Cleft Sentences: What I Need Is… – онцлох хуваасан өгүүлбэрийг монголоор тайлбарлав
Cleft Sentences: What I Need Is…
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та өгүүлбэрийг хоёр хуваан – It was… that / who…, What I need is…, All I want is…, The reason… is that… – хамгийн чухал мэдээллийг онцолж, зөв өргөлттэй хэлж чадна.
Гол санаа
«Cleft» гэдэг нь хуваасан гэсэн утгатай. Cleft sentence (хуваасан өгүүлбэр) нэг энгийн өгүүлбэрийг хоёр хэсэг болгож, нэг хэсгийг нь гэрлийн тусгалын доор ганцааранг нь гаргана.
Эхлэл нь: Anna broke the window. Хэн нэгэн Том хагалсан гэж бодож байвал та гэрлийн тусгалыг Анна руу чиглүүлж болно: It was Anna who broke the window. Баримт хэвээр; өөрчлөгдөж байгаа нь онцлол. Сонсогч одоо Anna бол шинэ, чухал мэдээлэл, харин хэн нэгэн цонх хагалсан нь аль хэдийн мэдэгдэж буйг ойлгоно.
Англи хэлэнд хоёр гол хэрэгсэл бий. It-cleft (It was… that / who…) гэрлийг нэг хэсэг рүү чиглүүлж «өөр нь биш, яг энэ» гэнэ. Wh-cleft (What I need is…) эхлээд мэдэгдэж буй санааг үзүүлээд, шинэ мэдээллийг төгсгөлд – англи хэлний хамгийн хүчтэй өргөлт байдаг газарт – хүргэнэ. Хоёулаа сонсогч юуг анзаарахыг та өөрөө сонгох боломж олгоно.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор онцлохдоо ихэвчлэн үгийн дарааллыг ашигладаг: онцлох үгийг үйл үгийн яг өмнө тавина («Цонхыг Анна хагалсан»), эсвэл «л» сул үг нэмнэ («Анна л хагалсан»). Мөн «-сан нь», «… зүйл бол» гэсэн бүтэц бий: «Цонхыг хагалсан нь Анна», «Надад хэрэгтэй зүйл бол урт амралт». Энэ сүүлийнх нь англи wh-cleft-тэй бараг адилхан: мэдэгдэж буй хэсэг эхэнд, шинэ мэдээлэл төгсгөлд.
Ялгаа нь: монголоор харьцангуй төлөөний үг байхгүй («хагалсан хүн», «хэрэгтэй зүйл»), харин англиар who / that заавал хэрэгтэй: It was Anna who broke… Мөн монгол үйл үг тоогоор өөрчлөгддөггүй, англиар who-гийн ард үйл үг онцолсон үгтэйгээ зохицно: It's my parents who are…
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Цонхыг хагалсан нь Анна. | It was Anna who broke the window. | англиар It was … who; who заавал |
| Надад одоо хамгийн хэрэгтэй зүйл бол сайхан унтах. | What I really need right now is a good night's sleep. | энд адилхан: мэдэгдэж буй хэсэг эхэнд, шинэ мэдээлэл төгсгөлд |
| Тэр менежер рүү шууд л залгасан. | What she did was call the manager directly. | үйлдлийг онцлоход did was + үндсэн хэлбэр |
| Гэртээ ирснийхээ дараа л би сэвийг анзаарсан. | It wasn't until I got home that I noticed the scratch. | «-ын дараа л» → It wasn't until … that |
| Хоцорсон шалтгаан маань галт тэрэг цуцлагдсаных. | The reason I'm late is that my train was cancelled. | «шалтгаан нь …» → The reason … is that |
| Би зөвхөн энгийн асуулт асуусан шүү дээ! | All I did was ask a simple question! | «зөвхөн» → All … was |
Товчхондоо: монголоор онцлолыг ихэвчлэн дараалал, «л», «-сан нь», «зүйл бол»-оор хийдэг; англиар өгүүлбэрийг хоёр хуваана: It + be + онцлох хэсэг + who / that эсвэл What + өгүүлбэр + be + онцлох хэсэг. Who / that-ийг бүү орхиорой.
