Can និង Can't — “អាច” និង “ចេះ” ជាភាសាអង់គ្លេស ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ
Can and Can't
នៅលើទំព័រនេះ
គោលបំណង
បន្ទាប់ពីមេរៀននេះ អ្នកអាចប្រាប់ថាអ្នក can (អាច ឬចេះ) និង can't (មិនអាច ឬមិនចេះ) ធ្វើអ្វីខ្លះ សុំការអនុញ្ញាត (Can I…?) សុំឱ្យអ្នកដទៃធ្វើអ្វីមួយ (Can you…?) ប្រាប់ថាអ្វីអាចធ្វើទៅបាន និងបញ្ចេញសំឡេង can និង can't ឱ្យអ្នកស្ដាប់ឮភាពខុសគ្នា។
គំនិតសំខាន់
Can មានគំនិតធំតែមួយ៖ អ្វីមួយអាចធ្វើទៅបាន។ សូមគិតពី ភ្លើងស្តុប។ Can គឺភ្លើងបៃតង៖ ផ្លូវបើក។ Can't គឺភ្លើងក្រហម៖ ផ្លូវបិទ។
ភ្លើងអាចបៃតងដោយសារហេតុផលផ្សេងៗគ្នា។ ដោយសារអ្នកមានជំនាញ (I can swim)។ ដោយសារមាននរណាម្នាក់អនុញ្ញាត (You can park here)។ ដោយសារពិភពលោកដំណើរការបែបនោះ (You can buy tickets online)។ ហើយ Can you help me? តាមពិតសួរថា៖ “តើភ្លើងបៃតងសម្រាប់អ្នកទេ?”
Can គឺជា modal verb ដែលជាកិរិយាសព្ទជំនួយពិសេសមួយ ដែលបន្ថែមអត្ថន័យទៅកិរិយាសព្ទចម្បង។ Modal verb ដូចជា can មិនប្ដូរទេ៖ គ្មាន -s គ្មាន to គ្មាន do។ I can, she can, they can ហើយតាមដោយ កិរិយាសព្ទទម្រង់ដើម (base form) ជានិច្ច៖ can swim, can help, can see។
ទម្រង់អវិជ្ជមានគឺ can't (ឬ cannot)។ ដើម្បីសួរ គ្រាន់តែយក can ទៅដាក់នៅខាងដើម៖ Can you drive?
ភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស
ភាសាខ្មែរមានពាក្យច្រើនដែលត្រូវនឹង can៖ អាច (នៅមុខកិរិយាសព្ទ) បាន (នៅក្រោយកិរិយាសព្ទ៖ និយាយបាន) និង ចេះ (ជំនាញដែលរៀនបាន៖ ចេះហែលទឹក)។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស ទាំងអស់នេះគឺ can តែមួយពាក្យ។ know មានន័យថា “ដឹង” ឬ “ស្គាល់” មិនមែន “ចេះធ្វើ” ទេ។ ម្យ៉ាងទៀត “អាច” ខ្មែរក៏មានន័យថា “ប្រហែលជា” ដែរ ប៉ុន្តែ can ភាសាអង់គ្លេសនិយាយតែអំពីលទ្ធភាពទូទៅប៉ុណ្ណោះ។
| ភាសាខ្មែរ | អត្ថន័យ | ភាសាអង់គ្លេស |
|---|---|---|
| ខ្ញុំចេះហែលទឹក | សមត្ថភាព (ជំនាញ) | I can swim. |
| នាងនិយាយបីភាសាបាន | សមត្ថភាព | She can speak three languages. |
| ខ្ញុំអាចអង្គុយទីនេះបានទេ? | សុំការអនុញ្ញាត | Can I sit here? |
| អ្នកមិនអាចចតឡាននៅទីនេះទេ | មិនអនុញ្ញាត ច្បាប់ | You can't park here. |
| អាចហុចអំបិលឱ្យខ្ញុំបន្តិចបានទេ? | ការស្នើសុំ | Can you pass the salt, please? |
| អ្នកអាចទិញសំបុត្រតាមអនឡាញ | លទ្ធភាពទូទៅ | You can buy tickets online. |
| រដូវរងា ទីនេះអាចត្រជាក់ខ្លាំង | ពេលខ្លះ (ជាទូទៅ) | It can be very cold here in winter. |
| ល្ងាចនេះប្រហែលជាភ្លៀង | ប្រហែលជា (ពេលជាក់លាក់មួយ) | It might rain this evening. (មិនមែន can៖ មើល A2-22) |
