SlowingoГраматика
A1 20 / 32

Часот, деновите и датумите на англиски: What time is it? и What's the date?

Time, Days and Dates

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да го кажете часот на два начина, да ги кажете деновите, месеците и датумите (британски и американски) и да ги читате годините: It's half past seven. It's the fifth of May. Nineteen ninety-nine.

Главна идеја

Замислете часовник и календар на истиот ѕид. Часовникот одговара на What time is it? Календарот одговара на What's the date? Англискиот има малку поинаков систем за секој од нив.

Во календарот датумот е место во месецот: петтиот ден од мај. Затоа во датумите се користат редни броеви – броеви што ги ставаат работите по ред: first, second, third, fourth… Основните броеви ги знаете од лекцијата A1-04; редните се прават од нив.

Часот може да се каже на два начина. Традиционалниот начин гледа во бројчаникот: half past seven, (a) quarter to eight. Дигиталниот начин само ги чита бројките: seven thirty, seven forty-five. Двата се точни и двата се чести.

Годините обично се кажуваат во два дела: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.

Македонски и англиски

Добра вест: традиционалниот англиски начин е многу сличен на нашиот. И ние велиме „седум и петнаесет“, „седум и пол“, „десет до шест“: прво часот што поминал, па минутите (past), или минутите до следниот час (to). Разликите се други. Кај нас прашуваме „Колку е часот?“, а на англиски What time is it? – со what и со подмет it. Кај нас часот стои напред („седум и пол“), а на англиски кај past и to минутите се напред: half past seven. Во датумот велиме само „петти мај“, а на англиски the fifth of May. Деновите и месеците ги пишуваме со мала буква, а на англиски со голема. Во говорот често користиме 24-часовно време („во 18 часот“), а англискиот во секојдневниот говор 12-часовно: six p.m. И годините ги читаме како цел број („илјада деветстотини деведесет и девет“), а англискиот ги дели на два дела.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Колку е часот?What time is it?кај нас „колку“ и „часот“; на англиски what time + it
седум и пол (7.30)half past sevenтука е слично: часот што поминал; на англиски половината е напред
седум и петнаесет (7.15)a quarter past seven / seven fifteen„и петнаесет“ → a quarter past
петнаесет до осум (7.45)a quarter to eightтука е исто: to + следниот час
петти мајthe fifth of May / May fifthна англиски редниот број со the и of
понеделник, мајMonday, Mayкај нас мала буква; на англиски голема
во 18.30 часотat six thirty / half past six (p.m.)кај нас 24-часовно; на англиски во говорот 12-часовно
илјада деветстотини деведесет и деветnineteen ninety-nineкај нас цел број; на англиски два дела

Накратко: часот на англиски е многу сличен на нашиот (past = „и“, to = „до“), но прашањето е What time is it?; датумите со редни броеви и the, деновите и месеците со голема буква, годините во два дела.

Форма

Редни броеви

БројЗборНапишаноБројЗборНапишано
1first1st11eleventh11th
2second2nd12twelfth12th
3third3rd13thirteenth13th
4fourth4th20twentieth20th
5fifth5th21twenty-first21st
8eighth8th22twenty-second22nd
9ninth9th30thirtieth30th

Повеќето редни броеви = број + -th. Кај поголемите броеви се менува само последниот дел: twenty-first, thirty-second, thirty-third.

Денови и месеци – секогаш со голема буква

ДеновиMonday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday
МесециJanuary, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December

Годишните времиња се пишуваат со мала буква: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.

Датуми

НапишаноИзговорено
UK5 May 2026 / 5th May 2026the fifth of May / May the fifth
USMay 5, 2026 / May 5thMay fifth
Со бројки, UK05/06/2026= 5 јуни
Со бројки, US05/06/2026= 6 мај

Години

ГодинаКажете
1999nineteen ninety-nine
1905nineteen oh five
1800eighteen hundred
2000two thousand
2005two thousand and five (UK) / two thousand five (US)
2026twenty twenty-six; и two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US)

Часот

ЧасТрадиционалноДигитално
7:00seven o'clockseven o'clock / seven
7:05five past seven (UK) / five after seven (US)seven oh five
7:15(a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US)seven fifteen
7:30half past sevenseven thirty
7:45(a) quarter to eightseven forty-five
7:50ten to eightseven fifty
  • За минутите од 1 до 30 користете past, за минутите од 31 до 59 to: twenty-five to nine = 8.35. (Во американскиот англиски се слуша и of или till: a quarter of eight.)
  • Кога минутите не се 5, 10, 20 или 25, додајте minutes: seven minutes past six.
  • a.m. = пред пладне; p.m. = по пладне. Во возните редови често е 24-часовно: 18:30 = eighteen thirty.
  • Во неформалниот британски англиски half seven = 7.30.

