SlowingoGramatyka
A1 20 / 32

Godziny, dni i daty po angielsku: liczebniki porządkowe i What time is it?

Time, Days and Dates

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji użyjesz liczebników porządkowych (first, second, third), powiesz i zapiszesz dni, miesiące i daty w stylu brytyjskim i amerykańskim, odczytasz lata, podasz godzinę na dwa sposoby i zapytasz What time is it?, What's the date today? i When's your birthday?

Główna idea

Wyobraź sobie zegar i kalendarz na tej samej ścianie. Zegar odpowiada na pytanie What time is it? („Która godzina?”). Kalendarz odpowiada na pytanie What's the date? („Którego dzisiaj?”). Angielski ma dla każdego z nich trochę inny system.

W kalendarzu data to miejsce w miesiącu: piąty dzień maja. Dlatego w datach używamy liczebników porządkowych (ordinal numbers) — liczb, które ustawiają rzeczy w kolejności: first, second, third, fourth… Liczebniki główne znasz już z A1-04; porządkowe tworzy się od nich. Tu polski działa tak samo: mówimy „piątego maja”, a nie „pięć maja”.

Na zegarze są dwa sposoby mówienia. Tradycyjny patrzy na tarczę: half past seven, (a) quarter to eight. Cyfrowy po prostu odczytuje liczby: seven thirty, seven forty-five. Oba są poprawne i oba są częste. Uwaga: po polsku godziny to liczebniki porządkowe („o siódmej”, „jest ósma”), a po angielsku — zwykłe liczby: at seven, It's eight.

Lata zwykle mówimy w dwóch kawałkach: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.

Polski a angielski

W datach polski i angielski działają podobnie: oba używają liczebników porządkowych, a brytyjski angielski, tak jak polski, stawia dzień przed miesiącem. Różnice są gdzie indziej: angielskie dni i miesiące piszemy wielką literą, godziny podajemy liczebnikami głównymi, a polskie „wpół do ósmej” liczy w przód, podczas gdy angielskie half past seven — od pełnej godziny.

PolskiAngielskiCo się zmienia
piątego majathe fifth of May / May fifthtak samo: liczebnik porządkowy
poniedziałek, majMonday, Maydni i miesiące → wielka litera
Która godzina?What time is it?„która” → what time
Jest siódma. / o siódmejIt's seven (o'clock). / at sevengodziny: liczebnik główny
wpół do ósmej (7:30)half past sevenpo angielsku liczymy od siódmej, nie do ósmej
za kwadrans ósma / kwadrans po siódmeja quarter to eight / a quarter past seventak samo jak po polsku
o osiemnastejat six p.m. / at six in the eveningw mowie zwykle zegar 12-godzinny
tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty dziewiątynineteen ninety-ninerok w dwóch kawałkach, liczebnikami głównymi

Budowa

Liczebniki porządkowe

LiczbaSłowoZapisLiczbaSłowoZapis
1first1st11eleventh11th
2second2nd12twelfth12th
3third3rd13thirteenth13th
4fourth4th20twentieth20th
5fifth5th21twenty-first21st
8eighth8th22twenty-second22nd
9ninth9th30thirtieth30th

Większość liczebników porządkowych = liczba + -th. W większych liczbach zmienia się tylko ostatnia część: twenty-first, thirty-second, thirty-third. Po polsku zapisujemy je z kropką („5.”), po angielsku z końcówką: 5th.

Dni i miesiące — zawsze wielką literą

DniMonday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday
MiesiąceJanuary, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December

Pory roku piszemy małą literą: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.

Daty

ZapisWymowa
UK5 May 2026 / 5th May 2026the fifth of May / May the fifth
USMay 5, 2026 / May 5thMay fifth
Cyfry, UK05/06/2026= 5 czerwca
Cyfry, US05/06/2026= 6 maja

Lata

RokMówimy
1999nineteen ninety-nine
1905nineteen oh five
1800eighteen hundred
2000two thousand
2005two thousand and five (UK) / two thousand five (US)
2026twenty twenty-six; także two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US)

Godziny

GodzinaSposób tradycyjnySposób cyfrowy
7:00seven o'clockseven o'clock / seven
7:05five past seven (UK) / five after seven (US)seven oh five
7:15(a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US)seven fifteen
7:30half past sevenseven thirty
7:45(a) quarter to eightseven forty-five
7:50ten to eightseven fifty
  • Past używasz dla minut 1–30, a to dla minut 31–59: twenty-five to nine = 8:35. (W amerykańskim angielskim słychać też of albo till: a quarter of eight.)
  • Przy liczbach innych niż 5, 10, 20 i 25 dodajesz minutes: seven minutes past six.
  • a.m. = przed dwunastą w południe; p.m. = po dwunastej. W rozkładach jazdy często jest zegar 24-godzinny: 18:30 = eighteen thirty.
  • W nieformalnym brytyjskim angielskim half seven = 7:30 (a nie 6:30!).