Бүтэц
It-cleft: It + be + онцлох хэсэг + that / who + өгүүлбэрийн үлдэгдэл
| Энгийн өгүүлбэр | Онцлох хэсэг | It-cleft |
|---|---|---|
| Anna broke the window. | өгүүлэгдэхүүн | It was Anna who / that broke the window. |
| I lost my keys. | тусагдахуун | It was my keys that I lost. |
| We met in Lisbon. | газар | It was in Lisbon that we met. |
| He left because of the noise. | шалтгаан | It was because of the noise that he left. |
- Хүнд who эсвэл that, бусад бүх зүйлд (цаг, газар ч) ихэвчлэн that.
- It is / It was олон тооны онцлох хэсгийн өмнө ч ганц тоондоо: It was the twins who…
- Who / that-ийн ардах үйл үг онцлох хэсэгтэйгээ зохицно: It's my parents who are worried.
Wh-cleft: What + өгүүлбэр + be + онцлох хэсэг
| Энгийн өгүүлбэр | Wh-cleft |
|---|---|
| I need a long holiday. | What I need is a long holiday. |
| The lights went out. | What happened was (that) the lights went out. |
| She left. | What she did was (to) leave. |
Урвуулсан wh-cleft: онцлох хэсэг + be + what-өгүүлбэр
| Wh-cleft | Урвуулсан |
|---|---|
| What I need is a holiday. | A holiday is what I need. |
| What I mean is this. | That's what I mean. |
Бусад эхлэл – All (= ганц зүйл), the thing (that), the reason (why), the place (where), the person (who), the only thing, the last thing: All I want is some peace. The reason I called is that I need advice.
Хэрэглээ
1It-cleft: засах эсвэл харьцуулах
It-cleft-ээр «өөр нь биш, яг энэ» гэж хэлнэ – ихэвчлэн хэн нэгнийг засах эсвэл хоёр боломжийг харьцуулахад. Онцлох хэсэг бол шинэ мэдээлэл; that / who хэсэг аль хэдийн мэдэгдэж буй. Монголоор «… нь X, Y биш».
2It-cleft: цаг, газар, шалтгаан, арга
It-cleft хэзээ, хаана, яагаад, яаж-ийг ч онцолж болно. Бүгдийнх нь ард that. It was not until… that… бол хожуу мөчийг онцлох маш түгээмэл загвар. Монголоор «-ын дараа л», «яг … -д».
3Wh-cleft: нэр үг ба өгүүлбэртэй
Wh-cleft мэдэгдэж буй эсвэл энгийн санаагаар (What I need…, What surprised me…) эхэлж, шинэ мэдээллийг төгсгөлд хадгална. Ярианд санаа руугаа аажмаар хөтлөхөд маш түгээмэл. Онцлох хэсэг олон тоотой бол is, are хоёулаа хэрэглэгддэг: What we need is / are more volunteers. Монголоор «… зүйл бол», «-сан нь».
4What happened was… / What she did was (to)…
It-cleft үйл үгийг онцолж чаддаггүй. Бүхэл үйл явдал эсвэл үйлдлийг онцлохын тулд What happened was (that) + өгүүлбэр, эсвэл What + өгүүлэгдэхүүн + do + be + (to) + үндсэн хэлбэр хэрэглэнэ. Do… was / is-ийн ард to-гүй үндсэн хэлбэр илүү түгээмэл. Эхний үйл үг үргэлжилсэн хэлбэртэй бол -ing. Монголоор цагийг төгсгөлийн үйл үг дээр («залгасан») тэмдэглэдэг бол англиар цаг did / was дээр, онцлох үйл үг үндсэн хэлбэртэй.
5Урвуулсан wh-cleft
Онцлох хэсгийг эхэнд, what-өгүүлбэрийг be-гийн ард тавина. Онцлох хэсэг богино эсвэл аль хэдийн дурдагдсан бол, мөн That's what…-тэй дүгнэлтэд түгээмэл. Монголоор «Яг энэ л…», «… л хэрэгтэй».
