Slowingoدستور زبان
B1 7 / 39

شرطی نوع سوم (Third Conditional): اگر می‌دانستم… دربارهٔ گذشته

Third Conditional: If I Had Known…

در این صفحه
  1. هدف
  2. ایدهٔ اصلی
  3. فارسی و انگلیسی
  4. ساختار
  5. کاربرد
  6. اشتباهات رایج
  7. دام‌های فارسی‌زبانان
  8. این‌ها را قاطی نکنید
  9. املا و تلفظ
  10. قانون طلایی
  11. تمرین‌ها

هدف

بعد از این درس می‌توانید گذشته‌ای را تصور کنید که اتفاق نیفتاد و نتیجه‌هایش را بگویید — If I had known, I would have helped — و با این ساختار از پشیمانی، خیال راحت و انتقاد حرف بزنید.

ایدهٔ اصلی

گذشته بسته است. نمی‌توانیم عوضش کنیم، اما می‌توانیم نسخهٔ دیگری از آن را تصور کنیم.

یک دوراهی را تصور کنید. یک جایی در گذشته، شما یکی از دو راه را رفتید: I didn't leave early, so I missed the train. شرطی نوع ۳ از راه دیگر می‌رود — راهی که نرفتید — و می‌گوید آن راه به کجا می‌رسید: If I had left early, I would have caught the train.

شرط برعکسِ چیزی است که واقعاً اتفاق افتاد: had left یعنی «زود راه نیفتادم». نتیجه هم معمولاً برعکس است: would have caught یعنی «به قطار نرسیدم». با could have یا might have، نتیجه فقط یک امکان در آن راه دیگر است.

در B1-06 دیدید که انگلیسی برای حالِ خیالی فعل را یک قدم عقب می‌برد: if I had. برای گذشتهٔ خیالی، یک قدم دیگر هم عقب می‌رود، به Past Perfect (ماضی بعید): if I had had. زمانی که هم گذشته است و هم غیرواقعی.

فارسی و انگلیسی

در فارسی برای گذشتهٔ خیالی معمولاً همان شکل شرطی نوع ۲ را به کار می‌بریم: «اگر زودتر راه می‌افتادم، به قطار می‌رسیدم». فقط بافت جمله نشان می‌دهد که دربارهٔ گذشته است. فارسی می‌تواند ماضی بعید هم بیاورد («اگر زودتر راه افتاده بودم…»)، و در گفتار گاهی در هر دو بخش («اگر گفته بودید، آمده بودم»). انگلیسی همیشه شکل جدایی دارد: بخش if با had + past participle و بخش نتیجه با would / could / might + have + past participle. پس «اگر می‌دانستم، می‌آمدم» دربارهٔ دیروز در انگلیسی If I had known, I would have come است، و «می‌توانستم کمکتان کنم» دربارهٔ گذشته می‌شود I could have helped you، نه I could help you.

فارسیانگلیسینکته
اگر از ترافیک خبر داشتم، با قطار می‌رفتم.If I had known about the traffic, I would have taken the train.شکل نوع ۲ در فارسی، معنا گذشته ← نوع ۳
اگر زودتر به من گفته بودید، می‌توانستم برنامه‌ام را عوض کنم.If you had told me earlier, I could have changed my plans.«می‌توانستم» دربارهٔ گذشته ← could have + p.p.
اگر یادم نینداخته بودید، تولدش را فراموش می‌کردم.If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday.ماضی بعید در بخش اگر ← had + p.p.
اگر درست ازش خواسته بودید، شاید قبول می‌کرد.She might have said yes if you had asked her properly.«شاید» ← might have
اگر ماشین داشتم، با ماشین سر کار می‌رفتم.If I had a car, I would drive to work. / If I had had a car, I would have driven to work.فارسی یک جمله؛ انگلیسی: الان (نوع ۲) یا آن موقع (نوع ۳)

ساختار

دو بخش جمله

بخش if (شرط)بخش اصلی (نتیجه)
if + Past Perfect (had + past participle)would / could / might + have + past participle
If she had studied,she would have passed.
If we hadn't stopped for coffee,we might have arrived on time.
If you had asked me,I could have helped.

جای دو بخش می‌تواند عوض شود. معمولاً وقتی بخش if اول می‌آید ویرگول می‌گذاریم، و وقتی نتیجه اول می‌آید ویرگول نمی‌گذاریم: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.

would، could، might

فعل وجهیمعنامثال
would haveنتیجه‌ای که مطمئنمI would have called you.
could haveممکن بود / می‌توانستمI could have called you.
might haveشایدI might have called you.

منفی و سؤال

مثال
شرط منفیIf he hadn't lied, …
نتیجهٔ منفی…, she wouldn't have left.
سؤالWhat would you have done if you'd lost your passport?
جواب کوتاهWould you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have).

