İngilizce Relative Clauses: Who, Which, That ve Where Kullanımı
Who, Which, That: Defining Relative Clauses
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda who, which, that ve where ile iki cümleyi birleştirip tam olarak hangi kişiden, hangi şeyden ya da hangi yerden söz ettiğinizi söyleyebileceksiniz. A nurse is someone who looks after sick people. gibi basit tanımlar da yapabileceksiniz.
Temel Fikir
Bazen bir isim tek başına yetmez. The woman is my teacher. Hangi kadın? Odada on kadın var! Doğru kişiyi göstermek için daha fazla bilgi gerekir: The woman who is wearing the red coat is my teacher. — "Kırmızı mont giyen kadın benim öğretmenim."
Bu ek bilgiye relative clause (sıfat cümleciği, ilgi cümleciği) denir. Onu bir huni gibi düşünün. On kadının hepsi huninin ağzından girer, ama aşağıdan yalnızca biri çıkar: kırmızı montlu olan. Cümlecik, dinleyene tam olarak kimi kastettiğinizi söyler.
Cümlecik bir ilgi kelimesiyle başlar: insanlar için who, şeyler için which, insanlar ve şeyler için that, yerler için where. Bu kelime aynı anda iki iş yapar: iki cümleyi birleştirir ve cümlecik içindeki bir kelimenin (he, she, it, them, there) yerini alır. Bu yüzden arkasından bir daha he, she ya da it eklenmez: ilgi kelimesi zaten o kişi ya da şeydir.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede bu işi fiile eklenen -en / -an ve -dığı / -diği gibi eklerle yaparız, ve açıklama ismin önüne gelir. İngilizcede açıklama ismin arkasına gelir ve ayrı bir kelimeyle başlar: who, which, that, where.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| yan dairede otur-an adam | the man who lives next door |
| geçen hafta al-dığ-ım telefon | the phone that I bought last week |
| ilk randevumuzu yap-tığ-ımız restoran | the restaurant where we had our first date |
| hasta insanlara bak-an biri | someone who looks after sick people |
| kediden kork-an bir köpek | a dog that is scared of cats |
Türkçede aynı ek insanlar, şeyler ve yerler için kullanılır. İngilizcede ise kelimeyi isme göre seçersiniz: insan → who / that, şey → which / that, yer → where. Bir de sıraya dikkat: Türkçe "açıklama + isim", İngilizce "isim + ilgi kelimesi + açıklama".
Yapı
İlgi kelimesini seçmek
| İsim | İlgi kelimesi | Örnek |
|---|---|---|
| bir insan | who / that | the man who / that lives next door |
| bir şey ya da hayvan | which / that | the bus which / that goes to the airport |
| bir yer (+ tam bir cümlecik) | where | the café where we met |
İlgi kelimesi özne yerine geçer
| İki cümle | Tek cümle |
|---|---|
| I have a friend. She speaks four languages. | I have a friend who speaks four languages. |
| This is the train. It goes to Oxford. | This is the train that goes to Oxford. |
İlgi kelimesi nesne yerine geçer
| İki cümle | Tek cümle |
|---|---|
| The film was great. We saw it last night. | The film that we saw last night was great. |
| The man is my uncle. You met him at the party. | The man who you met at the party is my uncle. |
Where, there (o yerde) yerine geçer
| İki cümle | Tek cümle |
|---|---|
| That's the hotel. We stayed there. | That's the hotel where we stayed. |
Fazladan zamir yok
| Doğru | Yanlış |
|---|---|
| the man who lives here | the man who he lives here |
| the book that I bought | the book that I bought it |
| the town where I grew up | the town where I grew up there |
Kullanımlar
1İnsanlar için who ve that
Hangi kişiden söz ettiğinizi söylemek için who ya da that kullanın. İnsanlar için who daha yaygındır, özellikle yazıda.
2Şeyler için which ve that
Şeyler ve hayvanlar için which ya da that kullanın. Günlük konuşmada that daha yaygındır.
3Yerler için where
Cümlecik yer olmadan da tamamsa where kullanın: we stayed tek başına tamamdır, o yüzden the hotel where we stayed. Fiil bir nesne istiyorsa (I visited it) that ya da which kullanın: the city that I visited. Türkçede ikisi de "-dığım" ile söylenir ("kaldığım otel", "ziyaret ettiğim şehir"), bu yüzden fiile bakın.
4Tanımlar: someone who / something that / a place where
Relative clause, kelimeleri açıklamak için çok kullanışlıdır; özellikle bir kelimeyi bilmediğinizde ya da hatırlayamadığınızda.
5Tanımlamak: tam olarak hangisi
Birçok kişi ya da şey arasından birini seçip göstermek için relative clause kullanın. Cümlecik olmazsa dinleyen hangisini kastettiğinizi bilemez. Cümlecikteki fiil, who / which / that'tan önceki isme uyar.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. İlgi kelimesini hiç kullanmamak. Türkçede "arabamı tamir eden adam" derken ayrı bir kelime yoktur; iş "-an" ekiyle biter. Bu yüzden İngilizcede who / that kolayca unutulur. Kelime cümleciğin öznesiyse atlanamaz.
2. Kaldırılan zamiri geri eklemek. İki cümleyi birleştirirken eski cümledeki it, him, there aklınızda kalır. Ama ilgi kelimesi onların yerini zaten almıştır.
