İngilizce Narrative Tenses: Past Simple, Past Continuous ve Past Perfect ile Hikâye Anlatma
Telling Stories: Narrative Tenses
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda geçmişte yaşanan bir olayı anlatırken ana olaylar için past simple, arka plan için past continuous, daha önce olanlar için past perfect (düz ya da continuous) kullanabilecek; anlatınızı then, suddenly, meanwhile ve eventually gibi kelimelerle birbirine bağlayabileceksiniz.
Temel Fikir
İyi bir hikâye, bir filmdeki sahne gibi işler. Bir yanda aksiyon vardır: art arda olan ve olay örgüsünü ilerleten şeyler. Bir yanda dekor vardır: aksiyonun çevresinde zaten süren şeyler — hava, insanlar, birinin o sırada ne yaptığı. Bazen de bir flashback (geriye dönüş) gelir: sahneden önce olmuş bir şeye kısa bir sıçrayış.
İngilizce bu işlerin her birini ayrı bir zamana verir:
- past simple (di'li geçmiş zaman) = aksiyon (I opened the door.)
- past continuous (şimdiki zamanın hikâyesi, -iyordu) = dekor (It was raining.)
- past perfect (miş'li geçmişin hikâyesi, -mıştı) = flashback (Someone had left a note.); bir süredir devam etmiş bir etkinlik için de past perfect continuous (She had been crying.)
Bu üç zamanı zaten biliyorsunuz (A1-28, A2-01, B1-03). Bu ders onları birlikte kullanmakla ilgili; böylece dinleyen kişi hikâyenin ana çizgisinin ne olduğunu, neyin arka plan olduğunu ve neyin daha önce yaşandığını her an bilir.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Burada iyi bir haber var: Türkçede de hikâye aynı şekilde katmanlara ayrılır. Ana olaylar -dı, arka plan -iyordu, daha önce olanlar -mıştı ile anlatılır.
| Hikâyedeki görevi | Türkçe | İngilizce |
|---|---|---|
| ana olay | Kapıyı aç-tım. | I opened the door. |
| arka plan | Yağmur yağ-ıyordu. | It was raining. |
| daha önce olan | Biri not bırak-mıştı. | Someone had left a note. |
| süreyle birlikte | Bir saat-tir bekl-iyordu. | She had been waiting for an hour. |
| hemen ardından | Gör-ür gör-mez anladım. | As soon as I saw her, I knew. |
Asıl fark son iki satırda. Türkçede "bir saattir bekliyordu" deriz; yani -iyordu kullanırız. İngilizcede ise bir etkinliğin geçmişteki bir ana kadar ne kadar sürdüğünü söylüyorsanız had been + -ing gerekir. "-ür -mez" kalıbı da zaman göstermez; İngilizcede as soon as'tan sonra hikâyenin zamanı (past simple) gelir.
Yapı
Hikâye anlatma zamanları
| Hikâyedeki görevi | Zaman | Yapı | Örnek |
|---|---|---|---|
| Ana olaylar (sırayla) | past simple | fiil + -ed / düzensiz fiil | She picked up the phone. |
| Arka plan, süren eylem | past continuous | was / were + -ing | It was getting dark. |
| Daha önce olan (flashback) | past perfect | had + past participle | She had forgotten her charger. |
| Daha önce bir süre devam eden etkinlik | past perfect continuous | had been + -ing | She had been driving for hours. |
Zaman bağlaçları
| Görevi | Bağlaçlar | Örnek |
|---|---|---|
| Başlangıç | first (önce) | First, we checked in. |
| Sonraki adım | then, after that, next (sonra, ondan sonra) | Then we went to the beach. |
| Hemen ardından | as soon as + yan cümle (-ır -maz) | As soon as I sat down, my phone rang. |
| Aynı anda, başka bir yerde | meanwhile (bu sırada, o esnada) | Meanwhile, my sister was waiting at home. |
| Habersizce | suddenly (aniden) | Suddenly, the lights went out. |
| Uzun bir süre ya da bir sürü sorundan sonra | eventually (sonunda, en sonunda) | Eventually, the train arrived. |
Kullanımlar
1Past simple — ana olaylar
Hikâyenin ana olayları, oldukları sırayla past simple ile anlatılır. Her biri hikâyeyi bir adım ileri taşır.
2Past continuous — arka plan
Sahneyi kurmak için past continuous kullanın: hava, ortam, ana olay olduğunda insanların ne yaptığı A2-02.
