Mệnh đề quan hệ xác định với who, which, that và where (Defining Relative Clauses)
Who, Which, That: Defining Relative Clauses
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể nối hai câu để nói chính xác bạn đang nói về người nào, vật nào hay nơi nào — bằng who, which, that và where — và đưa ra những định nghĩa đơn giản như A nurse is someone who looks after sick people.
Ý chính
Đôi khi một danh từ thôi là chưa đủ. The woman is my teacher. Người phụ nữ nào? Trong phòng có tới mười người phụ nữ! Chúng ta cần thêm thông tin để chỉ đúng người: The woman who is wearing the red coat is my teacher.
Phần thông tin thêm đó là một relative clause (mệnh đề quan hệ). Hãy hình dung nó như một cái phễu. Cả mười người phụ nữ đi vào ở miệng phễu, nhưng chỉ một người đi ra ở đáy: người mặc áo khoác đỏ. Mệnh đề cho người nghe biết chính xác bạn muốn nói đến ai.
Mệnh đề bắt đầu bằng một đại từ quan hệ: who cho người, which cho vật, that cho cả người lẫn vật, và where cho nơi chốn. Từ này làm hai việc cùng lúc. Nó nối hai câu lại, và nó thay cho một từ bên trong mệnh đề (he, she, it, them, there). Vì vậy, bạn không bao giờ thêm he, she hay it nữa: đại từ quan hệ đã chính là người hoặc vật đó rồi.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tin vui: tiếng Việt cũng đặt phần thông tin thêm sau danh từ, giống hệt tiếng Anh (người phụ nữ mặc áo khoác đỏ — the woman who is wearing the red coat). Khác biệt nằm ở từ nối. Tiếng Việt chỉ có một từ mà (hoặc nơi cho địa điểm), và từ này thường được bỏ đi. Tiếng Anh phải chọn who, which, that hay where, và khi từ đó là chủ ngữ của mệnh đề thì không được bỏ.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh |
|---|---|
| người đàn ông sống cạnh nhà (không có từ nối) | the man who lives next door |
| cái điện thoại mà mình mua tuần trước | the phone that I bought last week |
| một con chó sợ mèo | a dog that is scared of cats |
| nhà hàng nơi chúng mình hẹn hò lần đầu | the restaurant where we had our first date |
| thành phố mà mình muốn đến thăm | the city that I want to visit |
| Y tá là người chăm sóc người bệnh. | A nurse is someone who looks after sick people. |
Hai điểm cần nhớ. Thứ nhất, động từ trong mệnh đề tiếng Việt không đổi, còn trong tiếng Anh nó phải hợp với danh từ đứng trước: the man who lives, the people who live. Thứ hai, "nơi mà" không phải lúc nào cũng là where: nếu động từ cần tân ngữ (visit một nơi nào đó), hãy dùng that hoặc which.
Cấu trúc
Chọn đại từ quan hệ
| Danh từ | Đại từ quan hệ | Ví dụ |
|---|---|---|
| người | who / that | the man who / that lives next door |
| vật hoặc con vật | which / that | the bus which / that goes to the airport |
| nơi chốn (+ một mệnh đề đầy đủ) | where | the café where we met |
Đại từ quan hệ thay cho chủ ngữ
| Hai câu | Một câu |
|---|---|
| I have a friend. She speaks four languages. | I have a friend who speaks four languages. |
| This is the train. It goes to Oxford. | This is the train that goes to Oxford. |
Đại từ quan hệ thay cho tân ngữ
| Hai câu | Một câu |
|---|---|
| The film was great. We saw it last night. | The film that we saw last night was great. |
| The man is my uncle. You met him at the party. | The man who you met at the party is my uncle. |
Where thay cho there (ở nơi đó)
| Hai câu | Một câu |
|---|---|
| That's the hotel. We stayed there. | That's the hotel where we stayed. |
Không thêm đại từ nữa
| Đúng | Sai |
|---|---|
| the man who lives here | the man who he lives here |
| the book that I bought | the book that I bought it |
| the town where I grew up | the town where I grew up there |
Cách dùng
1Who và that cho người
Dùng who hoặc that để nói bạn muốn nói đến người nào. Với người, who phổ biến hơn, nhất là trong văn viết.
