İngilizce Reduced Relative Clauses: Kısaltılmış Sıfat Cümlecikleri (The Man Standing There)
Reduced Relative Clauses: The Man Standing There
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda sıfat cümleciklerini kısaltabileceksiniz — the people living next door, the car stolen last night, the first person to arrive — ve bir sıfat cümleciğinin ne zaman kısaltılamayacağını anlayabileceksiniz.
Temel Fikir
Akıcı konuşan ve yazan kişiler fazla kelimeyi sevmez. The woman who is standing by the door ifadesinde who is yeni bir şey katmaz. Dinleyici cümleyi onlarsız da anlar. Bu yüzden İngilizce onları kesip atmanıza izin verir: the woman standing by the door.
Elinizde bir budama makası olduğunu düşünün. Bitkinin ihtiyacı olmayan kısımları — burada ilgi zamirini ve yardımcı fiili — kesip atarsınız; anlamı taşıyan kısmı bırakırsınız. Geriye kalan şey, isimle eylem arasındaki ilişkiyi gösterir:
- -ing participle → isim eylemi yapar: the people living next door (orada yaşıyorlar).
- past participle → isme bir şey yapılır: the car stolen last night (biri onu çaldı).
- to-infinitive → the first / the last / the only / the next ya da bir superlative'den (en üstünlük sıfatından) sonra: the first person to arrive (ilk gelen kişi).
Sonuç daha kısa ve daha akıcıdır. Haberlerde, duyurularda, talimatlarda ve akademik yazıda çok yaygındır.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçe zaten hep "kısaltılmış" sıfat cümlecikleri kullanır: -en / -an ve -ılan / -ilen ekleri. Bu yüzden mantık size tanıdık gelecek. Ama Türkçedeki -en eki zaman bildirmez: "dün arayan adam" da "şu an oturan adam" da aynı ekle kurulur. İngilizcedeki -ing ise tek seferlik, bitmiş bir geçmiş eylem için kullanılamaz.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| yan evde otur-an insanlar | the people living next door |
| dün gece çal-ın-an araba | the car stolen last night |
| pazarda sat-ıl-an sebzeler | the vegetables sold at the market |
| ilk gel-en kişi | the first person to arrive |
| dün seni ara-yan adam | the man who called you yesterday (kısaltılmaz) |
Kendinize şunu sorun: İsim eylemi kendisi mi yapıyor (-ing), yoksa ona mı yapılıyor (past participle)? Türkçede edilgenlik eki (-ıl / -ın) varsa İngilizcede genellikle past participle gerekir. First, last, only varsa to-infinitive; tek seferlik bitmiş bir geçmiş eylem varsa tam cümlecik.
Yapı
Tam cümlecikten kısaltılmış cümleciğe
| Tür | Tam sıfat cümleciği | Kısaltılmış |
|---|---|---|
| Etken | the people who live next door | the people living next door |
| Etken (continuous) | the man who is sitting there | the man sitting there |
| Edilgen (passive) | the car which was stolen last night | the car stolen last night |
| Edilgen (continuous) | the issues that are being discussed | the issues being discussed |
| first / last / only / next / superlative'den sonra | the first person who arrived | the first person to arrive |
| Aynısı, edilgen | the last person who was told | the last person to be told |
Nasıl kısaltılır?
| Adım | Yapılacak iş |
|---|---|
| 1 | Kontrol edin: ilgi zamiri cümleciğin öznesi olmalı. |
| 2 | Etken → ilgi zamirini (ve varsa be fiilini) çıkarın → -ing hali kullanın. |
| 3 | Edilgen → ilgi zamirini + be fiilini çıkarın → past participle'ı bırakın. |
| 4 | first / last / only / next ya da superlative'den sonra → to-infinitive kullanın. |
Kısaltılamayan durumlar
| Durum | ✅ Tam cümlecik | ❌ Kısaltılmış |
|---|---|---|
| Geçmişte tek seferlik, bitmiş bir eylem (etken) | the man who called yesterday | the man calling yesterday |
| İlgi zamiri nesne | the film that I watched | the film watching |
| Fiilde modal ya da perfect biçim var | people who can drive / the man who has lived here for years | people driving (farklı anlam) / the man having lived here for years |
Kullanımlar
1Etken anlam — -ing participle
İsim eylemi yapıyorsa -ing participle kullanın. Hem continuous bir fiilin (who is talking) hem de genel bir gerçek ya da durum bildiren simple bir fiilin (who live, which contains) yerini tutabilir. Durum fiilleri (state verbs) normalde continuous biçimde kullanılmasa da burada -ing hali doğrudur.