Pytania

PytanieOdpowiedź
What time is it? / What's the time? (UK)It's ten past four.
What day is it today?It's Thursday.
What's the date today?It's the third of June. / It's June third.
When's your birthday?It's the twelfth of October. / It's October twelfth.

Użycie

1Liczebniki porządkowe

Liczebniki porządkowe mówią o kolejności i miejscu: piętrach, wyścigach, urodzinach, pierwszym razie.

This is my first time in New York.
Jestem w Nowym Jorku pierwszy raz.
Our flat is on the third floor.
Mieszkamy na trzecim piętrze.
flat (UK); apartment (US); polski parter = ground floor (UK)
It's my grandmother's ninetieth birthday on Sunday.
W niedzielę moja babcia kończy dziewięćdziesiąt lat.
dosłownie: jej dziewięćdziesiąte urodziny
She is always first in the queue.
Zawsze jest pierwsza w kolejce.
queue (UK); line (US)
Take the second street on the left.
Skręć w drugą ulicę w lewo.

2Dni i miesiące

Dni i miesiące to nazwy, więc zawsze zaczynają się wielką literą — inaczej niż po polsku.

Today is Monday.
Dziś jest poniedziałek.
po polsku mała litera, po angielsku Monday
My favourite month is September.
Mój ulubiony miesiąc to wrzesień.
The new term starts in January.
Nowy semestr zaczyna się w styczniu.
"What day is it today?" "It's Friday!"
„Jaki dziś dzień?” „Piątek!”

3Daty

W brytyjskim angielskim zwykle najpierw jest dzień, w amerykańskim — miesiąc. Daty wymawiasz z liczebnikami porządkowymi. (O on przed datą: zob. A1-20.)

"What's the date today?" "It's the fifth of May."
„Którego dzisiaj?” „Piątego maja.”
wymowa brytyjska
"What's the date today?" "It's May fifth."
„Którego dzisiaj?” „Piątego maja.”
wymowa amerykańska
When's your birthday?
Kiedy masz urodziny?
It's the twelfth of October.
Dwunastego października.
My birthday is March 3rd.
Mam urodziny trzeciego marca.
styl amerykański; mówimy „March third”
Our anniversary is the twenty-first of June.
Naszą rocznicę obchodzimy dwudziestego pierwszego czerwca.

4Lata

Większość lat mówimy w dwóch kawałkach, liczebnikami głównymi. Od 2000 do 2009 mówimy two thousand (and)…; od 2010 używa się i twenty ten, i two thousand (and) ten.

This song is from nineteen ninety-nine.
Ta piosenka jest z tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego dziewiątego roku.
po polsku liczebnik porządkowy, po angielsku dwa kawałki
The house is from nineteen oh five.
Ten dom jest z tysiąc dziewięćset piątego roku.
0 czytamy „oh”
It's twenty twenty-six.
Mamy dwa tysiące dwudziesty szósty rok.
My car is a two thousand and eight model.
Mój samochód to model z dwa tysiące ósmego roku.
UK; two thousand eight (US)
The bridge is from eighteen hundred.
Ten most pochodzi z tysiąc osiemsetnego roku.

5Godziny — sposób tradycyjny

Pytasz What time is it? i odpowiadasz It's…. W pierwszej połowie godziny używasz past, w drugiej — to.

What time is it?
Która godzina?
It's half past three.
Jest wpół do czwartej. / Jest trzecia trzydzieści.
half past three = 3:30!
What's the time?
Która godzina?
It's ten to six.
Jest za dziesięć szósta.
głównie UK
It's exactly eight o'clock.
Jest równo ósma.
It's a quarter past nine.
Jest kwadrans po dziewiątej.
It's twenty-five to eleven.
Jest za dwadzieścia pięć jedenasta.

6Godziny — sposób cyfrowy

Mówisz po prostu godzinę, a potem minuty. To bardzo częste przy rozkładach jazdy, wizytach i w telefonie.

