SlowingoGrammatika
B1 34 / 39

Get, become, go, turn oʻzbekcha: ingliz tilida «boʻlmoq» va oʻzgarish feʼllari

Get, Become, Go, Turn: Changing States

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz odamlar va narsalar qanday oʻzgarishini tasvirlay olasiz: get tired, become famous, go grey, turn 40, grow older. Shuningdek, get feʼlining eng koʻp uchraydigan maʼnolarini tushunasiz va ishlata olasiz: olmoq, sotib olmoq, yetib kelmoq, boʻlib qolmoq va tushunmoq.

Asosiy gʻoya

Xameleonni tasavvur qiling. Hozir u yashil: bu holat, holat uchun esa be ishlatamiz: It's green. Bir daqiqadan keyin u jigarrangga oʻzgaryapti. Endi bizga oʻzgarish feʼli kerak: It's turning brown. It's getting darker.

Ingliz tilida bir nechta «oʻzgarish» feʼli bor va har birining oʻz feʼl-atvori bor. Get kundalik, hamma ishga yaraydigan feʼl: get tired, get dark, get married. Become ning maʼnosi ham shunday, lekin u rasmiyroq eshitiladi va ot bilan aynan u ishlaydi: become a doctor. Go sizning xohishingizsiz, koʻpincha yomon tomonga boʻladigan oʻzgarishlar uchun: go grey, go wrong, go bad. Turn ranglar va tugʻilgan kunlar uchun: turn red, turn 30. Grow sekin oʻzgarishlar uchun: grow older.

Demak, savol faqat «Oʻzgardimi?» emas, balki «Qanday oʻzgarish va men qanchalik rasmiy gapiryapman?»

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida oʻzgarishni koʻpincha bitta feʼl bildiradi: «charchadim», «qorongʻi tushyapti», «qizarib ketdi», «sut buzildi», «sochi oqardi». Ot bilan esa boʻlmoq ishlatiladi: «shifokor boʻldi». Ingliz tilida bularning koʻpi feʼl + sifat shaklida aytiladi: get tired, get dark, go red, go bad, go grey. Shuning uchun oʻzbekcha bitta feʼlni ingliz tiliga bitta soʻz qilib oʻgirib, oʻzgarish feʼlini (get, go) tushirib qoldirish oson. Ikkinchi farq: oʻzbekchada -ga va bilan qoʻshimcha va koʻmakchilari ingliz tilida har doim ham predlog boʻlmaydi: «uyga yetib keldik» = got home (to yoʻq), «90 yoshga toʻladi» = turns 90, «shifokor bilan turmush qurdi» = got married to a doctor.

OʻzbekchaOʻzgarish turiInglizcha
Qorongʻi tushyapti.kundalik oʻzgarishIt's getting dark.
Ingliz tilim yaxshilanyapti.rivojlanishMy English is getting better.
U shifokor boʻldi.ot bilanShe became a doctor.
U qizarib ketdi.xohishsiz oʻzgarishHe went red.
Sut tez buziladi.buzilishMilk goes bad quickly.
Barglar sargʻayadi.rangThe leaves turn yellow.
Buvim 90 yoshga toʻladi.yoshMy grandmother turns 90.
Ular iyunda turmush qurishdi.voqeaThey got married in June.
Eski shaharda adashib qoldik.sizga boʻlgan voqeaWe got lost in the old town.
Uyga soat nechada keldingiz?yetib kelishWhat time did you get home?

Tuzilish

Be (holat) va oʻzgarish feʼllari

HolatOʻzgarishMisol
be + sifatget / become + sifatIt's dark. → It's getting dark.
be + otbecome + otShe's a lawyer. → She became a lawyer in 2020.
be + past participleget + past participleThey're married. → They got married last year.

Qaysi oʻzgarish feʼli?