សរុបមក៖ “អាច” “បាន” (ក្រោយកិរិយាសព្ទ) និង “ចេះ” → can + base form។ “មិនអាច” “មិនចេះ” → can't។ “…បានទេ?” → Can…? នៅខាងដើម។ តែ “អាច” ដែលមានន័យថា “ប្រហែលជា” នៅពេលជាក់លាក់មួយ មិនមែន can ទេ។
ទម្រង់
ប្រយោគបញ្ជាក់ និងអវិជ្ជមាន
| ប្រធាន | can / can't | base form | ផ្នែកផ្សេង |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | can | speak | two languages. |
| he / she / it | can | swim | very well. |
| I / you / we / they | can't (cannot) | come | tonight. |
| he / she / it | can't (cannot) | drive. |
- ទម្រង់ដូចគ្នាសម្រាប់ប្រធាន ទាំងអស់៖ she can មិនដែល she cans។
- គ្មាន to ក្រោយ can៖ can go មិនដែល can to go។
- Cannot ជាធម្មតាសរសេរជា ពាក្យតែមួយ។ Can't ជាទម្រង់ធម្មតាក្នុងការនិយាយ និងការសរសេរមិនផ្លូវការ។
សំណួរ yes/no និងចម្លើយខ្លី
| Can | ប្រធាន | base form | ចម្លើយខ្លី |
|---|---|---|---|
| Can | you | cook? | Yes, I can. / No, I can't. |
| Can | she | come to the party? | Yes, she can. / No, she can't. |
| Can | we | park here? | Yes, you can. / No, you can't. |
សំណួរ wh- (Q-A-S-I មើល A1-16)៖ can ជាកិរិយាសព្ទជំនួយ។
| ពាក្យសំណួរ | can | ប្រធាន | base form + ផ្នែកផ្សេង |
|---|---|---|---|
| What languages | can | you | speak? |
| Where | can | I | buy a SIM card? |
របៀបប្រើ
1សមត្ថភាព
ប្រើ can / can't សម្រាប់ជំនាញ និងអ្វីដែលអ្នកអាចធ្វើបាន។ សម្រាប់សមត្ថភាពក្នុងអតីតកាល (I could swim when I was five) មើល A2-24។
2ការអនុញ្ញាត
ប្រើ Can I / Can we…? ដើម្បីសួរថាអ្វីមួយត្រូវបានអនុញ្ញាតឬទេ។ ប្រើ You can / You can't ដើម្បីអនុញ្ញាត ឬមិនអនុញ្ញាត ឬដើម្បីនិយាយអំពីច្បាប់។
3ការស្នើសុំ
ប្រើ Can you…? ដើម្បីសុំឱ្យនរណាម្នាក់ធ្វើអ្វីមួយ។ ថែម please ដើម្បីឱ្យស្ដាប់ទៅរួសរាយ។ Could you…? គួរសមជាងបន្តិច៖ មើល A2-23។
4លទ្ធភាពទូទៅ
ប្រើ can ដើម្បីប្រាប់ថាអ្វីមួយអាចធ្វើទៅបានជាទូទៅ៖ របៀបដែលអ្វីៗដំណើរការ ឬអ្វីដែលកន្លែងមួយមាន។ It can be… មានន័យថា “ពេលខ្លះវា…”។
កំហុសញឹកញាប់
អន្ទាក់សម្រាប់អ្នកនិយាយភាសាខ្មែរ
1. “ចេះ” = know ក្នុងភាសាខ្មែរ យាយខ្ញុំចេះធ្វើម្ហូបឆ្ងាញ់ណាស់ ប្រើ “ចេះ” សម្រាប់ជំនាញ។ វចនានុក្រមខ្លះបកប្រែ “ចេះ” ជា know ដូច្នេះអ្នករៀនដាក់ know នៅមុខកិរិយាសព្ទ។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស ជំនាញប្រើ can + base form។
2. “មិនអាច” = not can ភាសាខ្មែរដាក់ “មិន” នៅមុខ “អាច”៖ ឪពុកខ្ញុំមិនអាចអានអក្សរតូចៗបានទេ បើគ្មានវ៉ែនតា។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស not ទៅនៅក្រោយ can៖ can't / cannot។