6All, the thing, the reason, the place, the person, the only thing
Эдгээр эхлэл what шиг ажилладаг ч илүү нарийн. All = «ганц зүйл», ихэвчлэн «үүнээс өөр юу ч биш» гэсэн өнгөтэй. The reason (why)… is that… шалтгааныг тайлбарлана. Газар, цаг, хүний хувьд the place, the time, the person нь where, when, who-гоос илүү байгалийн. Монголоор «зөвхөн», «… шалтгаан нь», «… газар бол».
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «… төлсөн нь эгч минь» → who-гүй it-cleft. Монголоор харьцангуй төлөөний үг байдаггүй: «Хөвсгөл рүү хийсэн анхны аяллын минь мөнгийг төлсөн нь эгч минь». Тиймээс англиар It was… who-гийн who-г орхих нь элбэг. Өгүүлэгдэхүүнийг онцолсон it-cleft-эд who / that заавал.
2. «Дэлгүүрийг харах нь үеэлүүд чинь үү?» → who + ганц тооны үйл үг. Монгол үйл үг тоогоор өөрчлөгддөггүй («үеэл маань харна», «үеэлүүд маань харна»), тиймээс who-гийн ард үйл үгийг онцлох хэсэгтэй нь зохицуулахаа мартдаг – ялангуяа асуултад.
3. «Шалтгаан нь … учраас» → The reason… is because. Монголоор «Хавар махны үнэ өсдөг шалтгаан нь ихэнх малчид малаа намар нь зарчихсан байдаг учраас» гэх нь ярианд элбэг. Үүнийг үгчлэн орчуулбал is because гарна. Нямбай бичвэрт is that.
4. «Аавын маань өглөө бүр хийдэг зүйл бол радиогоор цаг агаар сонсдог» → does is + -s. Монголоор цаг, хэв төгсгөлийн үйл үг дээр («сонсдог») байдаг тул англиар ч онцлох үйл үгийг -s-тэй эсвэл өнгөрсөн хэлбэрт оруулах нь түгээмэл. Цаг аль хэдийн does / did дээр бий; онцлох үйл үг үндсэн хэлбэр.
Бүү андуураарай
It-cleft эсвэл It is + тэмдэг нэр + that – Cleft-ээс It was… that-ийг хасвал ердийн өгүүлбэр үлдэнэ. It is + тэмдэг нэр + that-ээс (B2-20-ийг үзнэ үү) хасаж болохгүй.
Wh-cleft эсвэл ердийн what-өгүүлбэр – Wh-cleft-д be нь what-өгүүлбэрийг онцлох хэсэгтэй холбоно. Ердийн what-өгүүлбэр бол зүгээр өгүүлэгдэхүүн эсвэл тусагдахуун, ямар ч үйл үгтэй (B2-20-ийг үзнэ үү).
Cleft эсвэл урагшлуулах – Хоёулаа онцлолыг шилжүүлдэг ч cleft it… that эсвэл what… is нэмдэг; урагшлуулах нь зүгээр үгийг эхэнд гаргана. C1-06-г үзнэ үү.
It was me who… эсвэл It was I who… – Өдөр тутмын англи хэлэнд It is / was-ийн ард me хэвийн. It was I who… маш албан.
Зөв бичих ба дуудлага
- It-cleft: гол өргөлт онцлох хэсэг дээр; that / who хэсэг мэдэгдэж буй тул намхан, хурдан хэлэгдэнэ: It was ANna who broke the window. (Том үсэг энд зөвхөн өргөлтийг харуулна.) Монголоор онцлохдоо ихэвчлэн дараалал, «л» хэрэглэдэг тул англиар дуу хоолойгоор онцлохыг тусгайлан дасгалжуулаарай.
- Wh-cleft: what-өгүүлбэрийн төгсгөлд дуу бага зэрэг өгсөх эсвэл түр завсарлаж, онцлох хэсэг дээр хүчтэй буурна: What I need… is a HOliday.
- It was дахь was сул /wəz/. Төгсгөлийн /z/ бол монгол «з» биш: «з» нь «дз» шиг хоёр авиатай, харин англи /z/ бол хэлний үзүүрийг шүдний ард ойртуулж, хоолойн чичиргээтэй зогсолтгүй урсгах нэг авиа. Ярианд It's хэвийн: It's Tom who….
