SlowingoMálfræði
C1 5 / 20

Cleft sentences á ensku: It was… that og What I need is… – að draga fram aðalatriðið

Cleft Sentences: What I Need Is…

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu dregið fram mikilvægustu upplýsingarnar í setningu með it-setningu (It was Sam who…), what-setningu (What I need is…) og öfugri what-setningu (A holiday is what I need), og notað byrjanir eins og All I…, The thing I… og The reason… is that….

Aðalatriðið

Hugsaðu þér kastljós á sviði. Venjuleg setning lýsir upp allt sviðið jafnt. Klofin setning (cleft sentence) beinir ljósinu að einum hlut: einni manneskju, einum hlut, einni stund eða einni ástæðu.

Til þess er setningunni „klofið“ í tvennt. Fyrri hlutinn ber fókusinn – nýju eða mikilvægu upplýsingarnar. Seinni hlutinn er það sem þegar er vitað. Sam left the door open verður It was Sam who left the door open (Sam, ekki einhver annar), eða What Sam left open was the door (dyrnar, ekki glugginn).

Það eru tvær helstu gerðir. It-setning segir „einmitt þetta, ekki eitthvað annað“ og er oft notuð til að leiðrétta. What-setning byrjar á þekktri hugsun og geymir það nýja þar til síðast – fullkomið þegar þú vilt komast að kjarna málsins.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan klýfur setningar á nákvæmlega sama hátt. „Það var Sam sem skildi dyrnar eftir opnar“ er It was Sam who left the door open, og „Það sem ég þarf núna er góður nætursvefn“ er What I need right now is a good night's sleep. „Það … sem“ = it … who / that, og „það sem“ = what. Og af því að íslenska „sem“ passar bæði við fólk og hluti er auðvelt að segja the thing that… og all that… í stað rangra mynda eins og the thing what.

Munurinn liggur í smáatriðunum. Í fyrsta lagi lagar íslenska sögnin sig að fókusnum: „Það voru tvíburarnir sem…“, „Varst það þú sem…?“. Á ensku stendur it alltaf með is / was í eintölu: It was the twins who…, Was it you who…? Í öðru lagi kemur „að“ + setning auðveldlega á eftir „vil“: „Það sem ég vil er að þú hlustir“; á ensku er það What I want is for you to listen. Í þriðja lagi samsvarar „ekki fyrr en“ ensku not until: „Það var ekki fyrr en ég kom heim að…“ er It wasn't until I got home that….

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Það var Sam sem skildi dyrnar eftir opnar.It was Sam who left the door open.hér er þetta eins
Það voru tvíburarnir sem hringdu.It was the twins who called.á ensku alltaf it was, líka á undan fleirtölu
Varst það þú sem sendir mér blómin?Was it you who sent me those flowers?was it, ekki were it
Það sem ég þarf núna er góður nætursvefn.What I really need right now is a good night's sleep.„það sem“ → what – hér er þetta eins
Það eina sem ég gerði var að spyrja einfaldrar spurningar!All I did was ask a simple question!„það eina sem“ → all; á eftir did was grunnmynd
Það var ekki fyrr en ég kom heim að ég tók eftir rispunni.It wasn't until I got home that I noticed the scratch.„ekki fyrr en“ → not until
Ástæðan fyrir því að ég er seinn er sú að lestin var felld niður.The reason I'm late is that my train was cancelled.„er sú að“ → is that – hér er þetta eins

Í stuttu máli: „Það var … sem“ er It was … who / that og „það sem“ er what – en enska it stendur alltaf með is / was í eintölu, og „vil að þú…“ verður want… for you to….

Form

It-setning: It + be + fókus + that / who + restin af setningunni

Einföld setningFókusIt-setning
Anna broke the window.frumlagIt was Anna who / that broke the window.
I lost my keys.andlagIt was my keys that I lost.
We met in Lisbon.staðurIt was in Lisbon that we met.
He left because of the noise.ástæðaIt was because of the noise that he left.
  • Um fólk notarðu who eða that, um allt annað yfirleitt that – líka um tíma og stað.
  • It is / It was er í eintölu, líka á undan fókus í fleirtölu: It was the twins who…
  • Sögnin á eftir who / that lagar sig að fókusnum: It's my parents who are worried.

