SlowingoNgữ pháp
A2 33 / 38

Phân biệt tính từ đuôi -ed và -ing: bored hay boring? (-ed and -ing Adjectives)

Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể chọn đúng giữa những cặp như bored / boring và interested / interesting để nói một người cảm thấy thế nào và cái gì làm cho họ cảm thấy như vậy.

Ý chính

Nhiều cảm xúc đi theo cặp tính từ được tạo ra từ cùng một động từ: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Trông chúng rất giống nhau, nhưng lại chỉ về hai hướng ngược nhau.

Hãy hình dung cảm xúc như một tin nhắn đi từ người gửi đến người nhận. Một bộ phim dài và chậm gửi đi cảm giác chán. Bạn, đang ngồi trong rạp và ngáp, nhận cảm giác đó. Bộ phim boring — nó gửi đi cảm giác. Bạn bored — bạn nhận cảm giác.

Vậy: -ing mô tả sự vật (hoặc con người) gây ra cảm xúc. -ed mô tả người có cảm xúc đó. Hãy tự hỏi: Đây là người gửi hay người nhận?

Điều này rất quan trọng, vì chỉ một đuôi nhỏ thôi cũng thay đổi cả thông điệp. I'm bored ("mình đang chán") là câu bình thường. I'm boring cũng là câu đúng ngữ pháp, nhưng nó có nghĩa là người khác thấy bạn nhàm chán — chắc chắn không phải điều bạn muốn nói!

Tiếng Việt và tiếng Anh

Đây là chỗ người Việt dễ nhầm nhất: tiếng Việt thường dùng cùng một từ cho cả hai hướng. Mình chán và Phim này chán đều dùng chữ "chán"; Mình mệt và Công việc này mệt đều dùng chữ "mệt". Tiếng Anh thì bắt buộc phải chọn: người cảm thấy → -ed, cái gây ra cảm giác → -ing. Đôi khi tiếng Việt cũng có hai từ khác nhau (bối rối / khó hiểu, quan tâm / thú vị), và chữ đáng (đáng lo, đáng ngạc nhiên) làm đúng việc của đuôi -ing.

Tiếng ViệtAi / cái gìTiếng Anh
Mình chán quá.người cảm thấyI'm so bored.
Phim này chán quá.cái gây ra cảm giácThis film is so boring.
Mình mệt rồi.người cảm thấyI'm tired.
Công việc này mệt lắm.cái gây ra cảm giácThis job is very tiring.
Mẹ mình rất lo.người cảm thấyMy mum is very worried.
Tin này thật đáng lo.cái gây ra cảm giácThis news is worrying.
Mình thấy bối rối. / Bài này khó hiểu.người / cái gây raI'm confused. / This exercise is confusing.

Một điểm nữa: tiếng Việt không cần động từ trước tính từ (Mình chán), còn tiếng Anh cần be: I'm bored, không phải I bored.

Cấu trúc

Động từ-ed (người cảm thấy thế nào)-ing (cái gì gây ra cảm giác)
boreboredboring
interestinterestedinteresting
tiretiredtiring
exciteexcitedexciting
confuseconfusedconfusing
embarrassembarrassedembarrassing
surprisesurprisedsurprising
worryworriedworrying

Mẫu câu

MẫuVí dụ
người + be / feel / look + tính từ -edI'm tired. / She looks worried.
tính từ -ed + giới từShe's interested in art. / We're excited about the trip.
sự vật + be + tính từ -ingThe journey was tiring.
tính từ -ing + danh từIt was a confusing email.

Giới từ thường đi sau tính từ -ed (xem A2-31): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.

Nhiều cặp khác cũng theo quy tắc này: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.

Cách dùng

1Tính từ -ed — một người cảm thấy thế nào

Dùng dạng -ed để mô tả cảm xúc của một người (hoặc một con vật).

