İngilizce -ed ve -ing Sıfatları: Bored mı Boring mi?
Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda bored / boring ve interested / interesting gibi çiftler arasında doğru seçimi yaparak insanların ne hissettiğini ve onlara bu duyguyu neyin yaşattığını anlatabileceksiniz.
Temel Fikir
Birçok duygu, aynı fiilden türeyen iki sıfatla anlatılır: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Birbirlerine benzerler, ama zıt yönleri gösterirler.
Bir duyguyu, gönderenden alıcıya giden bir mesaj gibi düşünün. Uzun, ağır ilerleyen bir film duyguyu gönderir. Sinemada oturup esneyen siz ise o duyguyu alırsınız. Film boring'dir (sıkıcı) — duyguyu o gönderir. Siz bored'sınız (sıkılmış) — duyguyu siz alırsınız.
Yani: -ing duyguya sebep olan şeyi (ya da kişiyi) anlatır. -ed ise duyguyu yaşayan kişiyi anlatır. Kendinize sorun: Bu gönderen mi, alıcı mı?
Bu önemlidir, çünkü küçük bir ek bütün mesajı değiştirir. I'm bored ("Sıkıldım") söylenecek çok normal bir şeydir. I'm boring de doğru bir cümledir, ama "Ben sıkıcı biriyim" demektir — muhtemelen söylemek istediğiniz bu değil!
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçe de bu ayrımı yapar: duyguya sebep olan şey için çoğu zaman -ıcı / -ici ya da "… verici" kullanırız (sıkıcı, yorucu, heyecan verici). Fark şurada: Türkçede duyguyu yaşayan kişiyi çoğu zaman bir fiille anlatırız ("sıkıldım", "yoruldum"). İngilizcede ise be + -ed sıfatı gerekir.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Sıkıl-dı-m. | I'm bored. |
| Film sık-ıcıydı. | The film was boring. |
| Yorul-du-k. | We were tired. |
| Yolculuk yor-ucuydu. | The journey was tiring. |
| Şaşır-dı-m. | I was surprised. |
| Sonuç şaşırt-ıcıydı. | The result was surprising. |
| Çocuklar heyecan-lı. | The children are excited. |
| Heyecan-lı bir maçtı. | It was an exciting match. |
Son iki satıra dikkat: Türkçedeki heyecanlı hem kişi hem maç için kullanılır. İngilizcede ise kişi excited, maç exciting olur. "Sıkıldım" gibi fiillerin karşılığı da tek bir fiil değil, be + -ed sıfatıdır.
Yapı
| Fiil | -ed (kişi ne hissediyor) | -ing (duyguya ne sebep oluyor) |
|---|---|---|
| bore | bored | boring |
| interest | interested | interesting |
| tire | tired | tiring |
| excite | excited | exciting |
| confuse | confused | confusing |
| embarrass | embarrassed | embarrassing |
| surprise | surprised | surprising |
| worry | worried | worrying |
Cümle kalıpları
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| kişi + be / feel / look + -ed sıfatı | I'm tired. / She looks worried. |
| -ed sıfatı + edat | She's interested in art. / We're excited about the trip. |
| şey + be + -ing sıfatı | The journey was tiring. |
| -ing sıfatı + isim | It was a confusing email. |
-ed sıfatlarından sonra sık gelen edatlar (bkz. A2-31): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.
Başka birçok çift de aynı kurala uyar: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.
Kullanımlar
1-ed sıfatları: kişi ne hissediyor
Bir kişinin (ya da bir hayvanın) duygularını anlatmak için -ed biçimini kullanın.
2-ing sıfatları: duyguya ne sebep oluyor
Duyguya sebep olan şeyi, durumu ya da kişiyi anlatmak için -ing biçimini kullanın.
3Aynı durumda iki biçim
Çoğu zaman bir cümle sebebi, bir başka cümle de kişinin duygusunu anlatır. Farkı görmenin en iyi yolu budur.
4İnsanlar için -ing sıfatları
Bir kişi de başkalarında bir duygu uyandırıyorsa -ing ile anlatılabilir. Bu, kişinin ne hissettiğini değil, karakterini ya da başkaları üzerindeki etkisini anlatır.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "Sıkıldım" cümlesini fiille çevirmek. Türkçede duyguyu bir fiille söyleriz: "sıkıldım", "yoruldum", "şaşırdım". Bu yüzden bore, tire fiillerini geçmiş zamanda kullanmak çok yaygındır. İngilizcede duyguyu yaşayan kişi için be + -ed sıfatı gerekir.
2. "Sıkıldım" demek isterken "I'm boring" demek. Bu, Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalardan biridir ve karşınızdakini güldürebilir: "Ben sıkıcı biriyim" demiş olursunuz. Duygu sizdeyse -ed.
