Bored уу, boring уу? -ed ба -ing тэмдэг нэрийг монголоор тайлбарлав
Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та bored / boring, interested / interesting гэх мэт хосуудаас зөвийг нь сонгож, хүн юу мэдэрч байгаа, тэр мэдрэмжийг юу төрүүлж байгааг зөв хэлж чадна.
Гол санаа
Олон мэдрэмж нэг үйл үгээс гарсан хоёр тэмдэг нэрээр хос болж ирдэг: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Төстэй харагддаг ч эсрэг тийш заадаг.
Мэдрэмжийг илгээгчээс хүлээн авагч руу явдаг захидал гэж төсөөлөөрэй. Урт, удаан кино мэдрэмжийг илгээнэ. Кино театрт суугаад эвшээж буй та түүнийг хүлээн авна. Кино бол boring – мэдрэмжийг илгээгч. Та бол bored – хүлээн авагч.
Тэгэхээр: -ing хэлбэр мэдрэмжийг төрүүлж буй юм, хүнийг тодорхойлно. -ed хэлбэр мэдрэмжийг мэдэрч буй хүнийг тодорхойлно. Өөрөөсөө асуугаарай: энэ илгээгч үү, хүлээн авагч уу?
Жижиг дагавар бүх утгыг өөрчилдөг. I'm bored гэдэг нь энгийн, байнга хэлдэг өгүүлбэр. I'm boring ч дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ «бусад хүн намайг уйтгартай гэж боддог» гэсэн утгатай – та үүнийг хэлэхийг хүсэхгүй байх!
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор мэдрэмжийг ихэвчлэн үйл үгээр хэлдэг: «Би уйдаж байна», «Ээж санаа зовж байна», «Хүүхдүүд догдолж байна». Англиар энд be + -ed тэмдэг нэр: I'm bored, She's worried. Тиймээс «зовж байна»-г am worry гэж үйл үгээр орчуулах хүсэл төрдөг. Мэдрэмж төрүүлэгчийг монголоор «-тай», «-мээр», «-аасан» гэсэн хэлбэрээр хэлдэг: «уйтгартай кино», «ичмээр явдал», «ядраасан аялал» – англиар -ing. Бас нэг онцлог: «уйтгартай», «сонирхолтой» гэдэг нь мэдэрч буй хүнд ч, мэдрэмж төрүүлэгчид ч хэрэглэгддэг. «Уйтгартай байна», «Сонирхолтой юм» гэхэд өгүүлэгдэхүүнийг ихэвчлэн хэлдэггүй тул «би уйдаж байна» ч, «энэ уйтгартай» ч гэсэн утгатай. Англиар хэн мэдэрч, юу төрүүлж байгааг заавал ялгана.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Би уйдаж байна. | I'm bored. | монгол үйл үг → be + -ed |
| Кино уйтгартай байсан. | The film was boring. | төрүүлэгч → -ing |
| Уйтгартай байна. | I'm bored. / It's boring. | монголоор өгүүлэгдэхүүнийг хэлдэггүй; англиар хэн / юу гэдгээ сонгоно |
| Тэр шалгалтаасаа санаа зовж байна. | She's worried about her exam. | She's worry биш: be + -ed |
| Би түүхийг сонирхдог. | I'm interested in history. | interested + in |
| Удаан нислэг ядраасан, бид ядарсан. | The flight was tiring, so we were tired. | энд адилхан: «-аасан» (бусдыг ядраах) ≈ -ing, «-сан» (өөрөө ядрах) ≈ -ed |
| Тэр багш сонирхолтой. | That teacher is interesting. | хүн ч -ing байж болно: бусдад нөлөөлдөг |
Товчхондоо: мэдэрч буй хүн (монголоор ихэвчлэн «-ж байна») = be + -ed; мэдрэмж төрүүлэгч («-тай», «-мээр», «-аасан») = -ing.
