SlowingoGramatika
A2 18 / 38

Just, Already at Yet sa Present Perfect: Kahulugan at Tamang Puwesto

Present Perfect: Just, Already, Yet

Sa pahinang ito
  1. Layunin
  2. Ang Pangunahing Ideya
  3. Filipino at Ingles
  4. Anyo
  5. Gamit
  6. Karaniwang Mali
  7. Mga Bitag para sa mga Pilipino
  8. Huwag Ipagkamali
  9. Baybay at Bigkas
  10. Gintong Tuntunin
  11. Mga Pagsasanay

Layunin

Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang pag-usapan ang mga nakaraang kilos na mahalaga ngayon (I've lost my keys), magbalita, at gamitin ang just, already at yet sa tamang puwesto sa pangungusap.

Ang Pangunahing Ideya

Isipin mo ang to-do list mo ngayong araw. May mga gawaing may tsek sa tabi, at may mga wala pa. Kapag tiningnan mo ang listahan, hindi mo itinatanong kung kailan mo ginawa ang bawat isa. Ang itinatanong mo: Ano na ang tapos ngayon, at ano ang hindi pa?

Iyan ang trabaho ng Present Perfect sa araling ito. Tinitingnan nito ang isang nakaraang kilos mula sa ngayon, dahil nandito ngayon ang resulta: I've lost my keys (kaya hindi ako makapasok). She's broken her arm (kaya hindi siya makapaglaro ng tennis).

Tatlong maliit na salita ang naglalarawan sa mga tsek sa listahan. Ang just ay bagong-bagong tsek: nangyari ito kani-kanina lang. Ang already ay tsek na dumating nang maaga, o bago ngayon: I've already paid. Ang yet ay gawaing wala pang tsek, pero inaasahan nating magkakaroon: I haven't called her yet. Tungkol sa ngayon ang listahan, kaya tungkol din sa ngayon ang pandiwa: have/has + past participle.

Filipino at Ingles

May magagandang katumbas tayo sa Filipino. Ang anyong ka- + inuulit na pantig + lang (kakakain ko lang, kararating lang niya) ay halos eksaktong just. Ang na ay madalas na already, at ang hindi pa ay not … yet. Pero tandaan: aspekto ang minamarkahan ng pandiwang Filipino, hindi tense. Sa Ingles, kailangan ng have/has + past participle — hindi sapat ang already lang. At magkaiba ang puwesto: sa Filipino, malayang gumagalaw ang na at pa; sa Ingles, nasa gitna ang just at already, at nasa dulo ang yet.

FilipinoInglesPaliwanag
Naiwala ko ang mga susi ko.I've lost my keys.resulta ngayon: hindi ako makapasok
Kakikita ko lang ng message mo.I've just seen your message.ka- + inuulit na pantig + lang → just
Kumain na ako.I've already eaten.na → already (+ have + past participle)
Hindi pa ako nakakapagdesisyon.I haven't decided yet.hindi pa → not … yet, sa dulo
Dumating na ba ang package?Has the parcel arrived yet?na ba sa neutral na tanong → yet
Nakabayad ka na agad?Have you already paid?na agad (nagulat) → already
May bago na akong trabaho!I've found a new job!balita → Present Perfect

Pansinin: madalas na na ba ang tanong natin (Kumain ka na ba?). Sa neutral na tanong, yet ang mas karaniwang katumbas nito, hindi already.

Anyo

Present Perfect (balik-aral ng A2-16)

Simunohave / haspast participle
I / you / we / theyhave ('ve)finished.
he / she / ithas ('s)finished.
negatibohaven't / hasn'tfinished.
tanongHave you / Has she…finished?

Sa She's finished her homework, ang 's = has: ipinapakita ito ng past participle na isang kilos, dito na may layon. (May mga past participle na puwede ring pang-uri pagkatapos ng be: It's broken = it is — tingnan ang A2-16.)

Just, already, yet: kahulugan at puwesto

SalitaKahuluganUri ng pangungusapPuwestoHalimbawa
justkani-kanina langkadalasan positibosa pagitan ng have/has at ng past participleI've just finished.
alreadybago ngayon; mas maaga kaysa inaasahanpositibo at tanongsa pagitan ng have/has at ng past participle, o sa duloShe's already left. / She's left already.
yethanggang ngayon (at inaasahan nating mangyayari)negatibo at tanongsa dulo ng pangungusapI haven't eaten yet. / Have you eaten yet?

