SlowingoGrammatica
B1 7 / 39

Third conditional: If I had known… eenvoudig uitgelegd

Third Conditional: If I Had Known…

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les kun je je een verleden voorstellen dat niet gebeurd is, met de gevolgen ervan – If I had known, I would have helped – en gebruik je deze vorm om over spijt, opluchting en kritiek te praten.

Het idee

Het verleden is dicht. We kunnen het niet veranderen, maar we kunnen ons wel een andere versie voorstellen.

Denk aan een splitsing in de weg. Ergens in het verleden heb je de ene weg genomen: I didn't leave early, so I missed the train. De third conditional (if-zin type 3) loopt de andere weg af – de weg die je níet nam – en vertelt waar die naartoe leidt: If I had left early, I would have caught the train.

De voorwaarde is het tegenovergestelde van wat er echt gebeurde: had left betekent ‘ik ben niet vroeg vertrokken’. Het gevolg is meestal ook het tegenovergestelde: would have caught betekent ‘ik heb hem niet gehaald’. Met could have of might have is het gevolg alleen een mogelijkheid op die andere weg.

In B1-06 zag je dat het Engels het werkwoord een stap terugzet voor een denkbeeldig heden: if I had. Voor een denkbeeldig verleden gaat het nog een stap verder terug, naar de Past Perfect (voltooid verleden tijd): if I had had. Een tijd die tegelijk voorbij en niet echt is.

Nederlands en Engels vergeleken

Het Nederlands gebruikt in beide delen meestal de voltooid verleden tijd: ‘Als ik het had geweten, had ik je geholpen.’ Het Engels houdt de twee delen strikt uit elkaar: in het if-deel had + voltooid deelwoord, in het gevolg would have + voltooid deelwoord. Een Nederlandse had in het gevolg wordt in het Engels dus would have. Het Nederlandse ‘Als ik het zou hebben geweten…’ kan in het Engels niet: na if staat geen would have. En waar het Nederlands zijn als hulpwerkwoord gebruikt (‘Als we later waren vertrokken…’), gebruikt het Engels altijd had.

NederlandsEngelsWat valt op?
Als ik het had geweten, zou ik je hebben geholpen.If I had known, I would have helped you.hier gelijk
Als ik het geweten had, had ik je geholpen.If I had known, I would have helped you.Nederlands had in beide delen; Engels would have in het gevolg
Als ik het zou hebben geweten, …If I had known, …in het Engelse if-deel nooit would have
Als je het eerder had gezegd, had ik mijn plannen kunnen veranderen.If you had told me earlier, I could have changed my plans.had … kunnen = could have
Als we vijf minuten later waren vertrokken, …If we had left five minutes later, …Nederlands zijn, Engels altijd had

Vorm

De twee delen

if-deel (voorwaarde)hoofdzin (gevolg)
if + Past Perfect (had + voltooid deelwoord)would / could / might + have + voltooid deelwoord
If she had studied,she would have passed.
If we hadn't stopped for coffee,we might have arrived on time.
If you had asked me,I could have helped.

De twee delen kunnen van plaats wisselen. Meestal zet je een komma als het if-deel vooraan staat, en geen komma als het gevolg vooraan staat: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.

would, could, might

Modaal werkwoordBetekenisVoorbeeld
would havehet gevolg waar ik zeker van ben (‘zou hebben’, ‘had’)I would have called you.
could havehet was mogelijk geweest (‘had kunnen’)I could have called you.
might havemisschien (‘had misschien’)I might have called you.

Ontkenningen en vragen

Voorbeeld
Ontkennende voorwaardeIf he hadn't lied, …
Ontkennend gevolg…, she wouldn't have left.
VraagWhat would you have done if you'd lost your passport?
Korte antwoordenWould you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have).

