She hasn't able to visit us since she moved.
-
After an hour, we (manage) to fix the car.
-
Կազմեք հարց անցյալում: you / be able to / find / a parking space?
-
He tried, but he (not / manage) to open the jar.
-
I'd like to able to speak Japanese.
B. Իմաստ
Ընտրեք իրավիճակին համապատասխան տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: When I was six, I … count to a hundred.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The door was locked, but we … get in through the window.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I looked everywhere, but I find my keys.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: From our hotel room, we … see the sea.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I'm sorry, I come on Friday.
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
I will can help you on Monday.
-
He managed to passing the test.
-
I haven't could sleep this week.
-
My grandfather could speak four languages.
D. Համատեքստում
Կարդացեք պատմությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով։
Last winter there was a big snowstorm. No trains were running, so I 16 (not / can) get to work by train. I waited for an hour, and in the end I 17 (manage) to find a taxi. The roads were terrible, but the driver 18 (be able to) get me to the office by ten. From my desk, I 19 (can) see the snow all day. Good news: tomorrow I 20 (be able to) work from home.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք մեկ բան, որ կարողանում էիք անել երեխա ժամանակ, և մեկ բան, որ չէիք կարողանում։
-
Գրեք մի դժվար պահի մասին, երբ ձեզ հաջողվեց ինչ-որ բան անել։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A2-22 May, Might, Could. հնարավորություն անգլերենում՝ բացատրված հայերենով Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I. խնդրանք, առաջարկ և թույլտվություն անգլերենով Դարձրեք քաղաքավարի: Help me with this box.
-
A2-19 Present Perfect, թե Past Simple. տարբերությունը հայերենով We (move) to this town in 2018.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- be
- been
- managed
- Were you able to find a parking space?
- didn't manage / did not manage
- be
B. Իմաստ
- could
- managed to
- all three are correct
- could
- won't be able to
C. Գտեք սխալը
- I will be able to help you on Monday. / I'll be able to help you on Monday. / I can help you on Monday.
- He managed to pass the test.
- I haven't been able to sleep this week.
- ✓ My grandfather could speak four languages.
D. Համատեքստում
- couldn't / could not
- managed
- was able to
- could
- 'll be able to / will be able to / 'm going to be able to / am going to be able to
E. Ձեր հերթն է
- I could swim when I was five. I couldn't ride a bike until I was nine.
- Last year I lost my passport, but I managed to get a new one in two days.
F. Խառը կրկնություն
- might not
- Could you help me with this box, please? / Could you please help me with this box? / Could you help me with this box? / Would you help me with this box, please? / Can you help me with this box, please? / Would you mind helping me with this box?
- moved
