Can กับ can't ใช้อย่างไร บอกความสามารถ ขออนุญาต และขอร้อง
Can and Can't
ในหน้านี้
เป้าหมาย
หลังจบบทเรียนนี้ คุณจะบอกได้ว่าคุณทำอะไร ได้ (can) และทำอะไร ไม่ได้ (can't) ขออนุญาต (Can I…?) ขอให้คนอื่นทำอะไรให้ (Can you…?) บอกว่าอะไรเป็นไปได้ และออกเสียง can กับ can't ให้ผู้ฟังได้ยินความต่าง
แนวคิดหลัก
Can มีแนวคิดใหญ่อยู่อย่างเดียว คือ บางอย่างเป็นไปได้ ลองนึกถึง ไฟจราจร Can คือไฟเขียว ทางเปิด Can't คือไฟแดง ทางปิด
ไฟเขียวได้ด้วยหลายเหตุผล เพราะฉันมีทักษะ (I can swim) เพราะมีคนอนุญาต (You can park here) หรือเพราะโลกเป็นแบบนั้น (You can buy tickets online) ส่วน Can you help me? ที่จริงก็คือถามว่า "ฝั่งคุณไฟเขียวไหม"
Can เป็น modal verb คือกริยาช่วยพิเศษที่เพิ่มความหมายให้กริยาหลัก modal verb อย่าง can ไม่เปลี่ยนรูป: ไม่มี -s ไม่มี to ไม่ใช้ do I can, she can, they can และตามด้วย รูปพื้นฐาน เสมอ: can swim, can help, can see
รูปปฏิเสธคือ can't (หรือ cannot) ถ้าจะถาม แค่ย้าย can ไปไว้หน้าประโยค: Can you drive?
ภาษาไทยกับภาษาอังกฤษ
ภาษาไทยใช้หลายคำแทน can คือ ได้ และ เป็น (วางหลังกริยา) ขอ…ได้ไหม (ขออนุญาต) และ ช่วย…หน่อย (ขอร้อง) ภาษาอังกฤษใช้คำเดียว คือ can วาง หน้ากริยา และยังใช้กับประธานทุกตัวได้เหมือนเดิม คล้ายกับที่ "ได้" ไม่เปลี่ยนรูป
| ภาษาไทย | ภาษาอังกฤษ | ต่างกันตรงไหน |
|---|---|---|
| ฉันว่ายน้ำเป็น / ว่ายน้ำได้ | I can swim. | ภาษาไทย: หลังกริยา ภาษาอังกฤษ: can หน้ากริยา |
| ลูกชายฉันยังขี่จักรยานไม่เป็น | My son can't ride a bike yet. | ไม่เป็น / ไม่ได้ = can't |
| คุณทำอาหารเป็นไหม | Can you cook? | ภาษาไทยเติม "ไหม" ท้าย ภาษาอังกฤษย้าย Can ไปหน้า |
| "ได้" / "ไม่ได้" | "Yes, I can." / "No, I can't." | ภาษาไทยตอบคำเดียว ภาษาอังกฤษต้องมี Yes/No + ประธาน + can |
| ขอนั่งตรงนี้ได้ไหม | Can I sit here? | "ขอ…ได้ไหม" = Can I…? |
| ช่วยส่งเกลือให้หน่อย | Can you pass the salt, please? | "ช่วย…หน่อย" ไม่ได้แปลว่า help แต่เป็นการขอร้อง = Can you…? |
| ซื้อตั๋วออนไลน์ได้ | You can buy tickets online. | ภาษาไทยไม่มีประธาน ภาษาอังกฤษใช้ you หมายถึงคนทั่วไป |
| เมื่อวานฉันไม่ได้ไป | I didn't go yesterday. | "ไม่ได้ + กริยา" ตรงนี้แปลว่า "ไม่ได้ทำ" ในอดีต (= didn't) ไม่ใช่ can't |
โครงสร้าง
ประโยคบอกเล่าและปฏิเสธ
| ประธาน | can / can't | รูปพื้นฐาน | ส่วนที่เหลือ |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | can | speak | two languages. |
| he / she / it | can | swim | very well. |
| I / you / we / they | can't (cannot) | come | tonight. |
| he / she / it | can't (cannot) | drive. |
- รูปเดียวกันกับประธาน ทุกตัว: she can ไม่ใช่ she cans
- หลัง can ไม่มี to: can go ไม่ใช่ can to go