- Cleft-ийн хоёр хэсгийн хооронд таслал тавихгүй: What I need is a break (What I need, is a break биш). Монголоор «… зүйл бол»-ын ард заримдаа таслал тавьдаг тул анхаараарай.
- The reason… is that… албан бичвэрт илүүд үздэг; The reason… is because… ярианд түгээмэл ч нямбай бичвэрт шүүмжлэгддэг.
Алтан дүрэм
Нэг мэдээллийг онцлохын тулд өгүүлбэрийг хуваа: It + be + онцлох хэсэг + that / who… («өөр нь биш, яг энэ») эсвэл What + өгүүлбэр + be + онцлох хэсэг (мэдэгдэж буй санаа эхэнд, шинэ нь төгсгөлд). Who / that-ийг бүү орхи, гол өргөлтийг онцлох хэсэг дээр тавь.
Дасгал
A. Бүтэц
Өгүүлбэр бүрийг cleft sentence болгож дахин бичнэ үү. Өгөгдсөн үгийг хэрэглэж, утгыг хадгална уу.
-
"the finance team"-ийг онцолсон it-cleft болгож дахин бичнэ үү: The finance team spotted the error, not the auditors.
-
"It wasn't until"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү: I only noticed the scratch on the car when I got home.
-
"What surprised me"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү: I was surprised by how friendly everyone was.
-
"What happened was"-аар эхэлж дахин бичнэ үү: The server crashed in the middle of the update.
-
"What she did"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү: She called the manager directly.
-
"All"-аар эхэлж дахин бичнэ үү: I only asked whether the price included breakfast!
-
Албан имэйлд зориулж "The reason… is that…"-ийг хэрэглэж дахин бичнэ үү: I am writing because the invoice contains two errors.
-
Урвуулсан wh-cleft болгож дахин бичнэ үү: Teamwork made this project a success.
B. Утга
Нөхцөл байдлыг уншаад илүү тохирох өгүүлбэрийг сонгоно уу.
-
Бен кофены машиныг Кейт эвдсэн гэж бодож байна. Та харин Том гэдгийг мэдэж байна. Аль хариулт түүнийг засаж байна вэ?it-cleft: өөр хүн биш, яг энэ хүн
-
Илтгэгч гол санаа руугаа аажмаар хөтөлж, түүнийг төгсгөлд хэлэхийг хүсэж байна. Аль өгүүлбэр үүнийг хийж байна вэ?wh-cleft: мэдэгдэж буй санаа эхэнд, шинэ мэдээлэл төгсгөлд
-
Хэн нэгэн "What did the council do about the budget cuts?" гэж асуулаа. Аль хариулт асуултад тохирох вэ?асуулт үйлдлийн тухай: What… did was + үндсэн хэлбэр
-
Хуралд ирээгүйдээ уучлалт гуйсан албан бичиг. Аль нь илүү вэ?нямбай бичвэрт the reason… is that
-
Аль өгүүлбэр cleft вэ ("It was… that"-ийг хасахад бүрэн өгүүлбэр үлдэнэ)?it + be + тэмдэг нэр + that бол cleft биш
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
It were the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
-
It's the neighbours upstairs who is responsible for the noise, not the people in the flat next door.
-
The thing what annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
-
All what we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
-
What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. Нөхцөл байдалд
Хурлын тэмдэглэлийг уншаад дугаарласан өгүүлбэрүүдийг өгөгдсөн үгээр cleft sentence болгож дахин бичнэ үү.
The board asked who was responsible for the six-week delay. (19) The supplier's late delivery caused the delay, not our team. Looking ahead, (20) we need a second supplier for the key components. The problems started last spring, when (21) the factory flooded and production stopped for three weeks. (22) We only realised how fragile our supply chain was after the flood. The board also asked why the budget had increased. (23) It increased because shipping costs doubled. Finally, (24) the client values reliability above everything else, so we must not let this happen again.
