Godziny, dni i daty po angielsku: liczebniki porządkowe i What time is it?
Time, Days and Dates
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji użyjesz liczebników porządkowych (first, second, third), powiesz i zapiszesz dni, miesiące i daty w stylu brytyjskim i amerykańskim, odczytasz lata, podasz godzinę na dwa sposoby i zapytasz What time is it?, What's the date today? i When's your birthday?
Główna idea
Wyobraź sobie zegar i kalendarz na tej samej ścianie. Zegar odpowiada na pytanie What time is it? („Która godzina?”). Kalendarz odpowiada na pytanie What's the date? („Którego dzisiaj?”). Angielski ma dla każdego z nich trochę inny system.
W kalendarzu data to miejsce w miesiącu: piąty dzień maja. Dlatego w datach używamy liczebników porządkowych (ordinal numbers) — liczb, które ustawiają rzeczy w kolejności: first, second, third, fourth… Liczebniki główne znasz już z A1-04; porządkowe tworzy się od nich. Tu polski działa tak samo: mówimy „piątego maja”, a nie „pięć maja”.
Na zegarze są dwa sposoby mówienia. Tradycyjny patrzy na tarczę: half past seven, (a) quarter to eight. Cyfrowy po prostu odczytuje liczby: seven thirty, seven forty-five. Oba są poprawne i oba są częste. Uwaga: po polsku godziny to liczebniki porządkowe („o siódmej”, „jest ósma”), a po angielsku — zwykłe liczby: at seven, It's eight.
Lata zwykle mówimy w dwóch kawałkach: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.
Polski a angielski
W datach polski i angielski działają podobnie: oba używają liczebników porządkowych, a brytyjski angielski, tak jak polski, stawia dzień przed miesiącem. Różnice są gdzie indziej: angielskie dni i miesiące piszemy wielką literą, godziny podajemy liczebnikami głównymi, a polskie „wpół do ósmej” liczy w przód, podczas gdy angielskie half past seven — od pełnej godziny.
| Polski | Angielski | Co się zmienia |
|---|---|---|
| piątego maja | the fifth of May / May fifth | tak samo: liczebnik porządkowy |
| poniedziałek, maj | Monday, May | dni i miesiące → wielka litera |
| Która godzina? | What time is it? | „która” → what time |
| Jest siódma. / o siódmej | It's seven (o'clock). / at seven | godziny: liczebnik główny |
| wpół do ósmej (7:30) | half past seven | po angielsku liczymy od siódmej, nie do ósmej |
| za kwadrans ósma / kwadrans po siódmej | a quarter to eight / a quarter past seven | tak samo jak po polsku |
| o osiemnastej | at six p.m. / at six in the evening | w mowie zwykle zegar 12-godzinny |
| tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty dziewiąty | nineteen ninety-nine | rok w dwóch kawałkach, liczebnikami głównymi |
Budowa
Liczebniki porządkowe
| Liczba | Słowo | Zapis | Liczba | Słowo | Zapis |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | first | 1st | 11 | eleventh | 11th |
| 2 | second | 2nd | 12 | twelfth | 12th |
| 3 | third | 3rd | 13 | thirteenth | 13th |
| 4 | fourth | 4th | 20 | twentieth | 20th |
| 5 | fifth | 5th | 21 | twenty-first | 21st |
| 8 | eighth | 8th | 22 | twenty-second | 22nd |
| 9 | ninth | 9th | 30 | thirtieth | 30th |
Większość liczebników porządkowych = liczba + -th. W większych liczbach zmienia się tylko ostatnia część: twenty-first, thirty-second, thirty-third. Po polsku zapisujemy je z kropką („5.”), po angielsku z końcówką: 5th.
Dni i miesiące — zawsze wielką literą
| Dni | Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday |
|---|---|
| Miesiące | January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December |
Pory roku piszemy małą literą: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.
