საათი, დღეები და თარიღები ინგლისურად: What time is it? და რიგობითი რიცხვები
Time, Days and Dates
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ რიგობითი რიცხვების გამოყენებას (first, second, third), დღეების, თვეებისა და თარიღების თქმას და დაწერას ბრიტანული და ამერიკული სტილით, წლების თქმას, საათის ორნაირად თქმას და კითხვებს What time is it?, What's the date today? და When's your birthday?
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ ერთ კედელზე დაკიდებული საათი და კალენდარი. საათი პასუხობს კითხვას What time is it?, კალენდარი – What's the date? ინგლისურს თითოეულისთვის ცოტა განსხვავებული სისტემა აქვს.
კალენდარზე თარიღი თვეში ადგილს აღნიშნავს: მაისის მეხუთე დღე. ამიტომ თარიღებში რიგობითი რიცხვები (ordinal numbers) გამოიყენება – რიცხვები, რომლებიც საგნებს რიგში ალაგებს: first, second, third, fourth… რაოდენობითი რიცხვები A1-04-დან უკვე იცით; რიგობითები მათგან იწარმოება.
საათზე ლაპარაკის ორი გზა არსებობს. ტრადიციული გზა ციფერბლატს უყურებს: half past seven, (a) quarter to eight. ციფრული გზა უბრალოდ რიცხვებს კითხულობს: seven thirty, seven forty-five. ორივე სწორია და ორივე ხშირია.
წლებს ჩვეულებრივ ორ ნაწილად ვამბობთ: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.
ქართული და ინგლისური
კარგი ამბავი: ქართულიც, ბრიტანული ინგლისურის მსგავსად, ჯერ დღეს ასახელებს, მერე თვეს („ხუთი მაისი“, 05.06 = 5 ივნისი). განსხვავება ის არის, რომ ქართულ თარიღში რაოდენობითი რიცხვია („დღეს ხუთი მაისია“), ინგლისურში კი – რიგობითი: It's the fifth of May. ქართული რიგობითები წესიერია („მე-ხუთ-ე“, „მე-ცხრ-ე“), ინგლისურს კი არაწესიერი ფორმები აქვს: first, second, third, fifth, ninth, twelfth.
საათში ქართული მომდევნო საათისკენ ითვლის: „რვის ნახევარია“ = 7:30, „ცხრის ათი წუთია“ = 8:10. ინგლისური past-ით წინა საათს უყურებს: half past seven, ten past eight. სიტყვასიტყვით თარგმნა აქ საშიშია: ბრიტანულ ინგლისურში half eight ნიშნავს 8:30-ს და არა 7:30-ს! ნახევარი საათის შემდეგ კი ორივე ენა მომდევნო საათს უყურებს: „ცხრას აკლია ათი წუთი“ = ten to nine. წლებს ქართულად სრულად ვამბობთ („ათას ცხრაას ოთხმოცდაცხრამეტი“), ინგლისურში კი ორ ნაწილად: nineteen ninety-nine. და ბოლოს: ქართულ ანბანში დიდი ასოები არ არის, ინგლისურში კი დღეები და თვეები ყოველთვის დიდი ასოთი იწერება.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| მეხუთე სართული | the fifth floor | ქართული რიგობითი წესიერია; ინგლისურში ბევრი არაწესიერია |
| დღეს ხუთი მაისია. | It's the fifth of May. | ქართულ თარიღში რაოდენობითია; ინგლისურში რიგობითი + the |
| ხუთი მაისი / 05.06 | the fifth of May / 05/06 = 5 June (UK) | აქ ერთნაირია ბრიტანულ სტილთან: ჯერ დღე, მერე თვე |
| რვის ნახევარია. | It's half past seven. | ქართული მომდევნო საათს ასახელებს; ინგლისური – წინას |
| ცხრის ათი წუთია. | It's ten past eight. | „ცხრის ათი“ = 8:10 → ten past eight |
| ცხრას აკლია ათი წუთი. | It's ten to nine. | აქ ერთნაირია: ორივე ენა მომდევნო საათს ასახელებს |
| ათას ცხრაას ოთხმოცდაცხრამეტი | nineteen ninety-nine | ქართულად სრულად; ინგლისურში ორ ნაწილად |
| ორშაბათი, მაისი | Monday, May | ინგლისურში დიდი ასოთი |
| რომელი საათია? | What time is it? | „რომელი საათი“ → What time + it |
მოკლედ: თარიღში – რიგობითი რიცხვი (the fifth); „რვის ნახევარი“ = half past seven; წელი – ორ ნაწილად; დღეები და თვეები – დიდი ასოთი.