Бүтэц
| Үйл үг | -ed (хүн юу мэдэрч байна) | -ing (мэдрэмжийг юу төрүүлж байна) |
|---|---|---|
| bore | bored | boring |
| interest | interested | interesting |
| tire | tired | tiring |
| excite | excited | exciting |
| confuse | confused | confusing |
| embarrass | embarrassed | embarrassing |
| surprise | surprised | surprising |
| worry | worried | worrying |
Өгүүлбэрийн загвар
| Загвар | Жишээ |
|---|---|
| хүн + be / feel / look + -ed тэмдэг нэр | I'm tired. / She looks worried. |
| -ed тэмдэг нэр + угтвар үг | She's interested in art. / We're excited about the trip. |
| юм + be + -ing тэмдэг нэр | The journey was tiring. |
| -ing тэмдэг нэр + нэр үг | It was a confusing email. |
-ed тэмдэг нэрийн дараах түгээмэл угтвар үг (A2-31-ийг үзнэ үү): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.
Бусад олон хос ижил дүрэмтэй: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.
Хэрэглээ
1-ed тэмдэг нэр: хүн юу мэдэрч байна
Хүн (эсвэл амьтан) юу мэдэрч байгааг -ed хэлбэрээр хэлнэ. Монголоор энд ихэвчлэн «-ж байна», «-сан» гэсэн үйл үг гардаг.
2-ing тэмдэг нэр: мэдрэмжийг юу төрүүлж байна
Мэдрэмж төрүүлж буй юм, нөхцөл байдал, хүнийг -ing хэлбэрээр тодорхойлно.
3Нэг нөхцөл байдалд хоёр хэлбэр
Ихэвчлэн нэг өгүүлбэр шалтгааныг, нөгөө нь хүний мэдрэмжийг хэлдэг. Ялгааг харах хамгийн сайн арга.
4Хүнд -ing тэмдэг нэр
Хүн ч бусдад мэдрэмж төрүүлдэг бол -ing байж болно. Энэ нь тэр хүний зан чанар, бусдад үзүүлэх нөлөөг хэлнэ – өөрөө юу мэдэрч байгааг биш.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Уйтгартай байсан» → was boring. Монголоор «уйтгартай» гэдгийг мэдэрч буй хүнд ч хэрэглэнэ: «Эмээгийнд интернэт байхгүй болохоор дүү маань их уйтгартай байсан». «Уйтгартай» нь boring-той таардаг тул англиар was boring гарч ирдэг. Энэ нь «уйтгартай хүн» гэсэн огт өөр утга.
2. «Санаа зовж байна» → are worry. Монголоор мэдрэмжийг «-ж байна» гэсэн үйл үгээр хэлдэг: «Энэ зун гантай байгаа болохоор малчид санаа зовж байна». Тиймээс be-гийн дараа үйл үгийн үндсэн хэлбэр тавих нь элбэг. Be-гийн дараа -ed тэмдэг нэр.
3. Be-г орхих. Монголоор одоо цагт холбох үг ихэвчлэн хэлэгддэггүй: «Наадмын хурдан морины уралдаан үргэлж их сэтгэл хөдөлгөм». Англиар тэмдэг нэрийн өмнө be заавал хэрэгтэй.
4. «Сонирхолтой юм аа!» → I'm interesting. Найз тань Говь руу явах төлөвлөгөөгөө ярихад «Сонирхолтой юм аа!» гэж хариулдаг. Өгүүлэгдэхүүнийг нь хэлдэггүй тул англиар I'm interesting гэж хэлэх нь бий. Таны сонирхол бол I'm interested, төлөвлөгөө бол interesting.
Бүү андуураарай
Нэг үзэгдлийн тухай -ed ба -ing – Нэг үзэгдэл, мэдрэмжийн хоёр чиглэл.
-ing тэмдэг нэр ба Present Continuous – This game is boring (тэмдэг нэр) ба Am I boring you? (bore үйл үгийн Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг)) өөр өөр. Тэмдэг нэр одоо болж буй үйлдлийг биш, чанарыг хэлнэ. A1-22-ийг үзнэ үү.
-ed тэмдэг нэр ба өнгөрсөн цагийн үйл үг – Bored нь тэмдэг нэр (I was bored) ч, bore үйл үгийн өнгөрсөн хэлбэр (The film bored me) ч байж болно. Хоёулаа нэг мэдрэмжийг өөр өөр талаас нь хэлнэ. Бүтэн өгүүлбэрийг богиносгодог хэлбэрүүд (the man standing there) B2-09 хичээлд бий.