Maikling sagot na may yet: "Is it ready?" "Not yet."

Gamit

1Nakaraang Kilos na may Resulta Ngayon

Gamitin ang Present Perfect kapag may resultang mahalaga ngayon ang isang nakaraang kilos. Hindi natin sinasabi kung kailan ito nangyari; ang resulta ang punto.

I've lost my keys.
Naiwala ko ang mga susi ko.
hindi ako makapasok ngayon
Someone has taken my seat.
May kumuha ng upuan ko.
wala akong maupuan ngayon
Look! It's stopped raining.
Uy, tumila na ang ulan!
it's = it has
She's broken her arm, so she can't play tennis.
Nabalian siya ng braso, kaya hindi siya makapaglaro ng tennis.
babae ang siya → she
The price of coffee has gone up again.
Tumaas na naman ang presyo ng kape.
mataas ang presyo ngayon

2Just = Kani-kanina Lang

Ilagay ang just sa pagitan ng have/has at ng past participle. Ipinapakita nitong bagong-bago ang kilos.

I've just seen your message.
Kakikita ko lang ng message mo.
ka- + inuulit na pantig + lang → just
The film has just started. Sit down!
Kasisimula lang ng pelikula. Umupo ka na!
"Where's Anna?" "She's just gone out."
"Nasaan si Anna?" "Kaaalis lang niya."
gone: wala na siya rito
We've just moved into a new flat.
Kalilipat lang namin sa bagong apartment.
flat (UK); apartment (US)
Have you just woken up?
Kagigising mo lang ba?

3Already = Bago Ngayon, o Mas Maaga kaysa Inaasahan

Karaniwang nasa pagitan ng have/has at ng past participle ang already. Sa pagsasalita, puwede rin itong nasa dulo. Sa tanong, madalas itong nagpapakita ng pagkagulat: ang bilis naman?

"Do you want some lunch?" "No, thanks. I've already eaten."
"Gusto mo bang mananghalian?" "Hindi na, salamat. Kumain na ako."
na → already, pero kailangan ng have + eaten
I've already told you twice!
Dalawang beses ko nang sinabi sa iyo!
It's only ten o'clock, and she's already finished her homework.
Alas-diyes pa lang, pero tapos na niya ang homework niya.
mas maaga kaysa inaasahan
Have you already paid? That was quick!
Nakabayad ka na agad? Ang bilis!
na agad → already (pagkagulat)
They've sold all the tickets already.
Naibenta na nila ang lahat ng ticket.
puwede ring nasa dulo ang already

4Yet = Hanggang Ngayon, pero Inaasahan Natin

Gamitin ang yet sa negatibo at sa tanong. Karaniwan itong nasa dulo ng pangungusap, pagkatapos ng layon. Ang negatibong may yet ay "hindi pa ngayon, pero malamang mamaya".

I haven't decided yet.
Hindi pa ako nakakapagdesisyon.
hindi pa → not … yet
Has the parcel arrived yet?
Dumating na ba ang package?
na ba (neutral na tanong) → yet, sa dulo
"Is dinner ready?" "Not yet."
"Handa na ba ang hapunan?" "Hindi pa."
We haven't met our new neighbours yet.
Hindi pa namin nakikilala ang mga bago naming kapitbahay.
neighbours (UK) / neighbors (US)
Have you finished your homework yet?
Tapos mo na ba ang homework mo?
yet pagkatapos ng layon (your homework)

5Pagbibigay ng Balita

Madalas nating ibigay ang sariwang balita sa Present Perfect, dahil bago at mahalaga ngayon ang balita. Kapag nagdagdag tayo ng detalye (kailan, saan, paano), karaniwang lumilipat tayo sa Past Simple — tingnan ang A2-19.