شکل‌های کوتاه‌شده

شکل کاملشکل کوتاه در نوشتندر گفتار معمولاً
If I had knownIf I'd known/ɪf aɪd nəʊn/
I would have goneI'd have gone/aɪdəv ɡɒn/
would not havewouldn't have/ˈwʊdntəv/
could have / might havecould've / might've/ˈkʊdəv/، /ˈmaɪtəv/

کاربرد

1یک گذشتهٔ خیالی و نتیجه‌اش

یک واقعیت گذشته را عوض کنید و راه دیگر را تا نتیجه‌اش دنبال کنید. در فارسی معمولاً شکل «اگر … می‌کردم، … می‌کردم» می‌آید؛ در انگلیسی همیشه had و would have.

If I had known about the traffic, I would have taken the train.
اگر از ترافیک خبر داشتم، با قطار می‌رفتم.
خبر نداشتم؛ با قطار نرفتم
If the weather had been better, we would have eaten outside.
اگر هوا بهتر بود، بیرون غذا می‌خوردیم.
دربارهٔ گذشته: هوا خوب نبود
She would have won the race if she hadn't fallen.
اگر زمین نخورده بود، مسابقه را می‌برد.
If they hadn't spent so much on the wedding, they wouldn't have had money problems.
اگر آن‌قدر خرج عروسی نکرده بودند، مشکل مالی پیدا نمی‌کردند.
What would you have done if the bank had said no?
اگر بانک قبول نکرده بود، چه کار می‌کردید؟

2نتیجه‌های ممکن با could have و might have

برای چیزی که ممکن بود، could have («می‌توانستم / ممکن بود») و برای نتیجه‌ای که فقط «شاید» است، might have به کار ببرید.

If you had told me earlier, I could have changed my plans.
اگر زودتر به من گفته بودید، می‌توانستم برنامه‌ام را عوض کنم.
«می‌توانستم» دربارهٔ گذشته = could have
If the doctor hadn't acted so quickly, the patient could have died.
اگر دکتر آن‌قدر سریع اقدام نکرده بود، ممکن بود بیمار بمیرد.
She might have said yes if you had asked her properly.
اگر درست از او خواسته بودید، شاید قبول می‌کرد.

3پشیمانی

با شرطی نوع ۳ دربارهٔ انتخابی در گذشته حرف بزنید که از آن پشیمان هستید.

If I had saved more money, I could have bought that flat.
اگر پول بیشتری پس‌انداز کرده بودم، می‌توانستم آن آپارتمان را بخرم.
flat (UK) = apartment (US)
If I'd listened to my parents, I would have studied engineering.
اگر به حرف پدر و مادرم گوش داده بودم، مهندسی خوانده بودم.
در فارسی گفتاری ماضی بعید در هر دو بخش؛ در انگلیسی نتیجه would have
I'd have stayed longer if I hadn't had to work the next day.
اگر مجبور نبودم فردایش کار کنم، بیشتر می‌ماندم.
If I'd checked the address, we wouldn't have gone to the wrong hotel.
اگر آدرس را چک کرده بودم، به هتل اشتباهی نمی‌رفتیم.

4خیال راحت

یک گذشتهٔ بدتر را تصور کنید که اتفاق نیفتاد. دستور همان است؛ حسش «خدا را شکر» است.

If I hadn't been wearing a seatbelt, I would have been badly hurt.
اگر کمربند نبسته بودم، به‌شدت آسیب می‌دیدم.
Past Perfect Continuous: ببینید B1-03
If the fire alarm hadn't gone off, we could have lost everything.
اگر زنگ اعلام حریق به صدا درنیامده بود، ممکن بود همه‌چیز را از دست بدهیم.
If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday.
اگر یادم نینداخته بودید، تولدش را فراموش می‌کردم.
If we had left five minutes later, we might have been in the accident.
اگر پنج دقیقه دیرتر راه افتاده بودیم، شاید در آن تصادف بودیم.

5انتقاد و سرزنش

با شرطی نوع ۳ به کسی نشان بدهید که کارش — یا کاری که نکرد — مشکلی درست کرد. تأکید روی had انتقاد را تندتر می‌کند.

If you had locked the door, nobody would have taken the laptop.
اگر در را قفل کرده بودید، هیچ‌کس لپ‌تاپ را نمی‌برد.
If you'd read the instructions, the printer wouldn't have broken.
اگر دستورالعمل را خوانده بودید، پرینتر خراب نمی‌شد.
We wouldn't have lost the client if the team had answered their emails.
اگر تیم ایمیل‌هایش را جواب داده بود، آن مشتری را از دست نمی‌دادیم.
If he hadn't been so rude, she wouldn't have walked out.
اگر آن‌قدر بی‌ادب نبود، او قهر نمی‌کرد و نمی‌رفت.