What-setning: What + setning + be + fókus

Einföld setningWhat-setning
I need a long holiday.What I need is a long holiday.
The lights went out.What happened was (that) the lights went out.
She left.What she did was (to) leave.

Öfug what-setning: fókus + be + what-setning

What-setningÖfug
What I need is a holiday.A holiday is what I need.
What I mean is this.That's what I mean.

Aðrar byrjanir – All (= það eina), the thing (that), the reason (why), the place (where), the person (who), the only thing, the last thing: All I want is some peace. The reason I called is that I need advice.

Notkun

1It-setning til að leiðrétta eða bera saman

Með it-setningu segirðu „einmitt þetta, ekki eitthvað annað“ – oft til að leiðrétta einhvern eða stilla tveimur möguleikum upp hvorum á móti öðrum. Fókusinn er nýju upplýsingarnar; that / who-hlutinn er þegar þekktur. Á íslensku notum við „Það var … sem“ á sama hátt, eða leggjum áherslu með „einmitt“.

It wasn't me who left the door open — it was Sam.
Það var ekki ég sem skildi dyrnar eftir opnar, það var Sam.
leiðrétting
It was the price that put me off, not the design.
Það var verðið sem fældi mig frá, ekki hönnunin.
hlutur: that
It's your attitude that worries me, not your results.
Það er viðhorfið þitt sem veldur mér áhyggjum, ekki einkunnirnar.
andstæða
Was it you who sent me those flowers?
Varst það þú sem sendir mér þessi blóm?
spurning: Was it, ekki Were it

2It-setning til að draga fram tíma, stað, ástæðu og hátt

It-setning getur líka dregið fram svarið við hvenær, hvar, af hverju eða hvernig. Á eftir öllum þessum fókusum notarðu that. It was not until… that… er mjög algengt mynstur sem leggur áherslu á seint augnablik – á íslensku „Það var ekki fyrr en … að…“.

It was in a tiny café in Rome that they first met.
Það var á pínulitlu kaffihúsi í Róm sem þau hittust fyrst.
staður: that, ekki where
It is only in the last ten years that electric cars have become popular.
Það er fyrst á síðustu tíu árum sem rafbílar hafa orðið vinsælir.
tími
It was because of the strike that the conference was cancelled.
Það var vegna verkfallsins sem ráðstefnunni var aflýst.
ástæða
It was by chance that I found out about the job.
Það var fyrir tilviljun að ég frétti af starfinu.
háttur
It wasn't until I got home that I noticed the scratch.
Það var ekki fyrr en ég kom heim að ég tók eftir rispunni.
„ekki fyrr en“ → not until

3What-setning með nafnorði og setningu

What-setning byrjar á þekktri eða einfaldri hugsun (What I need…, What surprised me…) og geymir nýju upplýsingarnar til síðasta orðs. Hún er mjög algeng í tali þegar þú vilt komast að kjarnanum. Þegar fókusinn er í fleirtölu heyrist bæði is og are: What we need is / are more volunteers. Íslenska „það sem…“ er á ensku aðeins what.

What I really need right now is a good night's sleep.
Það sem ég þarf mest á að halda núna er góður nætursvefn.
„það sem“ → what
What surprised me most was how friendly everyone was.
Það sem kom mér mest á óvart var hvað allir voru vingjarnlegir.
fókus í lokin
What we should do is book the tickets online.
Það sem við ættum að gera er að bóka miðana á netinu.
á eftir is: grunnmynd, án to
What I don't understand is why nobody told us earlier.
Það sem ég skil ekki er af hverju enginn sagði okkur þetta fyrr.
fókus: heil setning

4What happened was… / What she did was (to)…

It-setning getur ekki dregið fram sögn. Til að draga fram heilan atburð eða verknað notarðu What happened was (that) + setningu eða What + frumlag + do + be + (to) + grunnmynd. Á eftir do… was / is er grunnmynd án to algengari. Ef fyrri sögnin er í framvinduhorfi notarðu -ing mynd. Á íslensku segjum við „Það sem hún gerði var að hringja“ – á ensku er to hér valfrjálst og oftast sleppt.

