SlowingoNgữ pháp
B2 9 / 30

Rút gọn mệnh đề quan hệ bằng V-ing, V3 và to-infinitive (Reduced Relative Clauses)

Reduced Relative Clauses: The Man Standing There

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể rút gọn mệnh đề quan hệ — the people living next door, the car stolen last night, the first person to arrive — và nhận ra khi nào một mệnh đề quan hệ không thể rút gọn.

Ý chính

Người nói và người viết thành thạo không thích những chữ thừa. Trong the woman who is standing by the door, hai chữ who is không thêm gì mới. Người nghe vẫn hiểu câu mà không cần chúng. Vì vậy tiếng Anh cho phép bạn cắt bỏ: the woman standing by the door.

Hãy nghĩ đến người làm vườn cầm kéo tỉa cây. Bạn cắt đi những phần cây không cần — ở đây là đại từ quan hệ và trợ động từ — và giữ lại phần mang nghĩa. Phần còn lại cho bạn biết mối quan hệ:

  • V-ing (present participle) → danh từ tự làm hành động: the people living next door (họ sống ở đó).
  • quá khứ phân từ (past participle) → hành động được làm lên danh từ: the car stolen last night (có người đã lấy trộm nó).
  • to-infinitive → sau the first / the last / the only / the next hoặc so sánh nhất: the first person to arrive (người đầu tiên đến).

Kết quả là câu ngắn hơn, trôi chảy hơn. Cấu trúc này rất phổ biến trong tin tức, thông báo, hướng dẫn và văn viết học thuật.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Ở điểm này, tiếng Việt và tiếng Anh khá giống nhau: tiếng Việt đặt phần bổ nghĩa ngay sau danh từ, thường không cần chữ mà: người đàn ông đứng ở cửa, rau bán ở chợ. Khác biệt nằm ở động từ. Động từ tiếng Việt không đổi, và nhiều khi không có dấu hiệu nào cho biết nghĩa chủ động hay bị động; đôi khi có bị / được. Tiếng Anh thì bắt buộc chọn hình thức: -ing hay quá khứ phân từ.

Tiếng ViệtÝ nghĩaTiếng Anh
người phụ nữ đang nói chuyện với bố bạncô ấy làmthe woman talking to your dad
rau bán ở chợrau được bán (bị động, không có dấu hiệu)the vegetables sold at the market
chiếc xe bị trộm đêm quachiếc xe bị lấythe car stolen last night
người đầu tiên trong nhà vào đại họcngười đầu tiênthe first woman in her family to go to university
người đàn ông gọi điện hôm quamột hành động đã xongthe man who called yesterday (không rút gọn)

Trong tiếng Việt, rau bán ở chợ và người bán ở chợ có cùng một chữ "bán". Trong tiếng Anh, bạn phải tự hỏi: danh từ làm hay bị/được làm? Và "bị / được" không trở thành was / is trong cụm rút gọn — chúng biến mất cùng với đại từ quan hệ.

Cấu trúc

Từ mệnh đề đầy đủ đến mệnh đề rút gọn

LoạiMệnh đề quan hệ đầy đủRút gọn
Chủ độngthe people who live next doorthe people living next door
Chủ động (tiếp diễn)the man who is sitting therethe man sitting there
Bị độngthe car which was stolen last nightthe car stolen last night
Bị động (tiếp diễn)the issues that are being discussedthe issues being discussed
Sau first / last / only / next / so sánh nhấtthe first person who arrivedthe first person to arrive
Như trên, bị độngthe last person who was toldthe last person to be told

Cách rút gọn

BướcViệc cần làm
1Kiểm tra: đại từ quan hệ phải là chủ ngữ của mệnh đề.
2Chủ động → bỏ đại từ quan hệ (và be nếu có) → dùng dạng -ing.
3Bị động → bỏ đại từ quan hệ + be → giữ past participle.
4Sau first / last / only / next hoặc so sánh nhất → dùng to-infinitive.

