Just, Already at Yet sa Present Perfect: Kahulugan at Tamang Puwesto
Present Perfect: Just, Already, Yet
Sa pahinang ito
Layunin
Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang pag-usapan ang mga nakaraang kilos na mahalaga ngayon (I've lost my keys), magbalita, at gamitin ang just, already at yet sa tamang puwesto sa pangungusap.
Ang Pangunahing Ideya
Isipin mo ang to-do list mo ngayong araw. May mga gawaing may tsek sa tabi, at may mga wala pa. Kapag tiningnan mo ang listahan, hindi mo itinatanong kung kailan mo ginawa ang bawat isa. Ang itinatanong mo: Ano na ang tapos ngayon, at ano ang hindi pa?
Iyan ang trabaho ng Present Perfect sa araling ito. Tinitingnan nito ang isang nakaraang kilos mula sa ngayon, dahil nandito ngayon ang resulta: I've lost my keys (kaya hindi ako makapasok). She's broken her arm (kaya hindi siya makapaglaro ng tennis).
Tatlong maliit na salita ang naglalarawan sa mga tsek sa listahan. Ang just ay bagong-bagong tsek: nangyari ito kani-kanina lang. Ang already ay tsek na dumating nang maaga, o bago ngayon: I've already paid. Ang yet ay gawaing wala pang tsek, pero inaasahan nating magkakaroon: I haven't called her yet. Tungkol sa ngayon ang listahan, kaya tungkol din sa ngayon ang pandiwa: have/has + past participle.
Filipino at Ingles
May magagandang katumbas tayo sa Filipino. Ang anyong ka- + inuulit na pantig + lang (kakakain ko lang, kararating lang niya) ay halos eksaktong just. Ang na ay madalas na already, at ang hindi pa ay not … yet. Pero tandaan: aspekto ang minamarkahan ng pandiwang Filipino, hindi tense. Sa Ingles, kailangan ng have/has + past participle — hindi sapat ang already lang. At magkaiba ang puwesto: sa Filipino, malayang gumagalaw ang na at pa; sa Ingles, nasa gitna ang just at already, at nasa dulo ang yet.
| Filipino | Ingles | Paliwanag |
|---|---|---|
| Naiwala ko ang mga susi ko. | I've lost my keys. | resulta ngayon: hindi ako makapasok |
| Kakikita ko lang ng message mo. | I've just seen your message. | ka- + inuulit na pantig + lang → just |
| Kumain na ako. | I've already eaten. | na → already (+ have + past participle) |
| Hindi pa ako nakakapagdesisyon. | I haven't decided yet. | hindi pa → not … yet, sa dulo |
| Dumating na ba ang package? | Has the parcel arrived yet? | na ba sa neutral na tanong → yet |
| Nakabayad ka na agad? | Have you already paid? | na agad (nagulat) → already |
| May bago na akong trabaho! | I've found a new job! | balita → Present Perfect |
Pansinin: madalas na na ba ang tanong natin (Kumain ka na ba?). Sa neutral na tanong, yet ang mas karaniwang katumbas nito, hindi already.
Anyo
Present Perfect (balik-aral ng A2-16)
| Simuno | have / has | past participle |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | finished. |
| he / she / it | has ('s) | finished. |
| negatibo | haven't / hasn't | finished. |
| tanong | Have you / Has she… | finished? |
Sa She's finished her homework, ang 's = has: ipinapakita ito ng past participle na isang kilos, dito na may layon. (May mga past participle na puwede ring pang-uri pagkatapos ng be: It's broken = it is — tingnan ang A2-16.)
Just, already, yet: kahulugan at puwesto
| Salita | Kahulugan | Uri ng pangungusap | Puwesto | Halimbawa |
|---|---|---|---|---|
| just | kani-kanina lang | kadalasan positibo | sa pagitan ng have/has at ng past participle | I've just finished. |
| already | bago ngayon; mas maaga kaysa inaasahan | positibo at tanong | sa pagitan ng have/has at ng past participle, o sa dulo | She's already left. / She's left already. |
| yet | hanggang ngayon (at inaasahan nating mangyayari) | negatibo at tanong | sa dulo ng pangungusap | I haven't eaten yet. / Have you eaten yet? |
Maikling sagot na may yet: "Is it ready?" "Not yet."
