Emfaza po angielsku: emphatic do, fronting, the very, whatsoever i zaimki zwrotne
Emphasis: Fronting, Do, Very, Reflexives
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji wzmocnisz wypowiedź za pomocą emphatic do (I do like it), frontingu (That I don't believe), schematu przymiotnik + as + zdanie (Strange as it may seem), zaimka zwrotnego dla podkreślenia (the manager herself) oraz słów wzmacniających, takich jak the very, at all, whatsoever, on earth i so / such.
Główna idea
W mowie każde słowo możesz wzmocnić, po prostu mówiąc je głośniej. W piśmie i w starannej mowie angielski robi to samo za pomocą gramatyki.
Wyobraź sobie półkę z przyprawami. Zwykłe zdanie jest jak biały ryż; każda przyprawa dodaje inny smak emfazy. Do dodaje nacisku: „to prawda — naprawdę!”. Fronting dodaje kontrastu: przenosi słowo na początek zdania. Przymiotnik + as nadaje wagę cesze, którą zaraz z czymś zestawisz. Zaimek zwrotny po rzeczowniku (the boss herself) dodaje rangi: „właśnie ta osoba, nikt mniej ważny”. The very, at all, whatsoever i on earth dodają ostrości.
Żadna z tych przypraw nie dodaje nowych faktów. Dodają nastawienie: zaskoczenie, nacisk, kontrast albo silne emocje. Dobrze dobrana przyprawa sprawia, że twój angielski brzmi precyzyjnie, a nie płasko.
Polski a angielski
Po polsku emfazę dają głównie partykuły: przecież, naprawdę, ależ, właśnie że, w ogóle, do licha — i swobodny szyk. Angielski nie ma „przecież”; w jego miejscu często stoi akcentowane do / did. Polskie sam robi dwie rzeczy: „sam prezes” (= nawet prezes) to the president himself, a „zrobiłam to sama” (= bez pomocy) to myself albo by myself. Polski pozwala też pominąć podmiot („Tego nie obiecam”), a po angielsku podmiot zostaje także po frontingu.
| Polski | Angielski | Uwaga |
|---|---|---|
| Przecież ci mówiłam o imprezie! | I did tell you about the party! | „przecież” → akcentowane did, nie after all |
| Naprawdę mi smakuje! | I do like it! | |
| Ależ częstuj się ciastem! | Do help yourself to some cake. | ciepłe zaproszenie |
| Tego nie mogę obiecać. | That I can't promise. | podmiot I zostaje |
| Choć to dziwne, lubię czekać na lotniskach. | Strange as it may seem, … | bez although |
| Choćbym nie wiem jak się starała, nie pamiętam. | Try as I might, … | |
| Sama pani prezydent przyjechała. | The president herself came. | „sam” = nawet |
| Ta sama kurtka; sam początek | the very same jacket; the very beginning | |
| Nie mam żadnego zainteresowania polityką. | I have no interest whatsoever in politics. | jedno przeczenie |
| Co to, do licha, za zapach? | What on earth is that smell? | |
| To tacy mili ludzie. | They're such lovely people. | „taki” + rzeczownik → such |
Budowa
Emphatic do
| Zwykle | Z emfazą | Uwaga |
|---|---|---|
| I like it. | I do like it. | present simple: do / does + forma podstawowa |
| She called. | She did call. | past simple: did + forma podstawowa |
| Sit down. | Do sit down. | tryb rozkazujący: grzecznie, serdecznie |
Fronting
| Zwykły szyk | Z frontingiem | Uwaga |
|---|---|---|
| I don't believe that. | That I don't believe. | dopełnienie: potem zwykły szyk |
| The days of cheap flights are gone. | Gone are the days of cheap flights. | orzecznik po be: czasownik przed podmiotem (formalnie) |
Przymiotnik / przysłówek / czasownik + as (albo though) + podmiot + czasownik
| Schemat | Zwykłe znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| przymiotnik + as / though + podmiot + czasownik | choć… bardzo… | Strange as it may seem, I enjoy exams. |