اشتباهات رایج

❌If I would have known, I would have come.
✅If I had known, I would have come.
در بخش if، would have نمی‌آید: if + had + past participle.
❌If I had known, I would came.
✅If I had known, I would have come.
would + have + past participle.
❌If I saw you yesterday, I would have said hello.
✅If I had seen you yesterday, I would have said hello.
شرطِ خیالی در گذشته Past Perfect می‌خواهد.
❌If she had went, she would have seen him.
✅If she had gone, she would have seen him.
past participle (gone)، نه Past Simple (went).
❌I would of helped you.
✅I would have helped you.
would've شبیه would of شنیده می‌شود، اما کلمه have است.
❌If they had took a taxi, they would have arrived on time.
✅If they had taken a taxi, they would have arrived on time.
take – took – taken.
❌If I'd have seen him, I'd have told him.
✅If I'd seen him, I'd have told him.
در گفتار سریع خیلی رایج است، اما استاندارد نیست: بعد از if I'd، have نمی‌آید.

دام‌های فارسی‌زبانان

1. شکل شرطی نوع ۲ برای گذشته. در فارسی «اگر تاکسی سر وقت می‌آمد، به پرواز می‌رسیدیم» می‌تواند دربارهٔ دیشب باشد. ترجمهٔ مستقیمش در انگلیسی شرطی نوع ۲ می‌شود که فقط دربارهٔ الان و آینده است. برای گذشته had + p.p. و would have لازم است.

❌If the taxi came on time, we wouldn't miss our flight last night.
✅If the taxi had come on time, we wouldn't have missed our flight last night.
❌If my brother knew the answer in the exam, he would get a better mark.
✅If my brother had known the answer in the exam, he would have got a better mark.
got (UK)، gotten (US).

2. ماضی بعید در هر دو بخش. در گفتار فارسی می‌گوییم «اگر زنگ زده بودید، آمده بودم». ترجمهٔ مستقیمش Past Perfect را به بخش نتیجه هم می‌برد. در انگلیسی نتیجه همیشه would / could / might + have است.

❌If you had called me, I had come.
✅If you had called me, I would have come.
❌If we had booked earlier, we had got cheaper tickets.
✅If we had booked earlier, we would have got cheaper tickets.

3. «می‌توانستم» ← could بدون have. «اگر گفته بودید، می‌توانستم پول را قرض بدهم» دربارهٔ گذشته است، اما «می‌توانستم» به‌راحتی could ترجمه می‌شود. could + شکل ساده یعنی حالِ خیالی؛ برای گذشته could have + past participle لازم است.

❌If you had told me, I could lend you the money.
✅If you had told me, I could have lent you the money.

این‌ها را قاطی نکنید

'd = had یا would؟ — در بخش if، 'd یعنی had. در بخش نتیجه، 'd یعنی would. به کلمهٔ بعدی نگاه کنید: 'd + past participle = had؛ 'd have + past participle = would have.

If I'd known, I'd have helped.
اگر می‌دانستم، کمک می‌کردم.
If I had known, I would have helped.
If you'd asked, she'd have said yes.
اگر پرسیده بودید، قبول می‌کرد.
If you had asked, she would have said yes.

شرطی نوع ۲ یا نوع ۳ — نوع ۲ دربارهٔ حال یا آیندهٔ خیالی است B1-06؛ نوع ۳ دربارهٔ گذشتهٔ خیالی. در فارسی هر دو می‌توانند «اگر ماشین داشتم، با ماشین سر کار می‌رفتم» باشند.

If I had a car, I would drive to work.
اگر ماشین داشتم، با ماشین سر کار می‌رفتم.
الان: ماشین ندارم
If I had had a car, I would have driven to work.
اگر (آن موقع) ماشین داشتم، با ماشین سر کار می‌رفتم.
آن موقع: ماشین نداشتم

شرطی نوع ۳ یا شرطی ترکیبی (mixed) — وقتی شرطی در گذشته نتیجه‌ای در زمان حال دارد، would + شکل ساده می‌آید. این را در B2-02 یاد می‌گیرید.

If I had taken the job, I would have moved to Dubai.
اگر آن کار را قبول کرده بودم، به دبی رفته بودم.
نتیجه در گذشته
If I had taken that job, I would be rich now.
اگر آن کار را قبول کرده بودم، الان پولدار بودم.
نتیجه در حال: ببینید B2-02

شکل رسمی بدون if (Had I known…) در C1-03 می‌آید.