I'm so bored. There's nothing to do.
Chán quá. Chẳng có gì để làm cả.
mình là người cảm thấy chán → bored
She was really surprised when she saw the price.
Cô ấy thật sự ngạc nhiên khi thấy giá tiền.
Are you interested in photography?
Bạn có thích nhiếp ảnh không?
thích, quan tâm → interested in
The kids are excited about the holiday.
Bọn trẻ đang háo hức chờ kỳ nghỉ.
holiday (Anh); vacation (Mỹ)
He looked confused, so I explained it again.
Trông anh ấy có vẻ bối rối, nên mình giải thích lại.
My dad gets worried if I don't answer my phone.
Mình mà không nghe điện thoại là bố mình lo ngay.

2Tính từ -ing — cái gì gây ra cảm xúc

Dùng dạng -ing để mô tả sự vật, tình huống hoặc con người gây ra cảm xúc.

The lecture was so boring that I nearly fell asleep.
Buổi giảng chán đến mức mình suýt ngủ gật.
vẫn là chữ "chán", nhưng buổi giảng gây ra cảm giác → boring
This is a really interesting article.
Đây là một bài báo rất thú vị.
My new job is very tiring.
Công việc mới của mình rất mệt.
công việc gây ra mệt mỏi → tiring
The instructions were confusing.
Phần hướng dẫn khó hiểu quá.
It was an exciting match, and the winning goal came in the last minute.
Đó là một trận đấu rất hấp dẫn, và bàn thắng quyết định đến vào phút cuối.
There are some worrying changes in the weather this year.
Năm nay thời tiết có một số thay đổi đáng lo ngại.
"đáng lo" → worrying

3Cả hai dạng trong một tình huống

Thường thì một câu mô tả nguyên nhân, câu kia mô tả cảm xúc của người. Đây là cách tốt nhất để thấy sự khác nhau.

The news was worrying. Everyone was worried.
Tin đó thật đáng lo. Ai cũng lo lắng.
The test results were surprising. Even the teacher was surprised.
Kết quả bài kiểm tra thật bất ngờ. Ngay cả thầy giáo cũng ngạc nhiên.
I forgot his name. It was so embarrassing! I was really embarrassed.
Mình quên mất tên anh ấy. Ngại thật! Mình xấu hổ vô cùng.
tình huống gây ngượng → embarrassing; mình thấy ngượng → embarrassed
The flight was tiring, so we were tired when we arrived.
Chuyến bay rất mệt, nên lúc đến nơi chúng mình mệt rã rời.
tiếng Việt dùng "mệt" hai lần; tiếng Anh: tiring rồi tired
The explanation was confusing, and the students looked confused.
Lời giải thích khó hiểu, và học sinh trông có vẻ bối rối.

4Tính từ -ing cho con người

Một người cũng có thể là -ing, khi họ gây ra cảm xúc cho người khác. Lúc đó ta nói về tính cách của họ hoặc ảnh hưởng của họ lên người khác — không phải họ cảm thấy thế nào.

My history teacher is really interesting. Her lessons are never dull.
Cô giáo dạy sử của mình rất thú vị. Giờ học của cô không bao giờ nhàm chán.
Our new neighbour is a bit boring. He only talks about his car.
Anh hàng xóm mới hơi nhàm chán. Anh ấy chỉ toàn nói về xe của mình.
boring: người khác thấy anh ấy chán
Little children can be exhausting, but they're fun!
Trẻ nhỏ có thể làm mình mệt lử, nhưng chơi với chúng rất vui!
I'm bored.
Mình đang chán.
cảm giác của mình
I'm boring.
Mình là người nhàm chán.
người khác thấy mình chán