ფორმა
რიგობითი რიცხვები
| რიცხვი | სიტყვა | იწერება | რიცხვი | სიტყვა | იწერება |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | first | 1st | 11 | eleventh | 11th |
| 2 | second | 2nd | 12 | twelfth | 12th |
| 3 | third | 3rd | 13 | thirteenth | 13th |
| 4 | fourth | 4th | 20 | twentieth | 20th |
| 5 | fifth | 5th | 21 | twenty-first | 21st |
| 8 | eighth | 8th | 22 | twenty-second | 22nd |
| 9 | ninth | 9th | 30 | thirtieth | 30th |
რიგობითების უმეტესობა = რიცხვი + -th. დიდ რიცხვებში მხოლოდ ბოლო ნაწილი იცვლება: twenty-first, thirty-second, thirty-third.
დღეები და თვეები – ყოველთვის დიდი ასოთი
| დღეები | Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday |
|---|---|
| თვეები | January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December |
წელიწადის დროები დიდი ასოთი არ იწერება: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.
თარიღები
| იწერება | ითქმის | |
|---|---|---|
| UK | 5 May 2026 / 5th May 2026 | the fifth of May / May the fifth |
| US | May 5, 2026 / May 5th | May fifth |
| რიცხვებით, UK | 05/06/2026 | = 5 ივნისი |
| რიცხვებით, US | 05/06/2026 | = 6 მაისი |
წლები
| წელი | ითქმის |
|---|---|
| 1999 | nineteen ninety-nine |
| 1905 | nineteen oh five |
| 1800 | eighteen hundred |
| 2000 | two thousand |
| 2005 | two thousand and five (UK) / two thousand five (US) |
| 2026 | twenty twenty-six; ასევე two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US) |
საათის თქმა
| დრო | ტრადიციული გზა | ციფრული სტილი |
|---|---|---|
| 7:00 | seven o'clock | seven o'clock / seven |
| 7:05 | five past seven (UK) / five after seven (US) | seven oh five |
| 7:15 | (a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US) | seven fifteen |
| 7:30 | half past seven | seven thirty |
| 7:45 | (a) quarter to eight | seven forty-five |
| 7:50 | ten to eight | seven fifty |
- 1–30 წუთისთვის გამოიყენეთ past, 31–59 წუთისთვის – to: twenty-five to nine = 8:35. (ამერიკულ ინგლისურში of ან till-იც ისმის: a quarter of eight.)
- იმ რიცხვებთან, რომლებიც არ არის 5, 10, 20 ან 25, დაამატეთ minutes: seven minutes past six.
- a.m. = შუადღის 12 საათამდე; p.m. = შუადღის 12 საათის შემდეგ. განრიგებში ხშირად 24-საათიანი ფორმატია: 18:30 = eighteen thirty.
- არაფორმალურ ბრიტანულ ინგლისურში half seven = 7:30 (და არა 6:30, როგორც ქართული „შვიდის ნახევარი“!).
კითხვები
| კითხვა | პასუხი |
|---|---|
| What time is it? / What's the time? (UK) | It's ten past four. |
| What day is it today? | It's Thursday. |
| What's the date today? | It's the third of June. / It's June third. |
| When's your birthday? | It's the twelfth of October. / It's October twelfth. |
გამოყენება
1რიგობითი რიცხვები
რიგობითები გამოიყენეთ რიგისა და ადგილისთვის: სართულები, შეჯიბრები, დაბადების დღეები, პირველი შემთხვევა.