What happened was that the server crashed during the update.
Það sem gerðist var að netþjónninn hrundi í miðri uppfærslunni.
heill atburður
What she did was call the manager directly.
Það sem hún gerði var að hringja beint í yfirmanninn.
„að hringja“ → call
What you need to do is restart the router.
Það sem þú þarft að gera er að endurræsa beininn.
leiðbeining
What they're doing is renovating the whole kitchen.
Það sem þau eru að gera er að gera upp allt eldhúsið.
doing → -ing mynd

5Öfug what-setning

Settu fókusinn fremst og what-setninguna á eftir be. Þetta er algengt þegar fókusinn er stuttur eða hefur þegar verið nefndur, og í samantektum eins og That's what…

A quiet weekend in the countryside is what we all need.
Róleg helgi úti á landi er það sem við þurfum öll.
fókus fremst
That's exactly what I was trying to say!
Þetta er einmitt það sem ég var að reyna að segja!
samantekt
Teamwork is what made this project a success.
Samvinnan er það sem gerði þetta verkefni farsælt.
fókus fremst

6All, the thing, the reason, the place, the person, the only thing

Þessar byrjanir virka eins og what en eru nákvæmari. All merkir „það eina“ og gefur oft í skyn „ekkert meira“. The reason (why)… is that… útskýrir ástæðu. Um staði, tíma og fólk hljóma the place, the time og the person eðlilegar en where, when og who. Á eftir þessum orðum kemur aldrei what – þar er that eða ekkert, alveg eins og íslenska „sem“.

All I did was ask a simple question!
Það eina sem ég gerði var að spyrja einfaldrar spurningar!
all = það eina
The thing I love about this city is its parks.
Það sem ég elska við þessa borg eru almenningsgarðarnir.
the thing (that), ekki what
The reason I'm late is that my train was cancelled.
Ástæðan fyrir því að ég er seinn er sú að lestin mín var felld niður.
„er sú að“ → is that
The place I'd most like to visit is Patagonia.
Staðurinn sem mig langar mest að heimsækja er Patagónía.
„sem“ → (that)
The person who helped me most was my first manager.
Sú manneskja sem hjálpaði mér mest var fyrsti yfirmaðurinn minn.
the person who
The last thing I need is another meeting.
Það síðasta sem ég þarf á að halda er enn einn fundurinn.
= ég vil alls ekki annan fund

Algengar villur

❌It were my brothers who called.
✅It was my brothers who called.
It + is / was er alltaf í eintölu.
❌It's my parents who is worried.
✅It's my parents who are worried.
Sögnin á eftir who lagar sig að fókusnum.
❌What I need it is a break.
✅What I need is a break.
Á eftir what-setningunni kemur ekkert aukalegt it.
❌The thing what I hate is waiting.
✅The thing (that) I hate is waiting.
Á eftir nafnorði notarðu that eða ekkert, ekki what.
❌All what I want is peace.
✅All I want is peace. eða All that I want is peace.
all + setning eða all that + setning.
⚠️What I want is that you listen to me.
✅What I want is for you to listen to me.
Málfræðilega rétt, en want tekur yfirleitt andlag og to-nafnhátt, svo venjulega myndin er for you to listen.
⚠️It was in Madrid where I met her.
✅It was in Madrid that I met her.
Málfræðilega rétt, en where heyrist aðeins í óformlegu tali; that er venjulega valið.
⚠️The reason I'm late is because the train was cancelled.
✅The reason I'm late is that the train was cancelled.
Málfræðilega rétt og mjög algengt í tali, en vandað ritmál kýs that.
⚠️What she did was she left.
✅What she did was (to) leave.
Málfræðilega rétt í daglegu tali, en í vandaðri ensku notarðu grunnmynd.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Það eru…“ / „Það voru…“ → It are…, It were…. Á íslensku lagar sögnin sig að fókusnum: „Það eru nýju eigendurnir sem…“, „Það voru hrafnarnir sem…“, „Varst það þú sem…?“. Á ensku er frumlagið it, og sögnin stendur því alltaf í eintölu: It is / It was, og í spurningu Is it…? / Was it…? – hvort sem fókusinn er í fleirtölu eða „þú“.