Khi nào không được rút gọn

Tình huống✅ Mệnh đề đầy đủ❌ Rút gọn
Một hành động duy nhất, đã kết thúc trong quá khứ (chủ động)the man who called yesterdaythe man calling yesterday
Đại từ quan hệ là tân ngữthe film that I watchedthe film watching
Động từ có động từ khuyết thiếu hoặc ở dạng hoàn thànhpeople who can drive / the man who has lived here for yearspeople driving (nghĩa khác) / the man having lived here for years

Cách dùng

1Nghĩa chủ động — V-ing

Dùng V-ing khi danh từ tự làm hành động. Nó có thể thay cho một động từ tiếp diễn (who is talking) và cả một động từ ở thì đơn chỉ sự thật chung hay trạng thái (who live, which contains). Với động từ chỉ trạng thái, dạng -ing dùng ở đây vẫn đúng, dù bình thường chúng không đi với thì tiếp diễn.

Who's the woman talking to your dad?
Người phụ nữ đang nói chuyện với bố bạn là ai thế?
= who is talking
Passengers travelling to Manchester should change at Crewe.
Hành khách đi Manchester vui lòng đổi tàu ở Crewe.
= who are travelling
I've found a website selling second-hand textbooks.
Tôi tìm được một trang web bán sách giáo khoa cũ.
= which sells
The man sitting next to me on the plane snored all night.
Ông ngồi cạnh tôi trên máy bay ngáy cả đêm.
= who was sitting
We need a box containing all the cables.
Chúng ta cần một cái hộp đựng tất cả dây cáp.
= which contains: động từ trạng thái
Anyone wishing to leave early should speak to the organiser.
Ai muốn về sớm thì nói với ban tổ chức.

2Nghĩa bị động — quá khứ phân từ

Dùng past participle khi hành động được làm lên danh từ. Nó thay cho who / which / that + be + past participle ở mọi thì, kể cả một hành động duy nhất trong quá khứ.

The car stolen from outside our house was found in a car park.
Chiếc xe bị trộm trước cửa nhà chúng tôi đã được tìm thấy trong một bãi đỗ xe.
= which was stolen; car park (UK) = parking lot (US)
Most of the vegetables sold at the market are grown locally.
Phần lớn rau bán ở chợ đều được trồng ở địa phương.
tiếng Việt không có dấu hiệu bị động, tiếng Anh thì có: sold
Is this the photo taken at Grandma's 80th birthday?
Đây có phải tấm ảnh chụp hôm sinh nhật 80 tuổi của bà không?
Applications received after 30 June will not be accepted.
Hồ sơ nhận được sau ngày 30 tháng 6 sẽ không được chấp nhận.
The issues being discussed today affect everyone.
Những vấn đề đang được thảo luận hôm nay ảnh hưởng đến tất cả mọi người.
bị động tiếp diễn: being + past participle

3To-infinitive sau first, last, only, next và so sánh nhất

Sau the first, the second, the last, the next, the only và so sánh nhất (the youngest, the best), dùng to-infinitive thay cho mệnh đề quan hệ. Nó có thể chủ động hoặc bị động, và to have + past participle cho thấy một hành động xảy ra trước.

She was the first woman in her family to go to university.
Bà là người phụ nữ đầu tiên trong gia đình được vào đại học.
The last person to leave the office should switch off the lights.
Người cuối cùng rời văn phòng nhớ tắt đèn.
At 19, she became the youngest player to win the title.
Năm 19 tuổi, cô trở thành vận động viên trẻ nhất giành danh hiệu này.
I was the last to be told about the changes.
Tôi là người cuối cùng được báo về những thay đổi đó.
bị động: to be + past participle
He's the only one to have read the whole report.
Anh ấy là người duy nhất đã đọc hết bản báo cáo.
to have + past participle: anh ấy đã đọc rồi

4Khi nào không được rút gọn

Bạn chỉ rút gọn được khi đại từ quan hệ là chủ ngữ của mệnh đề. Với động từ chủ động, đừng dùng -ing cho một hành động duy nhất, đã kết thúc trong quá khứ — hãy giữ mệnh đề đầy đủ. Cũng giữ mệnh đề đầy đủ khi động từ có động từ khuyết thiếu (can, should, will) hoặc ở dạng hoàn thành (has lived): dạng -ing sẽ làm mất nghĩa đó. Khi đại từ quan hệ là tân ngữ, bạn chỉ có thể lược bỏ nó (B1-20).