FeʼlNima bilan keladiOdatiy soʻzlarUslub
getsifat / qiyosiy daraja / past participletired, dark, cold, angry, better, worse, married, lost, dressedkundalik
becomesifat / otfamous, popular, clear, a doctor, friendsrasmiyroq; ot bilan asosiy tanlov
gosifat (koʻpincha yomon tomonga, xohishsiz oʻzgarish)grey, bald, red, wrong, bad, quiet, blind, madkundalik
turnrang / yosh / into bilan otgreen, red, 40, cold; turn into a…kundalik
growqiyosiy daraja / baʼzi sifatlarolder, stronger, more confident; grow tiredsekin oʻzgarish; biroz adabiy

Get feʼlining asosiy maʼnolari

MaʼnosiAndozaMisol
olmoq (qabul qilmoq)get + otI got an email from her.
sotib olmoq / olib kelmoqget + otCan you get some bread?
yetib kelmoq / yetib bormoqget + joyWe got home at midnight. / How do I get to the station?
boʻlib qolmoq (oʻzgarish)get + sifat / qiyosiy darajaIt's getting cold.
tushunmoq (norasmiy)get + ot / itI don't get it.
oʻzingizga qilgan yoki boshingizga tushgan ishget + past participleGet dressed! / We got lost.

Joyga get dan keyin to keladi: get to work, get to the airport. Lekin home, here, there bilan to yoʻq: get home, get here.

Qoʻllanish

1get + sifat: kundalik oʻzgarishlar

Ogʻzaki nutqda oʻzgarishni aytishning eng keng tarqalgan yoʻli get + sifat. Qiyosiy daraja bilan u davom etayotgan oʻzgarishni koʻrsatadi: get better, get worse. Present Continuous (hozirgi davomli zamon) shakli (It's getting…) hozir boʻlayotgan oʻzgarishni bildiradi.

I always get hungry at about eleven.
Soat oʻn birlarda doim qornim ochadi.
bitta oʻzbekcha feʼl → get + sifat
It's getting dark. Let's go home.
Qorongʻi tushyapti. Keling, uyga ketamiz.
hozir boʻlayotgan oʻzgarish → is getting
Don't get angry. It was an accident.
Jahlingiz chiqmasin. Bu tasodifan boʻldi.
«jahli chiqmoq» → get angry
My English is getting better.
Ingliz tilim yaxshilanyapti.
«yaxshilanmoq» → get better
The traffic gets worse every year.
Tirbandlik har yili yanada kuchayadi.
«har yili» odat → gets worse

2become: rasmiyroq va ot bilan

Become ning maʼnosi get + sifat bilan bir xil, lekin u rasmiyroq va yozma nutqda koʻp uchraydi. Ot bilan get emas, become ishlating. Oʻzbekchadagi «boʻlmoq» ga eng yaqin feʼl shu.

The town became popular with tourists in the 1990s.
Shaharcha 1990-yillarda sayyohlar orasida mashhur boʻldi.
yozma uslub → became
It soon became clear that the plan wasn't working.
Tez orada reja ish bermayotgani maʼlum boʻldi.
«maʼlum boʻldi» → became clear
She became a doctor at the age of 26.
U 26 yoshida shifokor boʻldi.
ot bilan → became; she → ayol
We became friends at university.
Biz universitetda doʻst boʻlib qoldik.
ot bilan → became

3go + sifat: sizga boʻladigan oʻzgarishlar

Go + sifat odatda tanlanmagan, koʻpincha salbiy yoki qaytmas oʻzgarishni bildiradi: teri va soch rangi, ishlamay qolgan yoki buzilgan narsalar, kayfiyat yoki tovushning birdan oʻzgarishi. Go bilan faqat maʼlum sifatlar ishlatiladi, shuning uchun ularni juftlik qilib yodlang.

