Bored apo Boring? Mbiemrat me -ed dhe -ing në anglisht
Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të zgjidhni saktë mes çifteve si bored / boring dhe interested / interesting, për të thënë si ndihen njerëzit dhe çfarë i bën të ndihen kështu.
Ideja kryesore
Shumë ndjenja vijnë në çifte mbiemrash që dalin nga e njëjta folje: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Duken të ngjashëm, por tregojnë në drejtime të kundërta.
Mendojeni ndjenjën si një mesazh që udhëton nga një dërgues te një marrës. Një film i gjatë e i ngadaltë e dërgon ndjenjën. Ju, ulur në kinema, mezi i mbani sytë hapur – ju e merrni. Filmi është boring – ai e dërgon ndjenjën. Ju jeni bored – ju e merrni ndjenjën.
Pra: -ing përshkruan sendin (ose personin) që e shkakton ndjenjën. -ed përshkruan personin që e ka ndjenjën. Pyesni veten: A është ky dërguesi apo marrësi?
Kjo ka rëndësi, sepse një mbaresë e vogël ndryshon gjithë mesazhin. I'm bored është gjë krejt normale për t'u thënë. I'm boring është gjithashtu fjali e saktë, por do të thotë që të tjerët ju gjejnë të mërzitshëm – me siguri jo ajo që doni t'u thoni!
Shqipja dhe anglishtja
Lajm i mirë: edhe shqipja e bën këtë dallim. Ne themi «jam i mërzitur», por «filmi është i mërzitshëm»; «jam i lodhur», por «puna është e lodhshme»; «jam i shqetësuar», por «lajmi është shqetësues». Forma me -ur / -uar është marrësi (si -ed), forma me -shëm / -ues / -ant është dërguesi (si -ing). Pra mjafton të pyesni veten si do ta thoshit në shqip.
Dallimi vjen te foljet. Për shumë ndjenja shqipja përdor një folje joveprore: «u mërzita», «u habitëm», «u lodha», «u shqetësua». Në anglisht këtu nuk ka folje të tillë, por be / get / feel + mbiemri me -ed: I was bored, we were surprised. Edhe parafjala ndryshon: «i interesuar për» është interested in, jo for.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Jam i mërzitur. / Filmi është i mërzitshëm. | I'm bored. / The film is boring. | këtu është njësoj: marrësi – dërguesi |
| Lajmi ishte shqetësues. Të gjithë ishin të shqetësuar. | The news was worrying. Everyone was worried. | këtu është njësoj |
| Ky është një artikull vërtet interesant. | This is a really interesting article. | «interesant» = interesting |
| U habita kur pashë çmimin. | I was surprised when I saw the price. | folje joveprore → be + -ed |
| U mërzitëm shumë në festë. | We got bored at the party. | folje joveprore → get + -ed |
| Jeni të interesuar për fotografinë? | Are you interested in photography? | «për» → in |
Shkurt: forma «i mërzitur» = -ed (si ndiheni), forma «i mërzitshëm / interesant» = -ing (çfarë e shkakton ndjenjën); dhe «u habita» = I was surprised, me be.
Forma
| Folja | -ed (si ndihet dikush) | -ing (çfarë e shkakton ndjenjën) |
|---|---|---|
| bore | bored | boring |
| interest | interested | interesting |
| tire | tired | tiring |
| excite | excited | exciting |
| confuse | confused | confusing |
| embarrass | embarrassed | embarrassing |
| surprise | surprised | surprising |
| worry | worried | worrying |
Modelet e fjalisë
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| person + be / feel / look + mbiemër me -ed | I'm tired. / She looks worried. |
| mbiemër me -ed + parafjalë | She's interested in art. / We're excited about the trip. |
| send + be + mbiemër me -ing | The journey was tiring. |
| mbiemër me -ing + emër | It was a confusing email. |
Parafjalët e zakonshme pas mbiemrave me -ed (shih A2-31): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.
Shumë çifte të tjera ndjekin të njëjtin rregull: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.
Përdorimi
1Mbiemrat me -ed: si ndihet një person
Përdorni formën me -ed për ndjenjat e një personi (ose të një kafshe). Në shqip këtu themi «i mërzitur», «i habitur» ose përdorim një folje si «u habit».
2Mbiemrat me -ing: çfarë e shkakton ndjenjën
Përdorni formën me -ing për sendin, situatën ose personin që e shkakton ndjenjën.
3Të dyja format në një situatë
Shpesh një fjali përshkruan shkakun, dhe një tjetër ndjenjën e personit. Kjo është mënyra më e mirë për ta parë dallimin.
4Mbiemrat me -ing për njerëz
Edhe një person mund të jetë -ing, kur u shkakton një ndjenjë të tjerëve. Kështu përshkruhet karakteri i tij ose efekti që ka te të tjerët – jo si ndihet ai vetë. Edhe në shqip «mësuesja është interesante» nuk thotë asgjë për ndjenjat e saj.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Jam mërzitur» → I'm boring. Të dyja fjalët angleze nisin njësoj, prandaj dora shkon lehtë te forma e gabuar: «Interneti ka rënë përsëri dhe jam mërzitur shumë». Kontrollojeni me shqipen: «i mërzitur» (si ndihem) = bored; «i mërzitshëm» (si jam për të tjerët) = boring.
