Часот, деновите и датумите на англиски: What time is it? и What's the date?
Time, Days and Dates
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да го кажете часот на два начина, да ги кажете деновите, месеците и датумите (британски и американски) и да ги читате годините: It's half past seven. It's the fifth of May. Nineteen ninety-nine.
Главна идеја
Замислете часовник и календар на истиот ѕид. Часовникот одговара на What time is it? Календарот одговара на What's the date? Англискиот има малку поинаков систем за секој од нив.
Во календарот датумот е место во месецот: петтиот ден од мај. Затоа во датумите се користат редни броеви – броеви што ги ставаат работите по ред: first, second, third, fourth… Основните броеви ги знаете од лекцијата A1-04; редните се прават од нив.
Часот може да се каже на два начина. Традиционалниот начин гледа во бројчаникот: half past seven, (a) quarter to eight. Дигиталниот начин само ги чита бројките: seven thirty, seven forty-five. Двата се точни и двата се чести.
Годините обично се кажуваат во два дела: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.
Македонски и англиски
Добра вест: традиционалниот англиски начин е многу сличен на нашиот. И ние велиме „седум и петнаесет“, „седум и пол“, „десет до шест“: прво часот што поминал, па минутите (past), или минутите до следниот час (to). Разликите се други. Кај нас прашуваме „Колку е часот?“, а на англиски What time is it? – со what и со подмет it. Кај нас часот стои напред („седум и пол“), а на англиски кај past и to минутите се напред: half past seven. Во датумот велиме само „петти мај“, а на англиски the fifth of May. Деновите и месеците ги пишуваме со мала буква, а на англиски со голема. Во говорот често користиме 24-часовно време („во 18 часот“), а англискиот во секојдневниот говор 12-часовно: six p.m. И годините ги читаме како цел број („илјада деветстотини деведесет и девет“), а англискиот ги дели на два дела.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Колку е часот? | What time is it? | кај нас „колку“ и „часот“; на англиски what time + it |
| седум и пол (7.30) | half past seven | тука е слично: часот што поминал; на англиски половината е напред |
| седум и петнаесет (7.15) | a quarter past seven / seven fifteen | „и петнаесет“ → a quarter past |
| петнаесет до осум (7.45) | a quarter to eight | тука е исто: to + следниот час |
| петти мај | the fifth of May / May fifth | на англиски редниот број со the и of |
| понеделник, мај | Monday, May | кај нас мала буква; на англиски голема |
| во 18.30 часот | at six thirty / half past six (p.m.) | кај нас 24-часовно; на англиски во говорот 12-часовно |
| илјада деветстотини деведесет и девет | nineteen ninety-nine | кај нас цел број; на англиски два дела |
Накратко: часот на англиски е многу сличен на нашиот (past = „и“, to = „до“), но прашањето е What time is it?; датумите со редни броеви и the, деновите и месеците со голема буква, годините во два дела.
Форма
Редни броеви
| Број | Збор | Напишано | Број | Збор | Напишано |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | first | 1st | 11 | eleventh | 11th |
| 2 | second | 2nd | 12 | twelfth | 12th |
| 3 | third | 3rd | 13 | thirteenth | 13th |
| 4 | fourth | 4th | 20 | twentieth | 20th |
| 5 | fifth | 5th | 21 | twenty-first | 21st |
| 8 | eighth | 8th | 22 | twenty-second | 22nd |
| 9 | ninth | 9th | 30 | thirtieth | 30th |
Повеќето редни броеви = број + -th. Кај поголемите броеви се менува само последниот дел: twenty-first, thirty-second, thirty-third.
Денови и месеци – секогаш со голема буква
| Денови | Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday |
|---|---|
| Месеци | January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December |
Годишните времиња се пишуваат со мала буква: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.
