SlowingoGrammatika
A1 20 / 32

Time, Days and Dates oʻzbekcha: soat, sana, yil va tartib sonlari ingliz tilida

Time, Days and Dates

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz tartib sonlarini (first, second, third) ishlata olasiz, hafta kunlari, oylar va sanalarni UK hamda US uslubida ayta va yoza olasiz, yillarni ayta olasiz, soatni ikki usulda ayta olasiz va What time is it?, What's the date today? hamda When's your birthday? deb soʻray olasiz.

Asosiy gʻoya

Bir devorda osilgan soat va kalendarni tasavvur qiling. Soat What time is it? savoliga javob beradi. Kalendar esa What's the date? savoliga. Ingliz tilida ularning har biri uchun biroz boshqacha tizim bor.

Kalendarda sana — oydagi oʻrin: May oyining beshinchi kuni. Shuning uchun sanalarda tartib sonlari (ordinal numbers) ishlatiladi: first, second, third, fourth… Sanoq sonlarini A1-04 dan bilasiz; tartib sonlari ulardan yasaladi.

Soatda gapirishning ikki yoʻli bor. Anʼanaviy usul siferblatga qaraydi: half past seven, (a) quarter to eight. Raqamli usul shunchaki raqamlarni oʻqiydi: seven thirty, seven forty-five. Ikkalasi ham toʻgʻri, ikkalasi ham keng tarqalgan.

Yillar odatda ikki boʻlakda aytiladi: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida ham tartib sonlari bor: -(i)nchi qoʻshimchasi («beshinchi», «ikkinchi»), inglizchada esa koʻpincha -th. Sanani oʻzbekchada ham tartib son bilan oʻqiymiz («5-may» = «beshinchi may»), lekin inglizchada the va of ham kerak: the fifth of May. Kun avval keladi, xuddi britan uslubidagidek. Muhim farqlar: oʻzbekchada hafta kunlari va oylar kichik harf bilan yoziladi («dushanba», «may»), inglizchada esa doim katta harf bilan. Yilni oʻzbekchada toʻliq son va yil soʻzi bilan aytamiz («ikki ming yigirma oltinchi yil»), inglizchada esa ikki boʻlakda va year soʻzisiz. Soatda oʻzbekcha «oʻtdi» va «qoldi» inglizchadagi past va to ga juda oʻxshaydi.

OʻzbekchaInglizchaFarqi
beshinchi qavatthe fifth floor-inchi → -th (first, second, third alohida)
5-may (beshinchi may)the fifth of May / May fifthoʻzbekchada ham tartib son; inglizchada the … of (UK)
dushanba, mayMonday, Mayinglizchada doim katta harf
2026-yiltwenty twenty-sixikki boʻlakda; year soʻzi qoʻshilmaydi
Soat necha?What time is it?How much time…? emas
Soat yetti yarim.It's half past seven. / It's seven thirty.seven and half emas
Sakkizdan oʻn daqiqa oʻtdi.It's ten past eight.oʻtdi → past
Sakkizga oʻn daqiqa qoldi.It's ten to eight.qoldi → to (keyingi soat bilan)

Tuzilish

Tartib sonlari (ordinal numbers)

SonSoʻzYozilishiSonSoʻzYozilishi
1first1st11eleventh11th
2second2nd12twelfth12th
3third3rd13thirteenth13th
4fourth4th20twentieth20th
5fifth5th21twenty-first21st
8eighth8th22twenty-second22nd
9ninth9th30thirtieth30th

Koʻpchilik tartib sonlari = son + -th. Katta sonlarda faqat oxirgi qism oʻzgaradi: twenty-first, thirty-second, thirty-third.

Hafta kunlari va oylar — doim katta harf bilan

KunlarMonday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday
OylarJanuary, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December

Fasllar kichik harf bilan yoziladi: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.

Sanalar

YozilishiAytilishi
UK5 May 2026 / 5th May 2026the fifth of May / May the fifth
USMay 5, 2026 / May 5thMay fifth
Raqamlar, UK05/06/2026= 5-iyun
Raqamlar, US05/06/2026= 6-may

Yillar

YilAytilishi
1999nineteen ninety-nine
1905nineteen oh five
1800eighteen hundred
2000two thousand
2005two thousand and five (UK) / two thousand five (US)
2026twenty twenty-six; shuningdek two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US)

Soatni aytish

VaqtAnʼanaviy usulRaqamli usul
7:00seven o'clockseven o'clock / seven
7:05five past seven (UK) / five after seven (US)seven oh five
7:15(a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US)seven fifteen
7:30half past sevenseven thirty
7:45(a) quarter to eightseven forty-five
7:50ten to eightseven fifty
  • 1–30 daqiqa uchun past, 31–59 daqiqa uchun to ishlating: twenty-five to nine = 8:35. (US inglizchasida of yoki till ham eshitiladi: a quarter of eight.)
  • 5, 10, 20 yoki 25 boʻlmagan sonlar bilan minutes qoʻshing: seven minutes past six.
  • a.m. = tush 12 dan oldin; p.m. = tush 12 dan keyin. Jadvallarda koʻpincha 24 soatlik tizim ishlatiladi: 18:30 = eighteen thirty.
  • Norasmiy britan inglizchasida half seven = 7:30, xuddi oʻzbekchadagi «yetti yarim» kabi.