| przysłówek + as + podmiot + czasownik | choć… bardzo… | Hard as he worked, he never got promoted. |
| try + as + podmiot + might / may | choćby nie wiem jak się starał | Try as I might, I couldn't open the jar. |
Zaimek zwrotny dla podkreślenia
| Przykład | Znaczenie |
|---|---|
| The CEO herself answered. | nawet prezeska, a nie asystentka |
| I painted the room myself. | ja, a nie ktoś inny / bez pomocy |
| The hotel itself was fine. | sam hotel, w odróżnieniu od innych rzeczy |
Słowa wzmacniające
| Słowo | Schemat | Przykład |
|---|---|---|
| the very | the very + rzeczownik | the very beginning, the very same day |
| at all / whatsoever | po przeczeniu albo w pytaniu; whatsoever po no / any + rzeczownik albo po none / nothing | not tired at all; no idea whatsoever |
| ever / on earth / the hell | słowo pytające + ever / on earth / the hell | Why ever…? What on earth…? |
| so / such | so + przymiotnik; such (a / an) + (przymiotnik) + rzeczownik | It was so good! We had such fun! |
Użycie
1Emphatic do, does, did
Postaw do / does / did przed formą podstawową i zaakcentuj je, żeby zaprzeczyć czyimś wątpliwościom, nalegać albo przeciwstawić coś czemuś przeczącemu. Działa w zdaniach twierdzących w present simple, past simple i w trybie rozkazującym. Z be używa się go tylko w trybie rozkazującym (Do be careful); w innych przypadkach po prostu akcentujesz am / is / are. Po polsku tę rolę pełnią zwykle „przecież”, „naprawdę”, „ależ”.
2Fronting dopełnienia i orzecznika
Przenieś dopełnienie albo orzecznik na początek, żeby zwrócić na nie uwagę — zwykle dla kontrastu albo żeby nawiązać do tego, co właśnie padło. Po wysuniętym dopełnieniu reszta zdania ma zwykły szyk, z podmiotem. Po wysuniętym orzeczniku po be (gone, equally important) w stylu formalnym czasownik często stoi przed podmiotem. Fronting jest częsty w żywej mowie i w formalnym piśmie. (Wysunięte słowa przeczące powodują inwersję — zob. C1-01.)
3Przymiotnik / przysłówek + as (though) + zdanie; try as I might
Ten schemat zwykle znaczy „choć (coś jest bardzo…)”. Najpierw przymiotnik albo przysłówek, potem as (albo though), potem podmiot + czasownik. Try as I might znaczy „choćbym nie wiem jak się starał”. To styl formalny albo literacki. Spotkasz też As strange as it may seem, z dwoma as, zwłaszcza w amerykańskim angielskim. Czasem kontekst daje znaczenie przyczyny: Exhausted as he was, he went to bed = bo był tak wykończony. Much as (Much as I like him…) — zob. B2-23.
4Zaimek zwrotny dla podkreślenia
Zaimek zwrotny może wzmocnić rzeczownik albo zaimek: „właśnie ten, nikt / nic innego”, „nawet ta osoba” albo „osobiście, bez pomocy”. Nie jest dopełnieniem czasownika, więc po jego usunięciu zdanie nadal jest pełne. Po polsku zwykle odpowiada mu sam / sama / samo — ale angielski zaimek stoi po rzeczowniku, a polskie „sam” zwykle przed nim. Zwykłe zaimki zwrotne (I hurt myself) — zob. A2-14.
5The very, at all, whatsoever, ever, on earth
The very + rzeczownik znaczy „właśnie ten” albo „sam, skrajny” (the very top — sam szczyt). At all i whatsoever („w ogóle”, „żaden”) wzmacniają przeczenia i pytania; whatsoever stoi po no / any + rzeczownik albo po none / nothing. Pamiętaj: w angielskim jest tylko jedno przeczenie. Po słowie pytającym ever i on earth wyrażają zdziwienie, zakłopotanie albo irytację — jak „do licha”. The hell robi to samo, ale jest dużo mocniejsze i może urazić: rozpoznawaj je, a używaj najwyżej wśród bliskich znajomych.
