Câu chẻ trong tiếng Anh (Cleft Sentences): It was… that, What I need is…
Cleft Sentences: What I Need Is…
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể tách một câu thành hai phần — It was… that / who…, What I need is…, All I want is…, The reason… is that… — để đặt trọng tâm vào thông tin quan trọng nhất, và nói câu đó với trọng âm đúng chỗ.
Ý chính
"Cleft" nghĩa là tách đôi. Câu chẻ (cleft sentence) lấy một câu đơn giản và cắt nó thành hai phần, để một thành phần được đứng riêng dưới ánh đèn sân khấu.
Bắt đầu với: Anna broke the window. Nếu có người nghĩ Tom làm, bạn có thể chiếu đèn vào Anna: It was Anna who broke the window. Sự việc vẫn vậy; cái thay đổi là trọng tâm. Giờ người nghe biết Anna là thông tin mới, quan trọng, còn việc có người làm vỡ cửa sổ là điều đã biết.
Tiếng Anh có hai công cụ chính. Câu chẻ với it (It was… that / who…) chiếu đèn vào một thành phần và nói "chính cái này, không phải cái khác". Câu chẻ với what (What I need is…) đưa ra ý đã biết trước, rồi trao thông tin mới ở cuối — đúng chỗ mà tiếng Anh tự nhiên đặt trọng âm mạnh nhất. Cả hai giúp bạn chọn điều người nghe sẽ chú ý.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt cũng có cách "chiếu đèn" của riêng mình, và nhiều cách khá giống tiếng Anh. Ta dùng chính … là để chỉ ra "người này, không phải người khác", và cấu trúc Cái / Điều mình cần là … để để dành thông tin mới cho cuối câu. Khác biệt nằm ở các từ nối: "là", "mà", "những gì" của tiếng Việt không chuyển thẳng sang tiếng Anh được, và tiếng Việt nhấn mạnh chủ yếu bằng từ ngữ (chính, mới, đấy), còn tiếng Anh dùng cả cấu trúc lẫn trọng âm câu.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Chính Anna là người làm vỡ cửa sổ. | It was Anna who broke the window. | "chính … là người" → It was … who |
| Cái mình cần là một kỳ nghỉ dài. | What I need is a long holiday. | không thêm it trước is |
| Mãi đến khi về nhà mình mới thấy vết xước. | It wasn't until I got home that I noticed the scratch. | "mãi đến khi … mới" → It wasn't until … that |
| Tất cả những gì mình làm là hỏi một câu đơn giản thôi mà! | All I did was ask a simple question! | "những gì" → không dịch thành what sau all |
| Lý do mình đến muộn là vì tàu bị hủy. | The reason I'm late is that my train was cancelled. | "là vì" → trong văn viết cẩn thận: is that |
Cấu trúc
Câu chẻ với it: It + be + trọng tâm + that / who + phần còn lại
| Câu thường | Trọng tâm | Câu chẻ với it |
|---|---|---|
| Anna broke the window. | chủ ngữ | It was Anna who / that broke the window. |
| I lost my keys. | tân ngữ | It was my keys that I lost. |
| We met in Lisbon. | nơi chốn | It was in Lisbon that we met. |
| He left because of the noise. | lý do | It was because of the noise that he left. |
- Dùng who hoặc that cho người, và thường dùng that cho mọi thứ khác, kể cả thời gian và nơi chốn.
- It is / It was luôn ở số ít, kể cả trước một trọng tâm số nhiều: It was the twins who…
- Động từ sau who / that hòa hợp với trọng tâm: It's my parents who are worried.
Câu chẻ với what: What + mệnh đề + be + trọng tâm
| Câu thường | Câu chẻ với what |
|---|---|
| I need a long holiday. | What I need is a long holiday. |
| The lights went out. | What happened was (that) the lights went out. |
| She left. | What she did was (to) leave. |
Câu chẻ what đảo ngược: trọng tâm + be + mệnh đề what
| Câu chẻ với what | Đảo ngược |
|---|---|
| What I need is a holiday. | A holiday is what I need. |
| What I mean is this. | That's what I mean. |
Những từ mở đầu khác — All (= điều duy nhất), the thing (that), the reason (why), the place (where), the person (who), the only thing, the last thing: All I want is some peace. The reason I called is that I need advice.