Samentrekkingen

VolledigGeschreven samentrekkingHoe het vaak klinkt
If I had knownIf I'd known/ɪf aɪd nəʊn/
I would have goneI'd have gone/aɪdəv ɡɒn/ – ‘I'd've gone’
would not havewouldn't have/ˈwʊdntəv/ – ‘wouldn't've’
could have / might havecould've / might've/ˈkʊdəv/, /ˈmaɪtəv/

Gebruik

1Een denkbeeldig verleden en het gevolg

Verander één echt feit uit het verleden en volg de andere weg tot het gevolg.

If I had known about the traffic, I would have taken the train.
Als ik van de files had geweten, had ik de trein genomen.
Nederlands ‘had’ in het gevolg; Engels would have
If the weather had been better, we would have eaten outside.
Als het weer beter was geweest, hadden we buiten gegeten.
Nederlands ‘was geweest’; Engels had been
She would have won the race if she hadn't fallen.
Ze had de race gewonnen als ze niet was gevallen.
If they hadn't spent so much on the wedding, they wouldn't have had money problems.
Als ze niet zoveel aan de bruiloft hadden uitgegeven, hadden ze geen geldproblemen gehad.
What would you have done if the bank had said no?
Wat had je gedaan als de bank nee had gezegd?

2Mogelijke gevolgen met could have en might have

Gebruik could have voor iets wat mogelijk was geweest (‘had kunnen’), en might have voor een gevolg dat alleen misschien is.

If you had told me earlier, I could have changed my plans.
Als je het me eerder had verteld, had ik mijn plannen kunnen veranderen.
had kunnen = could have
If the doctor hadn't acted so quickly, the patient could have died.
Als de arts niet zo snel had ingegrepen, had de patiënt kunnen overlijden.
She might have said yes if you had asked her properly.
Misschien had ze ja gezegd als je het haar netjes had gevraagd.

3Spijt

Met de third conditional praat je over een keuze uit het verleden waar je spijt van hebt.

If I had saved more money, I could have bought that flat.
Als ik meer geld had gespaard, had ik dat appartement kunnen kopen.
flat (UK) = apartment (US)
If I'd listened to my parents, I would have studied engineering.
Als ik naar mijn ouders had geluisterd, was ik ingenieur gaan studeren.
I'd have stayed longer if I hadn't had to work the next day.
Ik was langer gebleven als ik de volgende dag niet had hoeven werken.
Nederlands ‘was gebleven’; Engels would have stayed
If I'd checked the address, we wouldn't have gone to the wrong hotel.
Als ik het adres had gecontroleerd, waren we niet naar het verkeerde hotel gegaan.

4Opluchting

Stel je een slechter verleden voor dat níet gebeurd is. De grammatica is hetzelfde; het gevoel is ‘gelukkig maar’.

If I hadn't been wearing a seatbelt, I would have been badly hurt.
Als ik geen gordel om had gehad, was ik zwaargewond geraakt.
Past Perfect Continuous: zie B1-03
If the fire alarm hadn't gone off, we could have lost everything.
Als het brandalarm niet was afgegaan, hadden we alles kunnen kwijtraken.
If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday.
Als jij me er niet aan had herinnerd, was ik haar verjaardag vergeten.
If we had left five minutes later, we might have been in the accident.
Als we vijf minuten later waren vertrokken, waren we misschien bij dat ongeluk betrokken geraakt.
Nederlands ‘waren vertrokken’; Engels had left

5Kritiek en verwijten

Met de third conditional laat je iemand zien dat zijn of haar actie – of het gebrek eraan – een probleem veroorzaakte. Leg je de klemtoon op had, dan klinkt het scherper.

If you had locked the door, nobody would have taken the laptop.
Als je de deur op slot had gedaan, had niemand de laptop meegenomen.
If you'd read the instructions, the printer wouldn't have broken.
Als je de handleiding had gelezen, was de printer niet kapotgegaan.
We wouldn't have lost the client if the team had answered their emails.
We waren de klant niet kwijtgeraakt als het team zijn mails had beantwoord.
If he hadn't been so rude, she wouldn't have walked out.
Als hij niet zo onbeleefd was geweest, was ze niet weggelopen.