Зөв бичих ба дуудлага
- -e-ээр төгсдөг үйл үгэнд -d нэмнэ, -ing-ийн өмнө -e-г хасна: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
- worry → worried (y → i), харин worrying (-ing-ийн өмнө y хэвээр).
- embarrass нь rr, ss-тэй: embarrassed, embarrassing.
- -ed төгсгөл гурван янзаар дуудагдана: дуутай авианы дараа /d/ (bored, tired, worried, surprised, confused); /s/, /k/, /ʃ/ зэрэг дуугүй авианы дараа /t/ (embarrassed, shocked, relaxed); t, d-гийн дараа нэмэлт үетэй /ɪd/ (interested, excited). Бусад үед эгшиг нэмэхгүй: bored нэг үетэй, «борэд» биш.
- interesting ихэвчлэн гурван үетэй: /ˈɪntrəstɪŋ/. Эхний e ихэвчлэн дуудагдахгүй.
- Өргөлт эхний үе дээр биш байх нь олон: sur-PRISED, em-BAR-rassed, con-FUSED, ex-CI-ting. Монгол заншлаар эхний үеийг бүү онцлоорой.
- surprised, confused дахь /z/ авиа монгол «з»-тэй адилгүй: «с» хэлэх байрлалаас хоолойгоо дуугаргаарай, зөгий дүнгэнэх шиг.
Алтан дүрэм
-ed = мэдэрч буй хүн (хүлээн авагч). -ing = мэдрэмж төрүүлж буй юм эсвэл хүн (илгээгч). I'm bored because the film is boring. Монгол «уйдаж байна», «санаа зовж байна» = be + -ed, үйл үг биш.
Дасгал
A. Бүтэц
Үйл үгийн зөв хэлбэрийг бичнэ үү.
-
confuse-ийн зөв хэлбэрээр нөхөөрэй: The map was , so we got lost.
-
worry-ийн зөв хэлбэрээр нөхөөрэй: My parents were because I came home late.
-
excite-ийн зөв хэлбэрээр нөхөөрэй: The children are really about the trip.
-
tire-ийн зөв хэлбэрээр нөхөөрэй: A twelve-hour shift at the hospital is very .
-
embarrass-ийн зөв хэлбэрээр нөхөөрэй: I felt so when I called my teacher "Mum".Mum (UK), Mom (US)
-
-ing тэмдэг нэрийг бичнэ үү: surprise
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I'm … after work.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: Are you … in history?
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: The ending of the film was very ….
-
Энэ ямар утгатай вэ? "Tom is boring."
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
I was so embarrassing when I fell over.
-
This book is really bored.
-
I'm interesting in modern art.
-
The results were worrying, so we called a doctor.
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад хаалтанд байгаа үгийн зөв хэлбэрээр нөхөөрэй.
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Нэг кино эсвэл номын тухай бичнэ үү: ямар байсан, та юу мэдэрсэн бэ.
-
Танд ядаргаатай санагддаг нэг зүйл, таны сонирхдог нэг зүйлийн тухай нэг нэг өгүүлбэр бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-29 Who, Which, That: тодотгох өгүүлбэр (relative clause) монголоор I watched a documentary was really interesting.
-
A1-10 Англи тэмдэг нэр (Adjectives): very, really, quite, too монголоор Зөв хариултыг сонгоно уу: It was ….
-
A2-06 Comparatives: харьцуулсан зэрэг (bigger, more beautiful) монголоор The second film was (boring) than the first one.
Хариулт
A. Бүтэц
- confusing
- worried
- excited
- tiring
- embarrassed
- surprising
B. Утга
- tired
- interested
- surprising
- Other people find Tom dull.
C. Алдааг олоорой
- I was so embarrassed when I fell over.
- This book is really boring.
- I'm interested in modern art.
- ✓ The results were worrying, so we called a doctor.
D. Нөхцөл байдалд
- boring
- interesting
- Tired
- tiring
- worried
E. Таны ээлж
- The film was really exciting. I was surprised by the ending.
- Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.
F. Холимог давталт
- that / which
- an exciting game
- more boring