❌I'm pretty sure it are the new owners of the bakery in Hveragerdi who decided to stop baking rye bread on Sundays, not the old baker.
✅I'm pretty sure it is the new owners of the bakery in Hveragerdi who decided to stop baking rye bread on Sundays, not the old baker.
„það eru nýju eigendurnir“ → it is the new owners
❌My uncle still insists that it were the ravens, not the neighbours' cat, that tore open all the rubbish bags outside his summer house in Skorradalur.
✅My uncle still insists that it was the ravens, not the neighbours' cat, that tore open all the rubbish bags outside his summer house in Skorradalur.
„það voru hrafnarnir“ → it was the ravens

2. „Það eina sem hann vildi var að…“ → was that + setning. Á íslensku kemur „að“ + setning eðlilega á eftir „vildi“: „Það eina sem leigusalinn vildi var að við skildum lyklana eftir.“ Á ensku tekur want yfirleitt andlag og to-nafnhátt, líka í klofinni setningu: was for us to leave.

⚠️When we moved out of the flat in Hafnarfjordur, all the landlord wanted was that we left the keys in the letterbox and paid the last electricity bill.
✅When we moved out of the flat in Hafnarfjordur, all the landlord wanted was for us to leave the keys in the letterbox and pay the last electricity bill.
Málfræðilega rétt, en með want er andlag + to-nafnháttur venjulega myndin.

3. „Ástæðan … er af því að…“ → The reason… is because…. Í íslensku talmáli heyrist bæði „ástæðan er sú að“ og „ástæðan er af því að“. Orð fyrir orð verður seinna afbrigðið the reason… is because. Það er líka algengt í ensku tali, en í vönduðum texta – ritgerð, skýrslu eða formlegum tölvupósti – skrifarðu the reason… is / was that.

⚠️In the quarterly report, our sales manager wrote that the reason customers in Akureyri prefer our skyr is because it contains less sugar, although the survey suggests that the price matters more.
✅In the quarterly report, our sales manager wrote that the reason customers in Akureyri prefer our skyr is that it contains less sugar, although the survey suggests that the price matters more.
Málfræðilega rétt, en vandað ritmál kýs is that.

Ekki rugla saman

It-setning og It is + lýsingarorð + that – Úr klofinni setningu geturðu tekið It was… that burt og þá stendur eftir venjuleg setning. Það gengur ekki með It is + lýsingarorð + that (sjá B2-20).

It was Maria that found the mistake.
Það var Maria sem fann villuna.
klofin setning: Maria found the mistake
It is clear that she found the mistake.
Það er ljóst að hún fann villuna.
ekki klofin setning

What-setning og venjuleg what-setning – Í klofinni what-setningu tengir be what-hlutann við fókusinn. Venjuleg what-setning er bara frumlag eða andlag, og á eftir henni getur komið hvaða sögn sem er (sjá B2-20).

What I bought was a new laptop.
Það sem ég keypti var ný fartölva.
klofin: fókusinn er fartölvan
What I bought didn't fit in my bag.
Það sem ég keypti komst ekki í töskuna mína.
venjuleg what-setning sem frumlag

Klofin setning og fremst setning (fronting) – Bæði færa fókusinn til, en klofin setning bætir við it… that eða what… is, en fronting setur orðið bara fremst. Sjá C1-06.

It's this part that I don't understand.
Það er þessi hluti sem ég skil ekki.
klofin setning
This part I don't understand.
Þennan hluta skil ég ekki.
fronting

It was me who… og It was I who… – Í daglegri ensku er me algengt á eftir It is / was. It was I who… er mjög formlegt.

