SlowingoGrammatika
A2 33 / 38

Bored yoki Boring? -ed va -ing sifatlar oʻzbekcha: «zerikdim» va «zerikarli»

Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz bored / boring, interested / interesting kabi juftliklar orasidan toʻgʻrisini tanlab, odamlar oʻzini qanday his qilayotganini va bu tuygʻuni nima uygʻotayotganini tasvirlay olasiz.

Asosiy gʻoya

Koʻp tuygʻular bitta feʼldan yasalgan juft sifatlar bilan aytiladi: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Ular bir-biriga oʻxshaydi, lekin qarama-qarshi tomonlarni koʻrsatadi.

Tuygʻuni joʻnatuvchidan qabul qiluvchiga boradigan xabar deb tasavvur qiling. Uzun, sust film tuygʻuni joʻnatadi. Kinozalda esnab oʻtirgan siz uni qabul qilasiz. Film — boring: u tuygʻuni joʻnatadi. Siz — bored: siz tuygʻuni qabul qilasiz.

Demak, -ing tuygʻuni uygʻotadigan narsa (yoki odam)ni tasvirlaydi. -ed esa tuygʻuni his qilayotgan odamni tasvirlaydi. Oʻzingizdan soʻrang: bu joʻnatuvchimi yoki qabul qiluvchimi?

Bu muhim, chunki kichkina qoʻshimcha butun maʼnoni oʻzgartiradi. I'm bored — oddiy gap: «zerikdim». I'm boring ham toʻgʻri gap, lekin u «men zerikarli odamman» degani. Buni odamlarga aytmoqchi boʻlmasangiz kerak!

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida bu farq bor, faqat boshqa yoʻl bilan beriladi. Odamning tuygʻusini koʻpincha feʼl bilan aytamiz: «zerikdim», «charchadim», «hayron qoldim» yoki «xavotirdaman». Tuygʻuni uygʻotadigan narsani esa -arli / -li qoʻshimchali sifat bilan aytamiz: «zerikarli», «qiziqarli», «xavotirli». Demak mantiq bir xil: «zerikarli» = boring, «zerikdim» = I'm bored. Ammo eʼtibor bering: «zerikdim», «charchadim» oʻtgan zamon shakliga oʻxshasa ham, hozirgi holatni bildiradi. Inglizchada bu be + -ed sifat: I'm bored, I'm tired (I bored emas).

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Maʼruza juda zerikarli edi.sababchi: joʻnatuvchiThe lecture was so boring…
Juda zerikdim. Qiladigan ish yoʻq.his qilayotgan odam: hozirI'm so bored. There's nothing to do.
Bu juda qiziqarli maqola.sababchiThis is a really interesting article.
Fotografiyaga qiziqasizmi?his qilayotgan odamAre you interested in photography?
Yangiliklar xavotirli edi. Hamma xavotirga tushdi.ikkalasi bitta vaziyatdaThe news was worrying. Everyone was worried.
Yangi ishim juda charchatadigan ish.sababchiMy new job is very tiring.

Tuzilish

Feʼl-ed (odam oʻzini qanday his qiladi)-ing (tuygʻuni nima uygʻotadi)
boreboredboring
interestinterestedinteresting
tiretiredtiring
exciteexcitedexciting
confuseconfusedconfusing
embarrassembarrassedembarrassing
surprisesurprisedsurprising
worryworriedworrying

Gap andozalari

AndozaMisol
odam + be / feel / look + -ed sifatI'm tired. / She looks worried.
-ed sifat + predlogShe's interested in art. / We're excited about the trip.
narsa + be + -ing sifatThe journey was tiring.
-ing sifat + otIt was a confusing email.

-ed sifatlardan keyin keladigan predloglar (A2-31 ga qarang): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.

Boshqa koʻp juftliklar ham shu qoidaga boʻysunadi: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.

Qoʻllanish

1-ed sifatlar: odam oʻzini qanday his qiladi

Odamning (yoki hayvonning) tuygʻularini tasvirlash uchun -ed shaklini ishlating.