Cách dùng
1Câu chẻ với it để sửa lại hoặc đối chiếu
Dùng câu chẻ với it để nói "chính cái này, không phải cái khác" — thường để sửa lời người khác hoặc đối chiếu hai khả năng. Trọng tâm là thông tin mới; phần that / who là điều đã biết.
2Câu chẻ với it cho thời gian, nơi chốn, lý do và cách thức
Câu chẻ với it cũng có thể nhấn vào khi nào, ở đâu, vì sao hay bằng cách nào. Sau tất cả những trường hợp này, dùng that. It was not until… that… là mẫu rất thông dụng để nhấn mạnh một thời điểm muộn — giống "mãi đến … mới" của tiếng Việt.
3Câu chẻ với what cho danh từ và mệnh đề
Câu chẻ với what bắt đầu bằng một ý đã biết hoặc dễ hiểu (What I need…, What surprised me…) và để dành thông tin mới cho cuối câu. Nó rất phổ biến khi nói, để dẫn dắt đến ý chính. Khi trọng tâm ở số nhiều, cả is và are đều được dùng: What we need is / are more volunteers.
4What happened was… / What she did was (to)…
Câu chẻ với it không thể nhấn vào động từ. Muốn nhấn vào cả một sự việc hay hành động, dùng What happened was (that) + mệnh đề, hoặc What + chủ ngữ + do + be + (to) + động từ nguyên mẫu. Sau do… was / is, động từ nguyên mẫu không có to phổ biến hơn. Nếu động từ đầu ở dạng tiếp diễn, dùng -ing.
5Câu chẻ what đảo ngược
Đặt trọng tâm lên trước và mệnh đề what sau be. Cách này hay dùng khi trọng tâm ngắn hoặc đã được nhắc đến, và trong những câu tóm lại với That's what….
6All, the thing, the reason, the place, the person, the only thing
Những từ mở đầu này hoạt động giống what, nhưng chính xác hơn. All nghĩa là "điều duy nhất" và thường gợi ý "không hơn". The reason (why)… is that… giải thích một nguyên nhân, giống "Sở dĩ… là vì…". Với nơi chốn, thời gian và người, the place, the time và the person nghe tự nhiên hơn where, when và who.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Đó là" thành it is. Khi nói, người Việt hay ngắt câu: Cái mình lo nhất, đó là tiền thuê nhà. Dịch từng chữ, "đó là" thành it is — và câu tiếng Anh có hai chủ ngữ. Trong câu chẻ với what, mệnh đề what đã là chủ ngữ rồi.
2. "Những gì", "cái mà" thành what. Tất cả những gì mình nhớ là…, Điều mà mình thích là… — vì "những gì / cái mà" nghe giống what, nhiều bạn viết all what, the thing what. Sau all và sau một danh từ, tiếng Anh dùng that hoặc không dùng gì.
3. Quên hòa hợp động từ sau who. Tiếng Việt không chia động từ theo chủ ngữ, nên trong Chính các bạn sinh viên là người muốn thay đổi, không có gì nhắc bạn. Trong tiếng Anh, động từ sau who hòa hợp với trọng tâm, không phải với it.
4. "Lý do là vì…" thành the reason is because. Người Việt nói Lý do mình nghỉ là vì… rất tự nhiên, nên the reason… is because… đến rất nhanh. Khi nói thì chấp nhận được, nhưng trong văn viết trang trọng, hãy dùng is that.
Đừng nhầm lẫn
Câu chẻ với it và It is + tính từ + that — Với câu chẻ, bạn có thể bỏ It was… that và vẫn còn một câu bình thường. Với It is + tính từ + that (xem B2-20), bạn không làm vậy được.
Câu chẻ với what và mệnh đề what thông thường — Trong câu chẻ với what, be nối mệnh đề what với trọng tâm. Mệnh đề what thông thường chỉ là chủ ngữ hoặc tân ngữ, đi với bất kỳ động từ nào (xem B2-20).
