SlowingoDilbilgisi
B2 9 / 30

İngilizce Reduced Relative Clauses: Kısaltılmış Sıfat Cümlecikleri (The Man Standing There)

Reduced Relative Clauses: The Man Standing There

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda sıfat cümleciklerini kısaltabileceksiniz — the people living next door, the car stolen last night, the first person to arrive — ve bir sıfat cümleciğinin ne zaman kısaltılamayacağını anlayabileceksiniz.

Temel Fikir

Akıcı konuşan ve yazan kişiler fazla kelimeyi sevmez. The woman who is standing by the door ifadesinde who is yeni bir şey katmaz. Dinleyici cümleyi onlarsız da anlar. Bu yüzden İngilizce onları kesip atmanıza izin verir: the woman standing by the door.

Elinizde bir budama makası olduğunu düşünün. Bitkinin ihtiyacı olmayan kısımları — burada ilgi zamirini ve yardımcı fiili — kesip atarsınız; anlamı taşıyan kısmı bırakırsınız. Geriye kalan şey, isimle eylem arasındaki ilişkiyi gösterir:

  • -ing participle → isim eylemi yapar: the people living next door (orada yaşıyorlar).
  • past participle → isme bir şey yapılır: the car stolen last night (biri onu çaldı).
  • to-infinitive → the first / the last / the only / the next ya da bir superlative'den (en üstünlük sıfatından) sonra: the first person to arrive (ilk gelen kişi).

Sonuç daha kısa ve daha akıcıdır. Haberlerde, duyurularda, talimatlarda ve akademik yazıda çok yaygındır.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçe zaten hep "kısaltılmış" sıfat cümlecikleri kullanır: -en / -an ve -ılan / -ilen ekleri. Bu yüzden mantık size tanıdık gelecek. Ama Türkçedeki -en eki zaman bildirmez: "dün arayan adam" da "şu an oturan adam" da aynı ekle kurulur. İngilizcedeki -ing ise tek seferlik, bitmiş bir geçmiş eylem için kullanılamaz.

Türkçeİngilizce
yan evde otur-an insanlarthe people living next door
dün gece çal-ın-an arabathe car stolen last night
pazarda sat-ıl-an sebzelerthe vegetables sold at the market
ilk gel-en kişithe first person to arrive
dün seni ara-yan adamthe man who called you yesterday (kısaltılmaz)

Kendinize şunu sorun: İsim eylemi kendisi mi yapıyor (-ing), yoksa ona mı yapılıyor (past participle)? Türkçede edilgenlik eki (-ıl / -ın) varsa İngilizcede genellikle past participle gerekir. First, last, only varsa to-infinitive; tek seferlik bitmiş bir geçmiş eylem varsa tam cümlecik.

Yapı

Tam cümlecikten kısaltılmış cümleciğe

TürTam sıfat cümleciğiKısaltılmış
Etkenthe people who live next doorthe people living next door
Etken (continuous)the man who is sitting therethe man sitting there
Edilgen (passive)the car which was stolen last nightthe car stolen last night
Edilgen (continuous)the issues that are being discussedthe issues being discussed
first / last / only / next / superlative'den sonrathe first person who arrivedthe first person to arrive
Aynısı, edilgenthe last person who was toldthe last person to be told

Nasıl kısaltılır?

AdımYapılacak iş
1Kontrol edin: ilgi zamiri cümleciğin öznesi olmalı.
2Etken → ilgi zamirini (ve varsa be fiilini) çıkarın → -ing hali kullanın.
3Edilgen → ilgi zamirini + be fiilini çıkarın → past participle'ı bırakın.
4first / last / only / next ya da superlative'den sonra → to-infinitive kullanın.

Kısaltılamayan durumlar

Durum✅ Tam cümlecik❌ Kısaltılmış
Geçmişte tek seferlik, bitmiş bir eylem (etken)the man who called yesterdaythe man calling yesterday
İlgi zamiri nesnethe film that I watchedthe film watching
Fiilde modal ya da perfect biçim varpeople who can drive / the man who has lived here for yearspeople driving (farklı anlam) / the man having lived here for years

Kullanımlar

1Etken anlam — -ing participle

İsim eylemi yapıyorsa -ing participle kullanın. Hem continuous bir fiilin (who is talking) hem de genel bir gerçek ya da durum bildiren simple bir fiilin (who live, which contains) yerini tutabilir. Durum fiilleri (state verbs) normalde continuous biçimde kullanılmasa da burada -ing hali doğrudur.

