SlowingoГрамматика
B2 26 / 30

Reason for, increase in, solution to кыргызча: зат атооч + предлог

Reason For, Increase In, Solution To: Noun + Preposition

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз себеп, өзгөрүү, байланыш жана мамиле билдирген көп колдонулуучу зат атоочтордон кийин туура предлогду коё аласыз – reason for, increase in, relationship with, effect on жана solution to сыяктуу – жана increase in менен increase of сыяктуу жуптардын ортосунан тандай аласыз.

Негизги ой

A2-31 сабагында көп сын атоочтор жана этиштер туруктуу предлог менен келерин үйрөндүңүз: good at, listen to. Зат атоочтордо да ушундай. B2 деңгээлинде бул ого бетер маанилүү, анткени баяндамалар, каттар жана талкуулар зат атоочторго толо: the reason for the delay, a rise in prices, the effect on sales.

Ар бир зат атоочту туруктуу жубу бар бийчи катары элестетиңиз. Reason for менен бийлейт. Effect on менен бийлейт. Жанына башка жупту койсоңуз – the reason of, an effect to – сүйлөм мүдүрүлүп калат.

Көп учурда жубу маанилүү. For максатты же каалоону көрсөтөт (need for, demand for). In өзгөрүү болгон тармакты көрсөтөт (a rise in prices). To бутаны көрсөтөт (damage to the car, a solution to the problem, access to the files). On бир нерсеге басымды көрсөтөт (an effect on health). Кээде эч кандай ачык логика жок, анда жупту жөн гана жаттап аласыз.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча предлог жок: анын ордуна жөндөмө мүчөлөрү жана жандоочтор иштейт. Ошондуктан кыргызча түзүлүш англис предлогун көп учурда «айтып» берет, бирок дайыма эле туура боло бербейт. Айрыкча эки жөндөмө тузакка алып барат. Биринчиси – илик жөндөмө -нын: «кечигүүнүн себеби», «баалардын өсүшү», «көйгөйдүн чечими». Буларды of деп которуу оңой, бирок англисчеде reason for, increase in, solution to болот. Экинчиси – барыш жөндөмө -га: «уйкуга таасир», «тарыхка кызыгуу». Бул to сыяктуу сезилет, бирок англисчеде effect on, interest in. Жакшы жаңылык да бар: «чатырга зыян» (damage to), «ишке мамиле» (attitude to), «китепканага жетүү» (access to), «жетекчим менен мамиле» (relationship with) кыргызча жана англисче бирдей ойлойт.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
кечигүүнүн себебиthe reason for the delay«-нын» → for, of эмес
үйлөрдүн баасынын өсүшүa rise in house pricesэмне өзгөргөнү → in
он эки пайызга өсүүan increase of twelve per centөзгөрүүнүн өлчөмү → of
көйгөйдүн чечимиa solution to the problem«-нын» → to
уйкуга таасирan effect on sleep«-га» → on, to эмес
эски фильмдерге кызыгууan interest in old films«-га» → in
чатырга зыянdamage to the roofБул жерде да ушундай: «-га» = to
жетекчим менен мамилеa relationship with my managerБул жерде да ушундай: «менен» = with
эки телефондун ортосундагы айырмаthe difference between these two phones«ортосундагы» = between
баарына таасир этетaffect everyoneэтиш affect предлогсуз; зат атооч effect + on

Кыскасы: кыргызча жөндөмөгө ишенбеңиз, зат атоочту предлогу менен бирге жаттаңыз. «-нын себеби» → reason for, «-нын өсүшү» → increase in, «-нын чечими» → solution to, «-га таасир» → effect on, «-га кызыгуу» → interest in.

Түзүлүшү

Маани тобуЗат атооч + предлогМисал
себепreason for, cause of, need for, demand forthe reason for the delay
өзгөрүүincrease / rise / fall / decrease in (эмне өзгөрөт)a rise in prices
өзгөрүүincrease / rise / fall / decrease of (өзгөрүүнүн өлчөмү)a rise of 5%
байланышrelationship with бирөө, relationship between A and B, connection with / between, difference between, contact withthe difference between the two plans
мамилеattitude to / towards, interest in, advantage of / toher attitude towards work
натыйжа / бутаsolution / answer / key to, damage to, effect on, access tothe key to success

Предлогдон кийин зат атооч, ат атооч же -ing формасы келет B1-19: the reason for leaving, the key to learning.