He went red when she smiled at him.
Qiz unga jilmayganda, yigit qizarib ketdi.
«qizarib ketmoq» → go red; he va she: kim kim ekaniga eʼtibor bering
My dad went grey in his forties.
Dadamning sochi qirq yoshlarida oqardi.
«sochi oqarmoq» → go grey
Something went wrong with the printer.
Printerga nimadir boʻldi.
«buzilib qoldi» maʼnosida → go wrong
Milk goes bad quickly if you don't keep it in the fridge.
Sutni muzlatkichda saqlamasangiz, u tez buziladi.
«buzilmoq» → go bad
The room went quiet when the manager walked in.
Rahbar kirib kelganda xona jim boʻlib qoldi.
birdan jimlik → go quiet

4turn va grow

Turn + rang tabiatdagi narsalar va svetofor uchun keng tarqalgan; turn + yosh tugʻilgan kun uchun. Turn into + ot = butunlay boshqa narsaga aylanmoq. Grow + qiyosiy daraja sekin, asta-sekin boʻladigan oʻzgarishni bildiradi.

The leaves turn yellow in October.
Oktyabrda barglar sargʻayadi.
rang → turn
My grandmother turns 90 next week.
Kelasi hafta buvim 90 yoshga toʻladi.
«-ga toʻlmoq» → turn + yosh, to va years yoʻq
The light turned green, and we drove on.
Svetoforda yashil chiroq yondi va biz yoʻlda davom etdik.
svetofor → turn green
The small café has turned into a popular restaurant.
Kichkina kafe mashhur restoranga aylandi.
«-ga aylanmoq» → turn into
As I grow older, I care less about what other people think.
Yoshim ulgʻaygan sari boshqalarning fikriga kamroq eʼtibor beradigan boʻlyapman.
sekin oʻzgarish → grow older

5get + past participle: dressed, lost, married

Koʻp turgʻun iboralarda get + past participle oʻzingizga qiladigan ishni yoki boshingizga tushgan voqeani bildiradi: get dressed, get changed, get washed, get lost, get married, get divorced, get stuck. Get bilan majhul nisbat (He got hired) uchun B2-13 ga qarang.

Hurry up and get dressed. We're late!
Tezroq kiyining. Kechikyapmiz!
«kiyinmoq» → get dressed
We got lost in the old town.
Eski shaharda adashib qoldik.
«adashib qolmoq» → get lost
They got married in June.
Ular iyunda turmush qurishdi.
voqea → got married
I got stuck in traffic for an hour.
Bir soat tirbandlikda qolib ketdim.
«qolib ketmoq» → get stuck

6Get ning boshqa asosiy maʼnolari

Ogʻzaki nutqda get olmoq, sotib olmoq yoki olib kelmoq, yetib kelmoq va (norasmiy) tushunmoq maʼnolarida juda koʻp ishlatiladi. Rasmiy yozuvda koʻpincha aniqroq feʼl yaxshiroq: receive, buy, arrive, understand.

Did you get my message?
Xabarimni oldingizmi?
get = olmoq
I'll get some milk on the way home.
Uyga ketayotib sut olib kelaman.
get = sotib olmoq
What time did you get home last night?
Kecha kechqurun uyga soat nechada keldingiz?
«uyga» → get home, to yoʻq
How do I get to the city centre from here?
Bu yerdan shahar markaziga qanday borsam boʻladi?
«-ga» → get to; AQShda: center
Sorry, I don't get the joke.
Kechirasiz, hazilni tushunmadim.
get = tushunmoq; inglizchada hozirgi zamon: don't get

Keng tarqalgan xatolar

❌What time did you get to home?
✅What time did you get home?
home, here, there dan oldin to qoʻyilmaydi.
❌She got married with a doctor.
✅She got married to a doctor.
get married to + odam.
❌It's getting more dark.
✅It's getting darker.
Oddiy qiyosiy shaklni ishlating. A2-06 ga qarang.
❌Hurry up and get dress.
✅Hurry up and get dressed.
get + past participle.
❌He turned to 40 last week.
✅He turned 40 last week.
turn + yosh: to yoʻq.
❌The milk went badly.
✅The milk went bad.
Oʻzgarish feʼlidan keyin ravish emas, sifat keladi.
❌He went angry.
✅He got angry.
angry get yoki become bilan keladi, go bilan emas.
⚠️The weather became cold.
✅The weather got cold.
Toʻgʻri, lekin suhbatda rasmiy eshitiladi. Yozuvda became mayli.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Bitta oʻzbekcha feʼl → bitta inglizcha soʻz. «Zerikdi», «sovib qoldi», «charchadik» oʻzbekchada bitta feʼl. Ingliz tilida esa koʻpincha bunday feʼl yoʻq: get + sifat kerak. Oʻzgarish feʼlini tushirib qoldirsangiz, gap buziladi.