The man who called yesterday left a message.
Người đàn ông gọi điện hôm qua có để lại lời nhắn.
không nói "the man calling yesterday"
The student who won the prize last year is giving a speech.
Bạn sinh viên đoạt giải năm ngoái sẽ phát biểu.
một sự việc duy nhất trong quá khứ
The burglar who broke into our flat has been caught.
Tên trộm đột nhập vào căn hộ của chúng tôi đã bị bắt.
flat (UK) = apartment (US)
We need someone who can drive.
Chúng ta cần một người biết lái xe.
động từ khuyết thiếu: "someone driving" sẽ có nghĩa khác
The man who has lived next door for thirty years is moving out.
Ông hàng xóm đã sống cạnh nhà chúng tôi ba mươi năm sắp chuyển đi.
dạng hoàn thành: giữ mệnh đề đầy đủ
The cake that I made for the party was a disaster.
Cái bánh tôi làm cho bữa tiệc là một thảm họa.
tân ngữ: có thể nói "the cake I made", nhưng không dùng -ing

Lỗi thường gặp

❌The man calling you yesterday was my uncle.
✅The man who called you yesterday was my uncle.
Một hành động đã kết thúc trong quá khứ: dùng mệnh đề đầy đủ.
❌The book writing by my aunt is a bestseller.
✅The book written by my aunt is a bestseller.
Nghĩa bị động → past participle.
❌The people lived next door are very noisy.
✅The people living next door are very noisy.
Mệnh đề chủ động rút gọn → -ing, không dùng quá khứ đơn.
❌The documents sending yesterday have arrived.
✅The documents sent yesterday have arrived.
Giấy tờ không tự gửi; có người gửi chúng → sent.
❌The girl standing by the window she is my cousin.
✅The girl standing by the window is my cousin.
Đừng lặp lại chủ ngữ.
❌The film I watching last night was boring.
✅The film I watched last night was boring.
Đại từ quan hệ làm tân ngữ: chỉ cần lược bỏ nó (B1-20); không dùng -ing.
⚠️She was the first person arriving at the party.
✅She was the first person to arrive at the party.
Sau the first / last / only, to-infinitive là lựa chọn tự nhiên.

Bẫy dành cho người Việt

1. Động từ nguyên dạng ngay sau danh từ. Người đàn ông đứng ở cửa — tiếng Việt đặt động từ ngay sau danh từ mà không đổi gì. Nhiều bạn làm y hệt trong tiếng Anh. Nhưng động từ đứng sau danh từ phải ở dạng -ing, past participle hoặc to-infinitive (hoặc dùng mệnh đề đầy đủ).

❌The man stand at the gate is my teacher.
✅The man standing at the gate is my teacher. hoặc The man who is standing at the gate is my teacher.
❌This is a temple build in the 11th century.
✅This is a temple built in the 11th century.

2. Nghĩa bị động không có dấu hiệu → dùng -ing. Gạo xuất khẩu từ Việt Nam — tiếng Việt không có chữ nào cho biết gạo "được" xuất khẩu. Vì vậy nhiều bạn chọn -ing. Hãy hỏi: danh từ tự làm, hay bị/được làm? Gạo không tự xuất khẩu.

❌Most of the rice exporting from Vietnam is grown in the Mekong Delta.
✅Most of the rice exported from Vietnam is grown in the Mekong Delta.
❌Most of the coffee drinking in Vietnam is robusta.
✅Most of the coffee drunk in Vietnam is robusta.