2. «U habitëm» → we surprised. Në shqip ndjenjat i shprehim shpesh me një folje joveprore: «U habitëm që dyqani ishte ende hapur në mesnatë». Në anglisht surprise do kundrinor (The news surprised us); për ndjenjën përdorni be + -ed.
3. «I interesuar për» → interested for. Parafjala shqipe «për» kalon lehtë në anglisht: «Blerta është shumë e interesuar për arkitekturën e vjetër». Pas interested vjen gjithmonë in.
4. «Më erdhi turp» → I was ashamed. Për një situatë të sikletshme në shqip themi «më erdhi turp» ose «u turpërova»: «Mamaja u tregoi shokëve fotot e mia kur isha bebe. Më erdhi shumë turp!». Ashamed në anglisht do të thotë që keni bërë diçka të keqe dhe ndjeni faj. Për siklet përdorni embarrassed.
Mos i ngatërroni
-ed dhe -ing për të njëjtën skenë – Një skenë, dy drejtime të ndjenjës.
Mbiemrat me -ing apo Present Continuous – This game is boring (mbiemër) nuk është njësoj si Am I boring you? (folja bore në Present Continuous – e tashmja e vazhdueshme). Mbiemri përshkruan një cilësi, jo një veprim që po ndodh tani. Shih A1-22.
Mbiemrat me -ed apo foljet në të kaluarën – Bored mund të jetë mbiemër (I was bored) ose e kaluara e foljes bore (The film bored me). Të dyja përshkruajnë të njëjtën ndjenjë nga drejtime të ndryshme. Format që shkurtojnë fjali të tëra (the man standing there) janë te B2-09.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Foljet që mbarojnë me -e: shtoni -d, dhe hiqni -e-në para -ing: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
- worry → worried (y → i), por worrying (y mbetet para -ing).
- embarrass ka rr dhe ss: embarrassed, embarrassing.
- Mbaresa -ed ka tri shqiptime: /d/ pas tingujve të zëshëm (bored, tired, worried, surprised, confused); /t/ pas tingujve të pazëshëm si /s/, /k/, /ʃ/ (embarrassed, shocked, relaxed); /ɪd/, një rrokje më shumë, pas t ose d (interested, excited). Meqë shqipja lexohet ashtu siç shkruhet, kini kujdes: surprised ka dy rrokje, jo tri – mos shtoni një «ed» në fund.
- interesting zakonisht ka tri rrokje: /ˈɪntrəstɪŋ/, me theks te rrokja e parë. e-ja e parë shpesh nuk shqiptohet. Mos e shqiptoni si «interesant» të shqipes, me theks në fund.
- -ing në fund është /ŋ/: tingull hundor, me pjesën e pasme të gjuhës te qiellza. Mos shtoni një «g» të qartë në fund.
Rregulli i artë
-ed = personi që e ndien (marrësi), si «i mërzitur». -ing = sendi ose personi që e shkakton (dërguesi), si «i mërzitshëm». I'm bored because the film is boring.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni me formën e duhur të foljes së dhënë.
-
Plotësoni me formën e duhur të confuse: The map was , so we got lost.
-
Plotësoni me formën e duhur të worry: My parents were because I came home late.
-
Plotësoni me formën e duhur të excite: The children are really about the trip.
-
Plotësoni me formën e duhur të tire: A twelve-hour shift at the hospital is very .
-
Plotësoni me formën e duhur të embarrass: I felt so when I called my teacher "Mum".Mum (UK); Mom (US)
-
Shkruani mbiemrin me -ing: surprise
B. Kuptimi
Zgjidhni mundësinë e duhur.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'm … after work.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Are you … in history?
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: The ending of the film was very ….
-
Çfarë do të thotë? "Tom is boring."
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
I was so embarrassing when I fell over.
-
This book is really bored.
-
I'm interesting in modern art.
-
The results were worrying, so we called a doctor.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani për një film ose një libër: si ishte dhe si u ndjetë.
-
Shkruani një fjali për diçka që ju duket e lodhshme dhe një për diçka që ju intereson.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-29 Who, Which, That: fjalitë përcaktore (relative clauses) në anglisht I watched a documentary was really interesting.
-
A1-10 Mbiemrat në anglisht (adjectives): vendi, very, quite dhe too Zgjidhni përgjigjen e saktë: It was ….
-
A2-06 Shkalla krahasore në anglisht (comparatives): -er, more dhe than në shqip The second film was (boring) than the first one.
Përgjigjet
A. Forma
- confusing
- worried
- excited
- tiring
- embarrassed
- surprising
B. Kuptimi
- tired
- interested
- surprising
- Other people find Tom dull.
C. Gjeni gabimin
- I was so embarrassed when I fell over.
- This book is really boring.
- I'm interested in modern art.
- ✓ The results were worrying, so we called a doctor.
D. Në kontekst
- boring
- interesting
- Tired
- tiring
- worried
E. Radha juaj
- The film was really exciting. I was surprised by the ending.
- Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.
F. Përsëritje e përzier
- that / which
- an exciting game
- more boring