My train is at seven forty-five.
Mam pociąg o siódmej czterdzieści pięć.
It's ten oh five.
Jest dziesiąta pięć.
The film starts at eight fifteen p.m.
Film zaczyna się o dwudziestej piętnaście.
po polsku zegar 24-godzinny, po angielsku zwykle p.m.
The last bus is at twenty-three thirty.
Ostatni autobus jest o dwudziestej trzeciej trzydzieści.
zegar 24-godzinny, rozkłady jazdy

Częste błędy

❌It's the 5 of May.
✅It's the 5th of May.
W datach używamy liczebników porządkowych: fifth.
❌the twentyth
✅the twentieth
-ty → -tieth.
❌the fiveth / the nineth
✅the fifth / the ninth
Nieregularna pisownia.
❌It's forty past eight. (8:40)
✅It's twenty to nine. lub It's eight forty.
Po trzydziestu minutach używamy to.
❌It's half to eight. (= 7:30)
✅It's half past seven. lub It's seven thirty.
Z half zawsze past, nigdy to.
❌My birthday is twelve May.
✅My birthday is the twelfth of May. lub My birthday is May twelfth.
W wymawianych datach używamy liczebników porządkowych.
❌It's seven o'clock and half.
✅It's half past seven. lub It's seven thirty.
Mówimy half past albo sposobem cyfrowym.
❌Today is monday.
✅Today is Monday.
Dni i miesiące piszemy wielką literą.

Pułapki dla Polaków

1. Mała litera w dniach i miesiącach. Po polsku piszemy „poniedziałek”, „lipiec” małą literą. Po angielsku dni i miesiące to nazwy własne — zawsze wielką literą.

❌See you on tuesday!
✅See you on Tuesday!
❌My holiday starts in july.
✅My holiday starts in July.

2. „Wpół do…”. Polskie „wpół do dziesiątej” liczy w przód: to 9:30. Angielskie half past nine liczy od pełnej godziny. A brytyjskie potoczne half ten znaczy 10:30 — godzinę później, niż myśli Polak!

❌It's half to ten.
✅It's half past nine.
= 9:30
⚠️The meeting is at half ten. (chodzi o 9:30)
✅The meeting is at half past nine.
Zdanie jest poprawne, ale w brytyjskim angielskim half ten = 10:30, więc przyjdziesz godzinę za wcześnie.

3. „Która godzina?”, „Którego dzisiaj?” Polskie „która” kusi, żeby powiedzieć which. Po angielsku o godzinę pytamy What time…?, a o datę What's the date…?

⚠️Which hour is it?
✅What time is it?
Brzmi nienaturalnie; o godzinę pytamy zawsze What time…?
⚠️Which day is today?
✅What day is it today?
Brzmi nienaturalnie; o dzień tygodnia pytamy What day is it today?

4. Zegar 24-godzinny w mowie. Po polsku mówimy „o osiemnastej”, „o siódmej” (liczebnik porządkowy). Po angielsku w mowie godzina to zwykła liczba, a zegar 24-godzinny słychać głównie na dworcu i lotnisku.

⚠️Let's meet at eighteen.
✅Let's meet at six p.m.
albo: at six in the evening. Samo eighteen brzmi jak liczba, a nie godzina.

5. Lata jak długie liczby. Po polsku czytamy rok jako jedną długą liczbę. Po angielsku zwykle dzielimy go na dwie części.

⚠️My dad was born in one thousand nine hundred seventy-two.
✅My dad was born in nineteen seventy-two.
Zdanie jest zrozumiałe, ale tak się lat nie czyta.

Nie myl

Daty brytyjskie i amerykańskie — 04/07 to w Wielkiej Brytanii (i w Polsce) 4 lipca, a w USA 7 kwietnia. Pisząc do ludzi z innych krajów, podawaj miesiąc słowem.

The deadline is the fourth of July.
Termin mija czwartego lipca.
zapis „4 July”: jasny dla wszystkich
The deadline is July fourth.
Termin mija czwartego lipca.
zapis „July 4”: styl amerykański, też jasny

half past seven i half seven — w brytyjskim angielskim oba znaczą 7:30; half seven jest potoczne. W amerykańskim mów seven thirty albo half past seven. Uwaga: to nie jest polskie „wpół do siódmej” (6:30).

The café opens at half past seven.
Kawiarnia otwiera się o wpół do ósmej. / …o siódmej trzydzieści.
See you at half seven!
Do zobaczenia o wpół do ósmej!
UK, potocznie; = 7:30

What time is it? i What's the date? — time to zegar; date to kalendarz.

"What time is it?" "It's four o'clock."
„Która godzina?” „Czwarta.”
"What's the date?" "It's the first of April."
„Którego dzisiaj?” „Pierwszego kwietnia.”

