Giới từ chỉ thời gian nâng cao: by và until, for và during, on time và in time (Prepositions of Time)
By, Until, During, For; In Time, On Time, At the End
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể nói chính xác về hạn chót và khoảng thời gian: by và until, for, during và while, within và by the time, on time và in time, at the end và in the end, cùng với as khi hai việc xảy ra cùng lúc.
Ý chính
Hãy hình dung một đường chạy có cắm một lá cờ. Lá cờ là một mốc thời gian: Friday, six o'clock, the end of the month.
By lá cờ nghĩa là "đúng ở lá cờ hoặc trước đó — nhưng không được muộn hơn". Đó là một hạn chót: một việc phải xảy ra ở đâu đó trên đường chạy, trước khi bạn tới lá cờ. Send it by Friday.
Until lá cờ nghĩa là bạn tiếp tục suốt cho đến lá cờ, rồi dừng lại. Nó là một đường kéo dài, không phải một điểm: I'll wait until Friday.
Nhiều từ chỉ thời gian khác cũng vận hành như vậy. Có từ chỉ khi nào việc xảy ra (during the night), có từ đo bao lâu (for two hours), có từ cho biết bạn tới lá cờ đúng lúc đã định (on time) hay đủ sớm để làm việc khác (in time). Mỗi từ trả lời một câu hỏi hơi khác nhau — nắm được câu hỏi, bạn sẽ chọn đúng từ.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt dùng một chữ trong cho rất nhiều việc mà tiếng Anh tách ra: for (bao lâu), during (+ danh từ), while (+ mệnh đề), within (trong vòng). Chữ đến vừa là until, vừa hay xuất hiện trong câu nói về hạn chót, còn cuối / cuối cùng ứng với cả at the end lẫn in the end. Riêng on time và in time thì tiếng Việt cũng phân biệt giống tiếng Anh: đúng giờ và kịp.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gửi báo cáo cho tôi trước / chậm nhất là thứ Sáu. | Send me the report by Friday. | một việc, có hạn chót (kể cả thứ Sáu) |
| Chúng tôi ở bữa tiệc đến nửa đêm. | We stayed at the party until midnight. | việc kéo dài rồi dừng |
| Tôi sống ở Dublin ba năm / trong ba năm. | I lived in Dublin for three years. | bao lâu → for, không phải during |
| Mất điện trong lúc có bão. | The power went off during the storm. | during + danh từ |
| Xe đạp bị lấy mất trong khi tôi ở thư viện. | My bike was stolen while I was in the library. | while + chủ ngữ + động từ |
| Đơn hàng sẽ đến trong vòng ba ngày. | It will arrive within three days. | không muộn hơn ba ngày |
| Máy bay hạ cánh đúng giờ. / Chúng tôi đến kịp chuyến xe cuối. | The flight landed on time. / We arrived in time to catch the last bus. | tiếng Việt cũng phân biệt như tiếng Anh |
| cuối phố / cuối tháng — cuối cùng, chúng tôi đi taxi. | at the end of the street / the month — In the end, we took a taxi. | "vào cuối" không phải in the end of |
Cấu trúc
Hạn chót và khoảng thời gian
| Từ | Theo sau là | Trả lời câu hỏi | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| by | một thời điểm / ngày | không muộn hơn khi nào? | Please reply by Monday. |
| by the time | một mệnh đề | không muộn hơn sự việc nào? | By the time we arrived, the shop was closed. |
| until / till | một thời điểm / ngày hoặc một mệnh đề | kéo dài đến khi nào? | I'll be here until six. / Wait until I call. |
| within | một khoảng thời gian | trong khoảng thời gian nào? | We'll answer within 24 hours. |
| from… to / until | hai thời điểm | bắt đầu và kết thúc khi nào? | The shop is open from 9 to 5. |
| for | một khoảng thời gian | bao lâu? | I lived there for three years. |
| during | một danh từ (sự kiện hoặc giai đoạn) | khi nào? | I fell asleep during the film. |
| while | một mệnh đề | khi nào? | I fell asleep while I was watching the film. |
| as | một mệnh đề | khi nào? (cùng lúc) | As I was leaving, the phone rang. |
Cụm cố định
| Cụm từ | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| on time | đúng giờ đã định, không muộn | The train left on time. |
| in time (for… / to…) | kịp, đủ sớm | We got there in time for the start. |
| at the end (of…) | ở điểm cuối của một cái gì đó | at the end of the film / the street / May |
| in the end | cuối cùng (sau một thời gian, thay đổi hoặc trục trặc) | In the end, we took a taxi. |
Till nghĩa giống until nhưng thân mật hơn. Trong tiếng Anh Mỹ, Monday through Friday = từ thứ Hai đến thứ Sáu, tính cả thứ Sáu.