3. Giữ lại "bị / được" thành was / is. Chiếc xe đạp bị mất tuần trước đã tìm thấy rồi — chữ "bị" khiến nhiều bạn giữ was. Nhưng nếu giữ was, bạn phải giữ cả which / that; nếu rút gọn, hãy bỏ cả hai.

❌The bike was stolen last week has been found.
✅The bike stolen last week has been found. hoặc The bike that was stolen last week has been found.

4. "Người đầu tiên làm…" → the first + động từ nguyên dạng. Sau the first / the last / the only, tiếng Việt chỉ cần đặt động từ phía sau. Tiếng Anh cần to.

❌He was the first student finish the test.
✅He was the first student to finish the test.

Đừng nhầm lẫn

-ing (chủ động) hay past participle (bị động) — Ai làm hành động? Nguyên tắc giống boring / bored ở bài A2-30.

There's a dog chasing a cat in the garden.
Có một con chó đang đuổi một con mèo trong vườn.
con chó đuổi
The cat chased by the dog is safe now.
Con mèo bị con chó đuổi giờ đã an toàn.
con mèo bị đuổi

rút gọn mệnh đề hay lược bỏ đại từ tân ngữ — hai cách rút ngắn khác nhau. Khi đại từ quan hệ là tân ngữ, bạn chỉ cần lược bỏ nó (B1-20); khi nó là chủ ngữ, bạn rút gọn bằng phân từ.

The song she sang was beautiful.
Bài hát cô ấy hát rất hay.
tân ngữ: that được lược bỏ
The woman singing that song is my sister.
Người phụ nữ đang hát bài đó là chị gái tôi.
chủ ngữ: who is singing → singing

mệnh đề quan hệ rút gọn hay mệnh đề phân từ — Mệnh đề rút gọn đứng ngay sau danh từ và cho biết người nào, cái nào. Mệnh đề phân từ ở đầu câu mô tả điều chủ ngữ đã làm; nó được dạy ở bài B2-10.

The woman standing by the door is my aunt.
Người phụ nữ đứng ở cửa là dì tôi.
người nào: mệnh đề rút gọn
Standing by the door, my aunt waved goodbye.
Đứng ở cửa, dì tôi vẫy tay chào tạm biệt.
dì đang làm gì: mệnh đề phân từ

Chính tả và phát âm

  • Mệnh đề xác định rút gọn không có dấu phẩy và không có quãng ngừng: The man standing there is my boss. Mệnh đề không xác định rút gọn vẫn giữ dấu phẩy (B2-08): The bridge, built in 1890, is still in use.
  • Chú ý các quá khứ phân từ bất quy tắc: written, taken, built, stolen, chosen, held, sold, sent. Nhiều từ kết thúc bằng cụm phụ âm (built /bɪlt/, held /held/, sold /səʊld/ (UK), /soʊld/ (US), sent /sent/). Người Việt hay bỏ phụ âm cuối, khiến sold nghe như so — hãy giữ /ld/ hoặc /nt/ ở cuối, dù rất nhẹ.
  • -ing đọc là /ɪŋ/: âm /ŋ/ ở cuối, phía sau lưỡi nâng lên chạm vòm mềm — không thành /n/. living /ˈlɪvɪŋ/, standing /ˈstændɪŋ/.
  • Chính tả -ing: bỏ e câm (leave → leaving), gấp đôi phụ âm cuối sau nguyên âm ngắn có trọng âm (sit → sitting), lie → lying.
  • Phân từ không được nhấn mạnh hơn danh từ: the people living next door được đọc liền thành một cụm, trọng âm chính rơi vào door /dɔː/ (UK), /dɔːr/ (US).