Pisownia i wymowa

  • Nieregularna pisownia: five → fifth, nine → ninth (bez e), twelve → twelfth, eight → eighth (jedno t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
  • Od twenty-first do ninety-ninth piszesz z łącznikiem.
  • th na końcu to /θ/: czubek języka lekko między zębami i wydech bez głosu. Nie zastępuj go polskim „f”, „t” ani „s”: fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. Fifth i sixth są trudne — najpierw mów je powoli.
  • third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US): /ɜː/ to długa samogłoska środkowa, z rozluźnionymi ustami — w polskim jej nie ma; nie mów „e” ani „o”.
  • thirteen /ˌθɜːˈtiːn/ i thirty /ˈθɜːti/ różnią się akcentem: thirTEEN, THIRty. Polski nawyk akcentu na przedostatniej sylabie łatwo je pomyli — uważaj zwłaszcza przy godzinach i cenach.
  • o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US) — akcent na clock, pierwsza sylaba słaba.
  • 0 w godzinach i latach czytamy oh, jak literę O: nineteen oh five, ten oh five. To dwugłoska /əʊ/, a nie płaskie polskie „o”.
  • Wednesday /ˈwenzdeɪ/ — pierwsze d jest nieme; na początku /w/, jak polskie „ł”. February często wymawia się /ˈfebruəri/ albo /ˈfebjuəri/.

Złota zasada

Liczysz liczebnikami głównymi (five, thirty); kolejność i daty podajesz porządkowymi (the fifth, the thirtieth) — tak jak po polsku. Dni i miesiące piszesz wielką literą. Godziny to zwykłe liczby: past do 30 minut, to po 30 — albo po prostu odczytaj cyfry: seven forty-five. I pamiętaj: polskie „wpół do ósmej” to half past seven.

Ćwiczenia

A. Forma

Napisz liczebnik porządkowy, odczytaj rok albo godzinę.

  1. Napisz liczebnik porządkowy: 2
  2. Napisz liczebnik porządkowy: 12
  3. Napisz liczebnik porządkowy: 22
  4. Napisz, jak się mówi ten rok: 1984
  5. Podaj godzinę sposobem tradycyjnym: 6:15
  6. Podaj godzinę sposobem tradycyjnym: 9:40
  7. Podaj godzinę sposobem cyfrowym: 4:30

B. Znaczenie

Wybierz poprawną odpowiedź albo uzupełnij.

  1. W stylu amerykańskim 03/04 oznacza: …
  2. W stylu brytyjskim 03/04 oznacza: …
  3. "It's a quarter to five." Sposobem cyfrowym to…
  4. Wybierz pytanie: "___?" "It's the ninth of July."

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. the nineth of May
  2. It's forty past eight.
  3. My birthday is the 3 of June.
  4. Our holiday starts on the first of August.

D. W kontekście

Uzupełnij dialog odpowiednimi wyrazami. Liczby w nawiasach podpowiadają, o jaki dzień lub godzinę chodzi.

Planning a visit
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku daty i godziny ze swojego życia.

  1. Zapisz datę swoich urodzin na dwa sposoby (w stylu brytyjskim i amerykańskim).
  2. O której wstajesz i kładziesz się spać? Każdą godzinę zapisz na dwa sposoby.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A1-04 Liczby po angielsku: wiek, ceny i numery telefonów (numbers, how much, how old)
    Zapisz słowami: 350 (UK)
  2. A1-16 Zaimki pytające po angielsku: what, where, who, how — szyk pytania
    " is your birthday?" "In March."
  3. A1-15 Przysłówki częstotliwości: always, usually, never — jak często?
    Ułóż wyrazy we właściwej kolejności: is / never / my brother / on time
Odpowiedzi

A. Forma

  1. second
  2. twelfth
  3. twenty-second
  4. nineteen eighty-four
  5. a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
  6. twenty to ten
  7. four thirty

B. Znaczenie

  1. March 4
  2. 3 April
  3. four forty-five
  4. What's the date

C. Znajdź błąd

  1. the ninth of May
  2. It's twenty to nine. / It's eight forty.
  3. My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
  4. ✓ Our holiday starts on the first of August.

D. W kontekście

  1. thirty-first / 31st
  2. is
  3. past
  4. fifteen
  5. second / 2nd

E. Twoja kolej

  1. the twelfth of October / October twelfth
  2. I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.

F. Powtórka mieszana

  1. three hundred and fifty
  2. When
  3. My brother is never on time.
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play