6So i such dla emfazy
Bez zdania z that so i such znaczą po prostu „bardzo / niesamowicie” i wyrażają silne emocje: so + przymiotnik / przysłówek; such + (a / an) + (przymiotnik) + rzeczownik. Po polsku i jedno, i drugie to często „taki” albo „tak” — o wyborze decyduje to, czy po słowie stoi rzeczownik. W luźnej mowie so może też stać przed czasownikiem. So / such… that (skutek) i wykrzyknienia z what i how — zob. B1-25.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Przecież” → after all. „Przecież ci mówiłam!” to klasyczne zdanie w kłótni, a słownik podsuwa after all. Ale after all znaczy „w końcu, mimo wszystko” albo „bądź co bądź” i nie wyraża pretensji. Do zaprzeczenia czy wyrzutu służy akcentowane did / do.
2. Fronting bez podmiotu. Po polsku „Tego nie mogę obiecać” albo „Takie wymówki już słyszałam” nie mają podmiotu. Gdy po angielsku przenosisz dopełnienie na początek, podmiot nadal musi się pojawić.
3. „Sam” → alone albo zaimek przed rzeczownikiem. Polskie „sam” może znaczyć „nawet”, „osobiście” albo „w pojedynkę”, a w znaczeniu „nawet” stoi przed rzeczownikiem („sam burmistrz”). Po angielsku „nawet ta osoba” to zaimek zwrotny po rzeczowniku. Alone znaczy „w pojedynkę, nikt inny”.
4. „W ogóle nic” — podwójne przeczenie. Po polsku przeczenie jest obowiązkowe przy każdym słowie: „W ogóle nic nie powiedział”. Po angielsku jest tylko jedno przeczenie, a at all / whatsoever je wzmacnia.
5. „Taki” → so przed rzeczownikiem. Polskie „taki” stoi i przed przymiotnikiem, i przed rzeczownikiem. Po angielsku przed rzeczownikiem (także z przymiotnikiem) potrzebujesz such, a so tylko przed samym przymiotnikiem.
Nie myl
Emphatic do i zwykłe do — W pytaniach i przeczeniach do to zwykły czasownik posiłkowy, zwykle nieakcentowany. W zdaniach twierdzących posiłkowe do pojawia się tylko dla emfazy — i jest akcentowane.
Zaimek zwrotny dla podkreślenia i by + zaimek zwrotny — By myself znaczy „sam, w pojedynkę” albo „bez pomocy” (zob. A2-14). Zaimek zwrotny dla podkreślenia może znaczyć „bez pomocy”, ale też „nawet ta osoba” albo „właśnie to, a nie coś innego”. Po polsku w obu przypadkach często mówimy „sam”.
Fronting, inwersja i cleft — Fronting tylko przenosi słowo na początek. Wysunięcie wyrażenia przeczącego powoduje inwersję (C1-01). Cleft dodaje it… that albo what… is (C1-05).
So / such dla emfazy i so / such… that — Same so / such wyrażają emocje. Z that wprowadzają skutek. Zob. B1-25.
Pisownia i wymowa
- Emphatic do / does / did jest zawsze akcentowane i nigdy nie słabnie: I DID /dɪd/ call. Końcowe /d/ wymawiaj dźwięcznie — nie zamieniaj go na „t”. Posiłkowe do w pytaniach jest często słabe: Do you…? /də jə/. (Wielkie litery pokazują tylko akcent.)
- Z be i innymi czasownikami posiłkowymi emfazę daje sam akcent: I AM listening. She HAS paid.
- Zaimek zwrotny dla podkreślenia jest akcentowany na drugiej sylabie: the CEO herSELF. Zwykły zaimek zwrotny jest zwykle nieakcentowany: I cut myself. Uwaga: polski akcent pada na przedostatnią sylabę, więc łatwo powiedzieć „HERself” — w emfazie akcent idzie na -SELF.