Guess what! I've found a new job.
Hulaan mo! May bago na akong trabaho.
Have you heard? Maria has had her baby!
Nabalitaan mo na ba? Nanganak na si Maria!
Our team has won the cup!
Nanalo ng kampeonato ang team namin!
I've found a new job. They called me this morning.
May bago na akong trabaho. Tinawagan nila ako kaninang umaga.
balita, saka detalye sa Past Simple

6American English: Past Simple na may Just, Already at Yet

Sa American English, napakakaraniwan ng Past Simple na may just, already at yet. Parehong tama ang dalawang anyo. Mas gusto ng British English ang Present Perfect. Sa kursong ito, ang Present Perfect ang pinagsasanayan natin.

I've just eaten.
Kakakain ko lang.
UK at US
I just ate.
Kakakain ko lang.
napakakaraniwan sa US English; iisa ang salin sa Filipino
Did you finish your homework yet?
Tapos mo na ba ang homework mo?
karaniwan sa US English; UK: Have you finished your homework yet?
I already told you.
Sinabi ko na sa iyo.
karaniwan sa US English; UK: I've already told you.

Karaniwang Mali

❌I've finished just.
✅I've just finished.
Sa pagitan ng have/has at ng past participle ang just.
❌I've yet called her.
✅I haven't called her yet.
Sa dulo ang yet, sa negatibo at tanong.
❌Have you finished yet your homework?
✅Have you finished your homework yet?
Pagkatapos ng layon ang yet.
❌Have you finished already your homework?
✅Have you already finished your homework? o Have you finished your homework already?
Hindi inilalagay ang already sa pagitan ng pandiwa at ng layon nito.
❌She has already went home.
✅She has already gone home.
Pagkatapos ng have/has, past participle (go – went – gone).
❌I've just seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
Kailangan ng Past Simple ang tapos na oras tulad ng yesterday. Tingnan ang A2-19.
⚠️I haven't already finished.
✅I haven't finished yet.
Para sa "hindi pa hanggang ngayon", not … yet. Sa mga espesyal na parirala lang ginagamit ang haven't already (if you haven't already done it).

Mga Bitag para sa mga Pilipino

1. Na = already, kaya hindi na kailangan ang have? Dahil na lang ang kailangan natin sa Filipino (Umalis na ang bus), madalas nating ipares ang already sa base form o present simple. Pero hindi ipinapakita ng already ang nakaraan. Kailangan pa rin ng have/has + past participle (o, sa American English, ng Past Simple).

❌Sorry, you're too late. The last trip leaves already.
✅Sorry, you're too late. The last trip has already left.
Already + have/has + past participle.

2. Kumain ka na ba? → already sa bawat tanong. Napakakaraniwan sa Pilipinas ang Did you eat already? at Have you eaten already? Hindi ito mali, at karaniwan din sa American English. Pero sa maraming nagsasalita ng Ingles, lalo na sa British English, may dating ng pagkagulat ang already sa tanong (Ang bilis naman!). Para sa neutral na tanong, yet ang pinakaligtas.

⚠️(neutral na tanong sa katrabaho mo sa umaga) Have you checked the schedule already?
✅Have you checked the schedule yet?
Hindi mali, pero puwedeng parang nagulat ka na nagawa na niya agad.

3. Hindi pa + already. May nagsasabing not yet already o haven't already, dahil parang magkasama ang pa at na sa isip natin. Sa Ingles, sa negatibo, yet lang.

❌The results are not yet already out.
✅The results aren't out yet.
Sa negatibo, yet lang; walang already.

4. Na + tapos na oras. Dahil na rin ang sinasabi natin kahit may kahapon o noong Sabado (Napanood na namin iyan noong Sabado), napupunta ang Present Perfect sa tapos na oras. Pero kapag may tapos na oras, Past Simple ang kailangan.

❌We have already watched that movie last Saturday.
✅We watched that movie last Saturday.
Tapos na oras (last Saturday) → Past Simple.

Huwag Ipagkamali

yet at already sa tanong — Neutral na tanong ang may yet: inaasahan mong mangyayari ito. Pagkagulat ang ipinapakita ng already: mas maaga itong nangyari kaysa inaasahan mo.