It was me who booked the table.
Það var ég sem pantaði borðið.
venjulegt mál
It was I who made the final decision.
Það var ég sem tók lokaákvörðunina.
mjög formlegt

Stafsetning og framburður

  • It-setning: aðaláherslan er á fókusnum; that / who-hlutinn er sagður lægra og hraðar, því hann er þekktur: It was ANna who broke the window. (Hástafirnir sýna hér aðeins áherslu.)
  • What-setning: röddin rís aðeins eða gerir stutta pásu í lok what-hlutans og fellur svo kröftuglega á fókusinn: What I need… is a HOliday. Pásan þýðir ekki kommu: í rituðu máli er engin komma.
  • Í It was er was veikt: /wəz/, og /z/ er raddað, ekki [s]. Veika sérhljóðið /ə/ er nýtt fyrir íslenskumælandi: segðu það stutt og slakt. Was og what byrja á /w/ – settu stút á varirnar, ekki íslenskt v. (Who byrjar hins vegar á /h/.) Í tali er It's algengt: It's Tom who…
  • Engin komma er milli hlutanna tveggja í klofinni setningu: What I need is a break (ekki What I need, is a break).
  • The reason… is that… er valið í formlegu ritmáli; The reason… is because… er algengt í tali en oft gagnrýnt í vönduðum texta.

Gullna reglan

Til að draga fram eitt atriði klýfurðu setninguna: It + be + fókus + that / who… („einmitt þetta, ekki eitthvað annað“) eða What + setning + be + fókus (þekkt hugsun fyrst, það nýja í lokin). Leggðu aðaláhersluna á fókusinn. Og mundu: it stendur alltaf með is / was í eintölu – „Það voru tvíburarnir“ er It was the twins –, „það sem“ er bara what og „það eina sem“ er all (that).

Æfingar

A. Form

Umorðaðu hverja setningu sem klofna setningu. Notaðu orðin sem eru gefin og haltu merkingunni.

  1. Skrifaðu it-setningu með fókus á "the finance team": The finance team spotted the error, not the auditors.
  2. Byrjaðu á "It wasn't until": I only noticed the scratch on the car when I got home.
  3. Byrjaðu á "What surprised me": I was surprised by how friendly everyone was.
  4. Byrjaðu á "What happened was": The server crashed in the middle of the update.
  5. Byrjaðu á "What she did": She called the manager directly.
  6. Byrjaðu á "All": I only asked whether the price included breakfast!
  7. Skrifaðu fyrir formlegan tölvupóst með "The reason… is that…": I am writing because the invoice contains two errors.
  8. Skrifaðu sem öfuga what-setningu: Teamwork made this project a success.

B. Merking

Lestu aðstæðurnar og veldu betri setninguna.

  1. Ben heldur að Kate hafi brotið kaffivélina. Þú veist að það var Tom. Hvort svarið leiðréttir hann?
  2. Ræðumaður vill byggja upp að aðalatriðinu og segja það síðast. Hvor setningin gerir það?
  3. Einhver spyr: "What did the council do about the budget cuts?" Hvort svarið passar við spurninguna?
  4. Formleg skrifleg afsökun fyrir að hafa misst af fundi. Hvor setningin á betur við?
  5. Hvor setningin er klofin setning (þú getur tekið "It was… that" burt og eftir stendur heil setning)?

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. It were the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
  2. It's the neighbours upstairs who is responsible for the noise, not the people in the flat next door.
  3. The thing what annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
  4. All what we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
  5. What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.

D. Í samhengi

Lestu fundarpunktana. Umorðaðu númeruðu setningarnar sem klofnar setningar með orðunum sem eru gefin.