2Which và that cho vật
Dùng which hoặc that cho đồ vật và con vật. Trong giao tiếp hằng ngày, that phổ biến hơn.
3Where cho nơi chốn
Dùng where khi mệnh đề đã đầy đủ mà không cần nơi chốn: we stayed là đầy đủ, nên nói the hotel where we stayed. Nếu động từ cần tân ngữ (I visited it), hãy dùng that hoặc which: the city that I visited.
4Định nghĩa — someone who / something that / a place where
Mệnh đề quan hệ rất hữu ích để giải thích từ, nhất là khi bạn không biết hoặc không nhớ ra một từ nào đó.
5Xác định — nói chính xác là cái nào
Dùng mệnh đề quan hệ để chọn ra một người hoặc một vật trong nhiều người, nhiều vật. Không có mệnh đề, người nghe không biết bạn muốn nói đến cái nào. Động từ trong mệnh đề phải hợp với danh từ đứng trước who / which / that.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Bỏ từ nối như trong tiếng Việt. Tiếng Việt nói Mình có một người bạn làm ở ngân hàng, không cần từ nào giữa "người bạn" và "làm". Nhiều bạn dịch thẳng và tạo ra một câu có hai động từ chính. Khi đại từ quan hệ là chủ ngữ của mệnh đề, tiếng Anh bắt buộc phải có who / that / which.
2. "Mà" lúc nào cũng thành which. Vì tiếng Việt chỉ có một chữ "mà" cho cả người lẫn vật, nhiều bạn quen dùng which cho mọi thứ. Với người, hãy dùng who hoặc that.
3. "Nơi mà … ở đó" và "nơi mà" sau visit. Tiếng Việt có thể nói ngôi nhà mà mình từng sống ở đó. Trong tiếng Anh, where đã có nghĩa là "ở đó", nên không thêm there. Còn khi động từ cần tân ngữ (visit, see, like), "nơi mà" phải là that / which.
4. Quên -s ở động từ trong mệnh đề. Động từ tiếng Việt không bao giờ đổi, nên người Việt hay quên chia động từ sau who / that. Hãy nhìn danh từ đứng trước: số ít thì thêm -s.
5. "Cái mà" thành what. Những tấm ảnh mà bạn chụp không phải là the photos what… Sau một danh từ, dùng that hoặc which.
Đừng nhầm lẫn
who trong câu hỏi và who trong mệnh đề quan hệ — Trong câu hỏi, who dùng để hỏi thông tin. Trong mệnh đề quan hệ, nó nối hai ý, và phần sau danh từ giữ trật tự của câu khẳng định. Xem A1-16.
where và that/which cho nơi chốn — Dùng where khi mệnh đề đầy đủ mà không cần nơi chốn (we saw the dinosaurs there). Dùng that / which khi chính nơi chốn đó là chủ ngữ hoặc tân ngữ của mệnh đề.
Bài này và những bước tiếp theo — whose, when, và cách bỏ who / that (the book I bought) được dạy ở B1-20. Mệnh đề có dấu phẩy để thêm thông tin phụ (My brother, who lives in Rome, …) được dạy ở B2-08.
Chính tả và phát âm
- Không dùng dấu phẩy quanh các mệnh đề này: mệnh đề quan hệ là một phần của danh từ. Thêm dấu phẩy sẽ tạo ra một loại mệnh đề khác với nghĩa khác — xem B2-08.
- that trong mệnh đề quan hệ thường đọc yếu: /ðət/. Âm /ð/ không phải chữ "đ" của tiếng Việt: đặt đầu lưỡi nhẹ giữa hai hàm răng và cho dây thanh rung.
- who /huː/: chữ w câm, chỉ có /h/ và một nguyên âm /uː/ dài. which /wɪtʃ/ đọc giống hệt witch.