Lỗi thường gặp

⚠️I'm boring. Let's go out.
✅I'm bored. Let's go out.
Đúng ngữ pháp, nhưng sai nghĩa: I'm boring nghĩa là người khác thấy bạn nhàm chán. Bạn cảm thấy chán: -ed.
❌The film was very bored.
✅The film was very boring.
Bộ phim gây ra cảm giác: -ing.
❌I'm interesting in music.
✅I'm interested in music.
Cảm xúc của bạn: -ed (+ in).
❌After the long walk, we were very tiring.
✅After the long walk, we were very tired.
Chúng ta là người cảm thấy mệt: -ed.
❌That was a really embarrassed moment.
✅That was a really embarrassing moment.
Khoảnh khắc đó gây ra cảm giác: -ing.
❌I was very surprising when I heard the news.
✅I was very surprised when I heard the news.
Phản ứng của bạn: -ed.
❌She's worry about her exam.
✅She's worried about her exam.
Sau be, dùng tính từ, không dùng động từ.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Chán quá" thành I'm boring. Đây là lỗi nổi tiếng nhất của người Việt. Vì "chán" dùng cho cả người lẫn vật, nhiều bạn nói I'm boring khi muốn than rằng mình chẳng có gì làm. Câu này đúng ngữ pháp, nhưng nghĩa là "mình là người nhạt nhẽo".

⚠️(ở nhà một mình cả ngày) I'm so boring today.
✅I'm so bored today.
Đúng ngữ pháp, nhưng sai nghĩa: bạn đang cảm thấy chán.
⚠️(sau một ngày làm việc dài) I'm so exhausting.
✅I'm so exhausted.
Đúng ngữ pháp, nhưng nghĩa là bạn làm người khác mệt.

2. "Mệt" thành tired cho mọi thứ. Công việc này mệt lắm — công việc không thể cảm thấy mệt, nó gây ra mệt mỏi. Với sự vật và hoạt động, hãy dùng -ing.

❌Studying for exams all night is very tired.
✅Studying for exams all night is very tiring.

3. Quên be trước tính từ. Tiếng Việt nói Mình mệt, Bọn mình háo hức lắm, không cần động từ. Tiếng Anh luôn cần be (hoặc feel, look) trước tính từ.

❌We very excited about our trip.
✅We're very excited about our trip.

4. Dùng "lo lắng" như động từ sau be. Trong tiếng Việt, Mẹ mình đang lo và Mẹ mình rất lo đều dùng chữ "lo". Trong tiếng Anh, sau be phải là tính từ worried; còn động từ worry thì đi một mình, không có be.

❌My mum is worry about my brother.
✅My mum is worried about my brother.
Cũng đúng: My mum worries about my brother.

Đừng nhầm lẫn

-ed và -ing trong cùng một cảnh — Một cảnh, hai hướng của cảm xúc.

The museum was interesting.
Bảo tàng rất thú vị.
bảo tàng gửi đi cảm giác
We were interested in the museum.
Chúng mình rất hứng thú với bảo tàng đó.
chúng mình nhận cảm giác

Tính từ -ing và thì hiện tại tiếp diễn — This game is boring (tính từ) không giống Am I boring you? (thì hiện tại tiếp diễn của động từ bore). Tính từ mô tả một đặc điểm, không phải một hành động đang xảy ra. Xem A1-22.

This game is boring.
Trò chơi này chán quá.
tính từ: một đặc điểm
Sorry, am I boring you?
Xin lỗi, mình đang làm bạn chán à?
động từ: thì hiện tại tiếp diễn

Tính từ -ed và động từ ở quá khứ — Bored có thể là tính từ (I was bored) hoặc dạng quá khứ của động từ bore (The film bored me). Cả hai mô tả cùng một cảm giác nhưng từ hai hướng khác nhau. Phân từ dùng để rút gọn cả một mệnh đề (the man standing there) được dạy ở B2-09.