Who's the woman talking to your dad?
Babanla konuşan kadın kim?
= who is talking
Passengers travelling to Manchester should change at Crewe.
Manchester'a giden yolcuların Crewe'da aktarma yapması gerekiyor.
= who are travelling
I've found a website selling second-hand textbooks.
İkinci el ders kitabı satan bir site buldum.
= which sells
The man sitting next to me on the plane snored all night.
Uçakta yanımda oturan adam bütün gece horladı.
= who was sitting
We need a box containing all the cables.
Bütün kabloları içeren bir kutu lazım.
= which contains: durum fiili
Anyone wishing to leave early should speak to the organiser.
Erken ayrılmak isteyen herkes organizatörle konuşmalı.

2Edilgen anlam — past participle

İsme bir şey yapılıyorsa past participle kullanın. Her zamanda who / which / that + be + past participle yapısının yerini tutar; geçmişteki tek seferlik bir eylem de buna dahildir.

The car stolen from outside our house was found in a car park.
Evimizin önünden çalınan araba bir otoparkta bulundu.
= which was stolen; car park (UK) = parking lot (US)
Most of the vegetables sold at the market are grown locally.
Pazarda satılan sebzelerin çoğu yerel olarak yetiştiriliyor.
Is this the photo taken at Grandma's 80th birthday?
Büyükannemin seksen yaş gününde çekilen fotoğraf bu mu?
Applications received after 30 June will not be accepted.
30 Haziran'dan sonra gelen başvurular kabul edilmeyecektir.
The issues being discussed today affect everyone.
Bugün tartışılan konular herkesi etkiliyor.
continuous passive: being + past participle

3First, last, only, next ve superlative'lerden sonra to-infinitive

The first, the second, the last, the next, the only ve superlative'lerden (the youngest, the best) sonra sıfat cümleciği yerine to-infinitive kullanın. Etken ya da edilgen olabilir; to have + past participle daha önceki bir eylemi gösterir.

She was the first woman in her family to go to university.
Ailesinde üniversiteye giden ilk kadındı.
The last person to leave the office should switch off the lights.
Ofisten en son çıkan kişi ışıkları kapatmalı.
At 19, she became the youngest player to win the title.
On dokuz yaşında, şampiyonluğu kazanan en genç oyuncu oldu.
I was the last to be told about the changes.
Değişikliklerden en son haberdar edilen bendim.
edilgen: to be + past participle
He's the only one to have read the whole report.
Raporun tamamını okumuş olan tek kişi o.
to have + past participle: raporu okudu

4Sıfat cümleciği ne zaman kısaltılamaz?

Bir cümleciği ancak ilgi zamiri onun öznesiyse kısaltabilirsiniz. Etken bir fiilde, geçmişteki tek seferlik, bitmiş bir eylem için -ing hali kullanmayın; tam cümleciği koruyun. Fiilde modal (can, should, will) ya da perfect biçim (has lived) varsa da tam cümleciği koruyun: -ing hali bu anlamı kaybettirir. İlgi zamiri nesne ise onu sadece atlayabilirsiniz (B1-20).

The man who called yesterday left a message.
Dün arayan adam bir mesaj bıraktı.
"the man calling yesterday" değil
The student who won the prize last year is giving a speech.
Geçen yıl ödülü kazanan öğrenci konuşma yapacak.
geçmişte tek bir olay
The burglar who broke into our flat has been caught.
Dairemize giren hırsız yakalandı.
flat (UK) = apartment (US)
We need someone who can drive.
Araba kullanabilen birine ihtiyacımız var.
modal: "someone driving" farklı bir anlama gelir
The man who has lived next door for thirty years is moving out.
Otuz yıldır yan evde oturan adam taşınıyor.
perfect: tam cümleciği koruyun
The cake that I made for the party was a disaster.
Parti için yaptığım pasta tam bir felaketti.
nesne: "the cake I made" denebilir, ama -ing ile olmaz

