Reason for, increase in, solution to: nafnorð og forsetningar á ensku
Reason For, Increase In, Solution To: Noun + Preposition
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund notarðu rétta forsetningu á eftir algengum nafnorðum sem lýsa orsök, breytingu, tengslum og viðhorfi – til dæmis reason for, increase in, relationship with, effect on og solution to – og getur valið á milli para eins og increase in og increase of.
Aðalatriðið
Í A2-31 lærðirðu að mörg lýsingarorð og sagnir hafa fasta forsetningu: good at, listen to. Það sama á við um nafnorð. Á B2-stigi skiptir þetta meira máli, því skýrslur, tölvupóstar og rökræður eru fullar af nafnorðum: the reason for the delay, a rise in prices, the effect on sales.
Hugsaðu þér að hvert nafnorð sé dansari með fastan dansfélaga. Reason dansar við for. Effect dansar við on. Ef þú teflir fram röngum félaga – the reason of, an effect to – hrasar setningin.
Oft hefur félaginn sína rökvísi. For bendir á tilgang eða ósk (need for, demand for). In sýnir svæðið þar sem breytingin verður (a rise in prices). To bendir á markmið (damage to the car, a solution to the problem, access to the files). On sýnir þrýsting á eitthvað (an effect on health). Stundum er engin skýr rökvísi og þá þarf einfaldlega að læra parið.
Íslenska og enska
Á íslensku höfum við líka fastar forsetningar með nafnorðum, og stundum vísa þær beint á rétta enska orðið: „ástæða fyrir“ er reason for, „samband við“ er relationship with, „viðhorf til“ er attitude to, „lykill að“ og „aðgangur að“ eru key to og access to, og „áhrif á“ er effect on. Góðu fréttirnar: þar geturðu treyst íslenskunni.
En íslenska „á“ fylgir mjög mörgum nafnorðum: „áhugi á“, „hækkun á“, „munur á“, „lausn á“, „skemmdir á“. Af nafnorðunum í þessari kennslustund verður „á“ bara on með effect. Annars er það interest in, a rise in, the difference between, a solution to, damage to. Og „eftirspurn eftir“ er ekki after, heldur demand for. Annar munur: á íslensku lýsum við breytingum oft með sögn („verðið hækkaði“), en í formlegri ensku er nafnorð algengt (a rise in prices). Þess vegna borgar sig að kunna þessi pör fyrir skýrslur og ritgerðir.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Hver var ástæðan fyrir seinkuninni? | What was the reason for the delay? | „fyrir“ → for – hér er þetta eins |
| Eftirspurn eftir rafbílum hefur aukist hratt. | Demand for electric cars has grown quickly. | „eftir“ → for, ekki after |
| Ég hef alltaf haft áhuga á gömlum kvikmyndum. | I've always had an interest in old films. | „á“ → in |
| Hver er munurinn á þessum tveimur símum? | What's the difference between these two phones? | „munur á“ → between |
| Við höfum enn ekki fundið lausn á vandanum. | We still haven't found a solution to the problem. | „lausn á“ → to |
| Húsnæðisverð hefur hækkað mikið. | There has been a sharp rise in house prices. | íslensk sögn, enskt nafnorð + in |
| Of mikill skjátími getur haft slæm áhrif á svefn. | Too much screen time can have a negative effect on sleep. | „áhrif á“ → on – hér er þetta eins |
| Ég á í góðu sambandi við yfirmanninn minn. | I have a good relationship with my manager. | „við“ → with – hér er þetta eins |
| Vinsamlegast hafðu samband við mig. | Please contact me by email. | sögnin contact án forsetningar |
Í stuttu máli: „fyrir“, „við“, „til“ og „að“ hjálpa þér oft (for, with, to), en í þessari kennslustund er „á“ bara on með effect – lærðu nafnorðið alltaf með forsetningunni.
Form
| Merkingarflokkur | Nafnorð + forsetning | Dæmi |
|---|---|---|
| orsök | reason for, cause of, need for, demand for | the reason for the delay |
| breyting | increase / rise / fall / decrease in (það sem breytist) | a rise in prices |
| breyting | increase / rise / fall / decrease of (stærð breytingarinnar) | a rise of 5% |
| tengsl | relationship with sb, relationship between A and B, connection with / between, difference between, contact with | the difference between the two plans |
| viðhorf | attitude to / towards, interest in, advantage of / to | her attitude towards work |
| niðurstaða / markmið | solution / answer / key to, damage to, effect on, access to | the key to success |
Á eftir forsetningunni notarðu nafnorð, fornafn eða -ing mynd B1-19: the reason for leaving, the key to learning.