❌My little brother quickly bored at the museum.
✅My little brother quickly got bored at the museum.
oʻzgarish → get + bored.
❌The soup cold while we were talking.
✅The soup got cold while we were talking.
cold sifat, feʼl emas: get cold.

2. «Boʻldi» → har doim became. Oʻzbekchadagi «boʻlmoq» koʻp ishni bajaradi, shuning uchun hamma joyda become deymiz. Ot bilan bu toʻgʻri (become a doctor). Lekin suhbatda sifat bilan kundalik oʻzgarishlar uchun get tabiiyroq.

⚠️We walked for hours and became very hungry.
✅We walked for hours and got very hungry.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin suhbatda rasmiy va kitobiy eshitiladi.

3. Yosh: «-ga toʻlmoq» va «yosh». «50 yoshga toʻladi» gapidagi «-ga» ni to deb, «yosh» ni years deb tarjima qilamiz. Inglizchada turn + raqam yoki be + raqam, to yoʻq; years ishlatsangiz, years old deng.

❌Next year our school will turn to 50.
✅Next year our school will turn 50.
turn + yosh, to yoʻq.
❌I'll be 30 years on Saturday.
✅I'll be 30 on Saturday.
yoki: I'll be 30 years old / I'll turn 30.

4. «Uyga» va «bilan» → to home, married with. «Uyga keldim» dagi «-ga» ni to, «… bilan turmush qurdi» dagi «bilan» ni with deb tarjima qilish juda oson. Lekin get home (to yoʻq) va get married to someone.

❌When I got to home, everyone was asleep.
✅When I got home, everyone was asleep.
home dan oldin to yoʻq.
❌My cousin is getting married with a teacher from Samarkand.
✅My cousin is getting married to a teacher from Samarkand.
get married to + odam.

Adashtirmang

be married va get married — Be married holat («turmushli»); get married voqea, toʻy kuni («turmush qurmoq»).

My parents have been married for thirty years.
Ota-onam turmush qurganiga oʻttiz yil boʻldi.
holat → have been married
My parents got married in 1995.
Ota-onam 1995-yilda turmush qurishgan.
voqea → got married

get + sifat va get + ot — Get + sifat «boʻlib qolmoq» degani. Get + ot esa «olmoq / sotib olmoq / olib kelmoq», «boʻlmoq» emas. Kasb yoki lavozimga oʻzgarish uchun become ishlating.

She got rich.
U boyib ketdi.
boy boʻldi
She got a new job.
U yangi ish topdi.
oldi, topdi
She became a manager.
U menejer boʻldi.
«got a manager» emas

get used to — Get used to + ot / -ing shakli yangi narsaga asta-sekin koʻnikish haqida. U B1-21 da oʻrgatiladi.

Imlo va talaffuz

  • get – got – got (UK); get – got – gotten (AQSh, koʻp maʼnolarda): Prices have got higher (UK) / have gotten higher (AQSh). AQShda egalik maʼnosidagi have got da baribir got ishlatiladi.
  • Tez nutqda getting AQSh talaffuzida yumshoq, «d» ga yaqin tovush bilan, baʼzi britan aksentlarida esa t deyarli eshitilmay aytiladi. Get it bir soʻzdek qoʻshilib aytiladi.
  • get va got dagi unlilar har xil: get /ɡet/ da ogʻiz oʻrtacha ochiq, got /ɡɒt/ (UK) da ogʻiz kengroq ochiladi va lablar biroz yumaloqlanadi. Ikkalasini bir xil aytmang.
  • become – became – become: urgʻu ikkinchi boʻgʻinda, /bɪˈkʌm/. Bu yerda oʻzbekcha odatingiz yordam beradi. Ikkinchi unli /ʌ/ qisqa, ogʻiz oʻrtacha ochiq; uni «o» ga aylantirmang.
  • grown /ɡrəʊn/ (UK), /ɡroʊn/ (AQSh) phone bilan qofiyadosh: bu ikki qismli unli (diftong), oddiy «o» emas.
  • dressed /drest/ va married /ˈmærid/: -ed dressed da /t/, married da /d/ boʻlib aytiladi; alohida boʻgʻin qoʻshmang. married oxiridagi jarangli /d/ ni jarangsiz qilmang.