Прашања

ПрашањеОдговор
What time is it? / What's the time? (UK)It's ten past four.
What day is it today?It's Thursday.
What's the date today?It's the third of June. / It's June third.
When's your birthday?It's the twelfth of October. / It's October twelfth.

Употреба

1Редни броеви

Користете редни броеви за редослед и место: катови, натпревари, родендени, прв пат.

This is my first time in New York.
Ова ми е прв пат во Њујорк.
„прв пат“ → my first time
Our flat is on the third floor.
Станот ни е на третиот кат.
flat (UK); apartment (US); во Британија приземјето (ground floor) не се брои, како кај нас; во САД се брои
It's my grandmother's ninetieth birthday on Sunday.
Во недела баба ми полни деведесет години.
кај нас „полни 90 години“; на англиски ninetieth birthday (90th)
She is always first in the queue.
Секогаш е прва во редот.
queue (UK); line (US)
Take the second street on the left.
Свртете во втората улица лево.

2Денови и месеци

Деновите и месеците се имиња, па секогаш почнуваат со голема буква. Кај нас се пишуваат со мала буква.

Today is Monday.
Денес е понеделник.
на англиски со голема буква
My favourite month is September.
Мојот омилен месец е септември.
favourite (UK), favorite (US)
The new term starts in January.
Новиот семестар почнува во јануари.
„во јануари“ → in January
"What day is it today?" "It's Friday!"
„Кој ден е денес?“ „Петок!“
кај нас „кој ден“; на англиски what day + it

3Датуми

Во британскиот англиски обично прво е денот, во американскиот прво е месецот. Датумите се кажуваат со редни броеви. (За on со датуми видете A1-20.)

"What's the date today?" "It's the fifth of May."
„Кој датум е денес?“ „Петти мај.“
британски говор; кај нас без the и of
"What's the date today?" "It's May fifth."
„Кој датум е денес?“ „Петти мај.“
американски говор
When's your birthday?
Кога ти е роденденот?
It's the twelfth of October.
На дванаесетти октомври.
„дванаесетти октомври“ → the twelfth of October
My birthday is March 3rd.
Роденденот ми е на трети март.
американски стил; се изговара March third
Our anniversary is the twenty-first of June.
Годишнината од свадбата ни е на дваесет и први јуни.

4Години

Повеќето години се кажуваат во два дела. За 2000–2009 кажете two thousand (and)…; од 2010 се користи и twenty ten и two thousand (and) ten.

This song is from nineteen ninety-nine.
Оваа песна е од 1999 година.
кај нас „илјада деветстотини деведесет и девет“; на англиски два дела
The house is from nineteen oh five.
Куќата е од 1905 година.
нулата → oh
It's twenty twenty-six.
Сега е 2026 година.
My car is a two thousand and eight model.
Колата ми е модел од 2008 година.
UK; two thousand eight (US)
The bridge is from eighteen hundred.
Мостот е од 1800 година.

5Часот – традиционален начин

Прашајте What time is it? и одговорете It's…. Во првата половина од часот користете past, во втората to. Ова е многу слично на нашето „и“ и „до“.

What time is it?
Колку е часот?
кај нас „колку“ и „часот“; на англиски what time + it
It's half past three.
Три и пол е.
„три и пол“ → half past three; половината е напред
What's the time?
Колку е часот?
It's ten to six.
Десет до шест е.
главно UK; = 5.50; тука е исто како кај нас
It's exactly eight o'clock.
Точно осум часот е.
It's a quarter past nine.
Девет и петнаесет е.
„и петнаесет“ → a quarter past
It's twenty-five to eleven.
Дваесет и пет до единаесет е.
= 10.35

6Часот – дигитален начин

Кажете го само часот, па минутите. Ова е многу често кај возни редови, термини и телефони.