3. “…បានអត់?” = can or not ភាសាខ្មែរសួរ ហែលទឹកក្នុងស្ទឹងនេះបានអត់? ដោយដាក់ “បានអត់” នៅខាងចុង ហើយច្រើនគ្មានប្រធាន។ អ្នករៀនខ្លះបកប្រែត្រង់ៗជា can or not នៅខាងចុង។ ភាសាអង់គ្លេសយក can ទៅដាក់នៅខាងដើម ហើយត្រូវមានប្រធាន។
4. “ខ្ចី” = borrow និង lend ភាសាខ្មែរនិយាយ សុភាខ្ចីប៊ិចបន្តិចបានទេ? និង ឱ្យខ្ញុំខ្ចីប៊ិចបន្តិចបានទេ? ដោយប្រើ “ខ្ចី” សម្រាប់ទាំងអ្នកឱ្យ និងអ្នកទទួល។ ភាសាអង់គ្លេសមានពាក្យពីរ៖ borrow (យកពីគេ) និង lend (ឱ្យគេ)។ អ្នករៀនច្រើនប្រើពាក្យខុសទិស។
5. “អាច” = ប្រហែលជា ភាសាខ្មែរនិយាយ មេឃងងឹតណាស់ ល្ងាចនេះអាចភ្លៀង ដើម្បីប្រាប់ថា “ប្រហែលជាភ្លៀង”។ ប៉ុន្តែ can ភាសាអង់គ្លេសនិយាយអំពីលទ្ធភាពទូទៅ (It can be very cold here in winter)។ សម្រាប់ពេលជាក់លាក់មួយ ប្រើ might ឬ may (មើល A2-22)។
កុំច្រឡំ
can និង can't ពេលនិយាយ — ពេលនិយាយលឿន t របស់ can't ច្រើនពិបាកស្ដាប់ឮ។ សូមស្ដាប់ ស្រៈ និងការសង្កត់សំឡេង ជំនួសវិញ (មើល អក្ខរាវិរុទ្ធ និងការបញ្ចេញសំឡេង)។
Can you…? និង Do you…? — Can you…? សួរអំពីសមត្ថភាព (ចេះ ឬមិនចេះ)។ Do you…? សួរអំពីទម្លាប់ (ធ្វើ ឬមិនធ្វើ)។ មើល A1-13។
can និង could — Could ជាទម្រង់អតីតកាលរបស់ can សម្រាប់សមត្ថភាពទូទៅ និងជាទម្រង់គួរសមជាងសម្រាប់ការស្នើសុំ។ មើល A2-24 និង A2-23។
អក្ខរាវិរុទ្ធ និងការបញ្ចេញសំឡេង
- ក្នុងប្រយោគបញ្ជាក់ can ជាធម្មតា ខ្សោយ និងមិនសង្កត់៖ /kən/ — ដូច “kn”។ កិរិយាសព្ទចម្បងទទួលការសង្កត់៖ I can swim /aɪ kən ˈswɪm/។
- Can't ខ្លាំង និងត្រូវបានសង្កត់៖ /kɑːnt/ (UK) — ដូច “kaant”; /kænt/ (US) — ដូច “kant”។ I can't swim.
- ភាសាខ្មែរគ្មានព្យញ្ជនៈចុងពីរជាប់គ្នាទេ ដូច្នេះ can't ងាយក្លាយជា “can” ហើយអ្នកស្ដាប់ឮន័យផ្ទុយ! /t/ នៅចុងអាចខ្លី និងមិនបញ្ចេញខ្យល់ ដូចព្យញ្ជនៈចុងខ្មែរ ប៉ុន្តែស្រៈត្រូវវែង និងខ្លាំង ហើយត្រូវបិទសំឡេងបន្តិចនៅខាងចុង។
- ក្នុង ចម្លើយខ្លី និងពេលចង់សង្កត់ធ្ងន់ can ខ្លាំង៖ Yes, I can /kæn/។
- នៅដើមសំណួរ can ជាធម្មតាខ្សោយ៖ Can you help me? /kən jə ˈhelp miː/។
- ក្នុង UK English ភាពខុសគ្នាសំខាន់គឺ ស្រៈ៖ ស្រៈខ្សោយ /ə/ និងស្រៈវែង /ɑː/។ ក្នុង US English can (ពេលសង្កត់) និង can't មានស្រៈដូចគ្នា /æ/ ដូច្នេះសូមស្ដាប់ ការសង្កត់ និងការឈប់ខ្លីៗនៅចុង can't។
- Cannot /ˈkænɒt/ (UK), /ˈkænɑːt/ (US) — សង្កត់លើព្យាង្គទីមួយ “CAN-not” មិនមែន “can-NOT” តាមទម្លាប់ខ្មែរទេ។
ច្បាប់មាស
Can មិនដែលប្ដូរ ហើយតាមដោយ base form៖ I can go, she can go. Can you go? I can't go. គ្មាន -s គ្មាន to គ្មាន do។ “អាច” “ចេះ” និង “…បាន” ក្នុងភាសាខ្មែរ → can តែមួយពាក្យ (មិនមែន know)។
លំហាត់
A. ទម្រង់
ជ្រើសរើស បំពេញ ឬធ្វើតាមការណែនាំ។
-
She ___ … play the guitar.