I'm so bored. There's nothing to do.
Juda zerikdim. Qiladigan ish yoʻq.
«zerikdim» hozirgi holat → I'm bored
She was really surprised when she saw the price.
Narxni koʻrib, u rosa hayron qoldi.
she → ayol
Are you interested in photography?
Fotografiyaga qiziqasizmi?
«-ga qiziqmoq» → interested in
The kids are excited about the holiday.
Bolalar taʼtil haqida oʻylab hayajonda.
holiday (UK), vacation (US)
He looked confused, so I explained it again.
U tushunmagandek koʻrindi, shuning uchun yana bir bor tushuntirdim.
he → erkak
My dad gets worried if I don't answer my phone.
Telefonimni koʻtarmasam, dadam xavotirga tushadi.

2-ing sifatlar: tuygʻuni nima uygʻotadi

Tuygʻuni uygʻotadigan narsa, vaziyat yoki odamni tasvirlash uchun -ing shaklini ishlating.

The lecture was so boring that I nearly fell asleep.
Maʼruza shunchalik zerikarli ediki, sal boʻlmasa uxlab qolardim.
This is a really interesting article.
Bu juda qiziqarli maqola.
My new job is very tiring.
Yangi ishim juda charchatadi.
ish charchatadi → tiring
The instructions were confusing.
Yoʻriqnoma chalkash edi.
It was an exciting match, and the winning goal came in the last minute.
Oʻyin juda hayajonli boʻldi, gʻalaba goli oxirgi daqiqada urildi.
There are some worrying changes in the weather this year.
Bu yil ob-havoda xavotirli oʻzgarishlar bor.

3Bitta vaziyatda ikkala shakl

Koʻpincha bir gap sababni, boshqa gap esa odamning tuygʻusini tasvirlaydi. Farqni koʻrishning eng yaxshi yoʻli shu.

The news was worrying. Everyone was worried.
Yangiliklar xavotirli edi. Hamma xavotirga tushdi.
The test results were surprising. Even the teacher was surprised.
Test natijalari kutilmagan boʻldi. Hatto oʻqituvchi ham hayron qoldi.
I forgot his name. It was so embarrassing! I was really embarrassed.
Uning ismini unutib qoʻydim. Juda noqulay vaziyat boʻldi! Rosa uyaldim.
his → erkak
The flight was tiring, so we were tired when we arrived.
Parvoz charchatadigan boʻldi, shuning uchun yetib kelganimizda holdan toygan edik.
The explanation was confusing, and the students looked confused.
Tushuntirish chalkash edi, talabalar esa hech narsa tushunmaganga oʻxshardi.

4Odamlar uchun -ing sifatlar

Odam ham -ing boʻlishi mumkin: agar u boshqalarda tuygʻu uygʻotsa. Bu uning feʼl-atvorini yoki boshqalarga taʼsirini tasvirlaydi, uning oʻzi nimani his qilayotganini emas.

My history teacher is really interesting. Her lessons are never dull.
Tarix oʻqituvchim juda qiziqarli inson. Uning darslari hech qachon zerikarli boʻlmaydi.
her → ayol
Our new neighbour is a bit boring. He only talks about his car.
Yangi qoʻshnimiz biroz zerikarli odam. Faqat mashinasi haqida gapiradi.
he, his → erkak
Little children can be exhausting, but they're fun!
Kichkina bolalar odamni juda toliqtirishi mumkin, lekin ular bilan qiziq!
I'm bored.
Zerikdim.
men shunday his qilyapman
I'm boring.
Men zerikarli odamman.
boshqalar meni zerikarli deb biladi