My train is at seven forty-five.
Возот ми е во седум и четириесет и пет.
It's ten oh five.
Десет и пет е.
нулата → oh
The film starts at eight fifteen p.m.
Филмот почнува во 20.15 часот.
кај нас 24-часовно; во англискиот говор p.m.
The last bus is at twenty-three thirty.
Последниот автобус е во 23.30 часот.
24-часовно, како во возните редови

Чести грешки

❌It's the 5 of May.
✅It's the 5th of May.
Во датумите се користат редни броеви: fifth.
❌the twentyth
✅the twentieth
-ty → -tieth.
❌the fiveth / the nineth
✅the fifth / the ninth
Неправилен правопис.
❌It's forty past eight. (8:40)
✅It's twenty to nine. или It's eight forty.
По 30 минути користете to.
❌It's half to eight. (= 7:30)
✅It's half past seven. или It's seven thirty.
Со half се користи past, никогаш to.
❌My birthday is twelve May.
✅My birthday is the twelfth of May. или My birthday is May twelfth.
Во говорот датумите се со редни броеви.
❌It's seven o'clock and half.
✅It's half past seven. или It's seven thirty.
Користете half past или дигиталниот начин.
❌Today is monday.
✅Today is Monday.
Деновите и месеците се пишуваат со голема буква.

Замки за говорителите на македонски

1. „Колку е часот?“ → How much is the clock? Кај нас за часот прашуваме со „колку“, а подмет е „часот“: „Колку е часот?“, „Часот е девет“. Ако тоа се преведе збор по збор, излегува How much is the clock? или The clock is nine. На англиски прашањето е What time is it? (или What's the time?), а во одговорот подмет е it.

❌Mum, how much is the clock in Melbourne now? I want to call Aunt Kristina before she goes to bed.
✅Mum, what time is it in Melbourne now? I want to call Aunt Kristina before she goes to bed. или Mum, what's the time in Melbourne now? I want to call Aunt Kristina before she goes to bed.
часот → what time
❌Grandpa always switches on the TV news when the clock is seven, even if we are in the middle of dinner.
✅Grandpa always switches on the TV news when it's seven o'clock, even if we are in the middle of dinner. или Grandpa always switches on the TV news at seven o'clock, even if we are in the middle of dinner.
часот: подмет it

2. „Седум и пол“, „осум без петнаесет“ → seven and a half, eight without fifteen. Кај нас бројот на часот стои напред: „седум и пол“, „осум без петнаесет“. На англиски кај традиционалниот начин половината и минутите одат пред часот: half past seven, a quarter to eight. Ако не сте сигурни, кажете дигитално: seven thirty, seven forty-five.

❌Can you pick me up from the dentist at seven and a half? My appointment ends then, and it's raining.
✅Can you pick me up from the dentist at half past seven? My appointment ends then, and it's raining. или Can you pick me up from the dentist at seven thirty? My appointment ends then, and it's raining.
„седум и пол“ → half past seven
❌My bus from Kumanovo gets to Skopje at eight without fifteen, so I'm never late for my first lecture.
✅My bus from Kumanovo gets to Skopje at a quarter to eight, so I'm never late for my first lecture. или My bus from Kumanovo gets to Skopje at seven forty-five, so I'm never late for my first lecture.
„осум без петнаесет“ → a quarter to eight

3. „петок“, „јуни“ → friday, june. Кај нас деновите и месеците се пишуваат со мала буква: „во петок“, „на втори јуни“. На англиски тоа се имиња, па секогаш почнуваат со голема буква.

❌Our class trip to Pelister is on friday, the second of june, if the weather forecast stays good.
✅Our class trip to Pelister is on Friday, the second of June, if the weather forecast stays good.
Friday, June со голема буква

4. Годината како цел број. Кај нас годината ја читаме како обичен број: „илјада деветстотини шеесет и втора“. На англиски годината обично се дели на два дела: nineteen sixty-two.

⚠️Our primary school in Veles opened in one thousand nine hundred and sixty-two, and my grandad was in the very first class.
✅Our primary school in Veles opened in nineteen sixty-two, and my grandad was in the very first class.
Граматички е точно, но годините не се читаат така; вообичаено е nineteen sixty-two

Не мешајте

Британски и американски датуми – 04/07 во Британија е 4 јули, а во САД 7 април. Кога пишувате на луѓе од други земји, напишете го месецот со збор.

The deadline is the fourth of July.
Рокот е четврти јули.
напишано 4 July: јасно за сите
The deadline is July fourth.
Рокот е четврти јули.
напишано July 4: американски стил, исто јасно

half past seven и half seven – во британскиот англиски и двете значат 7.30; half seven е неформално. Внимавајте: тоа е „седум и пол“, а не „шест и пол“! Во американскиот англиски кажете seven thirty или half past seven.