3Past perfect — hikâye anından önce olanlar
Hikâyenin ortasındayken daha önce olmuş bir şeyden söz etmeniz gerekirse past perfect kullanın. Realise (fark etmek), find out (öğrenmek), discover (keşfetmek), notice (dikkatini çekmek), see that (…olduğunu görmek) gibi fiillerden sonra çok yaygındır.
4Past perfect continuous — bir süredir devam etmiş bir etkinlik
Hikâyedeki bir ana kadar bir süre devam etmiş bir etkinlik için had been + -ing kullanın. Çoğu zaman bir durumu açıklar (she was tired — yorgundu) ya da bir ana olay olduğunda bir şeyin ne kadar sürdüğünü gösterir. Present perfect continuous'un B1-01 geçmişteki karşılığıdır; ayrıca bkz. B1-03. Türkçede çoğu zaman "-dır …-iyordu" ya da "…-mekteydi" ile söylenir.
5Ana olayları bağlamak — first, then, after that, as soon as
Bağlaçlar ana olayların sırasını gösterir. As soon as "hemen ardından, -ır -maz" demektir ve arkasından bir yan cümle gelir.
6Ritmi değiştirmek — suddenly, meanwhile, eventually
Suddenly (aniden) şaşırtıcı bir olayı getirir (genellikle past simple ile). Meanwhile (bu sırada) başka bir yerde aynı anda olan bir şeye geçer. Eventually "uzun bir süre ya da bir sürü sorundan sonra, en sonunda" demektir; "belki, muhtemelen" anlamına gelmez.
7Tek hikâye, üç zaman
Her zamanı kendi göreviyle kullanan kısa bir hikâye:
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "Bir saattir bekliyordum" cümlesini kelime kelime çevirmek. Türkçede süre bildiren bu cümlede "-iyordu" kullanırız. Bu yüzden İngilizcede de past continuous gelir. Ama süre (for an hour, for months) geçmişteki bir ana kadar uzanıyorsa İngilizce had been + -ing ister.
2. "-mış" (duyulan geçmiş) için past perfect kullanmak. Türkçede "Ali Londra'ya gitmiş" derken çoğu zaman başkasından duyduğumuz bir şeyi anlatırız. Bu "-mış" eki "-mıştı" ile karıştırılıp İngilizcede had + past participle'a çevrilir. Oysa past perfect "duydum ki" anlamı taşımaz; yalnızca "hikâyedeki başka bir geçmiş andan önce" demektir. Duyduğunuz tek bir olayı aktarırken past simple kullanın.
3. "Bu arada" yerine "meanwhile" demek. Türkçede "bu arada" hem "o sırada" hem de "aklıma gelmişken" anlamına gelir. Meanwhile yalnızca ilk anlamdadır: başka bir yerde aynı anda olanlar. Konu değiştirmek için by the way kullanılır. "Yemek yaparken" gibi iki cümleyi birleştirmek için de meanwhile değil, while gerekir.
4. "Görür görmez" kalıbını şimdiki ya da gelecek zamanla çevirmek. "-ır -maz" ekinde zaman yoktur; zamanı cümlenin sonundaki fiil verir. İngilizcede ise as soon as'tan sonraki fiil de hikâyenin zamanında olmalıdır.
5. "Sonunda" için "at the end" demek. Türkçede "sonunda" tek kelimedir. İngilizcede uzun bir süreçten sonra gelen sonuç için eventually ya da finally kullanılır; at the end bir yerin ya da bir olayın sonu demektir (at the end of the film). Ayrıntılar B1-31'de.
Karıştırılmasın
Arka plan ve olay — Aynı fiil, hikâyedeki görevine göre ikisi de olabilir.
while ve meanwhile — While (-ken) iki yan cümleyi tek cümlede birleştirir; meanwhile (bu sırada) başka bir yer ya da kişi hakkında yeni bir cümle başlatır. Bkz. A2-02.
eventually ve finally — Eventually uzun ya da zor bir süreci vurgular. Finally bir listedeki son adımı ya da beklemenin sonunu da gösterebilir. (At the end ve in the end: bkz. B1-31.)
first ve at first — First = bir sıradaki ilk adım ("önce"). At first = başlangıçta, bir değişiklikten önce ("ilk başta").
