Phân biệt tính từ đuôi -ed và -ing: bored hay boring? (-ed and -ing Adjectives)
Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể chọn đúng giữa những cặp như bored / boring và interested / interesting để nói một người cảm thấy thế nào và cái gì làm cho họ cảm thấy như vậy.
Ý chính
Nhiều cảm xúc đi theo cặp tính từ được tạo ra từ cùng một động từ: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Trông chúng rất giống nhau, nhưng lại chỉ về hai hướng ngược nhau.
Hãy hình dung cảm xúc như một tin nhắn đi từ người gửi đến người nhận. Một bộ phim dài và chậm gửi đi cảm giác chán. Bạn, đang ngồi trong rạp và ngáp, nhận cảm giác đó. Bộ phim boring — nó gửi đi cảm giác. Bạn bored — bạn nhận cảm giác.
Vậy: -ing mô tả sự vật (hoặc con người) gây ra cảm xúc. -ed mô tả người có cảm xúc đó. Hãy tự hỏi: Đây là người gửi hay người nhận?
Điều này rất quan trọng, vì chỉ một đuôi nhỏ thôi cũng thay đổi cả thông điệp. I'm bored ("mình đang chán") là câu bình thường. I'm boring cũng là câu đúng ngữ pháp, nhưng nó có nghĩa là người khác thấy bạn nhàm chán — chắc chắn không phải điều bạn muốn nói!
Tiếng Việt và tiếng Anh
Đây là chỗ người Việt dễ nhầm nhất: tiếng Việt thường dùng cùng một từ cho cả hai hướng. Mình chán và Phim này chán đều dùng chữ "chán"; Mình mệt và Công việc này mệt đều dùng chữ "mệt". Tiếng Anh thì bắt buộc phải chọn: người cảm thấy → -ed, cái gây ra cảm giác → -ing. Đôi khi tiếng Việt cũng có hai từ khác nhau (bối rối / khó hiểu, quan tâm / thú vị), và chữ đáng (đáng lo, đáng ngạc nhiên) làm đúng việc của đuôi -ing.
| Tiếng Việt | Ai / cái gì | Tiếng Anh |
|---|---|---|
| Mình chán quá. | người cảm thấy | I'm so bored. |
| Phim này chán quá. | cái gây ra cảm giác | This film is so boring. |
| Mình mệt rồi. | người cảm thấy | I'm tired. |
| Công việc này mệt lắm. | cái gây ra cảm giác | This job is very tiring. |
| Mẹ mình rất lo. | người cảm thấy | My mum is very worried. |
| Tin này thật đáng lo. | cái gây ra cảm giác | This news is worrying. |
| Mình thấy bối rối. / Bài này khó hiểu. | người / cái gây ra | I'm confused. / This exercise is confusing. |
Một điểm nữa: tiếng Việt không cần động từ trước tính từ (Mình chán), còn tiếng Anh cần be: I'm bored, không phải I bored.
Cấu trúc
| Động từ | -ed (người cảm thấy thế nào) | -ing (cái gì gây ra cảm giác) |
|---|---|---|
| bore | bored | boring |
| interest | interested | interesting |
| tire | tired | tiring |
| excite | excited | exciting |
| confuse | confused | confusing |
| embarrass | embarrassed | embarrassing |
| surprise | surprised | surprising |
| worry | worried | worrying |
Mẫu câu
| Mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| người + be / feel / look + tính từ -ed | I'm tired. / She looks worried. |
| tính từ -ed + giới từ | She's interested in art. / We're excited about the trip. |
| sự vật + be + tính từ -ing | The journey was tiring. |
| tính từ -ing + danh từ | It was a confusing email. |
Giới từ thường đi sau tính từ -ed (xem A2-31): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.
Nhiều cặp khác cũng theo quy tắc này: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.
Cách dùng
1Tính từ -ed — một người cảm thấy thế nào
Dùng dạng -ed để mô tả cảm xúc của một người (hoặc một con vật).
2Tính từ -ing — cái gì gây ra cảm xúc
Dùng dạng -ing để mô tả sự vật, tình huống hoặc con người gây ra cảm xúc.
3Cả hai dạng trong một tình huống
Thường thì một câu mô tả nguyên nhân, câu kia mô tả cảm xúc của người. Đây là cách tốt nhất để thấy sự khác nhau.
4Tính từ -ing cho con người
Một người cũng có thể là -ing, khi họ gây ra cảm xúc cho người khác. Lúc đó ta nói về tính cách của họ hoặc ảnh hưởng của họ lên người khác — không phải họ cảm thấy thế nào.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Chán quá" thành I'm boring. Đây là lỗi nổi tiếng nhất của người Việt. Vì "chán" dùng cho cả người lẫn vật, nhiều bạn nói I'm boring khi muốn than rằng mình chẳng có gì làm. Câu này đúng ngữ pháp, nhưng nghĩa là "mình là người nhạt nhẽo".
2. "Mệt" thành tired cho mọi thứ. Công việc này mệt lắm — công việc không thể cảm thấy mệt, nó gây ra mệt mỏi. Với sự vật và hoạt động, hãy dùng -ing.