Veelgemaakte fouten

❌If I would have known, I would have come.
✅If I had known, I would have come.
Geen would have in het if-deel: if + had + voltooid deelwoord.
❌If I had known, I would came.
✅If I had known, I would have come.
would + have + voltooid deelwoord.
❌If I saw you yesterday, I would have said hello.
✅If I had seen you yesterday, I would have said hello.
Een denkbeeldige voorwaarde in het verleden heeft de Past Perfect nodig.
❌If she had went, she would have seen him.
✅If she had gone, she would have seen him.
Voltooid deelwoord (gone), niet de Past Simple (went).
❌I would of helped you.
✅I would have helped you.
would've klinkt als ‘would of’, maar het woord is have.
❌If they had took a taxi, they would have arrived on time.
✅If they had taken a taxi, they would have arrived on time.
take – took – taken.
❌If I'd have seen him, I'd have told him.
✅If I'd seen him, I'd have told him.
Heel gewoon in snelle spraak, maar geen standaardtaal: geen have na if I'd.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. ‘Als ik het zou hebben geweten’ → If I would have known. Dit is een van de bekendste fouten van Nederlandstaligen, ook op hoog niveau. In het Nederlands mag zou hebben in het als-deel staan; in het Engels staat na if nooit would have.

❌If we would have booked earlier, we would have got a better room.
✅If we had booked earlier, we would have got a better room.
❌If she would have asked me, I would have said yes.
✅If she had asked me, I would have said yes.

2. Had in het gevolg. ‘Als ik het geweten had, had ik je geholpen’ is gewoon Nederlands. Vertaal je die tweede had letterlijk, dan krijg je een zin die in het Engels niet klopt. In het gevolg staat would have.

❌If the shop had been open, I had bought some bread.
✅If the shop had been open, I would have bought some bread.
❌If the meeting had started on time, we had finished at five.
✅If the meeting had started on time, we would have finished at five.

3. ‘Had … kunnen’ → would have can. ‘Ik had je kunnen ophalen’ wordt in het Engels could have + voltooid deelwoord. Can heeft geen vorm na would have.

❌If you had called me, I would have can pick you up.
✅If you had called me, I could have picked you up.

4. De gewone verleden tijd in het if-deel. In informeel Nederlands hoor je soms ‘Als ik dat wist, was ik niet gekomen’. In het Engels heb je voor een denkbeeldig verleden altijd de Past Perfect nodig.

❌If you told me about the party last week, I would have come.
✅If you had told me about the party last week, I would have come.

Niet verwarren

'd = had of would? – In het if-deel is 'd = had. In het gevolg is 'd = would. Kijk naar wat erop volgt: 'd + voltooid deelwoord = had; 'd have + voltooid deelwoord = would have.

If I'd known, I'd have helped.
Als ik het had geweten, had ik geholpen.
If I had known, I would have helped.
If you'd asked, she'd have said yes.
Als je het had gevraagd, had ze ja gezegd.
If you had asked, she would have said yes.

Second en third conditional – De second gaat over een denkbeeldig heden of een denkbeeldige toekomst B1-06; de third over een denkbeeldig verleden.

If I had a car, I would drive to work.
Als ik een auto had, zou ik met de auto naar mijn werk gaan.
nu: ik heb er geen
If I had had a car, I would have driven to work.
Als ik een auto had gehad, was ik met de auto naar mijn werk gegaan.
toen: ik had er geen

Third conditional en mixed conditional – Heeft een voorwaarde in het verleden een gevolg in het heden, dan gebruik je would + basisvorm. Dat leer je in B2-02.

If I had taken the job, I would have moved to Dubai.
Als ik die baan had aangenomen, was ik naar Dubai verhuisd.
gevolg in het verleden
If I had taken that job, I would be rich now.
Als ik die baan had aangenomen, was ik nu rijk.
gevolg nu: zie B2-02

De formele vorm zonder if (Had I known…) leer je in C1-03.