2Edilgen anlam — past participle
İsme bir şey yapılıyorsa past participle kullanın. Her zamanda who / which / that + be + past participle yapısının yerini tutar; geçmişteki tek seferlik bir eylem de buna dahildir.
3First, last, only, next ve superlative'lerden sonra to-infinitive
The first, the second, the last, the next, the only ve superlative'lerden (the youngest, the best) sonra sıfat cümleciği yerine to-infinitive kullanın. Etken ya da edilgen olabilir; to have + past participle daha önceki bir eylemi gösterir.
4Sıfat cümleciği ne zaman kısaltılamaz?
Bir cümleciği ancak ilgi zamiri onun öznesiyse kısaltabilirsiniz. Etken bir fiilde, geçmişteki tek seferlik, bitmiş bir eylem için -ing hali kullanmayın; tam cümleciği koruyun. Fiilde modal (can, should, will) ya da perfect biçim (has lived) varsa da tam cümleciği koruyun: -ing hali bu anlamı kaybettirir. İlgi zamiri nesne ise onu sadece atlayabilirsiniz (B1-20).
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-en" ekini her zaman -ing ile çevirmek. Türkçedeki "-en / -an" eki zaman bildirmez: "geçen ay çatımızı onaran adam" tamamen doğaldır. Bu yüzden Türkçe konuşanlar İngilizcede de geçmişteki tek seferlik bir eylem için sık sık -ing kullanır; bu bir hatadır. Bitmiş bir geçmiş eylem için tam cümleciği kullanın.
2. "İlk gelen kişi" yapısını -ing ile kurmak. "İlk gelen", "en son çıkan", "tek okuyan" ifadelerindeki "-en" eki akla -ing getirir. First, last, only, next ve superlative'lerden sonra doğal seçim to-infinitive'dir.
3. Edilgen anlamda -ing kullanmak. "Bu fabrikada üretilen arabalar", "Brezilya'da konuşulan dil" ifadelerinde Türkçe edilgenlik ekini (-il / -ın) kullanır, ama aceleyle konuşurken bu ek gözden kaçar ve -ing seçilir. İsim eylemi kendisi yapmıyorsa past participle gerekir.
4. Özneyi "o" ile tekrar etmek. Konuşma Türkçesinde "Üst katta oturan insanlar var ya, onlar çok gürültücü" demek doğaldır. İngilizcede uzun bir özneden sonra she / he / it / they ile özneyi tekrar etmek yanlıştır.
Karıştırılmasın
-ing (etken) ve past participle (edilgen) — Eylemi kim yapıyor? Mantık A2-30'daki boring / bored ayrımına benzer.
Kısaltılmış cümlecik ve nesne zamirini atlamak — İki farklı kısayol. İlgi zamiri nesne ise onu sadece atlarsınız (B1-20); özne ise participle ile kısaltırsınız.
Kısaltılmış sıfat cümleciği ve participle clause — Kısaltılmış sıfat cümleciği doğrudan bir ismin arkasından gelir ve hangisi olduğunu söyler. Cümlenin başındaki participle clause ise öznenin ne yaptığını anlatır; B2-10'da işlenir.
Yazım ve Telaffuz
- Kısaltılmış defining cümleciklerde virgül yoktur ve duraklama olmaz: The man standing there is my boss. Kısaltılmış non-defining cümlecik ise virgüllerini korur (B2-08): The bridge, built in 1890, is still in use.
- Düzensiz past participle'lara dikkat: written, taken, built, stolen, chosen, held, sold, sent.
- -ing yazımı: okunmayan e düşer (leave → leaving), kısa ve vurgulu bir ünlüden sonra son ünsüz ikilenir (sit → sitting), lie → lying.