Колдонулушу

1Себеп – reason for, cause of, need for, demand for

Эмне үчүн экенин түшүндүрүү үчүн reason for + зат атооч колдонуңуз. Бир нерсенин (көбүнчө жаман нерсенин) болушуна алып келген нерсе үчүн cause of колдонуңуз. Need for жана demand for адамдар эмнени каалап же талап кылып жатканын билдирет. Эскертүү: cause for «бир нерсени сезүүгө негиз» маанисинде бир нече туруктуу тизмекте гана колдонулат: cause for concern, cause for celebration. Кыргызча «себеби» илик жөндөмө менен келет, бирок reason сөзүнөн кийин of эмес, for турат.

What was the reason for the delay?
Кечигүүнүн себеби эмне болгон?
кыргызча «-нын себеби», англисче reason for
Nobody knows the cause of the fire.
Өрттүн себебин эч ким билбейт.
cause of: бул жерде of туура
There is an urgent need for more nurses in rural areas.
Айыл жерлеринде кошумча медайымдарга шашылыш муктаждык бар.
кыргызча «-га муктаждык», англисче need for
Demand for electric cars has grown quickly.
Электромобилдерге суроо-талап тез өстү.
demand for
Her test results are no cause for concern.
Анын анализдеринин жыйынтыгы тынчсызданууга негиз бербейт.
туруктуу тизмек: cause for concern
His reason for leaving was simple: he wanted a change.
Анын кетишинин себеби жөнөкөй эле: ал жашоосун өзгөрткүсү келди.
reason for + -ing

2Өзгөрүү – increase in жана increase of

Increase, rise, fall, drop, decrease жана reduction сөздөрүнөн кийин in + өзгөргөн нерсе, ал эми of + өзгөрүүнүн өлчөмү колдонулат. Экөөнү бир тизмекте да колдонсо болот: a rise of 3% in prices. Кыргызча өзгөргөн нерсе илик жөндөмөдө турат («баанын өсүшү»), өлчөм болсо барыш жөндөмөдө («3 пайызга»), ошондуктан тескерисинче ойлоп калуу оңой.

There has been a sharp rise in house prices.
Үйлөрдүн баасы кескин өстү.
эмне өзгөрдү → in
The company reported a fall in profits last year.
Компания былтыр кирешеси азайганын билдирди.
fall in
We've seen a big increase in the number of online orders.
Онлайн буйрутмалардын саны абдан көбөйдү.
increase in the number of
Sales showed an increase of twelve per cent.
Сатуу он эки пайызга өстү.
өзгөрүүнүн өлчөмү → of (кыргызча «-га»)
There was a rise of 3% in food prices in March.
Мартта азык-түлүктүн баасы 3 пайызга өстү.
экөө тең: of + өлчөм, in + эмне өзгөрдү

3Байланыш – with, between

Бир адамдын же нерсенин башка бирөө менен байланышы үчүн with колдонуңуз. Эки тарапты тең атасаңыз, between колдонуңуз. Difference эки нерсени атаганда between менен келет (ал эми айырмачылык болгон тармак үчүн a difference in: a difference in price). Кыргызча «менен» жана «ортосунда» бул жерде англисчеге абдан жакын.

I have a good relationship with my manager.
Жетекчим менен мамилем жакшы.
«менен» = with
The relationship between the two countries has improved.
Эки өлкөнүн ортосундагы мамиле жакшырды.
«ортосундагы» = between
Scientists have found a connection between sleep and memory.
Окумуштуулар уйку менен эс тутумдун ортосунда байланыш табышты.
эки тарап → between
What's the difference between these two phones?
Бул эки телефондун айырмасы эмнеде?
кыргызча «-нын айырмасы», англисче between
Is there much difference in price?
Баасында чоң айырма барбы?
difference in: эмнеде айырмаланат
I'm still in contact with my old school friends.
Мектептеги эски досторум менен дагы эле байланышып турам.
contact with

4Мамиле жана кызыгуу – attitude to, interest in, advantage of / to

Attitude to же towards (US: toward) менен келет. Interest in менен келет. Advantage of + зат атооч / -ing артыкчылыктын өзүн атайт; advantage to кимге же эмнеге пайда экенин атайт, ошондой эле there are advantages to + -ing да көп колдонулат. Кыргызча «-га мамиле» англисчеге туура келет, ал эми «-га кызыгуу» туура келбейт.