The café opens at half past seven.
Кафулето се отвора во седум и пол.
„седум и пол“ = half past seven
See you at half seven!
Се гледаме во седум и пол!
UK, неформално; = 7.30

What time is it? и What's the date? – time е часовникот; date е календарот.

"What time is it?" "It's four o'clock."
„Колку е часот?“ „Четири.“
"What's the date?" "It's the first of April."
„Кој датум е?“ „Први април.“

Правопис и изговор

  • Неправилен правопис: five → fifth, nine → ninth (без e), twelve → twelfth, eight → eighth (едно t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
  • Од twenty-first до ninety-ninth пишувајте со цртичка.
  • Завршокот th е /θ/: fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. Гласот /θ/ го немаме: ставете го врвот на јазикот лесно меѓу забите и дувнете воздух – без глас. Тоа не е ни „т“ ни „с“. Fifth и sixth се тешки – на почетокот кажувајте ги полека.
  • third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US). /ɜː/ го немаме: усните се опуштени, не заоблени, јазикот е во средината на устата.
  • o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US): нагласокот е на clock.
  • Кај нас нагласокот е на третиот слог од крајот, па лесно се вели погрешно SEPtember или OCtober. На англиски: SepTEMber, ocTOber, NoVEMber, DeCEMber – нагласокот е на вториот слог; JANuary и FEBruary на првиот.
  • 0 во часот и во годините се кажува oh, како буквата O: nineteen oh five, ten oh five.
  • Wednesday /ˈwenzdeɪ/: првото d не се изговара. February често се изговара /ˈfebruəri/ или /ˈfebjuəri/. Кај нас се читаат сите букви – тука не.
  • Голема буква: Monday, May. Кај нас „понеделник“ и „мај“ се пишуваат со мала буква, па проверете го текстот.

Златно правило

Бројте со основни броеви (five, thirty); редоследот и датумите одат со редни броеви (the fifth, the thirtieth). Деновите и месеците – со голема буква. За часот користете past до 30 минути и to по 30 минути – исто како нашето „и“ и „до“ – или само прочитајте ги бројките: seven forty-five. Нашето „Колку е часот?“ е What time is it?

Вежби

A. Форма

Напишете редни броеви, години и часови.

  1. Напишете го редниот број: 2
  2. Напишете го редниот број: 12
  3. Напишете го редниот број: 22
  4. Кажете ја годината: 1984
  5. Кажете го часот (традиционален начин): 6:15
  6. Кажете го часот (традиционален начин): 9:40
  7. Кажете го часот (дигитален начин): 4:30

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Во американски стил 03/04 значи: …
  2. Во британски стил 03/04 значи: …
  3. "It's a quarter to five." Дигитално тоа е…
  4. Изберете го прашањето: "___?" "It's the ninth of July."

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. the nineth of May
  2. It's forty past eight.
  3. My birthday is the 3 of June.
  4. Our holiday starts on the first of August.

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.

Planning a visit
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!

E. Ваш ред е

Напишете на англиски датуми и часови.

  1. Напишете го вашиот роденден на два начина (британски и американски стил).
  2. Во колку часот станувате и одите на спиење? Напишете го секој час на два начина.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A1-04 Броеви на англиски: возраст, цени и телефонски броеви (numbers)
    Напишете со зборови: 350 (UK)
  2. A1-16 Прашални зборови на англиски: what, where, who, how и ред на зборовите
    " is your birthday?" "In March."
  3. A1-15 Always, usually, never: прилози за честота на англиски – објаснување и вежби
    Подредете ги зборовите: is / never / my brother / on time
Одговори

A. Форма

  1. second
  2. twelfth
  3. twenty-second
  4. nineteen eighty-four
  5. a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
  6. twenty to ten
  7. four thirty

B. Значење

  1. March 4
  2. 3 April
  3. four forty-five
  4. What's the date

C. Најдете ја грешката

  1. the ninth of May
  2. It's twenty to nine. / It's eight forty.
  3. My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
  4. ✓ Our holiday starts on the first of August.

D. Во контекст

  1. thirty-first / 31st
  2. is
  3. past
  4. fifteen
  5. second / 2nd

E. Ваш ред е

  1. the twelfth of October / October twelfth
  2. I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.

F. Мешано повторување

  1. three hundred and fifty
  2. When
  3. My brother is never on time.
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play