Notkun
1Orsök: reason for, cause of, need for, demand for
Notaðu reason for + nafnorð þegar þú útskýrir af hverju. Notaðu cause of um það sem olli einhverju (oftast slæmu). Need for og demand for lýsa því sem fólk vill eða þarf – á íslensku „þörf fyrir“ og „eftirspurn eftir“. Taktu eftir: cause for kemur fyrir í nokkrum föstum orðasamböndum og merkir þá „ástæða til að finna fyrir einhverju“: cause for concern, cause for celebration.
2Breyting: increase in og increase of
Á eftir increase, rise, fall, drop, decrease og reduction notarðu in + það sem breytist og of + stærð breytingarinnar. Í sama orðasambandi geta bæði verið: a rise of 3% in prices. Á íslensku segjum við oft „verðið hækkaði um 3%“ eða „hækkun á verði“; „um“ verður hér of, og „á“ verður in.
3Tengsl: with, between
Notaðu with þegar þú talar um tengsl einnar manneskju eða eins hlutar við annan – eins og íslenska „við“. Notaðu between þegar þú nefnir báða aðila – eins og „milli“. Difference fær between þegar þú nefnir tvo hluti (og a difference in + svið þar sem þeir eru ólíkir: a difference in price). Á íslensku segjum við „munur á“, en það verður ekki on.
4Viðhorf og áhugi: attitude to, interest in, advantage of / to
Attitude fær to eða towards (US: toward) – eins og íslenska „viðhorf til“. Interest fær in – þótt við segjum „áhugi á“. Advantage of + nafnorð / -ing nefnir kostinn sjálfan; advantage to nefnir hver eða hvað nýtur góðs af honum, og there are advantages to + -ing er líka algengt. Á íslensku segjum við „kostur við“.
5Niðurstaða og markmið: solution to, key to, damage to, effect on, access to
Þessi nafnorð benda á markmið. Solution / answer / key fá to (og to er hér forsetning, svo á eftir því kemur nafnorð eða -ing mynd). Damage fær to. Effect fær on. Access fær to. Íslenska „að“ hjálpar þér með key to og access to, og „áhrif á“ með effect on. En „lausn á“, „svar við“ og „skemmdir á“ verða öll to.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Hækkun á leigunni“ → an increase on. Á íslensku fylgir „á“ breytingum: „hækkun á leigu“, „lækkun á verði“, „aukning á sölu“. „Á“ er oft on í kennslubókum, og þá verður til an increase on. Á ensku fær það sem breytist alltaf in: an increase in, a fall in.
2. „Áhugi á hreindýrum“ → interest on. Á íslensku höfum við „áhuga á“ einhverju, og „á“ verður auðveldlega on. Enska interest fær alltaf in – líka be interested in. Interest on er allt annað: vextir af láni.
3. „Lausn á“, „munur á“ → solution on, difference on. Íslenska „á“ fylgir líka „lausn“ og „munur“: „lausn á vandanum“, „munur á skyri og jógúrt“. Á ensku er það a solution to, og difference fær between þegar tveir hlutir eru nefndir.
4. „Eftirspurn eftir“ → demand after. Íslenska „eftir“ líkist after, og „eftirspurn eftir“ verður þá demand after. Á ensku eru eftirspurn og þörf alltaf for: demand for, a need for.
Ekki rugla saman
sögn án forsetningar og nafnorð með forsetningu – Margar sagnir taka beint andlag, en nafnorð af sama stofni þarf forsetningu.
reason for + nafnorð og reason why + setning – Notaðu for á undan nafnorði eða -ing mynd; why eða that á undan heilli setningu (nafnsetningar: B2-20).
interest in og interest on – Interest in = áhugi. Interest on = vextir sem eru greiddir af láni eða fást af sparnaði.
