Get, become, go, turn oʻzbekcha: ingliz tilida «boʻlmoq» va oʻzgarish feʼllari
Get, Become, Go, Turn: Changing States
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz odamlar va narsalar qanday oʻzgarishini tasvirlay olasiz: get tired, become famous, go grey, turn 40, grow older. Shuningdek, get feʼlining eng koʻp uchraydigan maʼnolarini tushunasiz va ishlata olasiz: olmoq, sotib olmoq, yetib kelmoq, boʻlib qolmoq va tushunmoq.
Asosiy gʻoya
Xameleonni tasavvur qiling. Hozir u yashil: bu holat, holat uchun esa be ishlatamiz: It's green. Bir daqiqadan keyin u jigarrangga oʻzgaryapti. Endi bizga oʻzgarish feʼli kerak: It's turning brown. It's getting darker.
Ingliz tilida bir nechta «oʻzgarish» feʼli bor va har birining oʻz feʼl-atvori bor. Get kundalik, hamma ishga yaraydigan feʼl: get tired, get dark, get married. Become ning maʼnosi ham shunday, lekin u rasmiyroq eshitiladi va ot bilan aynan u ishlaydi: become a doctor. Go sizning xohishingizsiz, koʻpincha yomon tomonga boʻladigan oʻzgarishlar uchun: go grey, go wrong, go bad. Turn ranglar va tugʻilgan kunlar uchun: turn red, turn 30. Grow sekin oʻzgarishlar uchun: grow older.
Demak, savol faqat «Oʻzgardimi?» emas, balki «Qanday oʻzgarish va men qanchalik rasmiy gapiryapman?»
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida oʻzgarishni koʻpincha bitta feʼl bildiradi: «charchadim», «qorongʻi tushyapti», «qizarib ketdi», «sut buzildi», «sochi oqardi». Ot bilan esa boʻlmoq ishlatiladi: «shifokor boʻldi». Ingliz tilida bularning koʻpi feʼl + sifat shaklida aytiladi: get tired, get dark, go red, go bad, go grey. Shuning uchun oʻzbekcha bitta feʼlni ingliz tiliga bitta soʻz qilib oʻgirib, oʻzgarish feʼlini (get, go) tushirib qoldirish oson. Ikkinchi farq: oʻzbekchada -ga va bilan qoʻshimcha va koʻmakchilari ingliz tilida har doim ham predlog boʻlmaydi: «uyga yetib keldik» = got home (to yoʻq), «90 yoshga toʻladi» = turns 90, «shifokor bilan turmush qurdi» = got married to a doctor.
| Oʻzbekcha | Oʻzgarish turi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Qorongʻi tushyapti. | kundalik oʻzgarish | It's getting dark. |
| Ingliz tilim yaxshilanyapti. | rivojlanish | My English is getting better. |
| U shifokor boʻldi. | ot bilan | She became a doctor. |
| U qizarib ketdi. | xohishsiz oʻzgarish | He went red. |
| Sut tez buziladi. | buzilish | Milk goes bad quickly. |
| Barglar sargʻayadi. | rang | The leaves turn yellow. |
| Buvim 90 yoshga toʻladi. | yosh | My grandmother turns 90. |
| Ular iyunda turmush qurishdi. | voqea | They got married in June. |
| Eski shaharda adashib qoldik. | sizga boʻlgan voqea | We got lost in the old town. |
| Uyga soat nechada keldingiz? | yetib kelish | What time did you get home? |
Tuzilish
Be (holat) va oʻzgarish feʼllari
| Holat | Oʻzgarish | Misol |
|---|---|---|
| be + sifat | get / become + sifat | It's dark. → It's getting dark. |
| be + ot | become + ot | She's a lawyer. → She became a lawyer in 2020. |
| be + past participle | get + past participle | They're married. → They got married last year. |
Qaysi oʻzgarish feʼli?
| Feʼl | Nima bilan keladi | Odatiy soʻzlar | Uslub |
|---|---|---|---|
| get | sifat / qiyosiy daraja / past participle | tired, dark, cold, angry, better, worse, married, lost, dressed | kundalik |
| become | sifat / ot | famous, popular, clear, a doctor, friends | rasmiyroq; ot bilan asosiy tanlov |
| go | sifat (koʻpincha yomon tomonga, xohishsiz oʻzgarish) | grey, bald, red, wrong, bad, quiet, blind, mad | kundalik |
| turn | rang / yosh / into bilan ot | green, red, 40, cold; turn into a… | kundalik |
| grow | qiyosiy daraja / baʼzi sifatlar | older, stronger, more confident; grow tired | sekin oʻzgarish; biroz adabiy |
Get feʼlining asosiy maʼnolari
| Maʼnosi | Andoza | Misol |
|---|---|---|
| olmoq (qabul qilmoq) | get + ot | I got an email from her. |
| sotib olmoq / olib kelmoq | get + ot | Can you get some bread? |
| yetib kelmoq / yetib bormoq | get + joy | We got home at midnight. / How do I get to the station? |
| boʻlib qolmoq (oʻzgarish) | get + sifat / qiyosiy daraja | It's getting cold. |
| tushunmoq (norasmiy) | get + ot / it | I don't get it. |
| oʻzingizga qilgan yoki boshingizga tushgan ish | get + past participle | Get dressed! / We got lost. |
Joyga get dan keyin to keladi: get to work, get to the airport. Lekin home, here, there bilan to yoʻq: get home, get here.
