Can සහ Can't භාවිතය — සරල සිංහලෙන්
Can and Can't
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට කරන්න පුළුවන් (can) සහ කරන්න බැරි (can't) දේවල් කියන්න, අවසර ඉල්ලන්න (Can I…?), කෙනෙකුට යමක් කරන්න කියලා ඉල්ලන්න (Can you…?), යමක් කරන්න පුළුවන් බව කියන්න, ඒ වගේම can සහ can't අතර වෙනස අහගෙන ඉන්න අයට ඇහෙන විදිහට උච්චාරණය කරන්න පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
Can වල තියෙන්නේ එක ලොකු අදහසක්: යමක් කරන්න පුළුවන්. ට්රැෆික් ලයිට් එකක් ගැන හිතන්න. Can කියන්නේ කොළ එළිය: පාර ඇරිලා. Can't කියන්නේ රතු එළිය: පාර වහලා.
එළිය කොළ වෙන්න හේතු කිහිපයක් තියෙන්න පුළුවන්. මට ඒ හැකියාව තියෙන නිසා (I can swim). කවුරු හරි අවසර දෙන නිසා (You can park here). ලෝකය වැඩ කරන්නේ එහෙම නිසා (You can buy tickets online). Can you help me? කියලා ඇත්තටම අහන්නේ: “ඔයාට එළිය කොළද?” කියලා.
Can කියන්නේ modal verb එකක් — ප්රධාන ක්රියාපදයට තේරුමක් එකතු කරන විශේෂ උපකාරක ක්රියාපදයක්. can වගේ modal verbs වෙනස් වෙන්නේ නැහැ: -s නැහැ, to නැහැ, do නැහැ. I can, she can, they can — ඊට පස්සේ හැම විටම මූල රූපය: can swim, can help, can see.
නිෂේධාත්මක රූපය can't (නැත්නම් cannot). ප්රශ්නයක් හදන්න can මුලට ගේන්න විතරයි තියෙන්නේ: Can you drive?
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලේ හැකියාව කියන්නේ මට … -න්න පුළුවන් (“මට පීනන්න පුළුවන්”) කියලා; නිෂේධයට බැහැ. ඉංග්රීසියේ “මට” වෙනුවට උක්තය I, “පුළුවන්” වෙනුවට can, ඊට පස්සේ to නැති මූල රූපය: I can swim. හොඳ ආරංචියකුත් තියෙනවා: සිංහලේ ප්රශ්නවලත් පුළුවන්ද? එකම රූපය අවසරයටත් (“මට මෙතන ඉඳගන්න පුළුවන්ද?”), ඉල්ලීමටත් (“ලුණු ටික දෙන්න පුළුවන්ද?”) යනවා, හරියටම Can I…? සහ Can you…? වගේ. ප්රවේසම් වෙන්න ඕනෑ තැනක්: හැකියාවක් ගැන සිංහලේ බොහෝ විට දන්නවා කියනවා (“මම ඩ්රයිව් කරන්න දන්නවා”, “ඔයා උයන්න දන්නවද?”); ඉංග්රීසියේ ඒකට can, know නෙවෙයි.
| සිංහල | ඉංග්රීසි | වෙනස |
|---|---|---|
| මට පීනන්න පුළුවන්. | I can swim. | “මට … පුළුවන්” → I can |
| මට කිමිදෙන්න බැහැ. | I can't dive. | බැහැ → can't |
| එයාට භාෂා තුනක් කතා කරන්න පුළුවන්. | She can speak three languages. | she එක්කත් can; speak වලට -s නැහැ |
| ඔයා උයන්න දන්නවද? | Can you cook? | හැකියාව: “දන්නවා” → can |
| මට මෙතන ඉඳගන්න පුළුවන්ද? | Can I sit here? | අවසරය: හරියටම ගැළපෙනවා |
| ලුණු ටික දෙන්න පුළුවන්ද? | Can you pass the salt, please? | ඉල්ලීම: you ඕනෑ |
| ටිකට් ඔන්ලයින් ගන්න පුළුවන්. | You can buy tickets online. | සිංහලේ උක්තයක් නැහැ; ඉංග්රීසියට you |
| “ඔව්, පුළුවන්.” | "Yes, I can." | කෙටි පිළිතුරට උක්තය ඕනෑ |
ව්යුහය
ධනාත්මක සහ නිෂේධාත්මක වාක්ය
| උක්තය | can / can't | මූල රූපය | ඉතුරු කොටස |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | can | speak | two languages. |
| he / she / it | can | swim | very well. |
| I / you / we / they | can't (cannot) | come | tonight. |
| he / she / it | can't (cannot) | drive. |
- හැම උක්තයකටම එකම රූපය: she can, කවදාවත් she cans නෙවෙයි.
- can වලින් පස්සේ to නැහැ: can go, කවදාවත් can to go නෙවෙයි.
- Cannot සාමාන්යයෙන් එක වචනයක් විදිහට ලියනවා. කතාවේදී සහ අවිධිමත් ලිවීමේදී සාමාන්ය රූපය can't.
