Cleft sentences po angielsku: It was… that i What I need is… — jak wyróżnić informację
Cleft Sentences: What I Need Is…
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji podzielisz zdanie na dwie części — It was… that / who…, What I need is…, All I want is…, The reason… is that… — żeby skierować uwagę na najważniejszą informację, i wypowiesz je z właściwym akcentem.
Główna idea
Cleft znaczy rozszczepiony. Cleft sentence (zdanie rozszczepione) bierze jedno proste zdanie i rozcina je na dwie części, tak żeby jeden element stanął sam w świetle reflektora.
Zacznij od: Anna broke the window. Jeśli ktoś myśli, że zrobił to Tom, możesz skierować reflektor na Annę: It was Anna who broke the window. Fakty są te same; zmienia się uwaga. Słuchacz wie teraz, że Anna to nowa, ważna informacja, a to, że ktoś stłukł szybę, jest już znane.
Angielski ma dwa główne narzędzia. It-cleft (It was… that / who…) kieruje reflektor na jeden element i mówi: „właśnie ten, a nie inny”. Wh-cleft (What I need is…) najpierw pokazuje to, co znane, a nową informację podaje na końcu — tam, gdzie angielski naturalnie stawia najmocniejszy akcent. Oba pozwalają ci wybrać, co słuchacz zauważy.
Polski a angielski
Po polsku wyróżniamy informację głównie szykiem, akcentem i słówkami to, właśnie, dopiero: „Szybę stłukła Anna” (nowa informacja na końcu), „To Anna stłukła szybę”. Polski szyk jest dzięki przypadkom swobodniejszy, więc nie potrzebuje specjalnej konstrukcji. Angielski ma szyk sztywny (podmiot — czasownik — dopełnienie), dlatego żeby przesunąć akcent, buduje całą konstrukcję. Polskie „To, czego potrzebuję, to urlop” jest bardzo bliskie angielskiemu What I need is a holiday — ale po angielsku nie ma drugiego „to” (it) ani przecinków.
| Polski | Angielski | Uwaga |
|---|---|---|
| To Anna stłukła szybę, nie Tomek. | It was Anna who broke the window, not Tom. | „to” + osoba → It was… who |
| Szybę stłukła Anna. | It was Anna who broke the window. | polski szyk; po angielsku The window broke Anna znaczy co innego |
| Dopiero w domu zauważyłam rysę. | It wasn't until I got home that I noticed the scratch. | „dopiero” → not until… that |
| To, czego potrzebuję, to urlop. | What I need is a holiday. | bez it i bez przecinków |
| Wszystko, czego chcę, to spokój. | All I want is some peace. | nie all what |
| Jedyne, co zrobiłam, to zadałam pytanie. | All I did was ask a question. | po was forma podstawowa, nie I asked |
| Powód, dla którego dzwonię, jest taki, że… | The reason I called is that… | is that, a w starannym tekście nie is because |
Budowa
It-cleft: It + be + wyróżniony element + that / who + reszta zdania
| Zwykłe zdanie | Wyróżniony element | It-cleft |
|---|---|---|
| Anna broke the window. | podmiot | It was Anna who / that broke the window. |
| I lost my keys. | dopełnienie | It was my keys that I lost. |
| We met in Lisbon. | miejsce | It was in Lisbon that we met. |
| He left because of the noise. | przyczyna | It was because of the noise that he left. |
- Dla ludzi używaj who albo that, dla wszystkiego innego zwykle that — także dla czasu i miejsca.
- It is / It was zostaje w liczbie pojedynczej, nawet przed liczbą mnogą: It was the twins who…
- Czasownik po who / that zgadza się z wyróżnionym elementem: It's my parents who are worried.
Wh-cleft: What + zdanie + be + wyróżniony element
| Zwykłe zdanie | Wh-cleft |
|---|---|
| I need a long holiday. | What I need is a long holiday. |
| The lights went out. | What happened was (that) the lights went out. |
| She left. | What she did was (to) leave. |
Odwrócony wh-cleft: wyróżniony element + be + zdanie z what
| Wh-cleft | Odwrócony |
|---|---|
| What I need is a holiday. | A holiday is what I need. |
| What I mean is this. | That's what I mean. |
Inne początki — All (= jedyne, co), the thing (that), the reason (why), the place (where), the person (who), the only thing, the last thing: All I want is some peace. The reason I called is that I need advice.