Cách dùng
1by = không muộn hơn (hạn chót)
Dùng by + thời điểm khi một việc phải xảy ra đúng lúc đó hoặc trước đó. Chỉ hạn chót là quan trọng, không quan trọng việc kéo dài bao lâu. By then = không muộn hơn lúc đó.
2until = kéo dài đến một thời điểm
Dùng until (hoặc till) khi một tình huống tiếp diễn đến một thời điểm rồi dừng. Ở thể phủ định, not… until nghĩa là "không trước": hành động chỉ bắt đầu từ thời điểm đó — tiếng Việt hay nói "mãi đến … mới …".
3by the time, within, from… to
By the time + mệnh đề giống by, nhưng hạn chót là một sự việc. Sau by the time + quá khứ đơn, việc xảy ra trước thường ở thì quá khứ hoàn thành (past perfect, xem B1-03). Within + khoảng thời gian = trong khoảng đó, không muộn hơn lúc nó kết thúc. From… to / until cho biết điểm bắt đầu và điểm kết thúc.
4for, during, while
For + khoảng thời gian trả lời bao lâu? During + danh từ trả lời khi nào? — vào một lúc nào đó trong sự kiện hay giai đoạn ấy, hoặc suốt cả giai đoạn. While làm cùng việc với during, nhưng theo sau là một mệnh đề (chủ ngữ + động từ). Xem A2-02 về while trong câu chuyện.
5on time và in time
On time = đúng giờ đã định, không muộn — dùng cho lịch tàu xe, cuộc họp, cuộc hẹn. In time = đủ sớm để làm một việc hoặc để sẵn sàng cho một việc; just in time = vừa kịp; not in time = không kịp.
6at the end (of) và in the end
At the end (of) là một điểm: phần cuối của một cái gì đó — bộ phim, con phố, tháng. In the end nghĩa là "cuối cùng", sau một thời gian, sau nhiều thay đổi, bàn bạc hay trục trặc. Nó thường đứng đầu câu.
7as = while / when (hai việc cùng lúc)
As + mệnh đề có thể mang nghĩa while hoặc when: hai việc xảy ra cùng lúc, hoặc một việc xảy ra đúng lúc việc kia đang diễn ra. Cách này hay gặp trong truyện và mang tính văn viết hơn while một chút. Just as = đúng vào lúc đó. (As còn có nghĩa khác, ví dụ chỉ lý do — xem B1-27.)
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "trong + số ngày, số năm" → during. Tiếng Việt nói Bố mẹ tôi sống ở Huế trong hai mươi năm. Chữ "trong" ở đây trả lời câu hỏi bao lâu, nên tiếng Anh dùng for, không dùng during.
2. "trong lúc / trong khi" + động từ → during. Đừng nói chuyện trong lúc ăn. Sau during chỉ có danh từ; muốn dùng động từ thì đổi sang while + mệnh đề.
3. "đến thứ Năm" cho một hạn chót → until. Người Việt hay nói Hạn nộp đến thứ Năm hay Bạn trả tiền nhà đến ngày mùng năm nhé. Nếu là một việc phải xong trước một mốc, tiếng Anh dùng by; until chỉ dùng cho việc kéo dài.
4. "vào cuối tháng" → in the end of. Chữ "vào" khiến nhiều bạn chọn in. Phần cuối của một cái gì đó là at the end of; in the end (không có of) chỉ có nghĩa "cuối cùng, rốt cuộc".
Đừng nhầm lẫn
by và until — By = một việc xảy ra đúng lúc hoặc trước hạn chót. Until = một tình huống kéo dài đến một thời điểm.
in + khoảng thời gian và within + khoảng thời gian — In two days thường nghĩa là "hai ngày nữa (tính từ bây giờ)". Within two days nghĩa là "lúc nào đó trong vòng hai ngày, không muộn hơn". Tiếng Việt cũng phân biệt: "… nữa" và "trong vòng …".
in the end và at last — In the end = cuối cùng, sau nhiều thay đổi hay trục trặc. At last = cuối cùng thì cũng…, sau một thời gian chờ đợi, kèm cảm giác nhẹ nhõm. Tiếng Việt dùng "cuối cùng" cho cả hai, nên hãy nghĩ đến cảm xúc.
Chính tả và phát âm
- until có một chữ l ở cuối; till có hai. Cả hai đều đúng; till thân mật hơn. Tránh viết untill và 'til trong văn viết trang trọng.