Qoʻllanish
1get + sifat: kundalik oʻzgarishlar
Ogʻzaki nutqda oʻzgarishni aytishning eng keng tarqalgan yoʻli get + sifat. Qiyosiy daraja bilan u davom etayotgan oʻzgarishni koʻrsatadi: get better, get worse. Present Continuous (hozirgi davomli zamon) shakli (It's getting…) hozir boʻlayotgan oʻzgarishni bildiradi.
2become: rasmiyroq va ot bilan
Become ning maʼnosi get + sifat bilan bir xil, lekin u rasmiyroq va yozma nutqda koʻp uchraydi. Ot bilan get emas, become ishlating. Oʻzbekchadagi «boʻlmoq» ga eng yaqin feʼl shu.
3go + sifat: sizga boʻladigan oʻzgarishlar
Go + sifat odatda tanlanmagan, koʻpincha salbiy yoki qaytmas oʻzgarishni bildiradi: teri va soch rangi, ishlamay qolgan yoki buzilgan narsalar, kayfiyat yoki tovushning birdan oʻzgarishi. Go bilan faqat maʼlum sifatlar ishlatiladi, shuning uchun ularni juftlik qilib yodlang.
4turn va grow
Turn + rang tabiatdagi narsalar va svetofor uchun keng tarqalgan; turn + yosh tugʻilgan kun uchun. Turn into + ot = butunlay boshqa narsaga aylanmoq. Grow + qiyosiy daraja sekin, asta-sekin boʻladigan oʻzgarishni bildiradi.
5get + past participle: dressed, lost, married
Koʻp turgʻun iboralarda get + past participle oʻzingizga qiladigan ishni yoki boshingizga tushgan voqeani bildiradi: get dressed, get changed, get washed, get lost, get married, get divorced, get stuck. Get bilan majhul nisbat (He got hired) uchun B2-13 ga qarang.
6Get ning boshqa asosiy maʼnolari
Ogʻzaki nutqda get olmoq, sotib olmoq yoki olib kelmoq, yetib kelmoq va (norasmiy) tushunmoq maʼnolarida juda koʻp ishlatiladi. Rasmiy yozuvda koʻpincha aniqroq feʼl yaxshiroq: receive, buy, arrive, understand.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. Bitta oʻzbekcha feʼl → bitta inglizcha soʻz. «Zerikdi», «sovib qoldi», «charchadik» oʻzbekchada bitta feʼl. Ingliz tilida esa koʻpincha bunday feʼl yoʻq: get + sifat kerak. Oʻzgarish feʼlini tushirib qoldirsangiz, gap buziladi.
2. «Boʻldi» → har doim became. Oʻzbekchadagi «boʻlmoq» koʻp ishni bajaradi, shuning uchun hamma joyda become deymiz. Ot bilan bu toʻgʻri (become a doctor). Lekin suhbatda sifat bilan kundalik oʻzgarishlar uchun get tabiiyroq.
3. Yosh: «-ga toʻlmoq» va «yosh». «50 yoshga toʻladi» gapidagi «-ga» ni to deb, «yosh» ni years deb tarjima qilamiz. Inglizchada turn + raqam yoki be + raqam, to yoʻq; years ishlatsangiz, years old deng.
4. «Uyga» va «bilan» → to home, married with. «Uyga keldim» dagi «-ga» ni to, «… bilan turmush qurdi» dagi «bilan» ni with deb tarjima qilish juda oson. Lekin get home (to yoʻq) va get married to someone.
Adashtirmang
be married va get married — Be married holat («turmushli»); get married voqea, toʻy kuni («turmush qurmoq»).
get + sifat va get + ot — Get + sifat «boʻlib qolmoq» degani. Get + ot esa «olmoq / sotib olmoq / olib kelmoq», «boʻlmoq» emas. Kasb yoki lavozimga oʻzgarish uchun become ishlating.
get used to — Get used to + ot / -ing shakli yangi narsaga asta-sekin koʻnikish haqida. U B1-21 da oʻrgatiladi.