Keng tarqalgan xatolar

⚠️I'm boring. Let's go out.
✅I'm bored. Let's go out.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin maʼno notoʻgʻri: I'm boring — «men zerikarli odamman». Zerikishni siz his qilyapsiz: -ed.
❌The film was very bored.
✅The film was very boring.
Tuygʻuni film uygʻotadi: -ing.
❌I'm interesting in music.
✅I'm interested in music.
Bu sizning tuygʻungiz: -ed (+ in).
❌After the long walk, we were very tiring.
✅After the long walk, we were very tired.
Charchoqni siz his qilasiz: -ed.
❌That was a really embarrassed moment.
✅That was a really embarrassing moment.
Noqulaylikni oʻsha lahza uygʻotdi: -ing.
❌I was very surprising when I heard the news.
✅I was very surprised when I heard the news.
Bu sizning munosabatingiz: -ed.
❌She's worry about her exam.
✅She's worried about her exam.
be dan keyin feʼl emas, sifat keladi.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Zerikdim», «charchadim» → I bored, I tired. Oʻzbekchada hozirgi holatni oʻtgan zamon feʼli bilan aytamiz: «Charchadim», «Zerikdim». Shuning uchun inglizchada ham -ed ni oʻtgan zamon feʼli deb oʻylab, be ni tushirib qoldiramiz. Hozirgi holat uchun am / is / are + -ed sifat kerak.

❌I tired. Let's take a taxi.
✅I'm tired. Let's take a taxi.
Hozirgi holat: be + tired.
❌We bored at home, so we went to the park.
✅We were bored at home, so we went to the park.
bore oʻtimli feʼl; tuygʻu uchun be + bored.

2. «-ga qiziqaman» → interested to. Oʻzbekchada «futbolga qiziqaman» deymiz: joʻnalish kelishigi «-ga». «-ga = to» deb oʻylab, interested to deb yuboramiz. Interested dan keyin in keladi. Xuddi shunday, «imtihondan xavotirdaman» → worried from emas, worried about.

❌My brother is very interested to football.
✅My brother is very interested in football.
interested in + ot.
❌Malika is worried from her driving test.
✅Malika is worried about her driving test.
worried about.

3. Lugʻatdagi birinchi soʻz: boring. Koʻpchilik avval boring soʻzini oʻrganadi va uni «zerikdim» maʼnosida ham ishlatadi. Lekin I'm boring — «men zerikarli odamman». Xuddi shunday, I'm interesting — «men qiziqarli odamman», «qiziqyapman» emas.

⚠️(Uzun navbatda turibsiz.) I'm so boring in this queue.
✅I'm so bored in this queue.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin «men zerikarli odamman» degan maʼno chiqadi.
⚠️(Doʻstingiz yangi kitobi haqida gapiryapti.) Tell me more, I'm very interesting!
✅Tell me more, I'm very interested!
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin bu oʻzingizni maqtash boʻlib chiqadi.

4. «Uyaldim» → I was shy. Oʻzbekcha «uyalmoq» ham «tortinchoq boʻlmoq», ham «noqulay ahvolga tushmoq» maʼnosini beradi. Inglizchada shy — xarakter (tortinchoq), embarrassed esa bir lahzalik noqulaylik.

⚠️(Notoʻgʻri avtobusga chiqib, hamma sizga qaradi.) I was so shy.
✅I was so embarrassed.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin shy — tortinchoqlik, bir lahzalik noqulaylik emas.

Adashtirmang

Bitta vaziyat haqida -ed va -ing — bitta manzara, tuygʻuning ikki yoʻnalishi.

The museum was interesting.
Muzey qiziqarli edi.
muzey tuygʻuni joʻnatadi
We were interested in the museum.
Muzey bizni qiziqtirdi.
biz tuygʻuni qabul qilamiz

-ing sifatlar va Present Continuous (hozirgi davomiy zamon) — This game is boring (sifat) va Am I boring you? (bore feʼlining Present Continuous shakli) bir xil emas. Sifat hozir boʻlayotgan harakatni emas, xususiyatni tasvirlaydi. A1-22 ga qarang.

This game is boring.
Bu oʻyin zerikarli.
sifat: xususiyat
Sorry, am I boring you?
Kechirasiz, sizni zeriktirib qoʻymadimmi?
feʼl: Present Continuous

-ed sifatlar va oʻtgan zamon feʼllari — Bored sifat ham (I was bored), bore feʼlining oʻtgan zamon shakli ham (The film bored me) boʻlishi mumkin. Ikkalasi bir tuygʻuni ikki tomondan tasvirlaydi. Butun ergash gapni qisqartiradigan sifatdoshlar (the man standing there) B2-09 da oʻrgatiladi.