Câu chẻ và đảo lên đầu (fronting) — Cả hai đều chuyển trọng tâm, nhưng câu chẻ thêm it… that hoặc what… is; fronting chỉ đưa một từ lên đầu câu. Xem C1-06.
It was me who… và It was I who… — Trong tiếng Anh hằng ngày, me là bình thường sau It is / was. It was I who… rất trang trọng.
Chính tả và phát âm
- Câu chẻ với it: trọng âm chính rơi vào trọng tâm; phần that / who đọc thấp hơn và nhanh hơn vì đó là điều đã biết: It was ANna who broke the window. (Chữ in hoa ở đây chỉ để chỉ trọng âm.) Tiếng Việt nhấn mạnh bằng từ như "chính"; tiếng Anh cần cả cấu trúc lẫn giọng — đừng đọc đều đều mọi chữ.
- Câu chẻ với what: giọng hơi lên hoặc ngừng một chút ở cuối mệnh đề what, rồi hạ mạnh ở trọng tâm: What I need… is a HOliday.
- Trong It was, was đọc yếu /wəz/. Âm cuối /z/ là âm rung, giữ nhẹ — đừng bỏ, và đừng biến nó thành /s/.
- It's kết thúc bằng cụm /ts/: đầu lưỡi chạm lợi rồi bật ra âm /s/. Tiếng Việt không có phụ âm cuối như vậy, nên hay bị nuốt thành "ít".
- Không có dấu phẩy giữa hai phần của câu chẻ: What I need is a break (không viết What I need, is a break), dù khi nói bạn có thể ngừng một chút.
- The reason… is that… được ưu tiên trong văn viết trang trọng; The reason… is because… phổ biến khi nói nhưng hay bị phê phán trong văn viết cẩn thận.
Quy tắc vàng
Muốn nhấn vào một thông tin, hãy tách câu: It + be + trọng tâm + that / who… ("chính cái này, không phải cái khác") hoặc What + mệnh đề + be + trọng tâm (ý đã biết trước, ý mới sau). Không thêm it sau mệnh đề what, không dùng what sau all hay sau một danh từ, và đặt trọng âm chính vào trọng tâm.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu thành câu chẻ. Dùng từ cho sẵn và giữ nguyên nghĩa.
-
Viết lại thành câu chẻ với it, nhấn vào "the finance team": The finance team spotted the error, not the auditors.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "It wasn't until": I only noticed the scratch on the car when I got home.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "What surprised me": I was surprised by how friendly everyone was.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "What happened was": The server crashed in the middle of the update.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "What she did": She called the manager directly.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "All": I only asked whether the price included breakfast!
-
Viết lại cho một email trang trọng với "The reason… is that…": I am writing because the invoice contains two errors.
-
Viết lại thành câu chẻ what đảo ngược: Teamwork made this project a success.
B. Ý nghĩa
Đọc tình huống và chọn câu phù hợp hơn.
-
Ben nghĩ Kate làm hỏng máy pha cà phê. Bạn biết đó là Tom. Câu nào sửa lại lời Ben?câu chẻ với it: chính người này, không phải người khác
-
Người nói muốn dẫn dắt đến ý chính và nói nó ở cuối. Câu nào làm được điều đó?câu chẻ với what: ý đã biết trước, thông tin mới sau
-
Có người hỏi: "What did the council do about the budget cuts?" Câu trả lời nào hợp với câu hỏi?câu hỏi hỏi về một hành động: What… did was + động từ nguyên mẫu
-
Một lời xin lỗi trang trọng bằng văn bản vì vắng mặt trong cuộc họp. Câu nào tốt hơn?văn viết cẩn thận ưu tiên the reason… is that
-
Câu nào là câu chẻ (bỏ "It was… that" vẫn còn một câu hoàn chỉnh)?it + be + tính từ + that không phải câu chẻ
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi ngữ pháp hoặc đã đúng. Viết lại câu đúng. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
It were the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
-
It's the neighbours upstairs who is responsible for the noise, not the people in the flat next door.
-
The thing what annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
-
All what we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
-
What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. Trong ngữ cảnh
Đọc biên bản cuộc họp. Viết lại các câu được đánh số thành câu chẻ, dùng từ cho sẵn.