3. Quên be trước tính từ. Tiếng Việt nói Mình mệt, Bọn mình háo hức lắm, không cần động từ. Tiếng Anh luôn cần be (hoặc feel, look) trước tính từ.
4. Dùng "lo lắng" như động từ sau be. Trong tiếng Việt, Mẹ mình đang lo và Mẹ mình rất lo đều dùng chữ "lo". Trong tiếng Anh, sau be phải là tính từ worried; còn động từ worry thì đi một mình, không có be.
Đừng nhầm lẫn
-ed và -ing trong cùng một cảnh — Một cảnh, hai hướng của cảm xúc.
Tính từ -ing và thì hiện tại tiếp diễn — This game is boring (tính từ) không giống Am I boring you? (thì hiện tại tiếp diễn của động từ bore). Tính từ mô tả một đặc điểm, không phải một hành động đang xảy ra. Xem A1-22.
Tính từ -ed và động từ ở quá khứ — Bored có thể là tính từ (I was bored) hoặc dạng quá khứ của động từ bore (The film bored me). Cả hai mô tả cùng một cảm giác nhưng từ hai hướng khác nhau. Phân từ dùng để rút gọn cả một mệnh đề (the man standing there) được dạy ở B2-09.
Chính tả và phát âm
- Động từ tận cùng bằng -e: thêm -d, và bỏ -e trước -ing: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
- worry → worried (y → i) nhưng worrying (giữ y trước -ing).
- embarrass có rr và ss: embarrassed, embarrassing.
- Đuôi -ed có ba cách đọc: /d/ sau âm hữu thanh (bored, tired, worried, surprised, confused); /t/ sau âm vô thanh như /s/, /k/, /ʃ/ (embarrassed, shocked, relaxed); /ɪd/, thêm một âm tiết "id", sau t hoặc d (interested, excited).
- Người Việt rất hay nuốt âm cuối, vì tiếng Việt không bật hơi ở phụ âm cuối. Nếu bỏ /d/, bored nghe giống bore, worried nghe giống worry, và người nghe không biết bạn đang nói về cảm xúc. Hãy chạm đầu lưỡi vào lợi sau răng trên và cho âm cuối thoát ra nhẹ.
- interesting thường có ba âm tiết: /ˈɪntrəstɪŋ/, trọng âm ở âm tiết đầu. Chữ e đầu tiên thường không đọc. Đừng tách thành nhiều âm tiết rời rạc, mỗi âm một thanh điệu như tiếng Việt.
Quy tắc vàng
-ed = người cảm thấy (người nhận). -ing = sự vật hoặc người gây ra cảm xúc (người gửi). I'm bored because the film is boring. Khi tiếng Việt dùng một từ cho cả hai (chán, mệt), hãy tự hỏi: ai cảm thấy, cái gì gây ra?
Luyện tập
A. Hình thức
Điền dạng đúng (-ed hoặc -ing) của từ cho sẵn.
-
Điền dạng đúng của confuse: The map was , so we got lost.
-
Điền dạng đúng của worry: My parents were because I came home late.
-
Điền dạng đúng của excite: The children are really about the trip.
-
Điền dạng đúng của tire: A twelve-hour shift at the hospital is very .
-
Điền dạng đúng của embarrass: I felt so when I called my teacher "Mum".Mum (Anh); Mom (Mỹ)
-
Viết tính từ đuôi -ing: surprise
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.
-
Chọn đáp án đúng: I'm … after work.
-
Chọn đáp án đúng: Are you … in history?
-
Chọn đáp án đúng: The ending of the film was very ….
-
Câu này có nghĩa là gì? "Tom is boring."
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
I was so embarrassing when I fell over.
-
This book is really bored.
-
I'm interesting in modern art.
-
The results were worrying, so we called a doctor.
D. Trong ngữ cảnh
Điền dạng đúng của từ trong ngoặc.
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Viết về một bộ phim hoặc một cuốn sách: nó như thế nào và bạn cảm thấy ra sao.
-
Viết một câu về điều bạn thấy mệt và một câu về điều bạn quan tâm.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A2-29 Mệnh đề quan hệ xác định với who, which, that và where (Defining Relative Clauses) I watched a documentary was really interesting.
-
A1-10 Tính từ trong tiếng Anh: vị trí, very, too và các cặp từ trái nghĩa (Adjectives) Chọn đáp án đúng: It was ….
-
A2-06 So sánh hơn trong tiếng Anh (Comparatives): -er, more và than The second film was (boring) than the first one.
Đáp án
A. Hình thức
- confusing
- worried
- excited
- tiring
- embarrassed
- surprising
B. Ý nghĩa
- tired
- interested
- surprising
- Other people find Tom dull.
C. Tìm lỗi sai
- I was so embarrassed when I fell over.
- This book is really boring.
- I'm interested in modern art.
- ✓ The results were worrying, so we called a doctor.
D. Trong ngữ cảnh
- boring
- interesting
- Tired
- tiring
- worried
E. Đến lượt bạn
- The film was really exciting. I was surprised by the ending.
- Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.
F. Ôn tập tổng hợp
- that / which
- an exciting game
- more boring