- Cannot ปกติเขียนติดกันเป็น คำเดียว Can't เป็นรูปปกติในภาษาพูดและการเขียนแบบไม่เป็นทางการ
คำถาม yes/no และคำตอบสั้น
| Can | ประธาน | รูปพื้นฐาน | คำตอบสั้น |
|---|---|---|---|
| Can | you | cook? | Yes, I can. / No, I can't. |
| Can | she | come to the party? | Yes, she can. / No, she can't. |
| Can | we | park here? | Yes, you can. / No, you can't. |
Wh- questions (Q-A-S-I ดู A1-16): can ทำหน้าที่เป็นกริยาช่วย
| คำแสดงคำถาม | can | ประธาน | รูปพื้นฐาน + ส่วนที่เหลือ |
|---|---|---|---|
| What languages | can | you | speak? |
| Where | can | I | buy a SIM card? |
การใช้
1ความสามารถ
ใช้ can / can't กับทักษะและสิ่งที่คุณทำได้ ความสามารถในอดีต (I could swim when I was five) ดู A2-24
2การขออนุญาต
ใช้ Can I / Can we…? ถามว่าทำอะไรได้ไหม ใช้ You can / You can't เพื่ออนุญาต ไม่อนุญาต หรือพูดถึงกฎ
3การขอร้อง
ใช้ Can you…? ขอให้คนอื่นทำอะไรให้ เติม please ให้ฟังเป็นมิตร Could you…? สุภาพกว่านิดหนึ่ง ดู A2-23
4ความเป็นไปได้ทั่วไป
ใช้ can บอกว่าบางอย่างเป็นไปได้โดยทั่วไป เช่น สิ่งต่าง ๆ ทำงานอย่างไร หรือสถานที่หนึ่งมีอะไรให้ทำ It can be… แปลว่า "บางครั้งก็…"
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
กับดักสำหรับคนไทย
1. ตอบด้วย "Can." คำเดียว ภาษาไทยตอบว่า "ได้" หรือ "ไม่ได้" คำเดียวก็สมบูรณ์ แต่ภาษาอังกฤษตอบด้วย Yes / No + ประธาน + can / can't
2. "ไม่ได้" ที่หมายถึงอดีต ในภาษาไทย "ไม่ได้ + กริยา" มักหมายถึง "ไม่ได้ทำ" (เมื่อวานฉันไม่ได้ไป) หลายคนจึงแปลเป็น can't ทั้งที่ประโยคพูดถึงอดีต ถ้าแค่ไม่ได้ทำ ใช้ didn't ถ้าทำไม่ได้ในอดีต ใช้ couldn't (ดู A2-24)
3. "ช่วย…หน่อย" → Help me… ในภาษาไทย "ช่วย" เป็นคำที่ทำให้คำขอร้องสุภาพขึ้น แต่ในภาษาอังกฤษ help me แปลว่าให้มาช่วยกันทำ และประโยคคำสั่งเฉย ๆ ฟังห้วน ถ้าแค่ขอให้คนอื่นทำอะไรให้ ใช้ Can you…, please?
4. "ขอ…" → I want… คนไทยพูดว่า "ขอน้ำแก้วหนึ่ง" "ขอเมนูหน่อย" อย่างสุภาพ แต่ถ้าแปลว่า I want หรือ Give me ในภาษาอังกฤษ จะฟังห้วนมาก ใช้ Can I have…, please?
อย่าสับสน
can กับ can't ในภาษาพูด — ในการพูดเร็ว เสียง t ของ can't มักได้ยินยาก ให้ฟัง สระและการเน้นเสียง แทน (ดูการสะกดและการออกเสียง)
Can you…? กับ Do you…? — Can you…? ถามเรื่องความสามารถ Do you…? ถามเรื่องนิสัย ดู A1-13
can กับ could — Could เป็นรูปอดีตของ can สำหรับความสามารถทั่วไป และเป็นรูปที่สุภาพกว่าสำหรับการขอร้อง ดู A2-24 และ A2-23
การสะกดและการออกเสียง
- ในประโยคบอกเล่า can มักออกเสียง เบา และไม่เน้น: /kən/ สระสั้นมากจนแทบไม่ได้ยิน กริยาหลักได้รับการเน้น: I can swim /aɪ kən ˈswɪm/
- Can't ออกเสียง หนัก และเน้น: /kɑːnt/ (UK) สระยาว อ้าปากกว้าง; /kænt/ (US) I can't swim.