ඔව් / නැහැ ප්රශ්න සහ කෙටි පිළිතුරු
| Can | උක්තය | මූල රූපය | කෙටි පිළිතුරු |
|---|---|---|---|
| Can | you | cook? | Yes, I can. / No, I can't. |
| Can | she | come to the party? | Yes, she can. / No, she can't. |
| Can | we | park here? | Yes, you can. / No, you can't. |
Wh- ප්රශ්න (Q-A-S-I, A1-16 බලන්න): මෙතන උපකාරක ක්රියාපදය can.
| ප්රශ්න වචනය | can | උක්තය | මූල රූපය + ඉතුරු කොටස |
|---|---|---|---|
| What languages | can | you | speak? |
| Where | can | I | buy a SIM card? |
භාවිතය
1හැකියාව
හැකියාවන් සහ ඔබට කරන්න පුළුවන් දේවල් ගැන කියන්න can / can't පාවිච්චි කරන්න. අතීතයේ හැකියාව ගැන (I could swim when I was five) A2-24 බලන්න.
2අවසරය
යමක් කරන්න අවසර තියෙනවද කියලා අහන්න Can I / Can we…? පාවිච්චි කරන්න. අවසර දෙන්න හෝ ප්රතික්ෂේප කරන්න, නැත්නම් නීති ගැන කියන්න You can / You can't පාවිච්චි කරන්න.
3ඉල්ලීම්
කෙනෙකුට යමක් කරන්න කියලා ඉල්ලන්න Can you…? පාවිච්චි කරන්න. යාළුකමින් ඇහෙන්න please එකතු කරන්න. Could you…? ටිකක් වැඩිපුර ආචාරශීලීයි: A2-23 බලන්න.
4සාමාන්ය හැකියාව
සාමාන්යයෙන් යමක් කරන්න පුළුවන් බව කියන්න can පාවිච්චි කරන්න — දේවල් වැඩ කරන විදිහ, තැනක තියෙන පහසුකම්. It can be… කියන්නේ “සමහර වෙලාවට එහෙමයි”.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “ඩ්රයිව් කරන්න දන්නවා” → know to drive. සිංහලේ ඉගෙන ගත්ත හැකියාවක් ගැන අපි බොහෝ විට “දන්නවා” කියනවා (“පීනන්න දන්නවා”, “ඩ්රයිව් කරන්න දන්නවා”). ඒක වචනයෙන් වචනයට know to කරන්න එපා. ඉංග්රීසියේ හැකියාවට can. (know how to drive කියන එක හරි, නමුත් සාමාන්ය කතාවේදී can drive වඩා ස්වාභාවිකයි.)
2. “පුළුවන්” → can able to. “පුළුවන්” කියන එකට can සහ able කියන වචන දෙකම ඉගෙන ගත්තම සමහර අය ඒ දෙකම එකට දානවා. ඒ වගේම සිංහලේ “-න්න” රූපය (කරන්න, එන්න) to වගේ පේන නිසා can to කියනවා. can තනියම ඇති, ඊට පස්සේ to නැති මූල රූපය.
3. “ඔව්, පුළුවන්” → Yes, can. සිංහලේ කෙටි පිළිතුරේ උක්තය බොහෝ විට අතහරිනවා (“ඔව්, පුළුවන්”, “නැහැ, බැහැ”). ඉංග්රීසියේ කෙටි පිළිතුරට සර්වනාමය + can / can't ඕනෑ.
4. “මට කීයටද එන්න පුළුවන්?” → What time I can come? සිංහලේ ප්රශ්නයේ වචන පිළිවෙළ වෙනස් වෙන්නේ නැහැ. ඉංග්රීසියේ ප්රශ්න වචනයට පස්සේ can, ඊට පස්සේ උක්තය.
පටලවා ගන්න එපා
කතාවේදී can සහ can't — ඉක්මන් කතාවේදී can't වල t ඇහෙන්නේ අමාරුවෙන්. ඒ වෙනුවට ස්වරය සහ අවධාරණය අහන්න (අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය බලන්න).
Can you…? සහ Do you…? — Can you…? හැකියාව ගැන අහනවා; Do you…? පුරුදු ගැන අහනවා. A1-13 බලන්න.
can සහ could — සාමාන්ය හැකියාව ගැන could කියන්නේ can වල අතීත රූපය; ඉල්ලීම් වලට වඩා ආචාරශීලී රූපය. A2-24 සහ A2-23 බලන්න.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- ධනාත්මක වාක්යවල can සාමාන්යයෙන් දුර්වලයි, අවධාරණය නැහැ: /kən/. ප්රධාන ක්රියාපදයට තමයි අවධාරණය: I can swim /aɪ kən ˈswɪm/. ගොඩක් සිංහල කතා කරන අය can හැම විටම ශක්තිමත්ව /kæn/ කියනවා; එතකොට අහගෙන ඉන්න කෙනාට ඒක can't වගේ ඇහෙන්න පුළුවන්.
