Cleft sentences: It was… that и What I need is… – расцепени реченици на англиски
Cleft Sentences: What I Need Is…
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе делите една реченица на два дела – It was… that / who…, What I need is…, All I want is…, The reason… is that… – за да ја истакнете најважната информација, и ќе ја изговарате со вистинскиот нагласок.
Главна идеја
Cleft значи расцепен. Расцепената реченица зема една обична реченица и ја сече на два дела, така што едниот дел останува сам под рефлекторот.
Да почнеме со Anna broke the window. Ако некој мисли дека тоа го направил Том, рефлекторот може да го насочите кон Ана: It was Anna who broke the window. Фактите се исти, се менува фокусот. Слушателот сега знае дека Anna е новата и важна информација, а дека некој го скршил прозорецот веќе се знае.
Англискиот има две главни алатки. It-реченицата (It was… that / who…) го насочува рефлекторот кон еден дел и кажува: „токму тоа, а не нешто друго“. What-реченицата (What I need is…) прво ја покажува познатата мисла, а новата информација ја носи на крајот – таму каде што англискиот природно го става најсилниот нагласок. Со двете вие избирате што ќе забележи слушателот.
Македонски и англиски
Кај нас важната информација ја истакнуваме главно со редот на зборовите и со зборчиња како „токму“, „баш“, „не … туку“: „Прозорецот го скрши Ана“, „Баш цената ме одврати“. Македонскиот ред на зборовите е прилично слободен, па новата информација лесно ја ставаме на крајот. Англискиот ред на зборовите е многу поцврст, па за истакнување му треба посебна конструкција.
Имаме и форми што личат на расцепената реченица: „Ана беше таа што го скрши прозорецот“, „Тоа што ми треба е одмор“, „Сè што сакам е мир“. Тие помагаат, но раѓаат три грешки. Прво: кај нас изреката „Беше Ана, не јас“ нема збор што одговара на англиското it, па лесно излегува Was Ana who… без it. Второ: „тоа што“ и „сè што“ збор по збор даваат that what и all what, а англиското what веќе значи „тоа што“. Трето: „сакам да…“ лесно станува I want that you…, а по want стои предмет и to.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Ана беше таа што го скрши прозорецот. | It was Anna who broke the window. | слична форма, но на англиски it е задолжително |
| Прозорецот го скрши Ана, не Том. | It was Anna who broke the window, not Tom. | кај нас ред на зборовите, на англиски it-реченица |
| Тоа што ми треба сега е добар сон. | What I really need right now is a good night's sleep. | „тоа што“ → само what |
| Сè што направив беше да поставам едно едноставно прашање. | All I did was ask a simple question! | „сè што“ → all (+ that), не all what |
| Она што го сакам во овој град се парковите. | The thing I love about this city is its parks. | „она што“ → the thing (that) |
| Дури кога стигнав дома, ја забележав гребнатинката. | It wasn't until I got home that I noticed the scratch. | „дури кога“ → It wasn't until… that |
| Причината поради која доцнам е тоа што ми го откажаа возот. | The reason I'm late is that my train was cancelled. | „причината е тоа што“ → is that |
Накратко: нашите „токму“, „баш“ и слободниот ред на зборовите на англиски често се It was… that / who или What… is; it не смее да се изостави, а „тоа што“ е само what.
Форма
It-реченица: It + be + фокус + that / who + остатокот
| Обична реченица | Фокус | It-реченица |
|---|---|---|
| Anna broke the window. | подмет | It was Anna who / that broke the window. |
| I lost my keys. | предмет | It was my keys that I lost. |
| We met in Lisbon. | место | It was in Lisbon that we met. |
| He left because of the noise. | причина | It was because of the noise that he left. |
- За луѓе користете who или that, за сè друго обично that – и за време и место.
- It is / It was останува во еднина и пред фокус во множина: It was the twins who…
- Глаголот по who / that се согласува со фокусот: It's my parents who are worried.
What-реченица: What + реченица + be + фокус
| Обична реченица | What-реченица |
|---|---|
| I need a long holiday. | What I need is a long holiday. |
| The lights went out. | What happened was (that) the lights went out. |
| She left. | What she did was (to) leave. |
Обратна what-реченица: фокус + be + what-реченица
| What-реченица | Обратна |
|---|---|
| What I need is a holiday. | A holiday is what I need. |
| What I mean is this. | That's what I mean. |
Други почетоци – All (= единственото нешто), the thing (that), the reason (why), the place (where), the person (who), the only thing, the last thing: All I want is some peace. The reason I called is that I need advice.
Употреба
1It-реченица за исправка или спротивставување
Со it-реченицата кажувате „токму тоа, а не нешто друго“ – често за да поправите некого или да спротивставите две можности. Фокусот е новата информација, а делот со that / who е веќе познат. Кај нас истото често го правиме со „не …, туку …“, „баш“ и „токму“.
2It-реченица за време, место, причина и начин
It-реченицата може да истакне и кога, каде, зошто или како. По сите нив користете that. It was not until… that… е многу чест образец што го истакнува доцниот момент – кај нас „дури кога…“, „дури тогаш…“.