- Po wysuniętym elemencie często robi się krótką pauzę: That | I don't believe.
- the very /ðə ˈveri/: th to /ð/ — czubek języka lekko między zębami, z głosem; nie polskie „d” ani „z”. v w very to dolna warga przy górnych zębach (jak polskie „w”), a w w whatsoever to zaokrąglone usta, bez zębów.
- Whatsoever pisze się łącznie. W pytaniach z emfazą why ever i what ever zwykle pisze się osobno; częste jest też Whatever happened to…?
Złota zasada
Żeby dodać emfazy gramatyką: akcentuj do / does / did, żeby nalegać (tam, gdzie po polsku mówisz „przecież”); przenieś na początek to, co chcesz wyróżnić, ale zachowaj podmiot; użyj przymiotnik + as + zdanie, żeby podkreślić cechę przed kontrastem; dodaj zaimek zwrotny po rzeczowniku dla „właśnie ta osoba, nikt inny”; a the very / at all / whatsoever / on earth / so / such dodadzą ostrości — z jednym przeczeniem.
Ćwiczenia
A. Forma
Przekształć każde zdanie tak, żeby dodać emfazę. Użyj podanych słów i zachowaj znaczenie.
-
Przekształć odpowiedź, używając emphatic do, żeby zaprzeczyć rozmówcy: "You never call your grandmother." "That's not true. I called her last Sunday."
-
Przekształć, zaczynając od „Strange as”: Although it may seem strange, the plan could save us thousands.
-
Przekształć, zaczynając od „Try as”: However hard he tried, he couldn't remember the password.
-
Przekształć, zaczynając od „Tired”: Although she was very tired, she stayed up to finish the report.
-
Przekształć, zaczynając od „Gone are”: The days when everyone had a landline are gone.
-
Przenieś dopełnienia na początek, żeby pokazać kontrast: I can resist chocolate, but I can't resist crisps.
-
Dodaj zaimek zwrotny dla podkreślenia, tak żeby zdanie znaczyło „nawet sam autor / sama autorka”: The author signed my copy of the book at the launch.
-
Przekształć, używając „whatsoever”: There is absolutely no evidence that the supplement improves memory.
B. Znaczenie
Przeczytaj opis sytuacji i wybierz lepsze zdanie.
-
Gość już dwa razy grzecznie odmówił ciasta. Chcesz serdecznie nalegać. Które zdanie pasuje?emphatic do w trybie rozkazującym: serdeczna, uprzejma zachęta
-
Szef mówi: „You didn't send the report.” Raport wysłano, tylko dzień za późno. Która odpowiedź najwyraźniej zaprzecza zarzutowi?akcentowane did zaprzecza wątpliwości
-
Które zdanie znaczy „bo był tak wykończony”?decyduje kontekst: naturalny skutek = bo; zaskakujący kontrast = choć
-
Które zdanie znaczy „nawet sama prezeska, a nie asystentka”?zaimek zwrotny dla podkreślenia = nawet ta osoba; by herself = sama, bez pomocy
-
Autor felietonu w formalnym stylu wprowadza drugi, równie ważny argument. Które zdanie lepiej się sprawdza?wysunięty orzecznik + inwersja: formalnie i spójnie
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
I do understood your concerns about the budget, but we simply have no other option at this stage.
-
Strange as may it sound, I find long train journeys more relaxing than a week at the beach.
-
The managing director herself she came down to the shop floor to thank everyone after the inspection.
-
It was a such relief to hear that everyone on the boat had been rescued safely after the storm.
-
What on earth were you thinking when you agreed to drive all the way to the coast overnight?
D. W kontekście
Przeczytaj rozmowę. Przekształć zdania oznaczone numerami, dodając podaną emfazę.
Manager: You don't seem to care about this project any more, Ana.
Ana: That's not fair. (19) I care about it. I've just had too much work.
Manager: (20) I don't believe that. You missed two deadlines.
Ana: (21) I missed the first one, but I sent the second report on time. (22) Although I worked very hard, I couldn't finish the analysis alone. (23) Even the client admitted that the brief kept changing.