Savollar

SavolJavob
What time is it? / What's the time? (UK)It's ten past four.
What day is it today?It's Thursday.
What's the date today?It's the third of June. / It's June third.
When's your birthday?It's the twelfth of October. / It's October twelfth.

Qoʻllanish

1Tartib sonlari

Tartib va oʻrin uchun tartib sonlarini ishlating: qavatlar, musobaqalar, tugʻilgan kunlar, birinchi marta.

This is my first time in New York.
Men Nyu-Yorkda birinchi marta boʻlyapman.
first time = birinchi marta
Our flat is on the third floor.
Kvartiramiz uchinchi qavatda.
flat (UK); apartment (US)
It's my grandmother's ninetieth birthday on Sunday.
Yakshanba kuni buvimning toʻqsoninchi tugʻilgan kuni.
ninety → ninetieth
She is always first in the queue.
U navbatda doim birinchi turadi.
queue (UK); line (US)
Take the second street on the left.
Chapdagi ikkinchi koʻchaga buriling.

2Hafta kunlari va oylar

Hafta kunlari va oylar — nomlar, shuning uchun ular doim katta harf bilan boshlanadi.

Today is Monday.
Bugun dushanba.
oʻzbekchada kichik harf, inglizchada Monday
My favourite month is September.
Eng yaxshi koʻrgan oyim sentyabr.
The new term starts in January.
Yangi semestr yanvarda boshlanadi.
in January: A1-20 ga qarang
"What day is it today?" "It's Friday!"
«Bugun qaysi kun?» «Juma!»
oʻzbekchada ega yoʻq; inglizchada It's

3Sanalar

UK inglizchasida odatda avval kun keladi; US inglizchasida avval oy. Sanalarni tartib sonlari bilan ayting. (Sanalar bilan on uchun A1-20 ga qarang.)

"What's the date today?" "It's the fifth of May."
«Bugun nechanchi sana?» «Beshinchi may.»
UK nutqi; oʻzbekchada the va of yoʻq
"What's the date today?" "It's May fifth."
«Bugun nechanchi sana?» «Beshinchi may.»
US nutqi
When's your birthday?
Tugʻilgan kuningiz qachon?
It's the twelfth of October.
Oʻn ikkinchi oktyabrda.
oʻzbekchada «12-oktyabr»
My birthday is March 3rd.
Tugʻilgan kunim 3-mart.
US uslubi; «March third» deb aytiladi
Our anniversary is the twenty-first of June.
Toʻy yilligimiz 21-iyunda.
twenty-first: faqat oxirgi qism oʻzgaradi

4Yillar

Koʻpchilik yillarni ikki boʻlakda ayting. 2000 dan 2009 gacha two thousand (and)… deyiladi; 2010 dan boshlab twenty ten ham, two thousand (and) ten ham ishlatiladi.

This song is from nineteen ninety-nine.
Bu qoʻshiq 1999-yilniki.
oʻzbekchada «yil» bor; inglizchada year yoʻq
The house is from nineteen oh five.
Bu uy 1905-yilda qurilgan.
0 → oh
It's twenty twenty-six.
Hozir 2026-yil.
«ikki ming yigirma oltinchi yil» emas, ikki boʻlakda
My car is a two thousand and eight model.
Mashinam 2008-yil modeli.
UK; two thousand eight (US)
The bridge is from eighteen hundred.
Bu koʻprik 1800-yildan qolgan.

5Soatni aytish — anʼanaviy usul

What time is it? deb soʻrang va It's… bilan javob bering. Soatning birinchi yarmida past, ikkinchi yarmida to ishlating. Oʻzbekchadagi «…dan … oʻtdi» va «…ga … qoldi» ham xuddi shunday ishlaydi.

What time is it?
Soat necha?
«necha» → What time, How much emas
It's half past three.
Soat uch yarim.
What's the time?
Soat necha boʻldi?
It's ten to six.
Oltiga oʻn daqiqa qoldi.
asosan UK; qoldi → to
It's exactly eight o'clock.
Soat roppa-rosa sakkiz.
It's a quarter past nine.
Toʻqqizdan chorak oʻtdi.
quarter = 15 daqiqa
It's twenty-five to eleven.
Oʻn birga yigirma besh daqiqa qoldi.
10:35

6Soatni aytish — raqamli usul

Shunchaki soatni, keyin daqiqani ayting. Bu jadvallar, uchrashuvlar va telefonlar uchun juda keng tarqalgan.