3What-реченица со именка и реченица
What-реченицата почнува со позната или едноставна мисла (What I need…, What surprised me…) и новата информација ја чува за крајот. Во говорот е многу честа кога сакате да дојдете до својата поента. Кога фокусот е во множина, се користат и is и are: What we need is / are more volunteers. Нашето „тоа што…“ на англиски е само what.
4What happened was… / What she did was (to)…
It-реченицата не може да истакне глагол. За да истакнете цел настан или дејство, користете What happened was (that) + реченица или What + подмет + do + be + (to) + основна форма. По do… was / is основната форма без to е почеста. Ако првиот глагол е во продолжена форма, користете -ing форма.
5Обратна what-реченица
Ставете го фокусот напред, а what-реченицата по be. Тоа е често кога фокусот е краток или веќе спомнат, како и во заклучоци со That's what…
6All, the thing, the reason, the place, the person, the only thing
Овие почетоци работат како what, но се попрецизни. All значи „единственото нешто“ и често кажува „ништо повеќе“. The reason (why)… is that… објаснува причина. За места, времиња и луѓе the place, the time и the person звучат поприродно од where, when и who. По овие зборови никогаш не доаѓа what, иако кај нас таму стои „што“.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Беше Марко, не јас“ → Was Marko who…. Кај нас велиме „Беше Марко, не јас“, „Беше Марко тој што ги најде“ – и немаме збор што одговара на англиското it на почетокот. На англиски it-реченицата не може без it: It was…, It's…, а во прашање Was it…?
2. „Тоа што…“ и „сè што…“ → That what…, everything what…. Нашето „што“ го користиме по сè: „тоа што“, „сè што“, „она што“, „единственото што“. Затоа на англиски лесно се лепи what таму каде што не му е местото. Англиското what веќе значи „тоа што“, па that не оди пред него; по all, everything и именка стои that или ништо.
3. „Сакаше да се собереме…“ → wanted that we…. Кај нас по „сака“ стои „да“ + глагол со свој подмет: „Тетка ми сакаше сите да се собереме кај неа“. Збор по збор излегува wanted that we…, а тоа лесно се провлекува и во расцепена реченица. Англискиот по want бара предмет и to: wanted us to…, wanted the whole family to… (за What I want is for you to… видете ги „Чести грешки“).
Не мешајте
It-реченица и It is + придавка + that – Од расцепената реченица можете да го тргнете It was… that и останува обична реченица. Со It is + придавка + that (видете B2-20) тоа не оди.
What-реченица и обична what-реченица – Во расцепената what-реченица be ја поврзува what-реченицата со фокусот. Обичната what-реченица е само подмет или предмет, а по неа може да дојде кој било глагол (видете B2-20).
Расцепена реченица и истакнување напред – И двете го поместуваат фокусот, но расцепената реченица додава it… that или what… is, а истакнувањето напред само го носи зборот на почетокот. Видете C1-06.
It was me who… и It was I who… – Во секојдневниот англиски по It is / was вообичаено е me. It was I who… е многу формално.
Правопис и изговор
- It-реченица: главниот нагласок е на фокусот; делот со that / who се кажува потивко и побрзо, бидејќи е познат: It was ANna who broke the window. (Големите букви тука покажуваат само нагласок.) Кај нас истакнатиот збор често го ставаме на крајот – во англиската расцепена реченица главниот нагласок го носи фокусот, каде и да стои.
- What-реченица: гласот малку се качува или прави пауза на крајот од what-делот, а потоа силно паѓа на фокусот: What I need… is a HOliday. Паузата не значи запирка: во пишување запирка нема.
- Во It was формата was е ослабена: /wəz/. Стандардниот македонски нема полуглас /ə/: изговорете го кратко и опуштено. /w/ се изговара со заоблени усни, без забите да ја допрат усната – не како нашето „в“. Во говорот е вообичаено It's: It's Tom who…
- Меѓу двата дела на расцепената реченица не се става запирка: What I need is a break (не What I need, is a break).
- The reason… is that… се претпочита во формален текст; The reason… is because… е често во говорот, но во внимателно пишување често се критикува.
Златно правило
За да истакнете еден дел од информацијата, расцепете ја реченицата: It + be + фокус + that / who… („токму тоа, а не нешто друго“) или What + реченица + be + фокус (познатото напред, новото на крајот). Главниот нагласок ставете го на фокусот. И запомнете: на англиски it не смее да се изостави (It was Marko who…), „тоа што“ е само what, а „сè што“ е all (that).
Вежби
A. Форма
Напишете ја секоја реченица повторно како расцепена реченица. Користете ги дадените зборови и задржете го значењето.
-
Напишете ја како it-реченица со фокус на "the finance team": The finance team spotted the error, not the auditors.
-
Почнете со "It wasn't until": I only noticed the scratch on the car when I got home.
-
Почнете со "What surprised me": I was surprised by how friendly everyone was.
-
Почнете со "What happened was": The server crashed in the middle of the update.
-
Почнете со "What she did": She called the manager directly.
-
Почнете со "All": I only asked whether the price included breakfast!
-
Напишете ја за формален имејл, со "The reason… is that…": I am writing because the invoice contains two errors.