Oltin qoida

Holat uchun be ishlating. Oʻzgarish uchun kundalik ingliz tilida get, rasmiyroq tilda va ot oldidan become, koʻp xohishsiz oʻzgarishlar uchun go (go grey, go wrong, go bad), ranglar va yosh uchun turn, sekin oʻzgarishlar uchun grow + qiyosiy daraja ishlating. Oʻzbekcha bitta feʼl («charchadim», «sovib qoldi») inglizchada koʻpincha get + sifat boʻladi.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi soʻzlardan birini tanlang yoki soʻzning toʻgʻri shaklini yozing.

  1. It's ___ cold. Close the window. …
  2. She ___ a famous writer after her second book. …
  3. My grandfather ___ 80 next month. …
  4. Something has ___ wrong with my laptop. …
  5. Hurry up and get (dress).
  6. As children grow (old), they become more independent.

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Get qaysi maʼnoda? "I got a text from my sister." …
  2. Get qaysi maʼnoda? "We got to the hotel at ten." …
  3. Hisobot uchun rasmiyroq variantni tanlang: Unemployment … a serious problem.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: The bananas have … brown.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. They got married with each other in Rome.
  2. What time do you usually get to home?
  3. My hair is going grey.
  4. Take the cake out of the oven before it gets burn.

D. Kontekstda

Hikoyani toʻldiring. get, go, become yoki turn ni Past Simple shaklida ishlating.

A bad day
Yesterday everything 15 wrong. First, I couldn't find my keys, so I 16 dressed in a hurry and ran out. Then the bus 17 stuck in traffic for forty minutes, and I 18 to work late. My boss 19 angry, and I 20 red in front of everyone. In the evening, I 21 home, made a cup of tea and felt better.

E. Sizning navbatingiz

Oʻzingiz haqingizda ingliz tilida yozing.

  1. Kunning turli paytlarida oʻzingizni qanday his qilishingizni tasvirlang. Get + sifat ishlating.
  2. Shahringiz yoki tanishingiz qanday oʻzgargani haqida ikki gap yozing. Become, turn into yoki grow ishlating.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. B1-21 Used to, be used to, get used to oʻzbekcha: «ilgari …-ardim», «oʻrganganman» va «oʻrganib qolyapman»
    I can't get used to (wake) up so early.
  2. B1-24 Qiyoslash oʻzbekcha: much better, more and more va the more… the better
    Prices are getting and (high).
  3. A1-22 Present Continuous oʻzbekcha: «ishlayapman» inglizcha qanday aytiladi?
    Look outside — it (get) dark.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. getting
  2. became
  3. turns
  4. gone
  5. dressed
  6. older

B. Maʼno

  1. receive
  2. arrive
  3. became
  4. gone / turned

C. Xatoni toping

  1. They got married in Rome. / They married each other in Rome. / They got married to each other in Rome.
  2. What time do you usually get home?
  3. ✓ My hair is going grey.
  4. Take the cake out of the oven before it burns. / Take the cake out of the oven before it gets burnt. / Take the cake out of the oven before it gets burned.

D. Kontekstda

  1. went
  2. got
  3. got
  4. got
  5. got / became
  6. went / turned
  7. got / went

E. Sizning navbatingiz

  1. I get sleepy after lunch, and I get hungry again at about six.
  2. My village has turned into a busy little town. My younger brother has become very confident.

F. Aralash takrorlash

  1. waking
  2. higher … higher
  3. is getting / 's getting
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play