Sık Yapılan Hatalar

❌The man calling you yesterday was my uncle.
✅The man who called you yesterday was my uncle.
Geçmişte tek seferlik, bitmiş eylem: tam cümleciği kullanın.
❌The book writing by my aunt is a bestseller.
✅The book written by my aunt is a bestseller.
Edilgen anlam → past participle.
❌The people lived next door are very noisy.
✅The people living next door are very noisy.
Etken kısaltılmış cümlecik → past simple değil, -ing.
❌The documents sending yesterday have arrived.
✅The documents sent yesterday have arrived.
Belgeler bir şey göndermez; biri onları gönderir → sent.
❌The girl standing by the window she is my cousin.
✅The girl standing by the window is my cousin.
Özneyi tekrar etmeyin.
❌The film I watching last night was boring.
✅The film I watched last night was boring.
Nesne cümleciği: sadece ilgi zamirini atlayın (B1-20); -ing kullanmayın.
⚠️She was the first person arriving at the party.
✅She was the first person to arrive at the party.
the first / last / only'den sonra doğal seçim to-infinitive'dir.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "-en" ekini her zaman -ing ile çevirmek. Türkçedeki "-en / -an" eki zaman bildirmez: "geçen ay çatımızı onaran adam" tamamen doğaldır. Bu yüzden Türkçe konuşanlar İngilizcede de geçmişteki tek seferlik bir eylem için sık sık -ing kullanır; bu bir hatadır. Bitmiş bir geçmiş eylem için tam cümleciği kullanın.

❌The man fixing our roof last month was very friendly.
✅The man who fixed our roof last month was very friendly.
❌The student winning the prize last year is giving a speech.
✅The student who won the prize last year is giving a speech.

2. "İlk gelen kişi" yapısını -ing ile kurmak. "İlk gelen", "en son çıkan", "tek okuyan" ifadelerindeki "-en" eki akla -ing getirir. First, last, only, next ve superlative'lerden sonra doğal seçim to-infinitive'dir.

⚠️Who's the next person speaking?
✅Who's the next person to speak?

3. Edilgen anlamda -ing kullanmak. "Bu fabrikada üretilen arabalar", "Brezilya'da konuşulan dil" ifadelerinde Türkçe edilgenlik ekini (-il / -ın) kullanır, ama aceleyle konuşurken bu ek gözden kaçar ve -ing seçilir. İsim eylemi kendisi yapmıyorsa past participle gerekir.

❌The cars making in this factory are exported.
✅The cars made in this factory are exported.
❌The language speaking in Brazil is Portuguese.
✅The language spoken in Brazil is Portuguese.

4. Özneyi "o" ile tekrar etmek. Konuşma Türkçesinde "Üst katta oturan insanlar var ya, onlar çok gürültücü" demek doğaldır. İngilizcede uzun bir özneden sonra she / he / it / they ile özneyi tekrar etmek yanlıştır.

❌The people living upstairs they are very noisy.
✅The people living upstairs are very noisy.

Karıştırılmasın

-ing (etken) ve past participle (edilgen) — Eylemi kim yapıyor? Mantık A2-30'daki boring / bored ayrımına benzer.

There's a dog chasing a cat in the garden.
Bahçede bir kediyi kovalayan bir köpek var.
köpek kovalıyor
The cat chased by the dog is safe now.
Köpeğin kovaladığı kedi artık güvende.
kedi kovalanıyor

Kısaltılmış cümlecik ve nesne zamirini atlamak — İki farklı kısayol. İlgi zamiri nesne ise onu sadece atlarsınız (B1-20); özne ise participle ile kısaltırsınız.

The song she sang was beautiful.
Söylediği şarkı çok güzeldi.
nesne: that atlandı
The woman singing that song is my sister.
O şarkıyı söyleyen kadın benim kız kardeşim.
özne: who is singing → singing

Kısaltılmış sıfat cümleciği ve participle clause — Kısaltılmış sıfat cümleciği doğrudan bir ismin arkasından gelir ve hangisi olduğunu söyler. Cümlenin başındaki participle clause ise öznenin ne yaptığını anlatır; B2-10'da işlenir.

The woman standing by the door is my aunt.
Kapının yanında duran kadın teyzem.
hangi kadın: kısaltılmış sıfat cümleciği
Standing by the door, my aunt waved goodbye.
Teyzem kapının yanında dururken el salladı.
ne yapıyordu: participle clause

Yazım ve Telaffuz

  • Kısaltılmış defining cümleciklerde virgül yoktur ve duraklama olmaz: The man standing there is my boss. Kısaltılmış non-defining cümlecik ise virgüllerini korur (B2-08): The bridge, built in 1890, is still in use.
  • Düzensiz past participle'lara dikkat: written, taken, built, stolen, chosen, held, sold, sent.
  • -ing yazımı: okunmayan e düşer (leave → leaving), kısa ve vurgulu bir ünlüden sonra son ünsüz ikilenir (sit → sitting), lie → lying.
  • Participle isimden daha vurgulu okunmaz: the people living next door tek bir grup halinde akıcı söylenir; ana vurgu door üzerindedir: /dɔː/ (UK), /dɔːr/ (US) — "dı PİİPıl living nekst DOO".