She has a very positive attitude towards her work.
Анын жумушуна мамилеси абдан оң.
«-га мамиле» = attitude towards
His attitude to money changed after he had children.
Балалуу болгондон кийин анын акчага мамилеси өзгөрдү.
attitude to
I've always had an interest in old films.
Мен эски фильмдерге дайыма кызыгып келгем.
кыргызча «-га кызыгуу», англисче interest in
One advantage of living in the centre is that you can walk everywhere.
Борбордо жашоонун бир артыкчылыгы ушул: бардык жерге жөө барсаң болот.
advantage of + -ing
There are clear advantages to working from home.
Үйдөн иштөөнүн айкын артыкчылыктары бар.
advantages to + -ing
The new rule is an advantage to small businesses.
Жаңы эреже чакан бизнеске пайдалуу.
advantage to: кимге пайда

5Натыйжа жана бута – solution to, key to, damage to, effect on, access to

Бул зат атоочтор бутаны көрсөтөт. Solution / answer / key to менен келет (бул жерде to – предлог, андан кийин зат атооч же -ing турат). Damage – to. Effect – on. Access – to. Кыргызча «чечими», «жообу» илик жөндөмө менен келет, ал эми «таасир» барыш жөндөмө менен; экөө тең англисчеге туура келбейт.

We still haven't found a solution to the problem.
Бул көйгөйдүн чечимин али таба элекпиз.
кыргызча «-нын чечими», англисче solution to
Do you know the answer to question five?
Бешинчи суроонун жообун билесиңби?
«-нын жообу» → answer to
The key to success is regular practice.
Ийгиликтин сыры дайыма машыгууда.
key to
The storm caused serious damage to the roof.
Бороон чатырга олуттуу зыян келтирди.
Бул жерде да ушундай: «-га зыян» = damage to
Too much screen time can have a negative effect on sleep.
Экран алдында көп убакыт өткөрүү уйкуга терс таасир этиши мүмкүн.
кыргызча «-га таасир», англисче effect on
All students have free access to the online library.
Бардык студенттер онлайн китепканага акысыз кире алышат.
access to

Көп кездешкен каталар

❌What's the reason of the delay?
✅What's the reason for the delay?
reason for.
❌There has been an increase of prices.
✅There has been an increase in prices.
in + эмне өзгөрдү; of + өлчөм (an increase of 5%).
❌The storm caused a lot of damage of the roof.
✅The storm caused a lot of damage to the roof.
damage to.
❌Stress has a big effect to your health.
✅Stress has a big effect on your health.
effect on.
❌What's the difference among these two phones?
✅What's the difference between these two phones?
эки нерсе: between.
❌He has no interest about sport.
✅He has no interest in sport.
interest in.
⚠️We need to find a solution of the problem.
✅We need to find a solution to the problem.
solution of математикада жана илимде колдонулат (the solution of an equation); күнүмдүк көйгөйлөр үчүн solution to – стандарт.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «…нын себеби» → reason of. Кыргызча себепти илик жөндөмө менен айтабыз: «сабакка келбей калуусунун себеби», «жаңы эрежелердин себеби». Ошондуктан the reason of деп которуу абдан табигый сезилет. Англисче reason дайыма for менен келет (cause гана of менен).

❌Bakyt had to write a short note to the dean's office explaining the reason of his absence from Friday's English exam.
✅Bakyt had to write a short note to the dean's office explaining the reason for his absence from Friday's English exam.
reason for
❌My grandmother in Talas still can't understand the reason of my move from a good job at the bank to a small IT start-up.
✅My grandmother in Talas still can't understand the reason for my move from a good job at the bank to a small IT start-up.
reason for

2. «Баасынын өсүшү» → increase of + эмне өзгөрдү. Кыргызча «көмүрдүн баасынын өсүшү», «туристтердин санынын азайышы» деп өзгөргөн нерсени илик жөндөмөгө коёбуз. Англисчеде өзгөргөн нерсе in менен келет, ал эми of өлчөм үчүн гана (an increase of 10%).