- Participle isimden daha vurgulu okunmaz: the people living next door tek bir grup halinde akıcı söylenir; ana vurgu door üzerindedir: /dɔː/ (UK), /dɔːr/ (US) — "dı PİİPıl living nekst DOO".
Altın Kural
İlgi zamirini ve yardımcı fiili kesin: isim eylemi yapıyorsa → -ing; isme bir şey yapılıyorsa → past participle; first / last / only / next / superlative'den sonra → to-infinitive. Yalnızca ilgi zamiri özne olduğunda kısaltın; geçmişteki tek seferlik, bitmiş bir eylem için ya da modal veya perfect bir fiilin yerine -ing kullanmayın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Sıfat cümleciğini kısaltarak cümleyi yeniden yazın.
-
Kısaltın: The girl who is playing the piano is only eight.
-
Kısaltın: The bridge which was built in 1890 is still in use.
-
Kısaltın: She was the first person in our town who drove an electric car.
-
Kısaltın: Students who want to join the trip should sign up today.
-
Kısaltın: The problems that are being discussed are serious.
-
Kısaltın: He was the only player who was chosen for both teams.
B. Anlam
Doğru seçeneği işaretleyin ya da soruyu cevaplayın.
-
Doğru olanı seçin: The money … at the event went to charity.
-
Doğru olanı seçin: Do you know the guy … the red jacket?
-
Doğru olanı seçin: She was the only candidate … every question correctly.
-
Bu cümlecik kısaltılabilir mi? "the dress that she bought last week" …the relative word is the object
-
Bu cümlecik kısaltılabilir mi? "the train that leaves at 9:15" …the train leaving at 9:15
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
The email sending by the bank was a scam.
-
The woman phoning the office this morning didn't leave her name.
-
The people waiting outside have been there for an hour.
-
The house built by my grandfather it is still standing.
D. Bağlam İçinde
Duyuruyu parantez içindeki fiillerin uygun biçimiyle tamamlayın.
Passengers 16 (travel) to the airport should use platform 2. Trains 17 (leave) after 11 p.m. will stop at all stations. Luggage 18 (leave) unattended will be removed. The last train 19 (stop) at Hill Park tonight departs at 23:40. Tickets 20 (buy) on the train cost 50% more.
E. Sıra Sende
-
Bir fotoğraftaki ya da bulunduğunuz odadaki iki kişiyi -ing participle kullanarak anlatın.
-
Bir başarıyı the first / the only / the youngest + to-infinitive ile yazın.
F. Karışık Tekrar
-
B2-08 İngilizce Non-Defining Relative Clauses: Virgüllü Sıfat Cümlecikleri My sister, ___ lives in Madrid, is a doctor. …
-
A2-30 İngilizce -ed ve -ing Sıfatları: Bored mı Boring mi? The film was really ….
-
B1-11 İngilizce Passive Bütün Zamanlarda ve Modallarla: Is Being Done, Has Been Done, Must Be Done The new hospital (build) at the moment.
-
B2-07 İngilizce Need, Needn't Have ve Be Supposed To: Zorunluluk ve Gereklilik The bus (supposed to arrive) at eight, but it came at half past.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- The girl playing the piano is only eight.
- The bridge built in 1890 is still in use.
- She was the first person in our town to drive an electric car.
- Students wanting to join the trip should sign up today.
- The problems being discussed are serious.
- He was the only player to be chosen for both teams. / He was the only player chosen for both teams.
B. Anlam
- raised
- wearing
- to answer
- No
- Yes
C. Hatayı Bul
- The email sent by the bank was a scam.
- The woman who phoned the office this morning didn't leave her name. / The woman who called the office this morning didn't leave her name.
- ✓ The people waiting outside have been there for an hour.
- The house built by my grandfather is still standing.
D. Bağlam İçinde
- travelling
- leaving
- left
- to stop / stopping
- bought
E. Sıra Sende
- The man sitting by the window is reading a newspaper. The woman wearing a red coat is my neighbour.
- My grandmother was the first person in her village to go to university.
F. Karışık Tekrar
- who
- boring
- is being built
- was supposed to arrive
