SlowingoQrammatika
A2 33 / 38

Bored, yoxsa boring? -ed və -ing sifətlərinin fərqi sadə dillə

Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz bored / boring, interested / interesting kimi cütlər arasında düzgün seçim edə, insanların nə hiss etdiyini və bu hissə nəyin səbəb olduğunu təsvir edə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Bir çox hiss eyni feildən yaranan sifət cütləri ilə deyilir: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Onlar bir-birinə oxşayır, amma əks istiqamətləri göstərir.

Hissi göndərəndən alana gedən bir məktub kimi təsəvvür edin. Uzun, darıxdırıcı film hissi göndərir. Kinoteatrda oturub əsnəyən siz isə onu alırsınız. Film boring olur: hissi o göndərir. Siz bored olursunuz: hissi siz alırsınız.

Deməli, -ing hissə səbəb olan əşyanı (və ya adamı) təsvir edir. -ed isə hissi keçirən adamı təsvir edir. Özünüzdən soruşun: Bu, göndərəndir, yoxsa alan?

Bu vacibdir, çünki kiçik bir şəkilçi bütün mənanı dəyişir. I'm bored («darıxıram») adi cümlədir. I'm boring də düzgün cümlədir, amma o, «başqaları məni darıxdırıcı sayır» deməkdir. Yəqin ki, siz bunu demək istəmirsiniz!

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində hissi keçirən adam üçün çox vaxt feil işlədirik: «darıxıram», «maraqlanıram», «yorulmuşam», «təəccübləndim», «utandım». Hissə səbəb olan əşya üçün isə ayrıca sifət var: «darıxdırıcı», «maraqlı», «yorucu», «təəccüblü», «utancverici». İngiliscədə hər ikisi sifətdir və onlar yalnız sonluqla fərqlənir: -ed və -ing. Bəzi azərbaycan sözləri isə hər iki mənanı verir: «həyəcanlı» həm adam (excited), həm də oyun (exciting) haqqında deyilir. İngiliscədə burada seçim etmək lazımdır.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Darıxıram.hissi keçirən: mənI'm bored.
Film darıxdırıcıdır.hissə səbəb olan: filmThe film is boring.
Tarixlə maraqlanırsınız?hissi keçirənAre you interested in history?
Bu, çox maraqlı məqalədir.səbəb olanThis is a really interesting article.
Uşaqlar çox həyəcanlıdır.hissi keçirənThe kids are excited.
Həyəcanlı oyun idi.səbəb olanIt was an exciting match.
Yorulmuşuq. / Uçuş yorucu idi.keçirən / səbəb olanWe're tired. / The flight was tiring.

Daha bir fərq: «darıxmaq» azərbaycan dilində həm «bezmək», həm də «kiminsə həsrətini çəkmək» deməkdir («Anamdan darıxmışam»). İngiliscədə ikinci məna üçün bored yox, miss işlənir: I miss my mum.

Quruluş

Feil-ed (adam nə hiss edir)-ing (hissə nə səbəb olur)
boreboredboring
interestinterestedinteresting
tiretiredtiring
exciteexcitedexciting
confuseconfusedconfusing
embarrassembarrassedembarrassing
surprisesurprisedsurprising
worryworriedworrying

Cümlə qəlibləri

QəlibNümunə
adam + be / feel / look + -ed sifətiI'm tired. / She looks worried.
-ed sifəti + ön sözShe's interested in art. / We're excited about the trip.
əşya + be + -ing sifətiThe journey was tiring.
-ing sifəti + isimIt was a confusing email.

-ed sifətlərindən sonra çox işlənən ön sözlər (A2-31 dərsinə baxın): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.

Başqa cütlər də eyni qaydaya tabedir: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.

İstifadə

1-ed sifətləri: adam nə hiss edir

Adamın (və ya heyvanın) hisslərini təsvir etmək üçün -ed formasını işlədin.

I'm so bored. There's nothing to do.
Çox darıxıram. Görməyə heç bir iş yoxdur.
«darıxıram» → I'm bored
She was really surprised when she saw the price.
Qiyməti görəndə çox təəccübləndi.
«təəccübləndi» → was surprised; «o» qadındır → she
Are you interested in photography?
Fotoqrafiya ilə maraqlanırsınız?
«maraqlanırsınız» → interested in
The kids are excited about the holiday.
Uşaqlar tətil üçün çox həyəcanlıdır.
holiday (UK); vacation (US)
He looked confused, so I explained it again.
Çaşmış görünürdü, ona görə yenidən izah etdim.
«o» kişidir → he
My dad gets worried if I don't answer my phone.
Telefona cavab verməsəm, atam narahat olur.

2-ing sifətləri: hissə nə səbəb olur

Hissə səbəb olan əşyanı, vəziyyəti və ya adamı təsvir etmək üçün -ing formasını işlədin.