3. "-dığım" gördüğünüz her yerde where kullanmak. Türkçede "kaldığım otel" ile "önerdiğin restoran" aynı ekle kurulur. İngilizcede stay nesne istemez (→ where), recommend ise ister (→ that / which). Fiile sorun: "Neyi?" diye sorabiliyorsanız that ya da which gerekir.
4. İnsanlar için which kullanmak. Türkçede "-en" eki insan, hayvan, eşya ayırt etmez. İngilizcede insan için who (ya da that) gerekir.
5. Cümlecikteki fiili isme uydurmamak. Türkçede "çalışan insanlar" derken "-an" kişi ve sayı almaz. İngilizcede cümlecikteki fiil önündeki isme uyar.
Karıştırılmasın
sorudaki who ve relative clause'daki who — Soruda who bilgi sorar. Relative clause'da iki fikri birleştirir ve isimden sonraki cümlecik normal düz cümle sırasındadır. Bkz. A1-16.
yerler için where ve that/which — Cümlecik yer olmadan da tamamsa where (we saw the dinosaurs there). Yerin kendisi cümleciğin öznesi ya da nesnesiyse that / which.
Bu ders ve sonraki adımlar — whose, when ve who / that'ın düşürülmesi (the book I bought) B1-20'de. Ek bilgi veren, virgüllü cümlecikler (My brother, who lives in Rome, …) B2-08'de.
Yazım ve Telaffuz
- Bu cümleciklerin etrafına virgül konmaz: relative clause ismin bir parçasıdır. Virgül farklı anlamda başka bir tür cümlecik oluşturur — bkz. B2-08.
- Relative clause'daki that genellikle zayıf okunur: /ðət/ — the car that I bought "dı kar dıt ay bot" gibi duyulur; th sesinde dilin ucu dişlerin arasına hafifçe değer.
- who = /huː/ ("hu"): w okunmaz. which = /wɪtʃ/ ("wiç"; w dudaklar yuvarlanarak söylenir, "v" gibi değil), witch ile aynı okunur.
- İsmi ve cümleciğini duraksamadan tek grup olarak söyleyin: the woman who lives upstairs | is a doctor.
Altın Kural
İnsanlar → who / that. Şeyler → which / that. Yerler → where, cümlecik yer olmadan da tamamsa. İlgi kelimesi kişinin, şeyin ya da yerin yerini alır — arkasından bir daha he, she, it ya da there eklemeyin.
Alıştırmalar
A. Yapı
Boşlukları who, which, that ya da where ile doldurun; 4–6. maddelerde iki cümleyi birleştirin.
-
A fridge is a machine keeps food cold.
-
A dentist is someone takes care of your teeth.
-
The people live next door are from Chile.
-
Birleştirin: I met a man. He plays in a band.
-
Birleştirin: This is the park. I go running there.
-
Birleştirin: The pizza was delicious. We ordered it.
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: The woman … runs the café is very friendly.
-
Doğru olanı seçin: This is the hotel … we stayed last summer.
-
Doğru olanı seçin: Paris is the city … I'd most like to visit.
-
Doğru olanı seçin: I lost the umbrella … you gave me.
-
Hangi cümle hangi iş arkadaşından söz edildiğini gösteriyor?
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
The boy who he broke the window ran away.
-
Here is the email that you wanted it.
-
The students which passed the test got a certificate.
-
A library is a place where you can borrow books.
D. Bağlam İçinde
Diyaloğu tamamlayın.
Agent: This is the house 16 has a big garden. It's on the street 17 the new market is.
Sara: It's lovely. Is there a supermarket 18 is open late?
Agent: Yes, and the woman 19 owns it lives upstairs. She's very friendly.
Sara: Great. And is that the bus stop 20 I can get the bus to the city centre?
E. Sıra Sende
-
İki kelimeyi, kendisini söylemeden someone who, something that ya da a place where ile tanımlayın.
-
Sizin için önemli bir kişi ya da yer hakkında bir cümle yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A1-16 İngilizce Soru Kelimeleri (Question Words): What, Where, When, Who, Why, How Where you buy that jacket?
-
A2-28 İngilizce Used To Kullanımı: Geçmişteki Alışkanlıklar (Eskiden …-erdim) I like vegetables, but now I love them. (used to'nun olumsuzu)
-
A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler Have you ever (be) to the restaurant where they make that famous pizza?
Cevap anahtarı
A. Yapı
- that / which
- who / that
- who / that
- I met a man who plays in a band. / I met a man that plays in a band.
- This is the park where I go running. / This is the park that I go running in. / This is the park which I go running in.
- The pizza that we ordered was delicious. / The pizza which we ordered was delicious. / The pizza we ordered was delicious.
B. Anlam
- who
- where
- that
- that
- The colleague who sits next to me is ill.
C. Hatayı Bul
- The boy who broke the window ran away. / The boy that broke the window ran away.
- Here is the email that you wanted. / Here is the email which you wanted. / Here is the email you wanted.
- The students who passed the test got a certificate. / The students that passed the test got a certificate.
- ✓ A library is a place where you can borrow books.
D. Bağlam İçinde
- that / which
- where
- that / which
- who / that
- where
E. Sıra Sende
- It's someone who cuts your hair. It's a place where you can watch films on a big screen.
- My grandmother is the person who taught me to cook.
F. Karışık Tekrar
- did
- didn't use to / never used to
- been