املا و تلفظ

  • در گفتار سریع، would have شبیه /ˈwʊdəv/ و I would have شبیه /aɪdəv/ شنیده می‌شود. این را بشناسید، اما بنویسید I'd have یا I would have.
  • had در بخش if ضعیف است و معمولاً کوتاه می‌شود: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK)، /ɪf juːd ˈæskt/ (US). در asked بین /s/، /k/ و /t/ هیچ مصوتی اضافه نکنید؛ فارسی‌زبان‌ها اغلب یک «اِ» وسط این خوشهٔ صامت می‌گذارند.
  • had had درست و رایج است: If I'd had more time… — had اول فعل کمکی است و had دوم فعل اصلی have.
  • هیچ‌وقت ننویسید would of، could of، might of. این‌ها از صدای /əv/ می‌آیند.
  • در would و could حرف l تلفظ نمی‌شود، و would با /w/ شروع می‌شود (لب‌ها گرد، بدون تماس دندان با لب).
  • برای انتقاد، روی فعل کمکی تأکید کنید: If you HAD listened…

قانون طلایی

برای تصور یک گذشتهٔ متفاوت: if + had + past participle، بعد would / could / might + have + past participle. would have را از بخش if بیرون نگه دارید. و «اگر می‌دانستم، می‌آمدم» فارسی را، وقتی دربارهٔ گذشته است، با شرطی نوع ۳ بگویید.

تمرین‌ها

A. ساختار

شکل درست فعل داخل پرانتز را بنویسید یا جمله‌ها را به هم وصل کنید.

  1. If I (know) you were in hospital, I would have visited you.
  2. If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
  3. We (win) the match if our best player hadn't been injured.
  4. If you (not / remind) me, I would have forgotten.
  5. دو جمله را با شرطی نوع ۳ و would به هم وصل کنید: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
  6. دو جمله را با شرطی نوع ۳ و would به هم وصل کنید: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.

B. معنا

گزینهٔ درست را انتخاب کنید یا به سؤال جواب بدهید.

  1. دربارهٔ نتیجه مطمئن نیستید. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: If we had played better, we … have won.
  2. کدام نتیجه فقط یک امکان است، نه قطعی؟
  3. "If I'd left earlier, I'd have caught the bus." آیا گوینده زود راه افتاد؟ آیا به اتوبوس رسید؟
  4. هر 'd اینجا یعنی had یا would؟ "If she'd called, I'd have answered."

C. اشتباه را پیدا کنید

اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.

  1. If I would have seen the sign, I would have stopped.
  2. If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would of called you if I'd had my phone.
  4. If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. در متن

شکل درست فعل‌های داخل پرانتز را بنویسید.

The interview
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!

E. نوبت شماست

دربارهٔ گذشتهٔ خودتان به انگلیسی بنویسید.

  1. به یک اشتباه کوچک در سال گذشته فکر کنید. یک جمله بنویسید که چه چیزی فرق می‌کرد.
  2. به یک لحظهٔ خوش‌شانسی فکر کنید. جمله‌ای بنویسید که خیال راحتتان را نشان دهد.
  3. همکارتان یادش رفته فایلی را ذخیره کند و آن را از دست داده است. یک انتقاد ملایم بنویسید.

F. مرور ترکیبی

درس‌های قبلی را مرور کنید.

  1. B1-06 شرطی نوع دوم (Second Conditional): اگر داشتم، می‌خریدم… به زبان ساده
    If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
  2. B1-03 Past Perfect (ماضی بعید) به زبان ساده: I had already left
    When we arrived, the shop (already / close).
  3. A2-16 Present Perfect برای تجربه: Have You Ever…? به زبان ساده
    Have you ever (eat) octopus?
  4. A1-25 Like، Want و Would Like در انگلیسی: دوست داشتن، خواستن و درخواست مؤدبانه
    گزینهٔ درست را انتخاب کنید: In "We'd like to come", 'd means ….
پاسخنامه

A. ساختار

  1. had known / 'd known
  2. wouldn't have been / might not have been
  3. would have won / could have won / might have won
  4. hadn't reminded / had not reminded
  5. If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
  6. If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.

B. معنا

  1. might
  2. If we'd trained harder, we might have won.
  3. no … no
  4. had … would

C. اشتباه را پیدا کنید

  1. If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
  2. If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
  4. ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. در متن

  1. had left / 'd left
  2. wouldn't have missed / might not have missed
  3. had read / 'd read
  4. could have answered
  5. hadn't gone / had not gone

E. نوبت شماست

  1. If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
  2. If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
  3. If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.

F. مرور ترکیبی

  1. had
  2. had already closed / 'd already closed / was already closed
  3. eaten
  4. would
اپلیکیشن اندرویدیادگیری در حال حرکت Google Play