3. "Heyecanlı" kelimesine aldanmak. Türkçede "heyecanlıyım" da "heyecanlı bir maç" da aynı kelimeyle söylenir. İngilizcede heyecanı yaşayan kişi excited, heyecan veren şey exciting'dir.
4. "İlgileniyorum" cümlesini kelime kelime çevirmek. "-iyor" eki -ing'i, "ile" de with'i çağırır. Ama İngilizcede doğru kalıp interested in'dir.
5. "Kafam karıştı" cümlesini fiille kurmak. Confuse "birinin kafasını karıştırmak" demektir. Kendi durumunuzu anlatırken I'm confused deyin.
Karıştırılmasın
Aynı sahne için -ed ve -ing — Tek sahne, duygunun iki yönü.
-ing sıfatları ve present continuous — This game is boring (sıfat) ile Am I boring you? (bore fiilinin present continuous'u) aynı şey değildir. Sıfat bir özelliği anlatır, şu anda olan bir eylemi değil. Bkz. A1-22.
-ed sıfatları ve geçmiş zaman fiilleri — Bored bir sıfat (I was bored) ya da bore fiilinin geçmiş hali (The film bored me) olabilir. İkisi de aynı duyguyu farklı yönden anlatır. Bütün bir cümleciği kısaltan ortaçlar (the man standing there) B2-09'da.
Yazım ve Telaffuz
- -e ile biten fiillerde: -d ekleyin, -ing'den önce -e'yi atın: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
- worry → worried (y → i) ama worrying (-ing'den önce y kalır).
- embarrass kelimesinde rr ve ss vardır: embarrassed, embarrassing.
- -ed ekinin üç okunuşu vardır ve hiçbiri "ed" değildir: ötümlü seslerden sonra /d/ (bored "bord", tired, worried, surprised, confused); /s/, /k/, /ʃ/ gibi ötümsüz seslerden sonra /t/ (embarrassed "imberıst", shocked "şokt", relaxed); t ya da d'den sonra fazladan bir hece olarak /ɪd/ "id" (interested, excited "iksaytid").
- interesting genellikle üç hecelidir: /ˈɪntrəstɪŋ/ ("intrısting"). İlk e çoğu zaman okunmaz.
Altın Kural
-ed = duyguyu hisseden kişi (alıcı). -ing = duyguya sebep olan şey ya da kişi (gönderen). I'm bored because the film is boring. — "Film sıkıcı olduğu için sıkıldım."
Alıştırmalar
A. Yapı
Verilen fiilin doğru sıfat biçimini yazın.
-
confuse fiilinin doğru biçimiyle tamamlayın: The map was , so we got lost.
-
worry fiilinin doğru biçimiyle tamamlayın: My parents were because I came home late.
-
excite fiilinin doğru biçimiyle tamamlayın: The children are really about the trip.
-
tire fiilinin doğru biçimiyle tamamlayın: A twelve-hour shift at the hospital is very .
-
embarrass fiilinin doğru biçimiyle tamamlayın: I felt so when I called my teacher "Mum".Mum (UK); Mom (US)
-
-ing sıfatını yazın: surprise
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: I'm … after work.
-
Doğru olanı seçin: Are you … in history?
-
Doğru olanı seçin: The ending of the film was very ….
-
Bu cümle ne anlama geliyor? "Tom is boring."
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
I was so embarrassing when I fell over.
-
This book is really bored.
-
I'm interesting in modern art.
-
The results were worrying, so we called a doctor.
D. Bağlam İçinde
Parantez içindeki fiilden -ed ya da -ing sıfatı yaparak diyaloğu tamamlayın.
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.
E. Sıra Sende
-
Bir film ya da kitap hakkında yazın: nasıl olduğunu ve sizin ne hissettiğinizi söyleyin.
-
Yorucu bulduğunuz bir şey ve ilgilendiğiniz bir şey hakkında birer cümle yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-29 İngilizce Relative Clauses: Who, Which, That ve Where Kullanımı I watched a documentary was really interesting.
-
A1-10 İngilizce Sıfatlar (Adjectives): Yeri, Very, Too ve Zıt Anlamlılar Doğru olanı seçin: It was ….
-
A2-06 İngilizce Comparatives (Karşılaştırma Sıfatları): -er, More ve Than Kullanımı The second film was (boring) than the first one.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- confusing
- worried
- excited
- tiring
- embarrassed
- surprising
B. Anlam
- tired
- interested
- surprising
- Other people find Tom dull.
C. Hatayı Bul
- I was so embarrassed when I fell over.
- This book is really boring.
- I'm interested in modern art.
- ✓ The results were worrying, so we called a doctor.
D. Bağlam İçinde
- boring
- interesting
- Tired
- tiring
- worried
E. Sıra Sende
- The film was really exciting. I was surprised by the ending.
- Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.
F. Karışık Tekrar
- that / which
- an exciting game
- more boring