I was bored.
Zerikdim.
sifat
The film bored me.
Film meni zeriktirdi.
Past Simple (oddiy oʻtgan zamon) feʼli

Imlo va talaffuz

  • -e bilan tugaydigan feʼllar: -d qoʻshing, -ing dan oldin esa -e ni tushiring: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
  • worry → worried (y → i), lekin worrying (-ing dan oldin y saqlanadi).
  • embarrass da rr ham, ss ham bor: embarrassed, embarrassing.
  • -ed qoʻshimchasi uch xil aytiladi: jarangli tovushlardan keyin /d/ (bored, tired, worried, surprised, confused); /s/, /k/, /ʃ/ kabi jarangsiz tovushlardan keyin /t/ (embarrassed, shocked, relaxed); t yoki d dan keyin /ɪd/, yaʼni qoʻshimcha «id» boʻgʻini (interested, excited). Yozilganidek «bor-ed», «tir-ed» deb oʻqimang: bored va tired — bir boʻgʻinli soʻzlar.
  • Soʻz oxiridagi /d/ jarangli. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi (kitob [kitop] kabi); shunda bored «bort» ga oʻxshab qoladi. Oxirida ovozni saqlang.
  • interesting odatda uch boʻgʻinli: /ˈɪntrəstɪŋ/. Birinchi e koʻpincha aytilmaydi. Urgʻu birinchi boʻgʻinda: IN-. Oʻzbek tilidagi kabi urgʻuni oxirgi boʻgʻinga koʻchirmang.

Oltin qoida

-ed = tuygʻuni his qiladigan odam (qabul qiluvchi). -ing = tuygʻuni uygʻotadigan narsa yoki odam (joʻnatuvchi). I'm bored because the film is boring. «Zerikdim» = I'm bored, «zerikarli» = boring.

Mashqlar

A. Tuzilish

Feʼlning toʻgʻri shaklini qoʻying.

  1. confuse ning toʻgʻri shakli bilan toʻldiring: The map was , so we got lost.
  2. worry ning toʻgʻri shakli bilan toʻldiring: My parents were because I came home late.
  3. excite ning toʻgʻri shakli bilan toʻldiring: The children are really about the trip.
  4. tire ning toʻgʻri shakli bilan toʻldiring: A twelve-hour shift at the hospital is very .
  5. embarrass ning toʻgʻri shakli bilan toʻldiring: I felt so when I called my teacher "Mum".
  6. -ing sifatni yozing: surprise

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: I'm … after work.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: Are you … in history?
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: The ending of the film was very ….
  4. Bu nimani anglatadi? "Tom is boring."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. I was so embarrassing when I fell over.
  2. This book is really bored.
  3. I'm interesting in modern art.
  4. The results were worrying, so we called a doctor.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼlning toʻgʻri shaklini ishlating.

A long day
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Bir film yoki kitob haqida yozing: u qanday edi va siz oʻzingizni qanday his qildingiz.
  2. Sizni charchatadigan bir narsa haqida bitta gap va sizni qiziqtiradigan bir narsa haqida bitta gap yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-29 Who, Which, That va Where oʻzbekcha: relative clause (nisbiy ergash gap) oddiy tilda
    I watched a documentary was really interesting.
  2. A1-10 Ingliz tilida sifatlar (adjectives): oʻrni, very, really, quite va too farqi oʻzbekcha
    Toʻgʻri javobni tanlang: It was ….
  3. A2-06 Comparatives oʻzbekcha: sifatlarning qiyosiy darajasi (bigger, more beautiful)
    The second film was (boring) than the first one.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. confusing
  2. worried
  3. excited
  4. tiring
  5. embarrassed
  6. surprising

B. Maʼno

  1. tired
  2. interested
  3. surprising
  4. Other people find Tom dull.

C. Xatoni toping

  1. I was so embarrassed when I fell over.
  2. This book is really boring.
  3. I'm interested in modern art.
  4. ✓ The results were worrying, so we called a doctor.

D. Kontekstda

  1. boring
  2. interesting
  3. Tired
  4. tiring
  5. worried

E. Sizning navbatingiz

  1. The film was really exciting. I was surprised by the ending.
  2. Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.

F. Aralash takrorlash

  1. that / which
  2. an exciting game
  3. more boring
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play