❌Last winter there was a big increase of coal prices in Naryn, so many families started using electric heaters.
✅Last winter there was a big increase in coal prices in Naryn, so many families started using electric heaters.
эмне өзгөрдү → in
❌Guest houses along the northern shore of Issyk-Kul usually see a big drop of visitors as soon as the school year starts.
✅Guest houses along the northern shore of Issyk-Kul usually see a big drop in visitors as soon as the school year starts.
drop in + эмне өзгөрдү

3. «-га кызыгуу», «-га таасир» → interest to, effect to. Кыргызча «аттарга кызыгат», «окуусуна таасир этти» деп барыш жөндөмө колдонобуз, ал эми ал көбүнчө to деп которулат. Англисчеде interest in менен, effect on менен келет.

❌My cousin in Karakol has had a great interest to horses since he was a little boy.
✅My cousin in Karakol has had a great interest in horses since he was a little boy.
interest in
❌The long night shifts in the café had a bad effect to my sister's studies at university.
✅The long night shifts in the café had a bad effect on my sister's studies at university.
effect on

4. «Баарына таасир этет», «менеджер менен байланышыңыз» → affect to, contact with. Кыргызча «таасир этүү», «кайрылуу», «байланышуу» этиштери барыш жөндөмөнү же «менен» сөзүн талап кылат. Англисче affect жана contact этиштери предлогсуз, түз толуктооч менен келет. Предлог зат атоочто гана керек: an effect on, in contact with.

❌The new timetable for the night buses from Bishkek to Osh affects to many students who go home at the weekend.
✅The new timetable for the night buses from Bishkek to Osh affects many students who go home at the weekend.
affect + түз толуктооч
❌Tourists who want to change the dates of their horse trip to Song-Kul should contact with Aizhan, our manager, by phone or on WhatsApp.
✅Tourists who want to change the dates of their horse trip to Song-Kul should contact Aizhan, our manager, by phone or on WhatsApp.
contact + түз толуктооч

Чаташтырбаңыз

Предлогсуз этиш жана предлогу бар зат атооч – Көп этиштер түз толуктооч менен келет, бирок ошол эле уңгудагы зат атоочко предлог керек. Кыргызча экөө тең жөндөмө мүчөсүн алат («баарына таасир этет», «баарына таасири бар»), ошондуктан бул айырманы өзүнчө жаттаңыз.

The new rules affect everyone.
Жаңы эрежелер баарына таасир этет.
этиш affect: предлог жок
The new rules have an effect on everyone.
Жаңы эрежелердин баарына таасири бар.
зат атооч effect + on
Please contact me by email.
Мага электрондук почта аркылуу кайрылыңыз.
этиш contact: предлог жок (кыргызча «мага»)
We stay in contact with them by email.
Алар менен электрондук почта аркылуу байланышып турабыз.
зат атооч contact + with

reason for + зат атооч жана reason why + багыныңкы сүйлөм – Зат атоочтун же -ing формасынын алдында for; толук багыныңкы сүйлөмдүн алдында why же that колдонуңуз (зат атооч багыныңкы сүйлөмдөр: B2-20).

The reason for his absence is unclear.
Анын келбей калышынын себеби белгисиз.
for + зат атооч
The reason why he was absent is unclear.
Анын эмне үчүн келбей калганы белгисиз.
why + багыныңкы сүйлөм

interest in жана interest on – Interest in = кызыгуу. Interest on = насыя же аманат боюнча төлөнгөн же алынган пайыз.