The board asked who was responsible for the six-week delay. (19) The supplier's late delivery caused the delay, not our team. Looking ahead, (20) we need a second supplier for the key components. The problems started last spring, when (21) the factory flooded and production stopped for three weeks. (22) We only realised how fragile our supply chain was after the flood. The board also asked why the budget had increased. (23) It increased because shipping costs doubled. Finally, (24) the client values reliability above everything else, so we must not let this happen again.
-
Viết lại câu (19) thành câu chẻ với it.
-
Viết lại câu (20), bắt đầu bằng "what".
-
Viết lại câu (21), bắt đầu bằng "what happened was".
-
Viết lại câu (22), bắt đầu bằng "It was only".
-
Viết lại câu (23) với "The reason… is / was that…".
-
Viết lại câu (24) thành câu chẻ what đảo ngược.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Một đồng nghiệp nghĩ rằng bạn đã đề xuất hủy chuyến đi của nhóm. Viết 2–3 câu để đính chính. Dùng một câu chẻ với it và một câu chẻ với what.
-
Viết phần mở đầu (2–3 câu) cho một bài nói ngắn về một điều đã làm bạn thay đổi suy nghĩ. Dùng What surprised me most was… và The reason… is that….
-
Viết một lời phàn nàn hai câu gửi khách sạn. Dùng All I… và The last thing I needed….
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
C1-02 Đảo ngữ với only, not until, so… that và trạng ngữ nơi chốn: Here comes… (Inversion II) Viết lại, bắt đầu bằng "Not until": I didn't understand the problem until I read the letter.
-
C1-01 Đảo ngữ với từ phủ định: Never have I…, No sooner had I… (Inversion) Viết lại, bắt đầu bằng "Little": We had no idea that the company was about to close.
-
B2-20 Mệnh đề danh từ với that, whether, what (Noun Clauses) Một email trang trọng. Câu nào dùng đúng từ nối cho một câu hỏi còn bỏ ngỏ?decide + whether cho câu hỏi có/không
Đáp án
A. Hình thức
- It was the finance team that spotted the error, not the auditors. / It was the finance team who spotted the error, not the auditors.
- It wasn't until I got home that I noticed the scratch on the car.
- What surprised me was how friendly everyone was.
- What happened was that the server crashed in the middle of the update. / What happened was the server crashed in the middle of the update.
- What she did was call the manager directly. / What she did was to call the manager directly.
- All I did was ask whether the price included breakfast! / All I asked was whether the price included breakfast!
- The reason I am writing is that the invoice contains two errors. / The reason why I am writing is that the invoice contains two errors.
- Teamwork is what made this project a success. / Teamwork was what made this project a success.
B. Ý nghĩa
- It was Tom who broke the coffee machine, not Kate.
- What we really need is a completely new approach.
- What the council did was close the library.
- The reason I missed the meeting is that my train was cancelled.
- It was in Lisbon that the two founders first met.
C. Tìm lỗi sai
- It was the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
- It's the neighbours upstairs who are responsible for the noise, not the people in the flat next door.
- The thing that annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls. / What annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
- All we need to finish the project on time is two more developers and a little luck. / All that we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
- ✓ What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. Trong ngữ cảnh
- It was the supplier's late delivery that caused the delay, not our team.
- what we need is a second supplier for the key components.
- what happened was that the factory flooded and production stopped for three weeks.
- It was only after the flood that we realised how fragile our supply chain was.
- The reason it increased is that shipping costs doubled. / The reason the budget increased was that shipping costs had doubled.
- reliability is what the client values above everything else, so we must not let this happen again.
E. Đến lượt bạn
- It wasn't me who suggested cancelling the trip; it was Marta. What I actually said was that we should move it to June.
- What surprised me most about living abroad was how quickly I stopped missing home. The reason I'm telling you this is that many of you will soon move away for work.
- All I asked for was a quiet room away from the lift. The last thing I needed after a twelve-hour flight was a room next to a building site.
F. Ôn tập tổng hợp
- Not until I read the letter did I understand the problem.
- Little did we know that the company was about to close. / Little did we realise that the company was about to close.
- We have not yet decided whether the event will go ahead.