Imlo va talaffuz
- get – got – got (UK); get – got – gotten (AQSh, koʻp maʼnolarda): Prices have got higher (UK) / have gotten higher (AQSh). AQShda egalik maʼnosidagi have got da baribir got ishlatiladi.
- Tez nutqda getting AQSh talaffuzida yumshoq, «d» ga yaqin tovush bilan, baʼzi britan aksentlarida esa t deyarli eshitilmay aytiladi. Get it bir soʻzdek qoʻshilib aytiladi.
- get va got dagi unlilar har xil: get /ɡet/ da ogʻiz oʻrtacha ochiq, got /ɡɒt/ (UK) da ogʻiz kengroq ochiladi va lablar biroz yumaloqlanadi. Ikkalasini bir xil aytmang.
- become – became – become: urgʻu ikkinchi boʻgʻinda, /bɪˈkʌm/. Bu yerda oʻzbekcha odatingiz yordam beradi. Ikkinchi unli /ʌ/ qisqa, ogʻiz oʻrtacha ochiq; uni «o» ga aylantirmang.
- grown /ɡrəʊn/ (UK), /ɡroʊn/ (AQSh) phone bilan qofiyadosh: bu ikki qismli unli (diftong), oddiy «o» emas.
- dressed /drest/ va married /ˈmærid/: -ed dressed da /t/, married da /d/ boʻlib aytiladi; alohida boʻgʻin qoʻshmang. married oxiridagi jarangli /d/ ni jarangsiz qilmang.
Oltin qoida
Holat uchun be ishlating. Oʻzgarish uchun kundalik ingliz tilida get, rasmiyroq tilda va ot oldidan become, koʻp xohishsiz oʻzgarishlar uchun go (go grey, go wrong, go bad), ranglar va yosh uchun turn, sekin oʻzgarishlar uchun grow + qiyosiy daraja ishlating. Oʻzbekcha bitta feʼl («charchadim», «sovib qoldi») inglizchada koʻpincha get + sifat boʻladi.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi soʻzlardan birini tanlang yoki soʻzning toʻgʻri shaklini yozing.
-
It's ___ cold. Close the window. …
-
She ___ a famous writer after her second book. …
-
My grandfather ___ 80 next month. …
-
Something has ___ wrong with my laptop. …
-
Hurry up and get (dress).
-
As children grow (old), they become more independent.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Get qaysi maʼnoda? "I got a text from my sister." …
-
Get qaysi maʼnoda? "We got to the hotel at ten." …
-
Hisobot uchun rasmiyroq variantni tanlang: Unemployment … a serious problem.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: The bananas have … brown.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
They got married with each other in Rome.
-
What time do you usually get to home?
-
My hair is going grey.
-
Take the cake out of the oven before it gets burn.
D. Kontekstda
Hikoyani toʻldiring. get, go, become yoki turn ni Past Simple shaklida ishlating.
Yesterday everything 15 wrong. First, I couldn't find my keys, so I 16 dressed in a hurry and ran out. Then the bus 17 stuck in traffic for forty minutes, and I 18 to work late. My boss 19 angry, and I 20 red in front of everyone. In the evening, I 21 home, made a cup of tea and felt better.
E. Sizning navbatingiz
Oʻzingiz haqingizda ingliz tilida yozing.
-
Kunning turli paytlarida oʻzingizni qanday his qilishingizni tasvirlang. Get + sifat ishlating.
-
Shahringiz yoki tanishingiz qanday oʻzgargani haqida ikki gap yozing. Become, turn into yoki grow ishlating.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-21 Used to, be used to, get used to oʻzbekcha: «ilgari …-ardim», «oʻrganganman» va «oʻrganib qolyapman» I can't get used to (wake) up so early.
-
B1-24 Qiyoslash oʻzbekcha: much better, more and more va the more… the better Prices are getting and (high).
-
A1-22 Present Continuous oʻzbekcha: «ishlayapman» inglizcha qanday aytiladi? Look outside — it (get) dark.
Javoblar
A. Tuzilish
- getting
- became
- turns
- gone
- dressed
- older
B. Maʼno
- receive
- arrive
- became
- gone / turned
C. Xatoni toping
- They got married in Rome. / They married each other in Rome. / They got married to each other in Rome.
- What time do you usually get home?
- ✓ My hair is going grey.
- Take the cake out of the oven before it burns. / Take the cake out of the oven before it gets burnt. / Take the cake out of the oven before it gets burned.
D. Kontekstda
- went
- got
- got
- got
- got / became
- went / turned
- got / went
E. Sizning navbatingiz
- I get sleepy after lunch, and I get hungry again at about six.
- My village has turned into a busy little town. My younger brother has become very confident.
F. Aralash takrorlash
- waking
- higher … higher
- is getting / 's getting