Quy tắc vàng

Cắt đại từ quan hệ và trợ động từ: danh từ tự làm → -ing; danh từ bị / được làm → past participle (kể cả khi tiếng Việt không có "bị / được"); sau first / last / only / next / so sánh nhất → to-infinitive. Chỉ rút gọn khi đại từ quan hệ là chủ ngữ, và đừng dùng -ing cho một hành động đã xong trong quá khứ hoặc để thay một động từ khuyết thiếu hay dạng hoàn thành.

Luyện tập

A. Hình thức

Rút gọn mệnh đề quan hệ trong mỗi câu.

  1. Rút gọn: The girl who is playing the piano is only eight.
  2. Rút gọn: The bridge which was built in 1890 is still in use.
  3. Rút gọn: She was the first person in our town who drove an electric car.
  4. Rút gọn: Students who want to join the trip should sign up today.
  5. Rút gọn: The problems that are being discussed are serious.
  6. Rút gọn: He was the only player who was chosen for both teams.

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án đúng hoặc trả lời câu hỏi.

  1. Chọn đáp án đúng: The money … at the event went to charity.
  2. Chọn đáp án đúng: Do you know the guy … the red jacket?
  3. Chọn đáp án đúng: She was the only candidate … every question correctly.
  4. Mệnh đề này có rút gọn được không? "the dress that she bought last week" …
  5. Mệnh đề này có rút gọn được không? "the train that leaves at 9:15" …

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. The email sending by the bank was a scam.
  2. The woman phoning the office this morning didn't leave her name.
  3. The people waiting outside have been there for an hour.
  4. The house built by my grandfather it is still standing.

D. Trong ngữ cảnh

Dùng dạng đúng của động từ trong ngoặc để hoàn thành thông báo.

Notice at the station
Passengers 16 (travel) to the airport should use platform 2. Trains 17 (leave) after 11 p.m. will stop at all stations. Luggage 18 (leave) unattended will be removed. The last train 19 (stop) at Hill Park tonight departs at 23:40. Tickets 20 (buy) on the train cost 50% more.

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Mô tả hai người trong một bức ảnh hoặc trong căn phòng bạn đang ngồi, dùng V-ing.
  2. Viết về một thành tích, dùng the first / the only / the youngest + to-infinitive.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. B2-08 Mệnh đề quan hệ không xác định: thêm thông tin với dấu phẩy (Non-Defining Relative Clauses)
    My sister, ___ lives in Madrid, is a doctor. …
  2. A2-30 Phân biệt tính từ đuôi -ed và -ing: bored hay boring? (-ed and -ing Adjectives)
    The film was really ….
  3. B1-11 Câu bị động ở các thì và với động từ khuyết thiếu (The Passive in All Tenses and with Modals)
    The new hospital (build) at the moment.
  4. B2-07 Need, needn't have và be supposed to: diễn đạt sự cần thiết và bắt buộc (Obligation in Depth)
    The bus (supposed to arrive) at eight, but it came at half past.
Đáp án

A. Hình thức

  1. The girl playing the piano is only eight.
  2. The bridge built in 1890 is still in use.
  3. She was the first person in our town to drive an electric car.
  4. Students wanting to join the trip should sign up today.
  5. The problems being discussed are serious.
  6. He was the only player to be chosen for both teams. / He was the only player chosen for both teams.

B. Ý nghĩa

  1. raised
  2. wearing
  3. to answer
  4. No
  5. Yes

C. Tìm lỗi sai

  1. The email sent by the bank was a scam.
  2. The woman who phoned the office this morning didn't leave her name. / The woman who called the office this morning didn't leave her name.
  3. ✓ The people waiting outside have been there for an hour.
  4. The house built by my grandfather is still standing.

D. Trong ngữ cảnh

  1. travelling
  2. leaving
  3. left
  4. to stop / stopping
  5. bought

E. Đến lượt bạn

  1. The man sitting by the window is reading a newspaper. The woman wearing a red coat is my neighbour.
  2. My grandmother was the first person in her village to go to university.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. who
  2. boring
  3. is being built
  4. was supposed to arrive
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play