My train is at seven forty-five.
Poyezdim soat yetti qirq beshda.
It's ten oh five.
Soat oʻndan besh daqiqa oʻtdi.
0 → oh
The film starts at eight fifteen p.m.
Film kechqurun soat sakkiz oʻn beshda boshlanadi.
p.m. = tushdan keyin
The last bus is at twenty-three thirty.
Oxirgi avtobus soat yigirma uch oʻttizda.
24 soatlik tizim, jadvallarda

Keng tarqalgan xatolar

❌It's the 5 of May.
✅It's the 5th of May.
Sanalarda tartib son ishlatiladi: fifth.
❌the twentyth
✅the twentieth
-ty → -tieth.
❌the fiveth / the nineth
✅the fifth / the ninth
Notoʻgʻri imlo.
❌It's forty past eight. (8:40)
✅It's twenty to nine. yoki It's eight forty.
30 daqiqadan keyin to ishlating.
❌It's half to eight. (= 7:30)
✅It's half past seven. yoki It's seven thirty.
half bilan doim past, hech qachon to emas.
❌My birthday is twelve May.
✅My birthday is the twelfth of May. yoki My birthday is May twelfth.
Ogʻzaki sanalarda tartib son ishlatiladi.
❌It's seven o'clock and half.
✅It's half past seven. yoki It's seven thirty.
half past yoki raqamli usulni ishlating.
❌Today is monday.
✅Today is Monday.
Hafta kunlari va oylar katta harf bilan yoziladi.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Kichik harfli kunlar va oylar. Oʻzbekchada «juma», «iyun», «iyul» kichik harf bilan yoziladi, shuning uchun inglizchada ham kichik harf yozib yuboramiz. Inglizchada hafta kunlari va oylar — atoqli otlar: doim katta harf. (Fasllar esa kichik harf bilan: summer.)

❌It's friday today!
✅It's Friday today!
❌June and july are very hot here.
✅June and July are very hot here.

2. «2026-yil» → 2026 year. Oʻzbekchada yildan keyin doim «yil» soʻzi keladi va son toʻliq, tartib son sifatida aytiladi. Inglizchada year soʻzi qoʻshilmaydi va yil ikki boʻlakda aytiladi.

❌My phone is from 2023 year.
✅My phone is from 2023.
twenty twenty-three deb aytiladi.
❌It's two thousand twenty-sixth year.
✅It's twenty twenty-six.
yoki: It's two thousand and twenty-six.

3. «Soat necha?» → How much time is it? Oʻzbekchadagi «necha» ni how much / how many deb tarjima qilish odati bor. Vaqtni soʻrash uchun faqat What time is it? yoki What's the time? ishlatiladi. (How much time…? esa «qancha vaqt» degani: How much time do we have?)

❌Excuse me, how much time is it?
✅Excuse me, what time is it?
⚠️What hour is it?
✅What time is it?
Eskirgan va gʻayritabiiy eshitiladi.

4. «Yetti yarim» → seven and half. Oʻzbekchada «yetti yarim», «toʻqqiz yarim» deymiz. Soʻzma-soʻz tarjima qilsak, notoʻgʻri ibora chiqadi. Inglizchada half past nine yoki raqamli usul: nine thirty. (Norasmiy britancha half nine ham 9:30 degani.)

❌The lesson starts at nine and half.
✅The lesson starts at half past nine.
yoki: at nine thirty.

Adashtirmang

UK va US sanalari — 04/07 UKda 4-iyul, AQSHda esa 7-aprel. Boshqa mamlakatlardagi odamlarga yozganda oyni soʻz bilan yozing. Oʻzbekistonda sanalar UKdagidek kun-oy tartibida yoziladi (04.07).

The deadline is the fourth of July.
Muddat 4-iyulgacha.
«4 July» deb yozing: hamma uchun tushunarli
The deadline is July fourth.
Muddat 4-iyulgacha.
«July 4» deb yozing: US uslubi, bu ham tushunarli

half past seven va half seven — Britan inglizchasida ikkalasi ham 7:30; half seven norasmiy. US inglizchasida seven thirty yoki half past seven deng.

The café opens at half past seven.
Kafe soat yetti yarimda ochiladi.
See you at half seven!
Yetti yarimda koʻrishamiz!
UK, norasmiy

What time is it? va What's the date? — Time — soat; date — kalendar.