- Can't ශක්තිමත්, අවධාරණයෙන් කියනවා: /kɑːnt/ (UK) — දිග, විවෘත ස්වරයක්; /kænt/ (US). I can't swim.
- කෙටි පිළිතුරුවල සහ අවධාරණයට can ශක්තිමත්: Yes, I can /kæn/. මේ ස්වරය සිංහලේ “ඇ” ට හරිම ළඟයි, ඒ නිසා මේක ඔබට ලේසියි.
- ප්රශ්නවල මුලදී can සාමාන්යයෙන් දුර්වලයි: Can you help me? /kən jə ˈhelp miː/.
- UK English වල වෙනස ප්රධාන වශයෙන් ස්වරයේ: දුර්වල /ə/ සහ දිග /ɑː/. US English වල අවධාරණය තියෙන can සහ can't දෙකටම එකම ස්වරය /æ/, ඒ නිසා අවධාරණය සහ can't අගදී තියෙන කෙටි නැවතීම අහන්න.
- can සහ can't වල /k/ කියනකොට පොඩි හුළං පිඹීමක් (puff of air) එක්ක කියන්න; කතා කරන සිංහලේ “ක” එහෙම හුළඟක් එක්ක කියන්නේ නැහැ. can't වල අග /t/ කියනකොට දිවේ තුඩ උඩ දත් පිටිපස්සේ තියෙන උස් තැනේ වදිනවා; අගට ස්වරයක් එකතු කරන්න එපා.
- Cannot /ˈkænɒt/ (UK), /ˈkænɑːt/ (US).
රන් රීතිය
Can කවදාවත් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ, ඊට පස්සේ මූල රූපය එනවා: I can go, she can go. Can you go? I can't go. -s නැහැ, to නැහැ, do නැහැ. “මට … පුළුවන්” සහ හැකියාවක් කියන “දන්නවා” → I can.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
නිවැරදි රූපය දාන්න, නැත්නම් වාක්ය හදන්න.
-
She ___ … play the guitar.
-
I can ___ … a horse.
-
ප්රශ්නයක් හදන්න: you / can / swim
-
නිෂේධාත්මක කරන්න: We can park here.
-
"Can your brother drive?" "No, he ."
-
නිවැරදි පිළිවෙළට තියන්න: can / where / I / a taxi / get / ?
B. අර්ථය
හැම වාක්යයකම can වල තේරුම තෝරන්න: ability (හැකියාව), permission (අවසරය), request (ඉල්ලීම) හෝ possibility (සාමාන්යයෙන් කරන්න පුළුවන් බව).
-
ability, permission, request හෝ possibility? "Can you close the door, please?"
-
ability, permission, request හෝ possibility? "You can see the mountains from my window."
-
ability, permission, request හෝ possibility? "Can I use your phone?"
-
"Yes, I can." කියන එකේ can weak ද strong ද?
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
He can plays chess.
-
Do you can help me?
-
I don't can come tomorrow.
-
Can you speak Italian?
D. පාඨය තුළ
වචන පෙට්ටිය: can, can't (ඕනෑ තරම් පාරක් පාවිච්චි කරන්න)
Manager: So, Anna, what languages 15 you speak?
Anna: English and Portuguese. And I 16 speak a little French.
Manager: Great. 17 you drive?
Anna: No, I 18. But I 19 ride a motorbike!
Manager: OK. 20 you start on Monday?
Anna: Yes, I can.
E. ඔබේ වාරය
ඔබ ගැන ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
ඔබට කරන්න පුළුවන් දේවල් දෙකක් සහ කරන්න බැරි දෙයක් ලියන්න.
-
වැඩ කරන තැනක හෝ ඉස්කෝලෙක එක දවසකට ගැළපෙන ආචාරශීලී ඉල්ලීමක් සහ අවසරය ඉල්ලන ප්රශ්නයක් ලියන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
A1-13 Present Simple නිෂේධාත්මක වාක්ය සහ ප්රශ්න (don't, doesn't, do, does) — සරල සිංහලෙන් you play the piano? (habit, not ability)
-
A1-15 Always, Usually, Never: කොච්චර නිතරද කියන හැටි — සරල සිංහලෙන් නිවැරදි පිළිවෙළට තියන්න: never / find / I / my keys / can
-
A1-16 Question Words (what, where, when, who, why, how) — සරල සිංහලෙන් languages do you speak?
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- can
- ride
- Can you swim?
- We can't park here. / We cannot park here.
- can't / cannot
- Where can I get a taxi?
B. අර්ථය
- request
- possibility
- permission
- strong
C. වැරැද්ද සොයන්න
- He can play chess.
- Can you help me?
- I can't come tomorrow. / I cannot come tomorrow.
- ✓ Can you speak Italian?
D. පාඨය තුළ
- can
- can
- Can
- can't / cannot
- can
- Can
E. ඔබේ වාරය
- I can cook. I can speak two languages. I can't swim.
- Can you help me with this, please? Can I leave at four today?
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- Do
- I can never find my keys.
- What / How many / Which