Gamit
1Nakaraang Kilos na may Resulta Ngayon
Gamitin ang Present Perfect kapag may resultang mahalaga ngayon ang isang nakaraang kilos. Hindi natin sinasabi kung kailan ito nangyari; ang resulta ang punto.
2Just = Kani-kanina Lang
Ilagay ang just sa pagitan ng have/has at ng past participle. Ipinapakita nitong bagong-bago ang kilos.
3Already = Bago Ngayon, o Mas Maaga kaysa Inaasahan
Karaniwang nasa pagitan ng have/has at ng past participle ang already. Sa pagsasalita, puwede rin itong nasa dulo. Sa tanong, madalas itong nagpapakita ng pagkagulat: ang bilis naman?
4Yet = Hanggang Ngayon, pero Inaasahan Natin
Gamitin ang yet sa negatibo at sa tanong. Karaniwan itong nasa dulo ng pangungusap, pagkatapos ng layon. Ang negatibong may yet ay "hindi pa ngayon, pero malamang mamaya".
5Pagbibigay ng Balita
Madalas nating ibigay ang sariwang balita sa Present Perfect, dahil bago at mahalaga ngayon ang balita. Kapag nagdagdag tayo ng detalye (kailan, saan, paano), karaniwang lumilipat tayo sa Past Simple — tingnan ang A2-19.
6American English: Past Simple na may Just, Already at Yet
Sa American English, napakakaraniwan ng Past Simple na may just, already at yet. Parehong tama ang dalawang anyo. Mas gusto ng British English ang Present Perfect. Sa kursong ito, ang Present Perfect ang pinagsasanayan natin.
Karaniwang Mali
Mga Bitag para sa mga Pilipino
1. Na = already, kaya hindi na kailangan ang have? Dahil na lang ang kailangan natin sa Filipino (Umalis na ang bus), madalas nating ipares ang already sa base form o present simple. Pero hindi ipinapakita ng already ang nakaraan. Kailangan pa rin ng have/has + past participle (o, sa American English, ng Past Simple).
2. Kumain ka na ba? → already sa bawat tanong. Napakakaraniwan sa Pilipinas ang Did you eat already? at Have you eaten already? Hindi ito mali, at karaniwan din sa American English. Pero sa maraming nagsasalita ng Ingles, lalo na sa British English, may dating ng pagkagulat ang already sa tanong (Ang bilis naman!). Para sa neutral na tanong, yet ang pinakaligtas.
3. Hindi pa + already. May nagsasabing not yet already o haven't already, dahil parang magkasama ang pa at na sa isip natin. Sa Ingles, sa negatibo, yet lang.
4. Na + tapos na oras. Dahil na rin ang sinasabi natin kahit may kahapon o noong Sabado (Napanood na namin iyan noong Sabado), napupunta ang Present Perfect sa tapos na oras. Pero kapag may tapos na oras, Past Simple ang kailangan.
Huwag Ipagkamali
yet at already sa tanong — Neutral na tanong ang may yet: inaasahan mong mangyayari ito. Pagkagulat ang ipinapakita ng already: mas maaga itong nangyari kaysa inaasahan mo.
just = kani-kanina lang at just = lang (only) — Sa Present Perfect, karaniwang "kani-kanina lang" ang just. Sa ibang pangungusap, puwede itong mangahulugang "lang, wala nang iba".
yet at still — Ang still (nagpapatuloy ang isang bagay: I still haven't finished) at ang any more / no longer ay itinuturo sa B1-33. Ang pagpili sa pagitan ng Present Perfect at Past Simple ay nasa A2-19.
Baybay at Bigkas
- Sa pagsasalita, pinaiikli ang have at has at madaling hindi marinig: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/. Pakinggan at bigkasin ang maliit na tunog na /v/ o /z/.