Altın Kural

İlgi zamirini ve yardımcı fiili kesin: isim eylemi yapıyorsa → -ing; isme bir şey yapılıyorsa → past participle; first / last / only / next / superlative'den sonra → to-infinitive. Yalnızca ilgi zamiri özne olduğunda kısaltın; geçmişteki tek seferlik, bitmiş bir eylem için ya da modal veya perfect bir fiilin yerine -ing kullanmayın.

Alıştırmalar

A. Yapı

Sıfat cümleciğini kısaltarak cümleyi yeniden yazın.

  1. Kısaltın: The girl who is playing the piano is only eight.
  2. Kısaltın: The bridge which was built in 1890 is still in use.
  3. Kısaltın: She was the first person in our town who drove an electric car.
  4. Kısaltın: Students who want to join the trip should sign up today.
  5. Kısaltın: The problems that are being discussed are serious.
  6. Kısaltın: He was the only player who was chosen for both teams.

B. Anlam

Doğru seçeneği işaretleyin ya da soruyu cevaplayın.

  1. Doğru olanı seçin: The money … at the event went to charity.
  2. Doğru olanı seçin: Do you know the guy … the red jacket?
  3. Doğru olanı seçin: She was the only candidate … every question correctly.
  4. Bu cümlecik kısaltılabilir mi? "the dress that she bought last week" …
  5. Bu cümlecik kısaltılabilir mi? "the train that leaves at 9:15" …

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. The email sending by the bank was a scam.
  2. The woman phoning the office this morning didn't leave her name.
  3. The people waiting outside have been there for an hour.
  4. The house built by my grandfather it is still standing.

D. Bağlam İçinde

Duyuruyu parantez içindeki fiillerin uygun biçimiyle tamamlayın.

İstasyonda bir duyuru
Passengers 16 (travel) to the airport should use platform 2. Trains 17 (leave) after 11 p.m. will stop at all stations. Luggage 18 (leave) unattended will be removed. The last train 19 (stop) at Hill Park tonight departs at 23:40. Tickets 20 (buy) on the train cost 50% more.

E. Sıra Sende

  1. Bir fotoğraftaki ya da bulunduğunuz odadaki iki kişiyi -ing participle kullanarak anlatın.
  2. Bir başarıyı the first / the only / the youngest + to-infinitive ile yazın.

F. Karışık Tekrar

  1. B2-08 İngilizce Non-Defining Relative Clauses: Virgüllü Sıfat Cümlecikleri
    My sister, ___ lives in Madrid, is a doctor. …
  2. A2-30 İngilizce -ed ve -ing Sıfatları: Bored mı Boring mi?
    The film was really ….
  3. B1-11 İngilizce Passive Bütün Zamanlarda ve Modallarla: Is Being Done, Has Been Done, Must Be Done
    The new hospital (build) at the moment.
  4. B2-07 İngilizce Need, Needn't Have ve Be Supposed To: Zorunluluk ve Gereklilik
    The bus (supposed to arrive) at eight, but it came at half past.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. The girl playing the piano is only eight.
  2. The bridge built in 1890 is still in use.
  3. She was the first person in our town to drive an electric car.
  4. Students wanting to join the trip should sign up today.
  5. The problems being discussed are serious.
  6. He was the only player to be chosen for both teams. / He was the only player chosen for both teams.

B. Anlam

  1. raised
  2. wearing
  3. to answer
  4. No
  5. Yes

C. Hatayı Bul

  1. The email sent by the bank was a scam.
  2. The woman who phoned the office this morning didn't leave her name. / The woman who called the office this morning didn't leave her name.
  3. ✓ The people waiting outside have been there for an hour.
  4. The house built by my grandfather is still standing.

D. Bağlam İçinde

  1. travelling
  2. leaving
  3. left
  4. to stop / stopping
  5. bought

E. Sıra Sende

  1. The man sitting by the window is reading a newspaper. The woman wearing a red coat is my neighbour.
  2. My grandmother was the first person in her village to go to university.

F. Karışık Tekrar

  1. who
  2. boring
  3. is being built
  4. was supposed to arrive
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play