2დღეები და თვეები
დღეები და თვეები სახელებია, ამიტომ ყოველთვის დიდი ასოთი იწყება. ქართულში დიდი ასოები არ არის, ამიტომ ეს განსაკუთრებით უნდა დაიმახსოვროთ.
3თარიღები
ბრიტანული ინგლისური ჩვეულებრივ ჯერ დღეს ასახელებს; ამერიკული – თვეს. თარიღები რიგობითებით ითქმის. (თარიღებთან on-ზე იხ. A1-20.)
4წლები
წლების უმეტესობა ორ ნაწილად ითქმის. 2000–2009 წლებზე თქვით two thousand (and)…; 2010-იდან გამოიყენება twenty ten-იც და two thousand (and) ten-იც.
5საათის თქმა – ტრადიციული გზა
იკითხეთ What time is it? და უპასუხეთ It's…-ით. საათის პირველ ნახევარში გამოიყენეთ past, მეორეში – to. ფრთხილად: ქართული მომდევნო საათს ასახელებს („ოთხის ნახევარი“), past კი – წინას.
6საათის თქმა – ციფრული გზა
უბრალოდ თქვით საათი და მერე წუთები. ეს ძალიან ხშირია განრიგებში, ჩაწერებსა და ტელეფონზე. აქ ქართულისგან დიდი განსხვავება არ არის: „შვიდი საათი და ორმოცდახუთი წუთი“ = seven forty-five.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „თხუთმეტი ივლისი“ → fifteen July. ქართულ თარიღში რაოდენობითი რიცხვია: „თხუთმეტ ივლისს შევხვდეთ?“ ინგლისურში თარიღი რიგობითით ითქმის, ბრიტანულ სტილში კი the და of-იც ემატება.
2. „ათის ნახევარი“ → half ten. ქართულად „ათის ნახევარი“ 9:30-ია. ბრიტანულ ინგლისურში კი half ten არაფორმალურად 10:30-ს ნიშნავს – ერთი საათით გვიან! 9:30 არის half past nine (ან half nine).
3. „შვიდის ოცი წუთი“ → twenty past seven. ქართულად „შვიდის ოცი წუთია“ 6:20-ს ნიშნავს – მიმდინარე, მეშვიდე საათის ოცი წუთი. ინგლისური past კი წინა, უკვე დამთავრებული საათიდან ითვლის: 6:20 = twenty past six.
4. წელი სრულად. ქართულად წელს სრულად ვამბობთ: „თბილისის მეტრო ათას ცხრაას სამოცდაექვს წელს გაიხსნა“. ინგლისურში ასე თქმა გასაგებია, მაგრამ უცნაურად ჟღერს: წელი ორ ნაწილად ითქმის.
5. დიდი ასოები. ქართულ ანბანში დიდი ასოები არ არის, ამიტომ დღეებსა და თვეებს ხშირად პატარა ასოთი ვწერთ. ინგლისურში ისინი ყოველთვის დიდი ასოთი იწერება.
არ აგერიოთ
ბრიტანული თუ ამერიკული თარიღები – 04/07 ბრიტანეთში 4 ივლისია, ამერიკაში კი 7 აპრილი. ქართული ბრიტანულივით კითხულობს. როცა სხვა ქვეყნების ადამიანებს წერთ, თვე სიტყვით დაწერეთ.
half past seven თუ half seven – ორივე ბრიტანულ ინგლისურში 7:30-ს ნიშნავს; half seven არაფორმალურია. ამერიკულ ინგლისურში თქვით seven thirty ან half past seven. ქართული „შვიდის ნახევარი“ კი 6:30-ია – არ აგერიოთ!
What time is it? თუ What's the date? – Time საათია; date – კალენდარი.
მართლწერა და გამოთქმა
- არაწესიერი მართლწერა: five → fifth, nine → ninth (e-ს გარეშე), twelve → twelfth, eight → eighth (ერთი t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
- twenty-first-დან ninety-ninth-მდე დეფისით იწერება.