- Isang salita ang already, at nasa ikalawang pantig ang diin: /ɔːlˈredi/ — "orl-RED-ee". Huwag itong ipagkamali sa all ready (dalawang salita = handang-handa na: We're all ready to go).
- Sa just /dʒʌst/, ang unang tunog ay /dʒ/, parang j sa jeep. Bigkasin ang buong -st sa dulo: huwag itong gawing "jus", at huwag magdagdag ng patinig ("jas-ta").
- Karaniwang may diin ang just sa I've just…: bahagyang tumataas ang boses sa just.
- Ang yet /jet/ ay nagsisimula tulad ng yes. Hindi ito jet. Sa dulo ng tanong na yes/no, karaniwang tumataas ang boses: Have you finished yet?
Gintong Tuntunin
Kapag mahalaga ngayon ang isang nakaraang kilos, gamitin ang have/has + past participle. Ilagay ang just at already sa pagitan ng have/has at ng past participle (puwede ring nasa dulo ang already). Ilagay ang yet sa dulo ng negatibo at tanong. At tandaan: hindi sapat ang already para sa na — kailangan pa rin ang have/has.
Mga Pagsasanay
A. Anyo
Gamitin ang Present Perfect (ang anyong British English) sa pagsasanay na ito. Tama rin ang American na Past Simple (I just ate) — tingnan ang Gamit 6.
-
I can't find my wallet. I (lose) it.
-
Ilagay ang just sa tamang puwesto: She has called me.
-
Ilagay ang yet sa tamang puwesto: They haven't replied to my email.
-
Ilagay ang already sa tamang puwesto: I've paid for the tickets.
-
"Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
-
the film (start) yet?
B. Kahulugan
Piliin ang sagot na tugma sa kahulugan.
-
Piliin ang tamang sagot: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
-
Piliin ang tamang sagot: I haven't had breakfast ….
-
Aling tanong ang nagpapakita ng pagkagulat?
-
Gutom na gutom ka. Sabihin kung bakit:
C. Hanapin ang Mali
Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct. Gamitin ang Present Perfect sa mga pagtatama mo.
-
I've finished just my work.
-
Have you yet called your mum?mum (UK), mom (US)
-
She has already went to bed.
-
We haven't booked the hotel yet.
D. Sa Konteksto
Gamitin ang Present Perfect sa bawat puwang na may pandiwa.
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.
E. Ikaw Naman
Sumulat sa Ingles.
-
Sumulat ng dalawang bagay na nagawa mo na ngayong araw, at isang bagay na hindi mo pa nagagawa.
-
Sumulat ng isang maikling magandang balita para sa isang kaibigan. Gamitin ang Present Perfect at ang just.
F. Halo-halong Balik-aral
Balikan ang mga naunang aralin.
-
A2-16 Present Perfect sa Ingles: Have You Ever…? Paano Pag-usapan ang Karanasan "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
-
A2-16 Present Perfect sa Ingles: Have You Ever…? Paano Pag-usapan ang Karanasan you ever (eat) Korean food?
-
A1-28 Irregular Verbs sa Past Simple: Did at Didn't, Madaling Paliwanag Isulat ang Past Simple at ang past participle: write
Mga sagot
A. Anyo
- 've lost / have lost
- She has just called me. / She's just called me.
- They haven't replied to my email yet.
- I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
- 's just left / has just left
- Has … started
B. Kahulugan
- already
- yet
- Have you finished already?
- I haven't eaten yet.
C. Hanapin ang Mali
- I've just finished my work. / I have just finished my work.
- Have you called your mum yet?
- She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
- ✓ We haven't booked the hotel yet.
D. Sa Konteksto
- 've just arrived / have just arrived
- yet / already
- has already built / 's already built
- Has … started
- hasn't started / has not started
E. Ikaw Naman
- I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
- Guess what! I've just passed my driving test!
F. Halo-halong Balik-aral
- gone
- Have … eaten
- wrote … written