- ใน คำตอบสั้น และเมื่อต้องการเน้น can ออกเสียงหนัก: Yes, I can /kæn/
- ต้นคำถาม can มักออกเสียงเบา: Can you help me? /kən jə ˈhelp miː/
- ในภาษาอังกฤษแบบ UK ความต่างอยู่ที่ สระ เป็นหลัก: /ə/ สั้นเบา กับ /ɑː/ ยาว คนไทยแยกสระสั้นกับสระยาวได้ดีอยู่แล้ว ใช้จุดแข็งนี้ให้เป็นประโยชน์ ในภาษาอังกฤษแบบ US can (ตอนเน้น) กับ can't ใช้สระ /æ/ เหมือนกัน ให้ฟัง การเน้นเสียง และเสียงหยุดสั้น ๆ ท้าย can't
- เสียง /t/ ท้าย can't มักไม่ได้ปล่อยลม ซึ่งคล้ายตัวสะกดในภาษาไทย แต่ถ้าพูด can't เบา ๆ สั้น ๆ แบบ can ผู้ฟังจะได้ยินเป็น can (ได้) ทันที อย่ากลัวที่จะเน้น can't ให้หนักและยาว
- Cannot /ˈkænɒt/ (UK), /ˈkænɑːt/ (US)
กฎทอง
Can ไม่เปลี่ยนรูป และตามด้วย รูปพื้นฐาน เสมอ: I can go, she can go. Can you go? I can't go. ไม่มี -s ไม่มี to ไม่ใช้ do และ "ไม่ได้" ในภาษาไทยไม่ได้แปลว่า can't ทุกครั้ง
แบบฝึกหัด
A. รูปแบบ
เลือก เติม หรือเปลี่ยนรูปประโยคให้ถูกต้อง
-
เลือกคำตอบที่ถูกต้อง: She ___ … play the guitar.
-
เลือกคำตอบที่ถูกต้อง: I can ___ … a horse.
-
เปลี่ยนเป็นคำถาม: you / can / swim
-
เปลี่ยนเป็นประโยคปฏิเสธ: We can park here.
-
"Can your brother drive?" "No, he ."
-
เรียงคำให้เป็นคำถาม: can / where / I / a taxi / get / ?
B. ความหมาย
ตอบให้ถูกต้อง
-
ความสามารถ การขออนุญาต การขอร้อง หรือความเป็นไปได้? (ability / permission / request / possibility) "Can you close the door, please?"
-
ความสามารถ การขออนุญาต การขอร้อง หรือความเป็นไปได้? (ability / permission / request / possibility) "You can see the mountains from my window."
-
ความสามารถ การขออนุญาต การขอร้อง หรือความเป็นไปได้? (ability / permission / request / possibility) "Can I use your phone?"
-
ใน "Yes, I can." คำว่า can ออกเสียงเบาหรือหนัก? (weak / strong)
C. หาข้อผิดพลาด
แก้ข้อผิดพลาด ถ้าประโยคถูกแล้ว ให้เขียนว่า correct
-
He can plays chess.
-
Do you can help me?
-
I don't can come tomorrow.
-
Can you speak Italian?
D. ในบริบท
คำที่ใช้: can, can't (ใช้ซ้ำได้หลายครั้ง)
Manager: So, Anna, what languages 15 you speak?
Anna: English and Portuguese. And I 16 speak a little French.
Manager: Great. 17 you drive?
Anna: No, I 18. But I 19 ride a motorbike!
Manager: OK. 20 you start on Monday?
Anna: Yes, I can.
E. ตาคุณแล้ว
เขียนเป็นภาษาอังกฤษเกี่ยวกับตัวคุณ
-
เขียนสองอย่างที่คุณทำได้ และหนึ่งอย่างที่คุณทำไม่ได้
-
เขียนคำขอร้องแบบสุภาพหนึ่งข้อ และคำถามขออนุญาตหนึ่งข้อ สำหรับหนึ่งวันที่ทำงานหรือที่โรงเรียน
F. ทบทวนรวม
ทบทวนบทเรียนก่อนหน้า
-
A1-13 Present simple ประโยคปฏิเสธและคำถาม (don't, doesn't, do, does) ใช้อย่างไร you play the piano? (นิสัย ไม่ใช่ความสามารถ)
-
A1-15 Adverbs of frequency (always, usually, sometimes, never) วางตรงไหน ใช้อย่างไร เรียงคำให้เป็นประโยค: never / find / I / my keys / can
-
A1-16 Question words (what, where, when, who, why, how) ใช้อย่างไร เรียงคำในคำถามให้ถูก languages do you speak?
เฉลย
A. รูปแบบ
- can
- ride
- Can you swim?
- We can't park here. / We cannot park here.
- can't / cannot
- Where can I get a taxi?
B. ความหมาย
- request
- possibility
- permission
- strong
C. หาข้อผิดพลาด
- He can play chess.
- Can you help me?
- I can't come tomorrow. / I cannot come tomorrow.
- ✓ Can you speak Italian?
D. ในบริบท
- can
- can
- Can
- can't / cannot
- can
- Can
E. ตาคุณแล้ว
- I can cook. I can speak two languages. I can't swim.
- Can you help me with this, please? Can I leave at four today?
F. ทบทวนรวม
- Do
- I can never find my keys.
- What / How many / Which