Stafsetning og framburður
- increase og decrease skipta um áherslu: nafnorðið increase /ˈɪŋkriːs/, sögnin increase /ɪnˈkriːs/. Sama gildir um decrease: nafnorð /ˈdiːkriːs/, sögn /dɪˈkriːs/. Áherslan á fyrsta atkvæði í nafnorðinu er þér eðlileg; í sögninni rís röddin fyrst á öðru atkvæði.
- effect /ɪˈfekt/ (nafnorð) og affect /əˈfekt/ (sögn) hljóma nánast eins, og í báðum er áherslan á seinna atkvæðinu. Skrifaðu vandlega: effect on (nafnorð), affect (sögn).
- Á eftir nafnorðum eru forsetningar venjulega veikar: for /fə/, of /əv/, to /tə/. Í the reason for the delay er for stutt og slakt, ekki skýrt ó.
- access /ˈækses/: áherslan á fyrsta atkvæði. Fyrsta sérhljóðið /æ/ er ekki íslenska æ (sem er [ai]); opnaðu munninn eins og fyrir a, en hafðu tunguna framar.
- demand /dɪˈmɑːnd/ (UK), /dɪˈmænd/ (US): áherslan á seinna atkvæðinu. /d/ í lokin er raddað – íslenskt d er óraddað.
Gullna reglan
Lærðu nafnorðið með forsetningunni, eins og eitt orð: reason for, cause of, increase in, relationship with, difference between, interest in, solution to, damage to, effect on, access to. Á eftir nafnorðum um breytingu notarðu in um það sem breytist og of um stærð breytingarinnar. Og mundu: í þessari kennslustund er íslenska „á“ bara on með effect – „áhugi á“ er interest in, „lausn á“ er solution to, „munur á“ er difference between, og „eftirspurn eftir“ er demand for.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri forsetningu.
-
What's the reason the delay?
-
There has been a sharp rise house prices.
-
The storm caused serious damage the bridge.
-
Too much coffee can have a bad effect your sleep.
-
Nobody knows the cause the accident.
-
Is there a solution this problem?
-
What's the difference a crocodile and an alligator?
-
All staff have access the building at weekends.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Salan jókst um 8%. Veldu rétta svarið: There was an increase … 8%.
-
Veldu rétta svarið: There was an increase … sales last year.
-
Veldu rétta svarið: I have a good relationship … my manager.
-
Veldu rétta svarið: The bank charges interest … the loan.
-
Veldu rétta svarið: The doctor said the results were no cause … concern.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
What's the reason of your visit?
-
Smoking has a bad affect on your lungs.
-
There's a growing demand for electric cars.
-
I've lost contact to my school friends.
D. Í samhengi
Fylltu í skýrsluna með réttum forsetningum.
Over the last five years there has been a big increase 18 the number of people working from home. The main reason 19 this change is technology: fast internet gives workers easy access 20 their files from anywhere. The effect 21 city centres has been huge. In some areas there has been a 30% fall 22 the number of office workers. One advantage 23 working from home is that people spend less time travelling. However, many still miss daily contact 24 their colleagues.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu um breytingu í heimabæ þínum eða landinu þínu og notaðu increase / rise / fall in.
-
Skrifaðu hver er lykillinn að einhverju sem þú kannt vel og hvaða áhrif það hefur á líf þitt.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-31 Good at, afraid of, listen to: lýsingarorð og sagnir með föstum forsetningum (dependent prepositions) She's very good maths.maths (UK), math (US)
-
A2-31 Good at, afraid of, listen to: lýsingarorð og sagnir með föstum forsetningum (dependent prepositions) It depends the weather.
-
B1-19 -ing mynd sem nafnorð á ensku: gerund sem frumlag og á eftir forsetningum I'm looking forward meeting you.
-
B2-22 Subject-verb agreement: news is, police are – samræmi frumlags og sagnar á ensku The news ___ … surprising.
Svör
A. Form
- for
- in
- to
- on
- of
- to
- between
- to
B. Merking
- of
- in
- with
- on
- for
C. Finndu villuna
- What's the reason for your visit?
- Smoking has a bad effect on your lungs.
- ✓ There's a growing demand for electric cars.
- I've lost contact with my school friends.
D. Í samhengi
- in
- for / behind
- to
- on
- in
- of / to
- with
E. Spreyttu þig
- There has been a big rise in rents in my city.
- The key to learning a language is daily practice. Running has had a great effect on my mood.
F. Blönduð upprifjun
- at
- on
- to
- is