Daty
| Zapis | Wymowa | |
|---|---|---|
| UK | 5 May 2026 / 5th May 2026 | the fifth of May / May the fifth |
| US | May 5, 2026 / May 5th | May fifth |
| Cyfry, UK | 05/06/2026 | = 5 czerwca |
| Cyfry, US | 05/06/2026 | = 6 maja |
Lata
| Rok | Mówimy |
|---|---|
| 1999 | nineteen ninety-nine |
| 1905 | nineteen oh five |
| 1800 | eighteen hundred |
| 2000 | two thousand |
| 2005 | two thousand and five (UK) / two thousand five (US) |
| 2026 | twenty twenty-six; także two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US) |
Godziny
| Godzina | Sposób tradycyjny | Sposób cyfrowy |
|---|---|---|
| 7:00 | seven o'clock | seven o'clock / seven |
| 7:05 | five past seven (UK) / five after seven (US) | seven oh five |
| 7:15 | (a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US) | seven fifteen |
| 7:30 | half past seven | seven thirty |
| 7:45 | (a) quarter to eight | seven forty-five |
| 7:50 | ten to eight | seven fifty |
- Past używasz dla minut 1–30, a to dla minut 31–59: twenty-five to nine = 8:35. (W amerykańskim angielskim słychać też of albo till: a quarter of eight.)
- Przy liczbach innych niż 5, 10, 20 i 25 dodajesz minutes: seven minutes past six.
- a.m. = przed dwunastą w południe; p.m. = po dwunastej. W rozkładach jazdy często jest zegar 24-godzinny: 18:30 = eighteen thirty.
- W nieformalnym brytyjskim angielskim half seven = 7:30 (a nie 6:30!).
Pytania
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| What time is it? / What's the time? (UK) | It's ten past four. |
| What day is it today? | It's Thursday. |
| What's the date today? | It's the third of June. / It's June third. |
| When's your birthday? | It's the twelfth of October. / It's October twelfth. |
Użycie
1Liczebniki porządkowe
Liczebniki porządkowe mówią o kolejności i miejscu: piętrach, wyścigach, urodzinach, pierwszym razie.
2Dni i miesiące
Dni i miesiące to nazwy, więc zawsze zaczynają się wielką literą — inaczej niż po polsku.
3Daty
W brytyjskim angielskim zwykle najpierw jest dzień, w amerykańskim — miesiąc. Daty wymawiasz z liczebnikami porządkowymi. (O on przed datą: zob. A1-20.)
4Lata
Większość lat mówimy w dwóch kawałkach, liczebnikami głównymi. Od 2000 do 2009 mówimy two thousand (and)…; od 2010 używa się i twenty ten, i two thousand (and) ten.
5Godziny — sposób tradycyjny
Pytasz What time is it? i odpowiadasz It's…. W pierwszej połowie godziny używasz past, w drugiej — to.
6Godziny — sposób cyfrowy
Mówisz po prostu godzinę, a potem minuty. To bardzo częste przy rozkładach jazdy, wizytach i w telefonie.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Mała litera w dniach i miesiącach. Po polsku piszemy „poniedziałek”, „lipiec” małą literą. Po angielsku dni i miesiące to nazwy własne — zawsze wielką literą.
2. „Wpół do…”. Polskie „wpół do dziesiątej” liczy w przód: to 9:30. Angielskie half past nine liczy od pełnej godziny. A brytyjskie potoczne half ten znaczy 10:30 — godzinę później, niż myśli Polak!
3. „Która godzina?”, „Którego dzisiaj?” Polskie „która” kusi, żeby powiedzieć which. Po angielsku o godzinę pytamy What time…?, a o datę What's the date…?
4. Zegar 24-godzinny w mowie. Po polsku mówimy „o osiemnastej”, „o siódmej” (liczebnik porządkowy). Po angielsku w mowie godzina to zwykła liczba, a zegar 24-godzinny słychać głównie na dworcu i lotnisku.
5. Lata jak długie liczby. Po polsku czytamy rok jako jedną długą liczbę. Po angielsku zwykle dzielimy go na dwie części.
Nie myl
Daty brytyjskie i amerykańskie — 04/07 to w Wielkiej Brytanii (i w Polsce) 4 lipca, a w USA 7 kwietnia. Pisząc do ludzi z innych krajów, podawaj miesiąc słowem.
half past seven i half seven — w brytyjskim angielskim oba znaczą 7:30; half seven jest potoczne. W amerykańskim mów seven thirty albo half past seven. Uwaga: to nie jest polskie „wpół do siódmej” (6:30).
What time is it? i What's the date? — time to zegar; date to kalendarz.