-
Напишете ја како обратна what-реченица: Teamwork made this project a success.
B. Значење
Прочитајте ја ситуацијата и изберете ја подобрата реченица.
-
Бен мисли дека апаратот за кафе го скршила Кејт. Вие знаете дека тоа бил Том. Кој одговор го поправа?it-cleft: this person, not another
-
Говорникот сака да дојде до својата поента и да ја каже последна. Која реченица го прави тоа?wh-cleft: known idea first, new information last
-
Некој прашува: "What did the council do about the budget cuts?" Кој одговор одговара на прашањето?the question asks about an action: What… did was + base form
-
Формално писмено извинување што сте отсуствувале од состанок. Која реченица е посоодветна?careful writing prefers the reason… is that
-
Која реченица е расцепена (можете да го тргнете "It was… that" и останува цела реченица)?it + be + adjective + that is not a cleft
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
It were the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
-
It's the neighbours upstairs who is responsible for the noise, not the people in the flat next door.
-
The thing what annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
-
All what we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
-
What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. Во контекст
Прочитајте ги белешките од состанокот. Напишете ги нумерираните реченици повторно како расцепени реченици, со дадените зборови.
The board asked who was responsible for the six-week delay. (19) The supplier's late delivery caused the delay, not our team. Looking ahead, (20) we need a second supplier for the key components. The problems started last spring, when (21) the factory flooded and production stopped for three weeks. (22) We only realised how fragile our supply chain was after the flood. The board also asked why the budget had increased. (23) It increased because shipping costs doubled. Finally, (24) the client values reliability above everything else, so we must not let this happen again.
-
Напишете ја реченицата (19) како it-реченица.
-
Напишете ја реченицата (20) повторно, почнувајќи со "what".
-
Напишете ја реченицата (21) повторно, почнувајќи со "what happened was".
-
Напишете ја реченицата (22) повторно, почнувајќи со "It was only".
-
Напишете ја реченицата (23) повторно со "The reason… is / was that…".
-
Напишете ја реченицата (24) како обратна what-реченица.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Колега мисли дека токму вие предложивте да се откаже излетот на тимот. Напишете 2–3 реченици за да го поправите. Користете една it-реченица и една what-реченица.
-
Напишете почеток на кратка презентација (2–3 реченици) за нешто што го променило вашето мислење. Користете What surprised me most was… и The reason… is that….
-
Напишете поплака до хотел во две реченици. Користете All I… и The last thing I needed….
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
C1-02 Inversion: Only then, Not until, So… that, Here comes – инверзија по only, so и изрази за место на англиски Почнете со "Not until": I didn't understand the problem until I read the letter.
-
C1-01 Inversion: Never have I…, No sooner had I… – инверзија по одречни изрази на англиски Почнете со "Little": We had no idea that the company was about to close.
-
B2-20 Noun clauses на англиски: that, whether и what (дека, дали, тоа што) Формален имејл. Која реченица го користи точниот сврзник за отворено прашање?decide + whether for a yes-no question
Одговори
A. Форма
- It was the finance team that spotted the error, not the auditors. / It was the finance team who spotted the error, not the auditors.
- It wasn't until I got home that I noticed the scratch on the car.
- What surprised me was how friendly everyone was.
- What happened was that the server crashed in the middle of the update. / What happened was the server crashed in the middle of the update.
- What she did was call the manager directly. / What she did was to call the manager directly.
- All I did was ask whether the price included breakfast! / All I asked was whether the price included breakfast!
- The reason I am writing is that the invoice contains two errors. / The reason why I am writing is that the invoice contains two errors.
- Teamwork is what made this project a success. / Teamwork was what made this project a success.
B. Значење
- It was Tom who broke the coffee machine, not Kate.
- What we really need is a completely new approach.
- What the council did was close the library.
- The reason I missed the meeting is that my train was cancelled.
- It was in Lisbon that the two founders first met.
C. Најдете ја грешката
- It was the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
- It's the neighbours upstairs who are responsible for the noise, not the people in the flat next door.
- The thing that annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls. / What annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
- All we need to finish the project on time is two more developers and a little luck. / All that we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
- ✓ What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. Во контекст
- It was the supplier's late delivery that caused the delay, not our team.
- what we need is a second supplier for the key components.
- what happened was that the factory flooded and production stopped for three weeks.
- It was only after the flood that we realised how fragile our supply chain was.
- The reason it increased is that shipping costs doubled. / The reason the budget increased was that shipping costs had doubled.
- reliability is what the client values above everything else, so we must not let this happen again.
E. Ваш ред е
- It wasn't me who suggested cancelling the trip; it was Marta. What I actually said was that we should move it to June.
- What surprised me most about living abroad was how quickly I stopped missing home. The reason I'm telling you this is that many of you will soon move away for work.
- All I asked for was a quiet room away from the lift. The last thing I needed after a twelve-hour flight was a room next to a building site.
F. Мешано повторување
- Not until I read the letter did I understand the problem.
- Little did we know that the company was about to close. / Little did we realise that the company was about to close.
- We have not yet decided whether the event will go ahead.