I was bored.
Lúc đó mình thấy chán.
tính từ
The film bored me.
Bộ phim làm mình chán.
động từ ở thì quá khứ đơn

Chính tả và phát âm

  • Động từ tận cùng bằng -e: thêm -d, và bỏ -e trước -ing: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
  • worry → worried (y → i) nhưng worrying (giữ y trước -ing).
  • embarrass có rr và ss: embarrassed, embarrassing.
  • Đuôi -ed có ba cách đọc: /d/ sau âm hữu thanh (bored, tired, worried, surprised, confused); /t/ sau âm vô thanh như /s/, /k/, /ʃ/ (embarrassed, shocked, relaxed); /ɪd/, thêm một âm tiết "id", sau t hoặc d (interested, excited).
  • Người Việt rất hay nuốt âm cuối, vì tiếng Việt không bật hơi ở phụ âm cuối. Nếu bỏ /d/, bored nghe giống bore, worried nghe giống worry, và người nghe không biết bạn đang nói về cảm xúc. Hãy chạm đầu lưỡi vào lợi sau răng trên và cho âm cuối thoát ra nhẹ.
  • interesting thường có ba âm tiết: /ˈɪntrəstɪŋ/, trọng âm ở âm tiết đầu. Chữ e đầu tiên thường không đọc. Đừng tách thành nhiều âm tiết rời rạc, mỗi âm một thanh điệu như tiếng Việt.

Quy tắc vàng

-ed = người cảm thấy (người nhận). -ing = sự vật hoặc người gây ra cảm xúc (người gửi). I'm bored because the film is boring. Khi tiếng Việt dùng một từ cho cả hai (chán, mệt), hãy tự hỏi: ai cảm thấy, cái gì gây ra?

Luyện tập

A. Hình thức

Điền dạng đúng (-ed hoặc -ing) của từ cho sẵn.

  1. Điền dạng đúng của confuse: The map was , so we got lost.
  2. Điền dạng đúng của worry: My parents were because I came home late.
  3. Điền dạng đúng của excite: The children are really about the trip.
  4. Điền dạng đúng của tire: A twelve-hour shift at the hospital is very .
  5. Điền dạng đúng của embarrass: I felt so when I called my teacher "Mum".
  6. Viết tính từ đuôi -ing: surprise

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.

  1. Chọn đáp án đúng: I'm … after work.
  2. Chọn đáp án đúng: Are you … in history?
  3. Chọn đáp án đúng: The ending of the film was very ….
  4. Câu này có nghĩa là gì? "Tom is boring."

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. I was so embarrassing when I fell over.
  2. This book is really bored.
  3. I'm interesting in modern art.
  4. The results were worrying, so we called a doctor.

D. Trong ngữ cảnh

Điền dạng đúng của từ trong ngoặc.

A long day
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Viết về một bộ phim hoặc một cuốn sách: nó như thế nào và bạn cảm thấy ra sao.
  2. Viết một câu về điều bạn thấy mệt và một câu về điều bạn quan tâm.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A2-29 Mệnh đề quan hệ xác định với who, which, that và where (Defining Relative Clauses)
    I watched a documentary was really interesting.
  2. A1-10 Tính từ trong tiếng Anh: vị trí, very, too và các cặp từ trái nghĩa (Adjectives)
    Chọn đáp án đúng: It was ….
  3. A2-06 So sánh hơn trong tiếng Anh (Comparatives): -er, more và than
    The second film was (boring) than the first one.
Đáp án

A. Hình thức

  1. confusing
  2. worried
  3. excited
  4. tiring
  5. embarrassed
  6. surprising

B. Ý nghĩa

  1. tired
  2. interested
  3. surprising
  4. Other people find Tom dull.

C. Tìm lỗi sai

  1. I was so embarrassed when I fell over.
  2. This book is really boring.
  3. I'm interested in modern art.
  4. ✓ The results were worrying, so we called a doctor.

D. Trong ngữ cảnh

  1. boring
  2. interesting
  3. Tired
  4. tiring
  5. worried

E. Đến lượt bạn

  1. The film was really exciting. I was surprised by the ending.
  2. Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. that / which
  2. an exciting game
  3. more boring
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play