Yazım ve Telaffuz
- Hikâyelerde was ve were genellikle zayıf okunur: /wəz/, /wə/ (UK), /wər/ (US). It was raining "it-wız-reyning" gibi duyulur.
- had zayıf okunur ya da kısaltılır: I'd left, she'd forgotten. Flashback'i duymak için /d/ sesine kulak verin.
- -ed sonları: ötümsüz (sert) ünsüzlerden sonra /t/ (walked "wookt", picked "pikt"), ötümlü (yumuşak) seslerden sonra /d/ (opened "opınd", arrived "ırayvd"), t ve d'den sonra /ɪd/ (waited "weytıd", decided "disaydıd").
- Cümle başındaki bağlaçlardan sonra yazıda genellikle virgül konur: Suddenly, the lights went out. Then gibi kısa bağlaçlardan sonra virgül isteğe bağlıdır.
- eventually ikinci hecesinden vurgulanır: /ɪˈventʃuəli/ ("i-VEN-çu-ı-li").
- Bu sesletim ipuçlarında İngilizcedeki w harfini koruyoruz: dudaklarınızı "u" der gibi yuvarlayıp hemen açın. Türkçedeki "v" sesi değildir; alt dudak dişlere değmez.
Altın Kural
Ne olduğunu past simple ile, ne olup bittiğini (arka planı) past continuous ile, daha önce ne olmuş olduğunu past perfect ile anlatın. Dinleyiciye hikâyede yol göstermek için bağlaçları kullanın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantez içindeki fiilin doğru halini yazın.
-
It (snow) when we left the house, so we took the car.
-
When I got to the cinema, the film already (start).
-
I (take) a photo, (post) it online and went to bed.
-
While she (wait) for the bus, she met an old school friend.
-
I didn't know anyone at the party because I never (meet) them before.
-
She was exhausted because she (drive) for nine hours. (continuous)
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: …, a dog ran into the road.
-
Doğru olanı seçin: We searched for hours and … found the ring under the sofa.
-
Doğru olanı seçin: … I opened the door, the cat ran out.
-
"The baby was crying when I came in." Bebek benim gelmem yüzünden mi ağlamaya başladı? …
-
Doğru olanı seçin: … the job was hard, but it got easier.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
When I got home, I saw that someone has broken the window.
-
Meanwhile I was sleeping, the storm destroyed the fence.
-
As soon as I will arrive, I called my mum.
-
It was getting dark when we finally reached the hotel.
D. Bağlam İçinde
Hikâyeyi parantez içindeki fiillerin doğru haliyle tamamlayın. 21. maddede doğru kelimeyi seçin.
It was a sunny morning and the birds 16 (sing). I 17 (walk) through the park when I saw a small dog. It looked hungry, so I 18 (give) it some of my sandwich. Its collar had a phone number on it, so I called. The owner was so happy! The dog 19 (run) away from her house two days before, and it 20 (sleep) in the park since then. 21 (Eventually / Meanwhile), she arrived in her car and took the dog home.
E. Sıra Sende
-
Bir hikâyenin ilk iki cümlesini yazın. Arka plan için past continuous kullanın.
-
Hikâyenize bir ana olay ve bir flashback ekleyin.
F. Karışık Tekrar
-
B1-03 İngilizce Past Perfect Tense: Had + Past Participle (-mıştı) It was the first time I (see) snow.
-
A2-34 En Sık Kullanılan İngilizce Phrasal Verbs: Get Up, Put On, Turn Off It was cold, so I put my coat .
-
A2-33 İngilizce Subject ve Object Questions: Who Called You? Who Did You Call? Who (find) the wallet? (geçmiş zaman)
Cevap anahtarı
A. Yapı
- was snowing
- had … started
- took … posted
- was waiting
- had … met
- had been driving / 'd been driving
B. Anlam
- Suddenly
- eventually
- As soon as
- no
- At first
C. Hatayı Bul
- When I got home, I saw that someone had broken the window.
- While I was sleeping, the storm destroyed the fence.
- As soon as I arrived, I called my mum.
- ✓ It was getting dark when we finally reached the hotel.
D. Bağlam İçinde
- were singing
- was walking
- gave
- had run / ran
- had been sleeping / had slept
- Eventually
E. Sıra Sende
- It was late at night and everyone was sleeping. I was reading in bed.
- Suddenly, I heard a noise downstairs. I had forgotten to lock the back door!
F. Karışık Tekrar
- had seen
- on
- found