She has a strong interest in history.
Ал тарыхка абдан кызыгат.
interest in = кызыгуу
The bank charges 6% interest on the loan.
Банк насыя үчүн 6 пайыз алат.
interest on = пайыз

Жазылышы жана айтылышы

  • increase жана decrease сөздөрүндө басым орду өзгөрөт: зат атооч increase /ˈɪŋkriːs/, этиш increase /ɪnˈkriːs/. Decrease да ушундай: зат атооч /ˈdiːkriːs/, этиш /dɪˈkriːs/. Кыргызча адат боюнча басым акыркы муунга түшөт, ошондуктан этиш формасы жеңил, ал эми зат атоочто басымды атайын биринчи муунга коюңуз.
  • effect /ɪˈfekt/ (зат атооч) жана affect /əˈfekt/ (этиш) дээрлик бирдей угулат. Жазылышына көңүл буруңуз: effect on (зат атооч), affect (этиш).
  • Зат атоочтон кийинки предлогдор көбүнчө алсыз айтылат: for /fə/, of /əv/, to /tə/. the reason for the delay тизмегинде for кыска жана алсыз /fə/ болуп угулат. Ар бир предлогду толук үндүү менен айтпаңыз.
  • access /ˈækses/: басым биринчи муунда. /æ/ – кыргызча «а» да, «э» да эмес; оозду кенен ачыңыз.
  • relationship /rɪˈleɪʃnʃɪp/: басым экинчи муунда. Англисче r кыргыз р тыбышындай титиребейт.

Алтын эреже

Зат атоочту предлогу менен бирге, бир сөз сыяктуу жаттаңыз: reason for, cause of, increase in, relationship with, difference between, interest in, solution to, damage to, effect on, access to. Өзгөрүүнү билдирген зат атоочтон кийин эмне өзгөргөнү үчүн in, өзгөрүүнүн өлчөмү үчүн of колдонуңуз. Кыргызча -нын же -га мүчөсүнө карап предлог тандабаңыз.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Туура предлогду жазыңыз.

  1. What's the reason the delay?
  2. There has been a sharp rise house prices.
  3. The storm caused serious damage the bridge.
  4. Too much coffee can have a bad effect your sleep.
  5. Nobody knows the cause the accident.
  6. Is there a solution this problem?
  7. What's the difference a crocodile and an alligator?
  8. All staff have access the building at weekends.

B. Мааниси

Маанисине ылайык предлогду тандаңыз.

  1. Sales rose by 8%. Туура жоопту тандаңыз: There was an increase … 8%.
  2. Туура жоопту тандаңыз: There was an increase … sales last year.
  3. Туура жоопту тандаңыз: I have a good relationship … my manager.
  4. Туура жоопту тандаңыз: The bank charges interest … the loan.
  5. Туура жоопту тандаңыз: The doctor said the results were no cause … concern.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. What's the reason of your visit?
  2. Smoking has a bad affect on your lungs.
  3. There's a growing demand for electric cars.
  4. I've lost contact to my school friends.

D. Текстте

Текстти туура предлогдор менен толуктаңыз.

Working from home: a short report
Over the last five years there has been a big increase 18 the number of people working from home. The main reason 19 this change is technology: fast internet gives workers easy access 20 their files from anywhere. The effect 21 city centres has been huge. In some areas there has been a 30% fall 22 the number of office workers. One advantage 23 working from home is that people spend less time travelling. However, many still miss daily contact 24 their colleagues.

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Increase / rise / fall in колдонуп, шаарыңыздагы же өлкөңүздөгү бир өзгөрүү жөнүндө жазыңыз.
  2. Өзүңүз жакшы аткарган бир иштин ачкычы жана анын жашооңузга таасири жөнүндө жазыңыз.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. for
  2. in
  3. to
  4. on
  5. of
  6. to
  7. between
  8. to

B. Мааниси

  1. of
  2. in
  3. with
  4. on
  5. for

C. Катаны табыңыз

  1. What's the reason for your visit?
  2. Smoking has a bad effect on your lungs.
  3. ✓ There's a growing demand for electric cars.
  4. I've lost contact with my school friends.

D. Текстте

  1. in
  2. for / behind
  3. to
  4. on
  5. in
  6. of / to
  7. with

E. Сиздин кезегиңиз

  1. There has been a big rise in rents in my city.
  2. The key to learning a language is daily practice. Running has had a great effect on my mood.

F. Аралаш кайталоо

  1. at
  2. on
  3. to
  4. is
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play