Użycie
1It-cleft, żeby poprawić albo przeciwstawić
It-cleft mówi „właśnie ten, a nie inny” — często, żeby kogoś poprawić albo zestawić dwie możliwości. Wyróżniony element to nowa informacja; część z that / who jest już znana. Po polsku zwykle wystarczy „to” albo szyk.
2It-cleft dla czasu, miejsca, przyczyny i sposobu
It-cleft może też wyróżnić kiedy, gdzie, dlaczego albo jak. Po wszystkich tych elementach używaj that. Bardzo częsty schemat to It was not until… that… — odpowiednik polskiego „dopiero”.
3Wh-cleft z rzeczownikiem albo zdaniem
Wh-cleft zaczyna się od czegoś znanego albo prostego (What I need…, What surprised me…) i zostawia nową informację na koniec. W mowie bardzo często prowadzi do głównej myśli. Gdy wyróżniony element jest w liczbie mnogiej, używa się i is, i are: What we need is / are more volunteers.
4What happened was… / What she did was (to)…
It-cleft nie może wyróżnić czasownika. Żeby wyróżnić całe zdarzenie albo czynność, użyj What happened was (that) + zdanie albo What + podmiot + do + be + (to) + forma podstawowa. Po do… was / is częściej stoi forma podstawowa bez to. Jeśli pierwszy czasownik jest w formie ciągłej, użyj -ing. Uwaga: po polsku mówimy „to zadzwoniła” z odmienionym czasownikiem, a po angielsku stoi forma podstawowa, bez drugiego podmiotu.
5Odwrócony wh-cleft
Wyróżniony element idzie na początek, a zdanie z what — po be. To częste, gdy wyróżniony element jest krótki albo już wcześniej padł, i w podsumowaniach z That's what….
6All, the thing, the reason, the place, the person, the only thing
Te początki działają jak what, ale są bardziej precyzyjne. All znaczy „jedyne, co” i często sugeruje „nic więcej”. The reason (why)… is that… wyjaśnia przyczynę. Przy miejscach, czasie i osobach the place, the time i the person brzmią naturalniej niż where, when i who.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Polskie „to” w środku zdania → it. Po polsku mówimy „To, co mnie martwi, to termin”. Drugie „to” kusi, żeby wstawić it, a przecinki przechodzą do angielskiego zdania. W angielskim wh-cleft zdanie z what jest po prostu podmiotem: bez it i bez przecinka przed is.
2. „Wszystko, co…” → all what. Polskie „wszystko, co / czego” ma zaimek „co”, więc ciśnie się all what albo everything what. Po angielsku po all stoi samo zdanie albo that.
3. „Jedyne, co zrobił, to przeprosił” — odmieniony czasownik po was. Po polsku po „to” stoi odmieniony czasownik („to przeprosił”). Po angielsku po was w takim zdaniu nie powtarzasz podmiotu: stoi forma podstawowa (albo to + forma podstawowa).
4. Polski szyk zamiast konstrukcji. Po polsku nową informację po prostu stawiasz na końcu: „Ten tort upiekła babcia”. Po angielsku szyk ustala, kto co robi, więc przestawienie zmienia sens. Żeby wyróżnić wykonawcę, użyj it-cleft.
5. „Powód jest taki, że…” → is because. Polskie „dlatego że” i „bo” łatwo przechodzą w the reason… is because. W mowie to bardzo częste, ale w starannym tekście lepiej is that — słowo reason już wyraża przyczynę.
Nie myl
It-cleft i It is + przymiotnik + that — W cleft sentence możesz usunąć It was… that i zostaje zwykłe zdanie. Przy It is + przymiotnik + that (zob. B2-20) — nie.
Wh-cleft i zwykłe zdanie z what — W wh-cleft be łączy zdanie z what z wyróżnionym elementem. Zwykłe zdanie z what jest po prostu podmiotem albo dopełnieniem, z dowolnym czasownikiem (zob. B2-20).