The lecture was so boring that I nearly fell asleep.
Mühazirə o qədər darıxdırıcı idi ki, az qala yuxuya getdim.
«darıxdırıcı» → boring
This is a really interesting article.
Bu, çox maraqlı məqalədir.
«maraqlı» → interesting
My new job is very tiring.
Yeni işim çox yorucudur.
The instructions were confusing.
Təlimat çaşdırıcı idi.
It was an exciting match, and the winning goal came in the last minute.
Çox həyəcanlı oyun idi, qalib qol da son dəqiqədə vuruldu.
burada «həyəcanlı» səbəb olandır → exciting
There are some worrying changes in the weather this year.
Bu il havada narahatedici dəyişikliklər var.

3Bir vəziyyətdə hər iki forma

Çox vaxt bir cümlə səbəbi, digəri isə adamın hissini təsvir edir. Fərqi görməyin ən yaxşı yolu budur.

The news was worrying. Everyone was worried.
Xəbər narahatedici idi. Hamı narahat idi.
The test results were surprising. Even the teacher was surprised.
Testin nəticələri təəccüblü idi. Hətta müəllim də təəccübləndi.
I forgot his name. It was so embarrassing! I was really embarrassed.
Onun adını unutdum. Çox pis vəziyyət idi! Çox utandım.
«utandım» → I was embarrassed
The flight was tiring, so we were tired when we arrived.
Uçuş yorucu idi, ona görə çatanda yorğun idik.
The explanation was confusing, and the students looked confused.
İzah dolaşıq idi və tələbələr çaşmış görünürdü.

4İnsanlar üçün -ing sifətləri

Başqalarında hiss yaradan adam da -ing ola bilər. Bu, onun xarakterini və başqalarına təsirini təsvir edir, onun nə hiss etdiyini yox.

My history teacher is really interesting. Her lessons are never dull.
Tarix müəllimim çox maraqlı adamdır. Onun dərsləri heç vaxt darıxdırıcı olmur.
«o» qadındır → her
Our new neighbour is a bit boring. He only talks about his car.
Yeni qonşumuz bir az darıxdırıcı adamdır. Ancaq maşınından danışır.
«o» kişidir → he, his
Little children can be exhausting, but they're fun!
Balaca uşaqlar adamı əldən sala bilər, amma onlarla əyləncəlidir!
I'm bored.
Darıxıram.
hissi mən keçirirəm
I'm boring.
Mən darıxdırıcı adamam.
başqaları məni darıxdırıcı sayır

Tez-tez edilən səhvlər

⚠️I'm boring. Let's go out.
✅I'm bored. Let's go out.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma məna səhvdir: I'm boring «başqaları məni darıxdırıcı sayır» deməkdir. Hissi siz keçirirsiniz: -ed.
❌The film was very bored.
✅The film was very boring.
Hissə film səbəb olur: -ing.
❌I'm interesting in music.
✅I'm interested in music.
Sizin hissinizdir: -ed (+ in).
❌After the long walk, we were very tiring.
✅After the long walk, we were very tired.
Hissi siz keçirirsiniz: -ed.
❌That was a really embarrassed moment.
✅That was a really embarrassing moment.
Hissə an səbəb olur: -ing.
❌I was very surprising when I heard the news.
✅I was very surprised when I heard the news.
Sizin reaksiyanızdır: -ed.
❌She's worry about her exam.
✅She's worried about her exam.
be feilindən sonra feil yox, sifət işlədin.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Darıxıram» → I'm boring. «Darıxıram» feildir, «darıxdırıcı» isə «boring» deməkdir. Bir çox öyrənən «darıxmaq» hissini boring sözü ilə əzbərləyir və öz hissindən danışanda da onu işlədir. Nəticədə cümlə «biz darıxdırıcı adamlarıq» mənasını verir.

⚠️(Reysiniz gecikib, saatlarla gözləyirsiniz.) We were boring at the airport, so we played cards.
✅We were bored at the airport, so we played cards.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, «biz darıxdırıcı adamlar idik» deməkdir.

2. «Həyəcanlı» → excited və exciting. Azərbaycancada həm adam, həm də oyun «həyəcanlı» olur. İngiliscədə hissi keçirən adam excited, hissə səbəb olan oyun, səfər və ya xəbər isə exciting olur.

❌Tural is very exciting about his new job.
✅Tural is very excited about his new job.
❌We watched a very excited football match last night.
✅We watched a very exciting football match last night.

3. «Maraqlanır» → interesting in. «Maraqlı» sözünü interesting kimi yaxşı bildiyimiz üçün «maraqlanmaq» feilini də ona bağlayırıq. Amma maraq hissini keçirən adam interested in olur.

❌Murad got interesting in chess when he was ten.
✅Murad got interested in chess when he was ten.

4. «Darıxmışam» → I'm bored of. «Bacımdan darıxmışam» həsrət bildirir. Bored of / with isə «bezmişəm, təngə gəlmişəm» deməkdir. Kiminsə və ya nəyinsə həsrətini çəkəndə miss işlədin.

⚠️(Bakıda oxuyursunuz, ailəniz Gəncədə yaşayır.) I'm bored of my family.
✅I miss my family.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, «ailəmdən bezmişəm» deməkdir.

Qarışdırmayın

Eyni vəziyyət haqqında -ed və -ing — Bir vəziyyət, hissin iki istiqaməti.