Датуми
| Напишано | Изговорено | |
|---|---|---|
| UK | 5 May 2026 / 5th May 2026 | the fifth of May / May the fifth |
| US | May 5, 2026 / May 5th | May fifth |
| Со бројки, UK | 05/06/2026 | = 5 јуни |
| Со бројки, US | 05/06/2026 | = 6 мај |
Години
| Година | Кажете |
|---|---|
| 1999 | nineteen ninety-nine |
| 1905 | nineteen oh five |
| 1800 | eighteen hundred |
| 2000 | two thousand |
| 2005 | two thousand and five (UK) / two thousand five (US) |
| 2026 | twenty twenty-six; и two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US) |
Часот
| Час | Традиционално | Дигитално |
|---|---|---|
| 7:00 | seven o'clock | seven o'clock / seven |
| 7:05 | five past seven (UK) / five after seven (US) | seven oh five |
| 7:15 | (a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US) | seven fifteen |
| 7:30 | half past seven | seven thirty |
| 7:45 | (a) quarter to eight | seven forty-five |
| 7:50 | ten to eight | seven fifty |
- За минутите од 1 до 30 користете past, за минутите од 31 до 59 to: twenty-five to nine = 8.35. (Во американскиот англиски се слуша и of или till: a quarter of eight.)
- Кога минутите не се 5, 10, 20 или 25, додајте minutes: seven minutes past six.
- a.m. = пред пладне; p.m. = по пладне. Во возните редови често е 24-часовно: 18:30 = eighteen thirty.
- Во неформалниот британски англиски half seven = 7.30.
Прашања
| Прашање | Одговор |
|---|---|
| What time is it? / What's the time? (UK) | It's ten past four. |
| What day is it today? | It's Thursday. |
| What's the date today? | It's the third of June. / It's June third. |
| When's your birthday? | It's the twelfth of October. / It's October twelfth. |
Употреба
1Редни броеви
Користете редни броеви за редослед и место: катови, натпревари, родендени, прв пат.
2Денови и месеци
Деновите и месеците се имиња, па секогаш почнуваат со голема буква. Кај нас се пишуваат со мала буква.
3Датуми
Во британскиот англиски обично прво е денот, во американскиот прво е месецот. Датумите се кажуваат со редни броеви. (За on со датуми видете A1-20.)
4Години
Повеќето години се кажуваат во два дела. За 2000–2009 кажете two thousand (and)…; од 2010 се користи и twenty ten и two thousand (and) ten.
5Часот – традиционален начин
Прашајте What time is it? и одговорете It's…. Во првата половина од часот користете past, во втората to. Ова е многу слично на нашето „и“ и „до“.
6Часот – дигитален начин
Кажете го само часот, па минутите. Ова е многу често кај возни редови, термини и телефони.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Колку е часот?“ → How much is the clock? Кај нас за часот прашуваме со „колку“, а подмет е „часот“: „Колку е часот?“, „Часот е девет“. Ако тоа се преведе збор по збор, излегува How much is the clock? или The clock is nine. На англиски прашањето е What time is it? (или What's the time?), а во одговорот подмет е it.
2. „Седум и пол“, „осум без петнаесет“ → seven and a half, eight without fifteen. Кај нас бројот на часот стои напред: „седум и пол“, „осум без петнаесет“. На англиски кај традиционалниот начин половината и минутите одат пред часот: half past seven, a quarter to eight. Ако не сте сигурни, кажете дигитално: seven thirty, seven forty-five.
3. „петок“, „јуни“ → friday, june. Кај нас деновите и месеците се пишуваат со мала буква: „во петок“, „на втори јуни“. На англиски тоа се имиња, па секогаш почнуваат со голема буква.
4. Годината како цел број. Кај нас годината ја читаме како обичен број: „илјада деветстотини шеесет и втора“. На англиски годината обично се дели на два дела: nineteen sixty-two.
Не мешајте
Британски и американски датуми – 04/07 во Британија е 4 јули, а во САД 7 април. Кога пишувате на луѓе од други земји, напишете го месецот со збор.
half past seven и half seven – во британскиот англиски и двете значат 7.30; half seven е неформално. Внимавајте: тоа е „седум и пол“, а не „шест и пол“! Во американскиот англиски кажете seven thirty или half past seven.