Cleft i fronting — Obie konstrukcje przesuwają uwagę, ale cleft dodaje it… that albo what… is; fronting tylko przenosi słowo na początek. Zob. C1-06.
It was me who… i It was I who… — W codziennym angielskim po It is / was normalne jest me. It was I who… jest bardzo formalne.
Pisownia i wymowa
- It-cleft: główny akcent pada na wyróżniony element; część z that / who jest znana, więc mówisz ją niżej i szybciej: It was ANna who broke the window. (Wielkie litery pokazują tylko akcent.)
- Wh-cleft: na końcu zdania z what głos lekko się podnosi albo robisz pauzę, a potem mocno opada na wyróżnionym elemencie: What I need… is a HOliday. Pauza to tylko intonacja — w piśmie nie stawiasz tam przecinka.
- W It was słowo was jest słabe: /wəz/, z krótkim, niewyraźnym /ə/. Polski nie redukuje samogłosek, więc łatwo powiedzieć pełne „łoz” — unikaj tego. Na końcu /z/ dźwięczne. W mowie normalne jest It's: It's Tom who…
- what i was zaczynają się od /w/: zaokrąglij usta jak do „u” i nie dotykaj zębami dolnej wargi — to nie polskie „w” (/v/). Uwaga: who to /huː/, bez /w/.
- Między dwiema częściami cleft sentence nie ma przecinka: What I need is a break (nie What I need, is a break). Uważaj, bo w polskim „To, czego potrzebuję, to…” przecinki są obowiązkowe.
- The reason… is that… jest preferowane w formalnym tekście; The reason… is because… jest częste w mowie, ale w starannym tekście często krytykowane.
Złota zasada
Żeby wyróżnić jedną informację, rozetnij zdanie: It + be + wyróżniony element + that / who… („właśnie ten, a nie inny”) albo What + zdanie + be + wyróżniony element (znane na początku, nowe na końcu). Główny akcent połóż na wyróżnionym elemencie. Polskie „to” w środku zdania nie zamienia się w it, a „wszystko, co” to all, nie all what.
Ćwiczenia
A. Forma
Przekształć każde zdanie w cleft sentence. Użyj podanych słów i zachowaj znaczenie.
-
Przekształć w it-cleft, który wyróżnia „the finance team”: The finance team spotted the error, not the auditors.
-
Przekształć, zaczynając od „It wasn't until”: I only noticed the scratch on the car when I got home.
-
Przekształć, zaczynając od „What surprised me”: I was surprised by how friendly everyone was.
-
Przekształć, zaczynając od „What happened was”: The server crashed in the middle of the update.
-
Przekształć, zaczynając od „What she did”: She called the manager directly.
-
Przekształć, zaczynając od „All”: I only asked whether the price included breakfast!
-
Przekształć na potrzeby formalnego e-maila, używając „The reason… is that…”: I am writing because the invoice contains two errors.
-
Przekształć w odwrócony wh-cleft: Teamwork made this project a success.
B. Znaczenie
Przeczytaj opis sytuacji i wybierz lepsze zdanie.
-
Ben myśli, że ekspres do kawy zepsuła Kate. Ty wiesz, że to był Tom. Która odpowiedź go poprawia?it-cleft: właśnie ta osoba, a nie inna
-
Mówca chce stopniowo dojść do kluczowej myśli i podać ją na końcu. Które zdanie to robi?wh-cleft: znane na początku, nowe na końcu
-
Ktoś pyta: „What did the council do about the budget cuts?” Która odpowiedź pasuje do pytania?pytanie dotyczy czynności: What… did was + forma podstawowa
-
Formalne pisemne przeprosiny za nieobecność na spotkaniu. Które zdanie jest lepsze?w starannym tekście lepiej the reason… is that
-
Które zdanie jest cleft sentence (po usunięciu „It was… that” zostaje pełne zdanie)?it + be + przymiotnik + that to nie cleft
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
It were the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
-
It's the neighbours upstairs who is responsible for the noise, not the people in the flat next door.
-
The thing what annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
-
All what we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
-
What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. W kontekście
Przeczytaj notatki ze spotkania. Przekształć zdania oznaczone numerami w cleft sentences, używając podanych słów.