"What time is it?" "It's four o'clock."
«Soat necha?» «Soat toʻrt.»
"What's the date?" "It's the first of April."
«Bugun nechanchi sana?» «Birinchi aprel.»

Imlo va talaffuz

  • Notoʻgʻri imlolar: five → fifth, nine → ninth (e yoʻq), twelve → twelfth, eight → eighth (bitta t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
  • twenty-first dan ninety-ninth gacha chiziqcha bilan yozing.
  • Oxiridagi th — /θ/: fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. /θ/ oʻzbek tilida yoʻq: til uchini tishlar orasiga sal chiqarib, ovozsiz havo chiqaring. Uni «s» yoki «t» bilan almashtirmang, aks holda fourth «fours» yoki «fort» boʻlib qoladi. Fifth va sixth qiyin: avval sekin ayting.
  • third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US): unli /ɜː/ oʻzbek tilida yoʻq. Lablar boʻsh, til oʻrtada, ogʻiz biroz ochiq; bird va work dagi unli bilan bir xil.
  • o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US) — urgʻu clock da.
  • Vaqt va yillarda 0 oh deb aytiladi, xuddi O harfi kabi: nineteen oh five, ten oh five.
  • Wednesday /ˈwenzdeɪ/ — birinchi d aytilmaydi; uni yozilishiga qarab oʻqimang. February koʻpincha /ˈfebruəri/ yoki /ˈfebjuəri/ deb aytiladi.
  • Hafta kunlarida urgʻu birinchi boʻgʻinda: MON-day, SAT-ur-day; oʻzbekchadagidek oxirgi boʻgʻinga oʻtkazmang. Oylarda esa turlicha: JAN-uary, AU-gust — birinchi boʻgʻinda; sep-TEM-ber, oc-TO-ber, no-VEM-ber, de-CEM-ber — ikkinchi boʻgʻinda; ju-LY — oxirgi boʻgʻinda.

Oltin qoida

Sanash uchun sanoq sonlari (five, thirty); tartib va sanalar uchun tartib sonlari (the fifth, the thirtieth). Hafta kunlari va oylar katta harf bilan yoziladi. Soat uchun 30 daqiqagacha past, 30 dan keyin to ishlating — yoki shunchaki raqamlarni oʻqing: seven forty-five.

Mashqlar

A. Tuzilish

Tartib sonini yozing, yilni yoki vaqtni soʻz bilan yozing.

  1. Tartib sonini yozing: 2
  2. Tartib sonini yozing: 12
  3. Tartib sonini yozing: 22
  4. Yilni ayting: 1984
  5. Vaqtni ayting (anʼanaviy usul): 6:15
  6. Vaqtni ayting (anʼanaviy usul): 9:40
  7. Vaqtni ayting (raqamli usul): 4:30

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang yoki yozing.

  1. US uslubida 03/04 nimani bildiradi? …
  2. UK uslubida 03/04 nimani bildiradi? …
  3. "It's a quarter to five." Raqamli usulda bu…
  4. Savolni tanlang: "___?" "It's the ninth of July."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. the nineth of May
  2. It's forty past eight.
  3. My birthday is the 3 of June.
  4. Our holiday starts on the first of August.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring.

Planning a visit
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Tugʻilgan kuningizni ikki usulda yozing (UK uslubida va US uslubida).
  2. Soat nechada turasiz va soat nechada uxlaysiz? Har bir vaqtni ikki usulda yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-04 Ingliz tilida sonlar: yosh, narx va telefon raqamini aytish (How old? How much?) oʻzbekcha
    Soʻz bilan yozing: 350 (UK)
  2. A1-16 Question Words oʻzbekcha: what, where, who, how much — ingliz tilida savol qanday tuziladi?
    " is your birthday?" "In March."
  3. A1-15 Always, Usually, Never oʻzbekcha: ingliz tilida «qanchalik tez-tez» qanday aytiladi?
    Tartibga keltiring: is / never / my brother / on time
Javoblar

A. Tuzilish

  1. second
  2. twelfth
  3. twenty-second
  4. nineteen eighty-four
  5. a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
  6. twenty to ten
  7. four thirty

B. Maʼno

  1. March 4
  2. 3 April
  3. four forty-five
  4. What's the date

C. Xatoni toping

  1. the ninth of May
  2. It's twenty to nine. / It's eight forty.
  3. My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
  4. ✓ Our holiday starts on the first of August.

D. Kontekstda

  1. thirty-first / 31st
  2. is
  3. past
  4. fifteen
  5. second / 2nd

E. Sizning navbatingiz

  1. the twelfth of October / October twelfth
  2. I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.

F. Aralash takrorlash

  1. three hundred and fifty
  2. When
  3. My brother is never on time.
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play