Các cụm động từ thông dụng trong tiếng Anh: get up, put on, turn off (Common Phrasal Verbs)
Common Phrasal Verbs
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể hiểu và dùng những cụm động từ (phrasal verbs) thông dụng nhất trong đời sống hằng ngày — get up, put on, turn off, look for, find out, give up và nhiều cụm khác — và đặt đại từ vào đúng chỗ (put it on, không phải put on it).
Ý chính
Phrasal verb (cụm động từ) là một động từ + một từ nhỏ như up, down, on, off, out, in hoặc back. Từ nhỏ này được gọi là particle (tiểu từ). Hai từ đi cùng nhau như một động từ với nghĩa riêng của nó.
Hãy nghĩ đến việc pha màu. Xanh dương + vàng không cho ra "xanh-vàng". Nó cho ra xanh lá — một màu mới. Cũng vậy, give + up không có nghĩa là "đưa cái gì lên trên". Give up nghĩa là "bỏ cuộc" hoặc "bỏ một thói quen".
Có những cụm động từ dễ đoán: sit down, stand up, come back. Có những cụm thì không: find out nghĩa là "tìm ra, biết được thông tin". Vì vậy, hãy học mỗi cụm động từ như một từ, kèm nghĩa và một ví dụ.
Cụm động từ có mặt ở khắp nơi trong tiếng Anh hằng ngày. Người bản xứ thường nói I got up at seven; I rose at seven nghe trang trọng và cổ.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt cũng có kiểu kết hợp này: động từ + một từ chỉ hướng như dậy, xuống, ra, vào, lại. Hơn nữa, tiếng Việt cũng hay đặt tân ngữ ở giữa (mặc áo vào, cởi giày ra), giống hệt put it on, take your shoes off. Nhưng hai ngôn ngữ không khớp nhau từng chữ. Nhiều cặp mà tiếng Việt dùng hai động từ khác nhau (bật / tắt, tìm / tìm thấy) thì tiếng Anh dùng cùng một động từ và để tiểu từ mang nghĩa (turn on / turn off), hoặc ngược lại.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| đứng dậy, ngồi xuống | stand up, sit down | giống nhau: động từ + từ chỉ hướng |
| đi ra ngoài chơi, quay lại | go out, come back | giống nhau |
| tìm ra giờ tàu | find out the train time | gần giống |
| bỏ thuốc lá | give up smoking | nghĩa mới, không đoán được từ give + up |
| bật đèn / tắt đèn | turn on / turn off the light | tiếng Việt: hai động từ; tiếng Anh: cùng turn, tiểu từ mang nghĩa |
| mặc áo vào, cởi giày ra | put your coat on, take your shoes off | tân ngữ ở giữa, giống tiếng Việt |
| mặc nó vào | put it on | đại từ luôn ở giữa |
| tìm chìa khóa / tìm thấy chìa khóa | look for the keys / find the keys | đang tìm ≠ đã tìm thấy |
Cấu trúc
Cụm động từ không có tân ngữ
| Cụm động từ | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| get up | ra khỏi giường, dậy | I get up at seven. |
| wake up | thức dậy, tỉnh giấc | I woke up at six. |
| go out | ra ngoài đi chơi | Let's go out tonight. |
| come back | quay lại, trở về | She came back at midnight. |
| sit down / stand up | ngồi xuống / đứng dậy | Please sit down. |
Cụm động từ có tân ngữ (put on, turn off, pick up, try on…) — danh từ: hai vị trí; đại từ: ở giữa
| Với danh từ | Với đại từ (it, them, me…) |
|---|---|
| Put on your coat. / Put your coat on. | Put it on. |
| Turn off the lights. / Turn the lights off. | Turn them off. |
| Pick up the box. / Pick the box up. | Pick it up. |
| Try on these shoes. / Try these shoes on. | Try them on. |
Look for và look at — tân ngữ luôn đứng sau for / at, kể cả khi đó là đại từ: I'm looking for my keys. I'm looking for them. (Tại sao? Xem B1-28.)
Dạng quá khứ — chỉ động từ thay đổi; tiểu từ giữ nguyên: get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up.
Cách dùng
1Thói quen buổi sáng và buổi tối
Nhiều cụm động từ mô tả cuộc sống hằng ngày. Hãy chú ý sự khác nhau: bạn wake up (mở mắt, tỉnh giấc), rồi bạn get up (ra khỏi giường).
2Sit down và stand up
Hai cụm này không có tân ngữ. Chúng ta thường dùng chúng trong câu yêu cầu, hướng dẫn.
3Look for và look at
Look for = cố tìm (đang tìm). Look at = nhìn vào cái gì đó. Tân ngữ luôn đứng sau for hoặc at.
4Find out, give up, pick up, fill in, try on
Những cụm này rất phổ biến trong các tình huống hằng ngày.
5Đại từ đứng ở giữa
Với put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in và try on, đại từ (it, them, me, her…) luôn đứng giữa động từ và tiểu từ. Danh từ thì có thể đứng ở cả hai vị trí.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Mở đèn", "mở ti vi" thành open. Ở nhiều nơi, người Việt nói mở đèn, mở quạt, mở máy lạnh. Trong tiếng Anh, open chỉ dùng cho cửa, hộp, sách… Với đèn và máy móc, hãy dùng turn on / turn off (hoặc switch on / off).