Pisownia i wymowa
- Nieregularna pisownia: five → fifth, nine → ninth (bez e), twelve → twelfth, eight → eighth (jedno t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
- Od twenty-first do ninety-ninth piszesz z łącznikiem.
- th na końcu to /θ/: czubek języka lekko między zębami i wydech bez głosu. Nie zastępuj go polskim „f”, „t” ani „s”: fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. Fifth i sixth są trudne — najpierw mów je powoli.
- third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US): /ɜː/ to długa samogłoska środkowa, z rozluźnionymi ustami — w polskim jej nie ma; nie mów „e” ani „o”.
- thirteen /ˌθɜːˈtiːn/ i thirty /ˈθɜːti/ różnią się akcentem: thirTEEN, THIRty. Polski nawyk akcentu na przedostatniej sylabie łatwo je pomyli — uważaj zwłaszcza przy godzinach i cenach.
- o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US) — akcent na clock, pierwsza sylaba słaba.
- 0 w godzinach i latach czytamy oh, jak literę O: nineteen oh five, ten oh five. To dwugłoska /əʊ/, a nie płaskie polskie „o”.
- Wednesday /ˈwenzdeɪ/ — pierwsze d jest nieme; na początku /w/, jak polskie „ł”. February często wymawia się /ˈfebruəri/ albo /ˈfebjuəri/.
Złota zasada
Liczysz liczebnikami głównymi (five, thirty); kolejność i daty podajesz porządkowymi (the fifth, the thirtieth) — tak jak po polsku. Dni i miesiące piszesz wielką literą. Godziny to zwykłe liczby: past do 30 minut, to po 30 — albo po prostu odczytaj cyfry: seven forty-five. I pamiętaj: polskie „wpół do ósmej” to half past seven.
Ćwiczenia
A. Forma
Napisz liczebnik porządkowy, odczytaj rok albo godzinę.
-
Napisz liczebnik porządkowy: 2
-
Napisz liczebnik porządkowy: 12
-
Napisz liczebnik porządkowy: 22
-
Napisz, jak się mówi ten rok: 1984
-
Podaj godzinę sposobem tradycyjnym: 6:15
-
Podaj godzinę sposobem tradycyjnym: 9:40
-
Podaj godzinę sposobem cyfrowym: 4:30
B. Znaczenie
Wybierz poprawną odpowiedź albo uzupełnij.
-
W stylu amerykańskim 03/04 oznacza: …
-
W stylu brytyjskim 03/04 oznacza: …
-
"It's a quarter to five." Sposobem cyfrowym to…
-
Wybierz pytanie: "___?" "It's the ninth of July."
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
the nineth of May
-
It's forty past eight.
-
My birthday is the 3 of June.
-
Our holiday starts on the first of August.holiday (UK); vacation (US)
D. W kontekście
Uzupełnij dialog odpowiednimi wyrazami. Liczby w nawiasach podpowiadają, o jaki dzień lub godzinę chodzi.
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku daty i godziny ze swojego życia.
-
Zapisz datę swoich urodzin na dwa sposoby (w stylu brytyjskim i amerykańskim).
-
O której wstajesz i kładziesz się spać? Każdą godzinę zapisz na dwa sposoby.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A1-04 Liczby po angielsku: wiek, ceny i numery telefonów (numbers, how much, how old) Zapisz słowami: 350 (UK)
-
A1-16 Zaimki pytające po angielsku: what, where, who, how — szyk pytania " is your birthday?" "In March."
-
A1-15 Przysłówki częstotliwości: always, usually, never — jak często? Ułóż wyrazy we właściwej kolejności: is / never / my brother / on time
Odpowiedzi
A. Forma
- second
- twelfth
- twenty-second
- nineteen eighty-four
- a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
- twenty to ten
- four thirty
B. Znaczenie
- March 4
- 3 April
- four forty-five
- What's the date
C. Znajdź błąd
- the ninth of May
- It's twenty to nine. / It's eight forty.
- My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
- ✓ Our holiday starts on the first of August.
D. W kontekście
- thirty-first / 31st
- is
- past
- fifteen
- second / 2nd
E. Twoja kolej
- the twelfth of October / October twelfth
- I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.
F. Powtórka mieszana
- three hundred and fifty
- When
- My brother is never on time.