- Âm /l/ cuối trong until, till: tiếng Việt không có âm "l" ở cuối từ, nên nhiều bạn bỏ mất. Hãy để đầu lưỡi chạm vào lợi sau răng trên ở cuối từ.
- during /ˈdjʊərɪŋ/ (UK), /ˈdʊrɪŋ/ (US) — trọng âm ở âm tiết đầu, âm tiết sau nhẹ và ngắn. Âm /r/ ở giữa: cong lưỡi về phía sau, không chạm vòm miệng — đừng đọc thành "z" hay "r" rung lưỡi. Âm cuối /ŋ/ giống "ng" của tiếng Việt, đừng bỏ mất.
- within /wɪˈðɪn/ — trọng âm ở âm tiết thứ hai: wi-THIN. Âm /ð/: đặt đầu lưỡi giữa hai hàm răng và cho rung dây thanh. Đây không phải chữ "đ" và cũng không phải "d" của tiếng Việt.
- Trong on time và in time, trọng âm rơi vào time. Trong in the end, nhấn end và giữ cả hai âm cuối /nd/ — đừng đọc cụt thành "en". Trước nguyên âm, the đọc /ði/: at the end of /ət ði ˈend əv/.
Quy tắc vàng
By = không muộn hơn (hạn chót cho một việc); until = suốt cho đến một thời điểm. For = bao lâu; during + danh từ / while + mệnh đề = khi nào. On time = đúng giờ; in time = kịp. At the end of một cái gì đó = phần cuối của nó; in the end = cuối cùng.
Luyện tập
A. Hình thức
Chọn từ đúng trong ngoặc hoặc điền từ thích hợp.
-
I fell asleep ___ the film. …
-
I fell asleep ___ I was watching the film. …
-
She has lived in Lisbon ___ ten years. …
-
You must return the form ___ 30 days. …
-
The bank is open 9 a.m. 4 p.m.
-
The essay must be handed in ___ Friday. …
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.
-
Chọn đáp án đúng: I'll stay in bed … ten.
-
Chọn đáp án đúng: The plane took off …, at 7.30 exactly.
-
Chọn đáp án đúng: We got to the station … to buy a coffee before the train left.
-
Chọn đáp án đúng: … we decided not to go.
-
Chọn đáp án đúng: The shop doesn't open … ten.
-
Chọn đáp án đúng: … I was getting off the bus, I saw my old teacher.
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
I have to finish this essay until Monday.
-
We stayed in Paris during a week.
-
My office is at the end of the corridor.
-
In the end of the year, we have a big party.
D. Trong ngữ cảnh
Điền từ thích hợp để hoàn thành tin nhắn.
Hi Ana! Sorry I didn't reply — my phone was off 17 the whole flight. We landed 18, at 6.10 exactly, but then we waited for our bags 19 almost an hour! 20 the time we got to the hotel, it was nearly nine. We were tired, but we went out anyway and got to the restaurant just 21 before the kitchen closed. We're staying here 22 Sunday. Can you send me your address 23 Friday? I want to send you a postcard!
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh về chính bạn.
-
Viết về một việc bạn phải làm xong trước một mốc thời gian trong tuần này, và một việc bạn sẽ làm kéo dài đến một thời điểm nào đó.
-
Viết về một quyết định mà bạn mất nhiều thời gian mới đưa ra được. Dùng in the end.flat (Anh) = apartment (Mỹ)
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A1-20 Giới từ chỉ thời gian at, on, in: cách dùng và mẹo nhớ I usually go swimming ___ Monday mornings. …
-
A2-27 Câu điều kiện loại 0 và loại 1 (Zero and First Conditional), unless và when I'll call you as soon as I (arrive).
-
B1-03 Thì quá khứ hoàn thành: cách dùng had + V3 (Past Perfect) When we got to the cinema, the film already (start).
Đáp án
A. Hình thức
- during
- while
- for
- within
- from … to / from … until / from … till / between … and
- by
B. Ý nghĩa
- until
- on time
- in time
- In the end
- until
- As
C. Tìm lỗi sai
- I have to finish this essay by Monday. / I have to finish this essay before Monday.
- We stayed in Paris for a week.
- ✓ My office is at the end of the corridor.
- At the end of the year, we have a big party.
D. Trong ngữ cảnh
- during / for
- on time
- for
- By
- in time
- until / till / through
- by / before
E. Đến lượt bạn
- I have to pay my phone bill by Thursday. On Saturday I'm going to stay at home until lunchtime.
- We looked at ten flats. In the end, we chose the small one near the park.
F. Ôn tập tổng hợp
- on
- arrive / have arrived
- had … started
