Bored, yoxsa boring? -ed və -ing sifətlərinin fərqi sadə dillə
Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz bored / boring, interested / interesting kimi cütlər arasında düzgün seçim edə, insanların nə hiss etdiyini və bu hissə nəyin səbəb olduğunu təsvir edə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Bir çox hiss eyni feildən yaranan sifət cütləri ilə deyilir: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Onlar bir-birinə oxşayır, amma əks istiqamətləri göstərir.
Hissi göndərəndən alana gedən bir məktub kimi təsəvvür edin. Uzun, darıxdırıcı film hissi göndərir. Kinoteatrda oturub əsnəyən siz isə onu alırsınız. Film boring olur: hissi o göndərir. Siz bored olursunuz: hissi siz alırsınız.
Deməli, -ing hissə səbəb olan əşyanı (və ya adamı) təsvir edir. -ed isə hissi keçirən adamı təsvir edir. Özünüzdən soruşun: Bu, göndərəndir, yoxsa alan?
Bu vacibdir, çünki kiçik bir şəkilçi bütün mənanı dəyişir. I'm bored («darıxıram») adi cümlədir. I'm boring də düzgün cümlədir, amma o, «başqaları məni darıxdırıcı sayır» deməkdir. Yəqin ki, siz bunu demək istəmirsiniz!
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində hissi keçirən adam üçün çox vaxt feil işlədirik: «darıxıram», «maraqlanıram», «yorulmuşam», «təəccübləndim», «utandım». Hissə səbəb olan əşya üçün isə ayrıca sifət var: «darıxdırıcı», «maraqlı», «yorucu», «təəccüblü», «utancverici». İngiliscədə hər ikisi sifətdir və onlar yalnız sonluqla fərqlənir: -ed və -ing. Bəzi azərbaycan sözləri isə hər iki mənanı verir: «həyəcanlı» həm adam (excited), həm də oyun (exciting) haqqında deyilir. İngiliscədə burada seçim etmək lazımdır.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Darıxıram. | hissi keçirən: mən | I'm bored. |
| Film darıxdırıcıdır. | hissə səbəb olan: film | The film is boring. |
| Tarixlə maraqlanırsınız? | hissi keçirən | Are you interested in history? |
| Bu, çox maraqlı məqalədir. | səbəb olan | This is a really interesting article. |
| Uşaqlar çox həyəcanlıdır. | hissi keçirən | The kids are excited. |
| Həyəcanlı oyun idi. | səbəb olan | It was an exciting match. |
| Yorulmuşuq. / Uçuş yorucu idi. | keçirən / səbəb olan | We're tired. / The flight was tiring. |
Daha bir fərq: «darıxmaq» azərbaycan dilində həm «bezmək», həm də «kiminsə həsrətini çəkmək» deməkdir («Anamdan darıxmışam»). İngiliscədə ikinci məna üçün bored yox, miss işlənir: I miss my mum.
Quruluş
| Feil | -ed (adam nə hiss edir) | -ing (hissə nə səbəb olur) |
|---|---|---|
| bore | bored | boring |
| interest | interested | interesting |
| tire | tired | tiring |
| excite | excited | exciting |
| confuse | confused | confusing |
| embarrass | embarrassed | embarrassing |
| surprise | surprised | surprising |
| worry | worried | worrying |
Cümlə qəlibləri
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| adam + be / feel / look + -ed sifəti | I'm tired. / She looks worried. |
| -ed sifəti + ön söz | She's interested in art. / We're excited about the trip. |
| əşya + be + -ing sifəti | The journey was tiring. |
| -ing sifəti + isim | It was a confusing email. |
-ed sifətlərindən sonra çox işlənən ön sözlər (A2-31 dərsinə baxın): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.
Başqa cütlər də eyni qaydaya tabedir: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.
İstifadə
1-ed sifətləri: adam nə hiss edir
Adamın (və ya heyvanın) hisslərini təsvir etmək üçün -ed formasını işlədin.
2-ing sifətləri: hissə nə səbəb olur
Hissə səbəb olan əşyanı, vəziyyəti və ya adamı təsvir etmək üçün -ing formasını işlədin.
3Bir vəziyyətdə hər iki forma
Çox vaxt bir cümlə səbəbi, digəri isə adamın hissini təsvir edir. Fərqi görməyin ən yaxşı yolu budur.
4İnsanlar üçün -ing sifətləri
Başqalarında hiss yaradan adam da -ing ola bilər. Bu, onun xarakterini və başqalarına təsirini təsvir edir, onun nə hiss etdiyini yox.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Darıxıram» → I'm boring. «Darıxıram» feildir, «darıxdırıcı» isə «boring» deməkdir. Bir çox öyrənən «darıxmaq» hissini boring sözü ilə əzbərləyir və öz hissindən danışanda da onu işlədir. Nəticədə cümlə «biz darıxdırıcı adamlarıq» mənasını verir.
2. «Həyəcanlı» → excited və exciting. Azərbaycancada həm adam, həm də oyun «həyəcanlı» olur. İngiliscədə hissi keçirən adam excited, hissə səbəb olan oyun, səfər və ya xəbər isə exciting olur.