Spelling en uitspraak

  • In snelle spraak klinkt would have als /ˈwʊdəv/ en I would have als /aɪdəv/. Herken het, maar schrijf I'd have of I would have.
  • had in het if-deel is zwak en meestal samengetrokken: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK), /ɪf juːd ˈæskt/ (US). Spreek de /d/ uit, met stem: zonder /d/ klinkt If you'd asked als If you asked – en dan is het een andere zin.
  • had had is correct en komt vaak voor: If I'd had more time… De eerste had is het hulpwerkwoord, de tweede het hoofdwerkwoord have.
  • Schrijf nooit would of, could of, might of. Die komen van de klank /əv/.
  • De /v/ in would've is stemhebbend: je onderlip raakt licht je boventanden en je stem zoemt. Maak er geen /f/ van.
  • Bij kritiek leg je de klemtoon op het hulpwerkwoord: If you HAD listened…

Gouden regel

Voor een ander verleden: if + had + voltooid deelwoord, dan would / could / might + have + voltooid deelwoord. Houd would have uit het if-deel – ook al zeg je in het Nederlands ‘zou hebben’ of twee keer ‘had’.

Oefeningen

A. Vorm

Zet het werkwoord tussen haakjes in de juiste vorm.

  1. If I (know) you were in hospital, I would have visited you.
  2. If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
  3. We (win) the match if our best player hadn't been injured.
  4. If you (not / remind) me, I would have forgotten.
  5. Verbind de zinnen met een third conditional en would: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
  6. Verbind de zinnen met een third conditional en would: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.

B. Betekenis

Kies het antwoord dat bij de situatie past.

  1. Je weet het gevolg niet zeker. Kies het juiste antwoord: If we had played better, we … have won.
  2. Welk gevolg is alleen een mogelijkheid, geen zekerheid?
  3. "If I'd left earlier, I'd have caught the bus." Is de spreker vroeg vertrokken? Heeft hij de bus gehaald? Antwoord in het Engels.
  4. Wat betekent elke 'd, had of would? "If she'd called, I'd have answered."

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. If I would have seen the sign, I would have stopped.
  2. If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would of called you if I'd had my phone.
  4. If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. In context

Lees het gesprek en zet de werkwoorden in de juiste vorm.

The interview
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!

E. Jouw beurt

Schrijf in het Engels over je eigen ervaringen.

  1. Denk aan een kleine fout die je vorig jaar hebt gemaakt. Schrijf één zin over wat er anders was geweest.
  2. Denk aan een moment waarop je geluk had. Schrijf een zin vol opluchting.
  3. Een collega vergat een bestand op te slaan en is het kwijt. Schrijf een vriendelijke kritiek.

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. B1-06 Second conditional: If I had…, I would… eenvoudig uitgelegd
    If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
  2. B1-03 Past Perfect: de voltooid verleden tijd in het Engels uitgelegd
    When we arrived, the shop (already / close).
  3. A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Ervaringen in het Engels
    Have you ever (eat) octopus?
  4. A1-25 Like, want en would like: zeggen wat je leuk vindt en beleefd iets vragen in het Engels
    Kies het juiste antwoord: In "We'd like to come", 'd means ….
Antwoorden

A. Vorm

  1. had known / 'd known
  2. wouldn't have been / might not have been
  3. would have won / could have won / might have won
  4. hadn't reminded / had not reminded
  5. If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
  6. If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.

B. Betekenis

  1. might
  2. If we'd trained harder, we might have won.
  3. no … no
  4. had … would

C. Vind de fout

  1. If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
  2. If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
  4. ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. In context

  1. had left / 'd left
  2. wouldn't have missed / might not have missed
  3. had read / 'd read
  4. could have answered
  5. hadn't gone / had not gone

E. Jouw beurt

  1. If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
  2. If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
  3. If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.

F. Gemengde herhaling

  1. had
  2. had already closed / 'd already closed / was already closed
  3. eaten
  4. would
Android-appLeer onderweg Google Play