Have you finished yet?
Tapos ka na ba?
neutral: nagtatanong lang ako
Have you finished already?
Tapos ka na agad?
nagulat: ang bilis!

just = kani-kanina lang at just = lang (only) — Sa Present Perfect, karaniwang "kani-kanina lang" ang just. Sa ibang pangungusap, puwede itong mangahulugang "lang, wala nang iba".

I've just had a sandwich.
Kakakain ko lang ng sandwich.
kani-kanina lang
I just want a sandwich, nothing else.
Sandwich lang ang gusto ko, wala nang iba.
lang = only

yet at still — Ang still (nagpapatuloy ang isang bagay: I still haven't finished) at ang any more / no longer ay itinuturo sa B1-33. Ang pagpili sa pagitan ng Present Perfect at Past Simple ay nasa A2-19.

Baybay at Bigkas

  • Sa pagsasalita, pinaiikli ang have at has at madaling hindi marinig: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/. Pakinggan at bigkasin ang maliit na tunog na /v/ o /z/.
  • Isang salita ang already, at nasa ikalawang pantig ang diin: /ɔːlˈredi/ — "orl-RED-ee". Huwag itong ipagkamali sa all ready (dalawang salita = handang-handa na: We're all ready to go).
  • Sa just /dʒʌst/, ang unang tunog ay /dʒ/, parang j sa jeep. Bigkasin ang buong -st sa dulo: huwag itong gawing "jus", at huwag magdagdag ng patinig ("jas-ta").
  • Karaniwang may diin ang just sa I've just…: bahagyang tumataas ang boses sa just.
  • Ang yet /jet/ ay nagsisimula tulad ng yes. Hindi ito jet. Sa dulo ng tanong na yes/no, karaniwang tumataas ang boses: Have you finished yet?

Gintong Tuntunin

Kapag mahalaga ngayon ang isang nakaraang kilos, gamitin ang have/has + past participle. Ilagay ang just at already sa pagitan ng have/has at ng past participle (puwede ring nasa dulo ang already). Ilagay ang yet sa dulo ng negatibo at tanong. At tandaan: hindi sapat ang already para sa na — kailangan pa rin ang have/has.

Mga Pagsasanay

A. Anyo

Gamitin ang Present Perfect (ang anyong British English) sa pagsasanay na ito. Tama rin ang American na Past Simple (I just ate) — tingnan ang Gamit 6.

  1. I can't find my wallet. I (lose) it.
  2. Ilagay ang just sa tamang puwesto: She has called me.
  3. Ilagay ang yet sa tamang puwesto: They haven't replied to my email.
  4. Ilagay ang already sa tamang puwesto: I've paid for the tickets.
  5. "Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
  6. the film (start) yet?

B. Kahulugan

Piliin ang sagot na tugma sa kahulugan.

  1. Piliin ang tamang sagot: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
  2. Piliin ang tamang sagot: I haven't had breakfast ….
  3. Aling tanong ang nagpapakita ng pagkagulat?
  4. Gutom na gutom ka. Sabihin kung bakit:

C. Hanapin ang Mali

Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct. Gamitin ang Present Perfect sa mga pagtatama mo.

  1. I've finished just my work.
  2. Have you yet called your mum?
  3. She has already went to bed.
  4. We haven't booked the hotel yet.

D. Sa Konteksto

Gamitin ang Present Perfect sa bawat puwang na may pandiwa.

Moving day
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.

E. Ikaw Naman

Sumulat sa Ingles.

  1. Sumulat ng dalawang bagay na nagawa mo na ngayong araw, at isang bagay na hindi mo pa nagagawa.
  2. Sumulat ng isang maikling magandang balita para sa isang kaibigan. Gamitin ang Present Perfect at ang just.

F. Halo-halong Balik-aral

Balikan ang mga naunang aralin.

  1. A2-16 Present Perfect sa Ingles: Have You Ever…? Paano Pag-usapan ang Karanasan
    "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
  2. A2-16 Present Perfect sa Ingles: Have You Ever…? Paano Pag-usapan ang Karanasan
    you ever (eat) Korean food?
  3. A1-28 Irregular Verbs sa Past Simple: Did at Didn't, Madaling Paliwanag
    Isulat ang Past Simple at ang past participle: write
App para sa AndroidMatuto Kahit Saan Google Play