The museum was interesting.
Muzey maraqlı idi.
hissi muzey göndərir
We were interested in the museum.
Muzey bizi maraqlandırırdı.
hissi biz alırıq

-ing sifətləri və Present Continuous — This game is boring (sifət) və Am I boring you? (bore feilinin Present Continuous forması, yəni indiki davamedici zaman) eyni şey deyil. Sifət keyfiyyəti təsvir edir, indi baş verən hərəkəti yox. A1-22 dərsinə baxın.

This game is boring.
Bu oyun darıxdırıcıdır.
sifət: keyfiyyət
Sorry, am I boring you?
Bağışla, səni darıxdırıram?
feil: Present Continuous

-ed sifətləri və keçmiş zaman feilləri — Bored sifət (I was bored) və ya bore feilinin keçmiş forması (The film bored me) ola bilər. Hər ikisi eyni hissi müxtəlif tərəflərdən təsvir edir. Bütöv budaq cümləni qısaldan feili sifətlər (the man standing there) B2-09 dərsində öyrədilir.

I was bored.
Darıxırdım.
sifət
The film bored me.
Film məni darıxdırdı.
Past Simple feili

Yazılış və tələffüz

  • Sonu -e ilə bitən feillər: -d artırın, -ing artıranda isə -e düşür: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
  • worry → worried (y → i), amma worrying (-ing sözündən əvvəl y qalır).
  • embarrass sözündə rr və ss var: embarrassed, embarrassing.
  • -ed sonluğunun üç tələffüzü var: cingiltili səslərdən sonra /d/ (bored, tired, worried, surprised, confused); /s/, /k/, /ʃ/ kimi kar səslərdən sonra /t/ (embarrassed, shocked, relaxed); t və ya d hərfindən sonra /ɪd/, yəni əlavə «id» hecası (interested, excited). bored, tired sözlərində son /d/ səsini karlaşdırmayın: azərbaycan dilində söz sonunda «kitab» sözü «kitap» kimi deyilə bilir, ingiliscədə isə /d/ səsi cingiltili qalmalıdır.
  • -ing sonluğunda /ŋ/ səsi var: dilin arxası yumşaq damağa toxunur, hava burundan çıxır. Sonda ayrıca «q» və ya «k» səsi deməyin.
  • interesting adətən üç hecalıdır: /ˈɪntrəstɪŋ/. Birinci e çox vaxt deyilmir. Vurğu birinci hecaya düşür: azərbaycan dilindəki kimi son hecanı vurğulamayın.

Qızıl qayda

-ed = hissi keçirən adam (alan). -ing = hissə səbəb olan əşya və ya adam (göndərən). I'm bored because the film is boring. «Darıxıram» → I'm bored; «darıxdırıcı» → boring.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Verilmiş sözün düzgün formasını yazın.

  1. confuse sözünün düzgün formasını yazın: The map was , so we got lost.
  2. worry sözünün düzgün formasını yazın: My parents were because I came home late.
  3. excite sözünün düzgün formasını yazın: The children are really about the trip.
  4. tire sözünün düzgün formasını yazın: A twelve-hour shift at the hospital is very .
  5. embarrass sözünün düzgün formasını yazın: I felt so when I called my teacher "Mum".
  6. -ing sifətini yazın: surprise

B. Məna

Mənaya uyğun variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: I'm … after work.
  2. Düzgün cavabı seçin: Are you … in history?
  3. Düzgün cavabı seçin: The ending of the film was very ….
  4. Bu nə deməkdir? "Tom is boring."

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. I was so embarrassing when I fell over.
  2. This book is really bored.
  3. I'm interesting in modern art.
  4. The results were worrying, so we called a doctor.

D. Mətndə

Mötərizədəki sözü düzgün formada yazın.

A long day
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Bir film və ya kitab haqqında yazın: necə idi və siz nə hiss etdiniz?
  2. Sizi yoran bir şey haqqında bir cümlə, maraqlandığınız bir şey haqqında da bir cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-29 Who, Which, That, Where azərbaycanca: ingiliscə təyin budaq cümləsi sadə dillə
    I watched a documentary was really interesting.
  2. A1-10 İngiliscə sifətlər azərbaycanca: sifətin yeri, very, really, quite və too
    Düzgün cavabı seçin: It was ….
  3. A2-06 Sifətlərin müqayisə dərəcəsi ingiliscə: bigger, more beautiful və than
    The second film was (boring) than the first one.
Cavablar

A. Quruluş

  1. confusing
  2. worried
  3. excited
  4. tiring
  5. embarrassed
  6. surprising

B. Məna

  1. tired
  2. interested
  3. surprising
  4. Other people find Tom dull.

C. Səhvi tapın

  1. I was so embarrassed when I fell over.
  2. This book is really boring.
  3. I'm interested in modern art.
  4. ✓ The results were worrying, so we called a doctor.

D. Mətndə

  1. boring
  2. interesting
  3. Tired
  4. tiring
  5. worried

E. Sizin növbəniz

  1. The film was really exciting. I was surprised by the ending.
  2. Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.

F. Qarışıq təkrar

  1. that / which
  2. an exciting game
  3. more boring
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play