Project review: notes for the board
The board asked who was responsible for the six-week delay. (19) The supplier's late delivery caused the delay, not our team. Looking ahead, (20) we need a second supplier for the key components. The problems started last spring, when (21) the factory flooded and production stopped for three weeks. (22) We only realised how fragile our supply chain was after the flood. The board also asked why the budget had increased. (23) It increased because shipping costs doubled. Finally, (24) the client values reliability above everything else, so we must not let this happen again.
  1. Skrifaðu setningu (19) sem it-setningu.
  2. Umorðaðu setningu (20) og byrjaðu á "what".
  3. Umorðaðu setningu (21) og byrjaðu á "what happened was".
  4. Umorðaðu setningu (22) og byrjaðu á "It was only".
  5. Umorðaðu setningu (23) með "The reason… is / was that…".
  6. Skrifaðu setningu (24) sem öfuga what-setningu.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Samstarfsmaður heldur að það hafi verið þú sem lagðir til að hætta við hópferðina. Skrifaðu 2–3 setningar til að leiðrétta hann. Notaðu eina it-setningu og eina what-setningu.
  2. Skrifaðu upphaf að stuttri kynningu (2–3 setningar) um eitthvað sem breytti skoðun þinni. Notaðu What surprised me most was… og The reason… is that….
  3. Skrifaðu kvörtun til hótels í tveimur setningum. Notaðu All I… og The last thing I needed….

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. C1-02 Inversion á ensku: Only then, Not until, So… that, Here comes – umsnúin orðaröð II
    Byrjaðu á "Not until": I didn't understand the problem until I read the letter.
  2. C1-01 Inversion á ensku: Never have I…, No sooner had I… – umsnúin orðaröð eftir neitun
    Byrjaðu á "Little": We had no idea that the company was about to close.
  3. B2-20 Nafnliðarsetningar á ensku: that, whether og what í stað nafnorðs
    Formlegur tölvupóstur. Hvor setningin notar rétta tengiorðið fyrir opna spurningu?
Svör

A. Form

  1. It was the finance team that spotted the error, not the auditors. / It was the finance team who spotted the error, not the auditors.
  2. It wasn't until I got home that I noticed the scratch on the car.
  3. What surprised me was how friendly everyone was.
  4. What happened was that the server crashed in the middle of the update. / What happened was the server crashed in the middle of the update.
  5. What she did was call the manager directly. / What she did was to call the manager directly.
  6. All I did was ask whether the price included breakfast! / All I asked was whether the price included breakfast!
  7. The reason I am writing is that the invoice contains two errors. / The reason why I am writing is that the invoice contains two errors.
  8. Teamwork is what made this project a success. / Teamwork was what made this project a success.

B. Merking

  1. It was Tom who broke the coffee machine, not Kate.
  2. What we really need is a completely new approach.
  3. What the council did was close the library.
  4. The reason I missed the meeting is that my train was cancelled.
  5. It was in Lisbon that the two founders first met.

C. Finndu villuna

  1. It was the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
  2. It's the neighbours upstairs who are responsible for the noise, not the people in the flat next door.
  3. The thing that annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls. / What annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
  4. All we need to finish the project on time is two more developers and a little luck. / All that we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
  5. ✓ What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.

D. Í samhengi

  1. It was the supplier's late delivery that caused the delay, not our team.
  2. what we need is a second supplier for the key components.
  3. what happened was that the factory flooded and production stopped for three weeks.
  4. It was only after the flood that we realised how fragile our supply chain was.
  5. The reason it increased is that shipping costs doubled. / The reason the budget increased was that shipping costs had doubled.
  6. reliability is what the client values above everything else, so we must not let this happen again.

E. Spreyttu þig

  1. It wasn't me who suggested cancelling the trip; it was Marta. What I actually said was that we should move it to June.
  2. What surprised me most about living abroad was how quickly I stopped missing home. The reason I'm telling you this is that many of you will soon move away for work.
  3. All I asked for was a quiet room away from the lift. The last thing I needed after a twelve-hour flight was a room next to a building site.

F. Blönduð upprifjun

  1. Not until I read the letter did I understand the problem.
  2. Little did we know that the company was about to close. / Little did we realise that the company was about to close.
  3. We have not yet decided whether the event will go ahead.
Android appLærðu á ferðinni Google Play