-
I can ___ … a horse.
-
ប្ដូរទៅជាសំណួរ៖ you / can / swim
-
ប្ដូរទៅជាប្រយោគអវិជ្ជមាន៖ We can park here.
-
"Can your brother drive?" "No, he ."
-
រៀបពាក្យឱ្យទៅជាសំណួរ៖ can / where / I / a taxi / get / ?
B. អត្ថន័យ
សរសេរ ability, permission, request ឬ possibility។
-
Ability, permission, request ឬ possibility? "Can you close the door, please?"
-
Ability, permission, request ឬ possibility? "You can see the mountains from my window."
-
Ability, permission, request ឬ possibility? "Can I use your phone?"
-
ក្នុងប្រយោគ "Yes, I can." តើ can ខ្សោយ (weak) ឬខ្លាំង (strong)?
C. រកកំហុស
ប្រយោគនីមួយៗមានកំហុសមួយ ឬត្រឹមត្រូវ។ សរសេរប្រយោគដែលកែរួច ឬសរសេរ correct។
-
He can plays chess.
-
Do you can help me?
-
I don't can come tomorrow.
-
Can you speak Italian?
D. ក្នុងបរិបទ
ប្រអប់ពាក្យ៖ can, can't (អ្នកអាចប្រើពាក្យនីមួយៗច្រើនដងតាមតម្រូវការ)
Manager: So, Anna, what languages 15 you speak?
Anna: English and Portuguese. And I 16 speak a little French.
Manager: Great. 17 you drive?
Anna: No, I 18. But I 19 ride a motorbike!
Manager: OK. 20 you start on Monday?
Anna: Yes, I can.
E. វេនរបស់អ្នក
សរសេរជាភាសាអង់គ្លេស។
-
សរសេររឿងពីរដែលអ្នកអាចធ្វើបាន និងរឿងមួយដែលអ្នកមិនអាចធ្វើបាន។
-
សរសេរការស្នើសុំគួរសមមួយ និងសំណួរសុំការអនុញ្ញាតមួយ សម្រាប់មួយថ្ងៃនៅកន្លែងធ្វើការ ឬនៅសាលា។
F. រំលឹកចម្រុះ
រំលឹកមេរៀនមុនៗ។
-
A1-13 Present Simple៖ don't, doesn't, do, does — ប្រយោគអវិជ្ជមាន និងសំណួរ ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ you play the piano? (habit, not ability)
-
A1-15 Always, usually, never (គុណកិរិយាប្រាប់ភាពញឹកញាប់) — ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ រៀបពាក្យឱ្យទៅជាប្រយោគ៖ never / find / I / my keys / can
-
A1-16 Question words (what, where, who, how…) — ពាក្យសំណួរ ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ languages do you speak?
ចម្លើយ
A. ទម្រង់
- can
- ride
- Can you swim?
- We can't park here. / We cannot park here.
- can't / cannot
- Where can I get a taxi?
B. អត្ថន័យ
- request
- possibility
- permission
- strong
C. រកកំហុស
- He can play chess.
- Can you help me?
- I can't come tomorrow. / I cannot come tomorrow.
- ✓ Can you speak Italian?
D. ក្នុងបរិបទ
- can
- can
- Can
- can't / cannot
- can
- Can
E. វេនរបស់អ្នក
- I can cook. I can speak two languages. I can't swim.
- Can you help me with this, please? Can I leave at four today?
F. រំលឹកចម្រុះ
- Do
- I can never find my keys.
- What / How many / Which