2. "Tìm" thành find. Tiếng Việt dùng tìm cho hành động đang tìm, và tìm thấy cho kết quả. Tiếng Anh: đang tìm → look for; đã tìm thấy → find.
3. "Mặc" thành wear cho hành động. Mặc trong tiếng Việt vừa là hành động (mặc vào) vừa là trạng thái (đang mặc). Tiếng Anh tách ra: hành động → put on, trạng thái → wear.
4. "Đi chơi" thành go play. Người lớn rủ nhau đi chơi tối nay thì tiếng Anh nói go out. Play với người lớn nghe như trẻ con chơi đồ chơi, hoặc chơi một môn thể thao, một trò chơi cụ thể.
Đừng nhầm lẫn
wake up và get up — Wake up = hết ngủ, tỉnh giấc. Get up = ra khỏi giường.
look for và find — Look for là hoạt động (đang cố tìm). Find là kết quả (đã tìm thấy).
put on và wear — Put on là hành động (trong một khoảnh khắc). Wear là trạng thái (quần áo đang ở trên người bạn).
Cụm động từ: những bước tiếp theo — Cụm động từ nào tách được, cụm động từ ba từ (look forward to) và cách tra cụm động từ trong từ điển được dạy ở B1-28. Ý nghĩa của các tiểu từ (up = hoàn thành, off = rời đi…) được dạy ở B2-25.
Chính tả và phát âm
- Trong cụm động từ, tiểu từ thường được nhấn: get up, sit down, give up. Khi có đại từ, trọng âm vẫn ở tiểu từ: put it on.
- Các từ được nối với nhau: phụ âm cuối của từ trước nối vào nguyên âm của từ sau — get up /ɡe‿tʌp/, pick it up /pɪ‿kɪ‿tʌp/, turn it off /tɜː‿nɪ‿tɒf/. Người Việt quen đọc từng âm tiết tách rời và nuốt phụ âm cuối; hãy để /t/, /k/, /n/ trượt sang từ tiếp theo.
- Đừng bỏ âm cuối của tiểu từ: /p/ trong up, /f/ trong off, /t/ trong out. Thiếu âm cuối, up và out rất dễ nghe nhầm.
- Trong tiếng Anh Anh, fill in a form là bình thường; trong tiếng Anh Mỹ, fill out phổ biến hơn.
- Switch on / switch off có nghĩa giống turn on / turn off với đèn và máy móc; switch phổ biến hơn trong tiếng Anh Anh.
Quy tắc vàng
Học mỗi cụm động từ như một từ có nghĩa riêng. Khi có đại từ, đặt đại từ ở giữa: put it on, turn them off — nhưng look for it. Và đừng dịch từng chữ: bật đèn là turn on, không phải open.
Luyện tập
A. Hình thức
Điền dạng đúng, hoặc thay danh từ bằng đại từ.
-
I (wake up) at six this morning. (thì quá khứ)
-
She (put on) her coat and left. (thì quá khứ)
-
Thay danh từ bằng đại từ: Turn off the TV.
-
Thay danh từ bằng đại từ: Pick up your toys.
-
Thay danh từ bằng đại từ: I'm looking for my glasses.
-
Hoàn thành câu: My grandfather gave smoking last year.
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.
-
Chọn đáp án đúng: You need to … the opening times before you go.
-
Chọn đáp án đúng: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
-
Chọn đáp án đúng: Can I … these jeans before I buy them?
-
Cụm động từ nào có nghĩa là "return"? …
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
It's cold. Put on it.
-
Can you turn off them?
-
I'm looking my wallet.
-
Please fill in this form.
D. Trong ngữ cảnh
Điền một từ thích hợp.
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Viết ba câu về thói quen buổi sáng của bạn, dùng cụm động từ.
-
Viết về một thói quen bạn đã bỏ hoặc muốn bỏ.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A2-31 Tính từ và động từ đi với giới từ: good at, afraid of, listen to (Dependent Prepositions) We waited the bus for half an hour.
-
A2-33 Câu hỏi chủ ngữ và câu hỏi tân ngữ: Who called you? hay Who did you call? (Subject and Object Questions) Who (turn off) the lights? It's so dark! (thì quá khứ)
-
A2-28 Cách dùng used to: nói về thói quen trong quá khứ (trước đây thường…) I (get up) early, but now I work from home. Dùng used to.
-
A1-22 Thì hiện tại tiếp diễn (Present Continuous): cấu trúc, cách dùng và cách thêm -ing Be quiet! The baby (sleep).
Đáp án
A. Hình thức
- woke … up
- put … on
- Turn it off.
- Pick them up.
- I'm looking for them.
- up
B. Ý nghĩa
- find out
- woke up
- try on
- come back
C. Tìm lỗi sai
- It's cold. Put it on.
- Can you turn them off?
- I'm looking for my wallet.
- ✓ Please fill in this form.
D. Trong ngữ cảnh
- wake
- get
- put
- for
- turned / switched
E. Đến lượt bạn
- I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
- I gave up sugar in my coffee last year.
F. Ôn tập tổng hợp
- for
- turned off
- used to get up
- is sleeping / 's sleeping