The board asked who was responsible for the six-week delay. (19) The supplier's late delivery caused the delay, not our team. Looking ahead, (20) we need a second supplier for the key components. The problems started last spring, when (21) the factory flooded and production stopped for three weeks. (22) We only realised how fragile our supply chain was after the flood. The board also asked why the budget had increased. (23) It increased because shipping costs doubled. Finally, (24) the client values reliability above everything else, so we must not let this happen again.
-
Przekształć zdanie (19) w it-cleft.
-
Przekształć fragment (20), zaczynając od „what”.
-
Przekształć fragment (21), zaczynając od „what happened was”.
-
Przekształć zdanie (22), zaczynając od „It was only”.
-
Przekształć zdanie (23), używając „The reason… is / was that…”.
-
Przekształć fragment (24) w odwrócony wh-cleft.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku własne zdania.
-
Ktoś z pracy myśli, że to od ciebie wyszedł pomysł odwołania wyjazdu integracyjnego. Napisz 2–3 zdania, żeby to sprostować. Użyj jednego it-cleft i jednego wh-cleft.
-
Napisz początek krótkiego wystąpienia (2–3 zdania) o czymś, co zmieniło twoje zdanie. Użyj What surprised me most was… i The reason… is that….
-
Napisz dwuzdaniową reklamację do hotelu. Użyj All I… i The last thing I needed….
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
C1-02 Inwersja (inversion) II: only then, not until, so… that i Here comes the bus Przekształć, zaczynając od „Not until”: I didn't understand the problem until I read the letter.
-
C1-01 Inwersja (inversion) po angielsku: Never have I…, No sooner had I…, Not only did… Przekształć, zaczynając od „Little”: We had no idea that the company was about to close.
-
B2-20 Noun clauses: zdania z that, whether i what (zdania podrzędne w roli rzeczownika) Formalny e-mail. Które zdanie ma właściwe słowo łączące dla otwartego pytania?decide + whether przy pytaniu typu tak/nie
Odpowiedzi
A. Forma
- It was the finance team that spotted the error, not the auditors. / It was the finance team who spotted the error, not the auditors.
- It wasn't until I got home that I noticed the scratch on the car.
- What surprised me was how friendly everyone was.
- What happened was that the server crashed in the middle of the update. / What happened was the server crashed in the middle of the update.
- What she did was call the manager directly. / What she did was to call the manager directly.
- All I did was ask whether the price included breakfast! / All I asked was whether the price included breakfast!
- The reason I am writing is that the invoice contains two errors. / The reason why I am writing is that the invoice contains two errors.
- Teamwork is what made this project a success. / Teamwork was what made this project a success.
B. Znaczenie
- It was Tom who broke the coffee machine, not Kate.
- What we really need is a completely new approach.
- What the council did was close the library.
- The reason I missed the meeting is that my train was cancelled.
- It was in Lisbon that the two founders first met.
C. Znajdź błąd
- It was the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
- It's the neighbours upstairs who are responsible for the noise, not the people in the flat next door.
- The thing that annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls. / What annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
- All we need to finish the project on time is two more developers and a little luck. / All that we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
- ✓ What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. W kontekście
- It was the supplier's late delivery that caused the delay, not our team.
- what we need is a second supplier for the key components.
- what happened was that the factory flooded and production stopped for three weeks.
- It was only after the flood that we realised how fragile our supply chain was.
- The reason it increased is that shipping costs doubled. / The reason the budget increased was that shipping costs had doubled.
- reliability is what the client values above everything else, so we must not let this happen again.
E. Twoja kolej
- It wasn't me who suggested cancelling the trip; it was Marta. What I actually said was that we should move it to June.
- What surprised me most about living abroad was how quickly I stopped missing home. The reason I'm telling you this is that many of you will soon move away for work.
- All I asked for was a quiet room away from the lift. The last thing I needed after a twelve-hour flight was a room next to a building site.
F. Powtórka mieszana
- Not until I read the letter did I understand the problem.
- Little did we know that the company was about to close. / Little did we realise that the company was about to close.
- We have not yet decided whether the event will go ahead.