3. «Maraqlanır» → interesting in. «Maraqlı» sözünü interesting kimi yaxşı bildiyimiz üçün «maraqlanmaq» feilini də ona bağlayırıq. Amma maraq hissini keçirən adam interested in olur.
4. «Darıxmışam» → I'm bored of. «Bacımdan darıxmışam» həsrət bildirir. Bored of / with isə «bezmişəm, təngə gəlmişəm» deməkdir. Kiminsə və ya nəyinsə həsrətini çəkəndə miss işlədin.
Qarışdırmayın
Eyni vəziyyət haqqında -ed və -ing — Bir vəziyyət, hissin iki istiqaməti.
-ing sifətləri və Present Continuous — This game is boring (sifət) və Am I boring you? (bore feilinin Present Continuous forması, yəni indiki davamedici zaman) eyni şey deyil. Sifət keyfiyyəti təsvir edir, indi baş verən hərəkəti yox. A1-22 dərsinə baxın.
-ed sifətləri və keçmiş zaman feilləri — Bored sifət (I was bored) və ya bore feilinin keçmiş forması (The film bored me) ola bilər. Hər ikisi eyni hissi müxtəlif tərəflərdən təsvir edir. Bütöv budaq cümləni qısaldan feili sifətlər (the man standing there) B2-09 dərsində öyrədilir.
Yazılış və tələffüz
- Sonu -e ilə bitən feillər: -d artırın, -ing artıranda isə -e düşür: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
- worry → worried (y → i), amma worrying (-ing sözündən əvvəl y qalır).
- embarrass sözündə rr və ss var: embarrassed, embarrassing.
- -ed sonluğunun üç tələffüzü var: cingiltili səslərdən sonra /d/ (bored, tired, worried, surprised, confused); /s/, /k/, /ʃ/ kimi kar səslərdən sonra /t/ (embarrassed, shocked, relaxed); t və ya d hərfindən sonra /ɪd/, yəni əlavə «id» hecası (interested, excited). bored, tired sözlərində son /d/ səsini karlaşdırmayın: azərbaycan dilində söz sonunda «kitab» sözü «kitap» kimi deyilə bilir, ingiliscədə isə /d/ səsi cingiltili qalmalıdır.
- -ing sonluğunda /ŋ/ səsi var: dilin arxası yumşaq damağa toxunur, hava burundan çıxır. Sonda ayrıca «q» və ya «k» səsi deməyin.
- interesting adətən üç hecalıdır: /ˈɪntrəstɪŋ/. Birinci e çox vaxt deyilmir. Vurğu birinci hecaya düşür: azərbaycan dilindəki kimi son hecanı vurğulamayın.
Qızıl qayda
-ed = hissi keçirən adam (alan). -ing = hissə səbəb olan əşya və ya adam (göndərən). I'm bored because the film is boring. «Darıxıram» → I'm bored; «darıxdırıcı» → boring.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Verilmiş sözün düzgün formasını yazın.
-
confuse sözünün düzgün formasını yazın: The map was , so we got lost.
-
worry sözünün düzgün formasını yazın: My parents were because I came home late.
-
excite sözünün düzgün formasını yazın: The children are really about the trip.
-
tire sözünün düzgün formasını yazın: A twelve-hour shift at the hospital is very .
-
embarrass sözünün düzgün formasını yazın: I felt so when I called my teacher "Mum".Mum (UK); Mom (US)
-
-ing sifətini yazın: surprise
B. Məna
Mənaya uyğun variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: I'm … after work.
-
Düzgün cavabı seçin: Are you … in history?
-
Düzgün cavabı seçin: The ending of the film was very ….
-
Bu nə deməkdir? "Tom is boring."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I was so embarrassing when I fell over.
-
This book is really bored.
-
I'm interesting in modern art.
-
The results were worrying, so we called a doctor.
D. Mətndə
Mötərizədəki sözü düzgün formada yazın.
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Bir film və ya kitab haqqında yazın: necə idi və siz nə hiss etdiniz?
-
Sizi yoran bir şey haqqında bir cümlə, maraqlandığınız bir şey haqqında da bir cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-29 Who, Which, That, Where azərbaycanca: ingiliscə təyin budaq cümləsi sadə dillə I watched a documentary was really interesting.
-
A1-10 İngiliscə sifətlər azərbaycanca: sifətin yeri, very, really, quite və too Düzgün cavabı seçin: It was ….
-
A2-06 Sifətlərin müqayisə dərəcəsi ingiliscə: bigger, more beautiful və than The second film was (boring) than the first one.
Cavablar
A. Quruluş
- confusing
- worried
- excited
- tiring
- embarrassed
- surprising
B. Məna
- tired
- interested
- surprising
- Other people find Tom dull.
C. Səhvi tapın
- I was so embarrassed when I fell over.
- This book is really boring.
- I'm interested in modern art.
- ✓ The results were worrying, so we called a doctor.
D. Mətndə
- boring
- interesting
- Tired
- tiring
- worried
E. Sizin növbəniz
- The film was really exciting. I was surprised by the ending.
- Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.
F. Qarışıq təkrar
- that / which
- an exciting game
- more boring