- Âm cuối /tʃ/ trong which: đừng nuốt mất như chữ "ch" cuối từ trong tiếng Việt. Hãy để hơi bật ra nhẹ ở cuối.
- Âm /s/ hoặc /z/ cuối động từ (lives, works, plays) rất dễ bị bỏ khi nói. Hãy giữ âm này: nó cho biết danh từ phía trước là số ít.
- Đọc danh từ và mệnh đề đi kèm thành một cụm, không ngắt giữa chừng: the woman who lives upstairs | is a doctor.
Quy tắc vàng
Người → who / that. Vật → which / that. Nơi chốn → where, khi mệnh đề đã đầy đủ mà không cần nơi chốn. Đại từ quan hệ thay cho người, vật hay nơi chốn — đừng thêm he, she, it hay there nữa. Và khác với tiếng Việt, đừng bỏ từ nối khi nó là chủ ngữ của mệnh đề.
Luyện tập
A. Hình thức
Điền đại từ quan hệ thích hợp, hoặc nối hai câu thành một câu.
-
A fridge is a machine keeps food cold.
-
A dentist is someone takes care of your teeth.
-
The people live next door are from Chile.
-
Nối thành một câu: I met a man. He plays in a band.
-
Nối thành một câu: This is the park. I go running there.
-
Nối thành một câu: The pizza was delicious. We ordered it.
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.
-
Chọn đáp án đúng: The woman … runs the café is very friendly.
-
Chọn đáp án đúng: This is the hotel … we stayed last summer.
-
Chọn đáp án đúng: Paris is the city … I'd most like to visit.
-
Chọn đáp án đúng: I lost the umbrella … you gave me.
-
Câu nào cho biết đó là đồng nghiệp nào?
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
The boy who he broke the window ran away.
-
Here is the email that you wanted it.
-
The students which passed the test got a certificate.
-
A library is a place where you can borrow books.
D. Trong ngữ cảnh
Điền who, which, that hoặc where.
Agent: This is the house 16 has a big garden. It's on the street 17 the new market is.
Sara: It's lovely. Is there a supermarket 18 is open late?
Agent: Yes, and the woman 19 owns it lives upstairs. She's very friendly.
Sara: Great. And is that the bus stop 20 I can get the bus to the city centre?
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Định nghĩa hai từ mà không nói ra từ đó, dùng someone who, something that hoặc a place where.
-
Viết một câu về một người hoặc một nơi quan trọng với bạn.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A1-16 Từ để hỏi trong tiếng Anh (Question Words): what, where, who, how much, how many Where you buy that jacket?
-
A2-28 Cách dùng used to: nói về thói quen trong quá khứ (trước đây thường…) I like vegetables, but now I love them. (dạng phủ định của used to)
-
A2-16 Thì hiện tại hoàn thành nói về trải nghiệm: Have you ever…? (Present Perfect) Have you ever (be) to the restaurant where they make that famous pizza?
Đáp án
A. Hình thức
- that / which
- who / that
- who / that
- I met a man who plays in a band. / I met a man that plays in a band.
- This is the park where I go running. / This is the park that I go running in. / This is the park which I go running in.
- The pizza that we ordered was delicious. / The pizza which we ordered was delicious. / The pizza we ordered was delicious.
B. Ý nghĩa
- who
- where
- that
- that
- The colleague who sits next to me is ill.
C. Tìm lỗi sai
- The boy who broke the window ran away. / The boy that broke the window ran away.
- Here is the email that you wanted. / Here is the email which you wanted. / Here is the email you wanted.
- The students who passed the test got a certificate. / The students that passed the test got a certificate.
- ✓ A library is a place where you can borrow books.
D. Trong ngữ cảnh
- that / which
- where
- that / which
- who / that
- where
E. Đến lượt bạn
- It's someone who cuts your hair. It's a place where you can watch films on a big screen.
- My grandmother is the person who taught me to cook.
F. Ôn tập tổng hợp
- did
- didn't use to / never used to
- been