Manager: (24) Why didn't you tell me sooner?
Ana: I thought you knew. I'm sorry.
-
Przekształć zdanie (19), używając emphatic do, żeby zaprzeczyć szefowi.
-
Przekształć zdanie (20), przenosząc dopełnienie na początek.
-
Przekształć zdanie (21), dodając emphatic do w drugiej części, żeby podkreślić kontrast.
-
Przekształć zdanie (22), zaczynając od „Hard as”.
-
Przekształć zdanie (23), używając zaimka zwrotnego zamiast „Even”.
-
Przekształć zdanie (24), używając „on earth”, żeby pokazać zdziwienie i irytację.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku własne zdania.
-
Znajomi myślą, że ich impreza ci się nie podobała. Napisz odpowiedź w 2–3 zdaniach. Użyj emphatic do i co najmniej jednego słowa wzmacniającego (so / such, at all, the very).
-
Napisz 2–3 zdania do felietonu o tym, jak coś się zmieniło. Użyj Gone are the days… i jednego zdania typu przymiotnik + as / though.
-
Napisz krótką opinię o hotelu (2 zdania). Użyj jednego wysuniętego dopełnienia dla kontrastu oraz whatsoever albo at all.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
C1-05 Cleft sentences po angielsku: It was… that i What I need is… — jak wyróżnić informację Przekształć, zaczynając od „What”: The lack of communication annoyed me most.
-
C1-01 Inwersja (inversion) po angielsku: Never have I…, No sooner had I…, Not only did… Przekształć, zaczynając od „Never”: I have never received such poor service.
-
B2-23 Whereas, nevertheless, much as: zaawansowane wyrażanie kontrastu po angielsku Przekształć, zaczynając od „Much as”: Although I admire her talent, I find her very difficult to work with.
Odpowiedzi
A. Forma
- That's not true. I did call her last Sunday.
- Strange as it may seem, the plan could save us thousands. / Strange though it may seem, the plan could save us thousands.
- Try as he might, he couldn't remember the password.
- Tired though she was, she stayed up to finish the report. / Tired as she was, she stayed up to finish the report.
- Gone are the days when everyone had a landline.
- Chocolate I can resist, but crisps I can't. / Chocolate I can resist; crisps I can't.
- The author herself signed my copy of the book at the launch. / The author himself signed my copy of the book at the launch.
- There is no evidence whatsoever that the supplement improves memory.
B. Znaczenie
- Do have a piece of cake; I made it this morning.
- I did send it, but it went out a day late.
- Exhausted as he was, he went straight to bed.
- The CEO herself replied to my complaint within an hour.
- Equally important is the question of who will pay for it.
C. Znajdź błąd
- I do understand your concerns about the budget, but we simply have no other option at this stage.
- Strange as it may sound, I find long train journeys more relaxing than a week at the beach.
- The managing director herself came down to the shop floor to thank everyone after the inspection.
- It was such a relief to hear that everyone on the boat had been rescued safely after the storm.
- ✓ What on earth were you thinking when you agreed to drive all the way to the coast overnight?
D. W kontekście
- I do care about it.
- That I don't believe.
- I missed the first one, but I did send the second report on time.
- Hard as I worked, I couldn't finish the analysis alone. / Hard though I worked, I couldn't finish the analysis alone.
- The client herself admitted that the brief kept changing. / The client himself admitted that the brief kept changing.
- Why on earth didn't you tell me sooner?
E. Twoja kolej
- I did enjoy it, honestly! It was such a lovely evening, and I didn't want to leave at all; I only went early because of my flight.
- Gone are the days when a whole family shared one phone in the hallway. Convenient as smartphones are, they have made it much harder for many of us to switch off.
- The small room I could live with; the noise from the bar I could not. When we complained, we received no apology whatsoever.
F. Powtórka mieszana
- What annoyed me most was the lack of communication.
- Never have I received such poor service.
- Much as I admire her talent, I find her very difficult to work with.