- ბოლოს th არის /θ/: fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. ქართულში /θ/ არ არის: ენის წვერი მსუბუქად მოათავსეთ კბილებს შორის და ჰაერი გაატარეთ, ხმის გარეშე. ნუ შეცვლით თ-თი ან ს-ით. Fifth და sixth რთულია – ჯერ ნელა თქვით.
- third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US): /ɜː/ ქართულში არ არის – ხმოვანი გრძელია, ტუჩები მოდუნებული, ენა შუაშია; არც ე-ა, არც ო. r ბრიტანულ გამოთქმაში არ ისმის.
- o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US): მახვილი clock-ზეა, პირველი ხმოვანი სულ მოკლე და სუსტია. k ქართულ ქ-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით, არა კ.
- 0 დროსა და წლებში oh-ად ითქმის, როგორც ასო O: nineteen oh five, ten oh five.
- Wednesday /ˈwenzdeɪ/: პირველი d არ წარმოითქმის. ქართულად ისე ვკითხულობთ, როგორც იწერება, მაგრამ აქ ეს ჩვევა გვატყუებს. February-ს ხშირად ამბობენ /ˈfebruəri/ ან /ˈfebjuəri/.
ოქროს წესი
ითვალეთ რაოდენობითი რიცხვებით (five, thirty); რიგი და თარიღები თქვით რიგობითებით (the fifth, the thirtieth). დღეები და თვეები დიდი ასოთი იწერება. საათში 30 წუთამდე გამოიყენეთ past, 30-ის შემდეგ – to, ან უბრალოდ წაიკითხეთ რიცხვები: seven forty-five. და გახსოვდეთ: „რვის ნახევარი“ = half past seven.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
დაწერეთ რიგობითი რიცხვი, წელი ან დრო.
-
დაწერეთ რიგობითი რიცხვი: 2
-
დაწერეთ რიგობითი რიცხვი: 12
-
დაწერეთ რიგობითი რიცხვი: 22
-
თქვით წელი: 1984
-
თქვით დრო (ტრადიციული გზით): 6:15
-
თქვით დრო (ტრადიციული გზით): 9:40
-
თქვით დრო (ციფრული სტილით): 4:30
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ან დაწერეთ სწორი პასუხი.
-
ამერიკული სტილით 03/04 ნიშნავს: …
-
ბრიტანული სტილით 03/04 ნიშნავს: …
-
"It's a quarter to five." ციფრული სტილით ეს არის…
-
აირჩიეთ კითხვა: "___?" "It's the ninth of July."
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
the nineth of May
-
It's forty past eight.
-
My birthday is the 3 of June.
-
Our holiday starts on the first of August.holiday (UK); vacation (US)
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები (ფრჩხილებში მოცემულია რიცხვი ან დრო).
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ თქვენი დაბადების დღე ორნაირად (ბრიტანული და ამერიკული სტილით).
-
რომელ საათზე დგებით და წვებით? თითოეული დრო ორნაირად დაწერეთ.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-04 რიცხვები ინგლისურად (numbers): ასაკი, ფასები და ტელეფონის ნომრები დაწერეთ სიტყვებით: 350 (UK)
-
A1-16 კითხვითი სიტყვები ინგლისურად: what, where, when, who, why, how, which, whose " is your birthday?" "In March."
-
A1-15 Always, usually, never ქართულად: სიხშირის ზმნიზედები და How often დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: is / never / my brother / on time
პასუხები
A. ფორმა
- second
- twelfth
- twenty-second
- nineteen eighty-four
- a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
- twenty to ten
- four thirty
B. მნიშვნელობა
- March 4
- 3 April
- four forty-five
- What's the date
C. იპოვეთ შეცდომა
- the ninth of May
- It's twenty to nine. / It's eight forty.
- My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
- ✓ Our holiday starts on the first of August.
D. კონტექსტში
- thirty-first / 31st
- is
- past
- fifteen
- second / 2nd
E. თქვენი ჯერი
- the twelfth of October / October twelfth
- I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.
F. შერეული გამეორება
- three hundred and fifty
- When
- My brother is never on time.