-
(19)-ийг it-cleft болгож дахин бичнэ үү.
-
(20)-ыг "what"-аар эхэлж дахин бичнэ үү.
-
(21)-ийг "what happened was"-аар эхэлж дахин бичнэ үү.
-
(22)-ыг "It was only"-гоор эхэлж дахин бичнэ үү.
-
(23)-ыг "The reason… is / was that…"-ийг хэрэглэж дахин бичнэ үү.
-
(24)-ийг урвуулсан wh-cleft болгож дахин бичнэ үү.
E. Таны ээлж
Англиар бичээрэй.
-
Хамт ажиллагч тань таныг багийн аяллыг цуцлахыг санал болгосон гэж бодож байна. Түүнийг засаж 2–3 өгүүлбэр бичнэ үү. Нэг it-cleft, нэг wh-cleft хэрэглээрэй.
-
Таны бодлыг өөрчилсөн нэг зүйлийн тухай богино илтгэлийн эхлэл (2–3 өгүүлбэр) бичнэ үү. What surprised me most was…, The reason… is that…-ийг хэрэглээрэй.
-
Зочид буудалд хандсан хоёр өгүүлбэр гомдол бичнэ үү. All I…, The last thing I needed…-ийг хэрэглээрэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
C1-02 Inversion II: Only Then, Not Until, So…That, Here Comes – only, not until, so, газрын урвуу дараалал "Not until"-аар эхэлж дахин бичнэ үү: I didn't understand the problem until I read the letter.
-
C1-01 Inversion I: Never Have I…, No Sooner Had I… – сөрөг үгийн дараах урвуу дараалал "Little"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү: We had no idea that the company was about to close.
-
B2-20 Noun Clauses: that, whether, what – бүтэн өгүүлбэрийг нэр үгийн байранд хэрэглэх Албан имэйл. Шийдэгдээгүй асуултад аль өгүүлбэр зөв холбоос үг хэрэглэсэн бэ?тийм / үгүй асуултад decide + whether
Хариулт
A. Бүтэц
- It was the finance team that spotted the error, not the auditors. / It was the finance team who spotted the error, not the auditors.
- It wasn't until I got home that I noticed the scratch on the car.
- What surprised me was how friendly everyone was.
- What happened was that the server crashed in the middle of the update. / What happened was the server crashed in the middle of the update.
- What she did was call the manager directly. / What she did was to call the manager directly.
- All I did was ask whether the price included breakfast! / All I asked was whether the price included breakfast!
- The reason I am writing is that the invoice contains two errors. / The reason why I am writing is that the invoice contains two errors.
- Teamwork is what made this project a success. / Teamwork was what made this project a success.
B. Утга
- It was Tom who broke the coffee machine, not Kate.
- What we really need is a completely new approach.
- What the council did was close the library.
- The reason I missed the meeting is that my train was cancelled.
- It was in Lisbon that the two founders first met.
C. Алдааг олоорой
- It was the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
- It's the neighbours upstairs who are responsible for the noise, not the people in the flat next door.
- The thing that annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls. / What annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
- All we need to finish the project on time is two more developers and a little luck. / All that we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
- ✓ What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. Нөхцөл байдалд
- It was the supplier's late delivery that caused the delay, not our team.
- what we need is a second supplier for the key components.
- what happened was that the factory flooded and production stopped for three weeks.
- It was only after the flood that we realised how fragile our supply chain was.
- The reason it increased is that shipping costs doubled. / The reason the budget increased was that shipping costs had doubled.
- reliability is what the client values above everything else, so we must not let this happen again.
E. Таны ээлж
- It wasn't me who suggested cancelling the trip; it was Marta. What I actually said was that we should move it to June.
- What surprised me most about living abroad was how quickly I stopped missing home. The reason I'm telling you this is that many of you will soon move away for work.
- All I asked for was a quiet room away from the lift. The last thing I needed after a twelve-hour flight was a room next to a building site.
F. Холимог давталт
- Not until I read the letter did I understand the problem.
- Little did we know that the company was about to close. / Little did we realise that the company was about to close.
- We have not yet decided whether the event will go ahead.