What time is it? и What's the date? – time е часовникот; date е календарот.
Правопис и изговор
- Неправилен правопис: five → fifth, nine → ninth (без e), twelve → twelfth, eight → eighth (едно t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
- Од twenty-first до ninety-ninth пишувајте со цртичка.
- Завршокот th е /θ/: fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. Гласот /θ/ го немаме: ставете го врвот на јазикот лесно меѓу забите и дувнете воздух – без глас. Тоа не е ни „т“ ни „с“. Fifth и sixth се тешки – на почетокот кажувајте ги полека.
- third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US). /ɜː/ го немаме: усните се опуштени, не заоблени, јазикот е во средината на устата.
- o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US): нагласокот е на clock.
- Кај нас нагласокот е на третиот слог од крајот, па лесно се вели погрешно SEPtember или OCtober. На англиски: SepTEMber, ocTOber, NoVEMber, DeCEMber – нагласокот е на вториот слог; JANuary и FEBruary на првиот.
- 0 во часот и во годините се кажува oh, како буквата O: nineteen oh five, ten oh five.
- Wednesday /ˈwenzdeɪ/: првото d не се изговара. February често се изговара /ˈfebruəri/ или /ˈfebjuəri/. Кај нас се читаат сите букви – тука не.
- Голема буква: Monday, May. Кај нас „понеделник“ и „мај“ се пишуваат со мала буква, па проверете го текстот.
Златно правило
Бројте со основни броеви (five, thirty); редоследот и датумите одат со редни броеви (the fifth, the thirtieth). Деновите и месеците – со голема буква. За часот користете past до 30 минути и to по 30 минути – исто како нашето „и“ и „до“ – или само прочитајте ги бројките: seven forty-five. Нашето „Колку е часот?“ е What time is it?
Вежби
A. Форма
Напишете редни броеви, години и часови.
-
Напишете го редниот број: 2
-
Напишете го редниот број: 12
-
Напишете го редниот број: 22
-
Кажете ја годината: 1984
-
Кажете го часот (традиционален начин): 6:15
-
Кажете го часот (традиционален начин): 9:40
-
Кажете го часот (дигитален начин): 4:30
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Во американски стил 03/04 значи: …
-
Во британски стил 03/04 значи: …
-
"It's a quarter to five." Дигитално тоа е…
-
Изберете го прашањето: "___?" "It's the ninth of July."
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
the nineth of May
-
It's forty past eight.
-
My birthday is the 3 of June.
-
Our holiday starts on the first of August.holiday (UK); vacation (US)
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски датуми и часови.
-
Напишете го вашиот роденден на два начина (британски и американски стил).
-
Во колку часот станувате и одите на спиење? Напишете го секој час на два начина.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A1-04 Броеви на англиски: возраст, цени и телефонски броеви (numbers) Напишете со зборови: 350 (UK)
-
A1-16 Прашални зборови на англиски: what, where, who, how и ред на зборовите " is your birthday?" "In March."
-
A1-15 Always, usually, never: прилози за честота на англиски – објаснување и вежби Подредете ги зборовите: is / never / my brother / on time
Одговори
A. Форма
- second
- twelfth
- twenty-second
- nineteen eighty-four
- a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
- twenty to ten
- four thirty
B. Значење
- March 4
- 3 April
- four forty-five
- What's the date
C. Најдете ја грешката
- the ninth of May
- It's twenty to nine. / It's eight forty.
- My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
- ✓ Our holiday starts on the first of August.
D. Во контекст
- thirty-first / 31st
- is
- past
- fifteen
- second / 2nd
E. Ваш ред е
- the twelfth of October / October twelfth
- I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.
F. Мешано повторување
- three hundred and fifty
- When
- My brother is never on time.
